Sygn. akt III U 550/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 sierpnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Przemyślu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący SSO Anna Kicman Protokolant st. sekr. sądowy Katarzyna Maziarczyk - Kotwica po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2015 r. w Przemyślu na rozprawie sprawy R. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w N. o wysokość emerytury - wysokość potrąceń na skutek odwołania R. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w N. z dnia 6 maja 2015 r., znak : (...) oddala odwołanie. Sygn. akt III U 550/15 UZASADNIENIE wyroku z dnia 17 sierpnia 2015 r. Decyzją z dnia 6 maja 2015 r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. ustalił emeryturę dla wnioskodawcy R. K. w wysokości proporcjonalnej na 5.531,63 zł od 1 czerwca 2015 r. Emerytura została ustalona według proporcji 384 miesięcy pracy w Polsce do 397 miesięcy łącznej pracy z uwagi na ubezpieczenie za granicą, tj. w kwocie 5.350,47 zł. Powyższe świadczenie zmniejszone zostało z powodu potrącania alimentów, tj. o 3.210,28 zł. Organ rentowy ustalił ponadto, iż od dnia 1 czerwca 2015 r. podstawę opodatkowania stanowi miesięcznie kwota 5.350,00 zł. Po dokonaniu wszystkich potrąceń, także z tytułu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie 1.156,65 zł. W podstawie prawnej powołano ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.) oraz rozporządzenie WE 883/04 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów (Dz. U. (...) z 2004 z późn. zm.) W dniu 19 czerwca 2015 r. wnioskodawca R. K. wniósł odwołanie zarzucając, iż granice potrąceń z tytułu świadczeń alimentacyjnych, o których mowa w art. 139 ustawy emerytalnej określa art. 140 tej ustawy. Zarzucił także, iż wyrok Sądu Rejonowego w Zabrzu III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich, sygn. akt RC 1042/12 ustalający wysokość alimentów, który stał się podstawą ustalenia wysokości potrąceń z świadczenia emerytalnego z zaskarżonej decyzji ZUS jest nieprawomocny, ponieważ nie otrzymał odpisu tego wyroku, a także wskazał na treść art. 31 § 2 k.r. i o., który stanowi, że do połowy jego zarobków ma prawo żona, to organ rentowy dokonując potrąceń pozostawił jego rodzinę w niedostatku, co jest pogwałceniem prawa. W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. wniósł o jego oddalanie. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, iż decyzją z dnia 6 maja 2015 r. (...) Oddział w N. ustalił wysokość emerytury brutto począwszy do dnia 1 czerwca 2015 r. na kwotę 5.350,47 zł. Świadczenie to ulega zmniejszeniu o kwotę 3.210,28 zł tytułem potrąceń sumy egzekwowanej na mocy tytułu wykonawczego na zaspokojenie należności alimentacyjnych. Organ rentowy wskazał, iż w dniu 27 kwietnia 2015 r. otrzymał sentencję wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu, III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z 15 kwietnia 2015 r. zapadłego w sprawie z powództwa A. W. o alimenty. Dodatkowo w dniu 29 kwietnia 2014 r. zapadło postanowienie w tej samej sprawie zabezpieczające powództwo w przedmiocie roszczeń alimentacyjnych w ten sposób, iż pozwany został zobowiązany do łożenia na rzecz powódki kwot po 500 zł miesięcznie. W dniu 12 maja 2014 r. do organu rentowego wpłynął wniosek A. W. o wszczęcie egzekucji alimentacyjnej ze świadczenia R. K. . W oparciu o powyższe tytuły, organ rentowy w dniu 26 maja 2014 r. wydał decyzję o zmniejszeniu emerytury proporcjonalnej o kwotę 2.000,00 zł tytułem potrącenia alimentów, tj. z kwoty 5.314,33 zł do kwoty 2.338,04 zł. Na mocy postanowienia zabezpieczającego, organ rentowy dokonał potrąceń za okres od 1 lipca 2014 r. do 31 maja 2015 r. w łącznej kwocie wynoszącej 7.000,00 zł. Organ rentowy kwotę 16.500,00 zł tytułem alimentów zasądzonych wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2015 r., zredukował o kwotę 7.0000,00 zł tytułem alimentów zabezpieczonych na mocy postanowienia z 29 kwietnia 2014 r., w rezultacie czego kwota alimentów po realizacji powyższego zmniejszyła się do 9.500,00 zł. Organ rentowy odwołał się do treści art. 333 § 1 k.p.c. , art. 336 k.p.c. , art. 337 k.p.c. , art. 776 k.p.c. , art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c. , art. 781 § 1 k.p.c. , a także do treści art. 139 ust. 1 pkt 3 i 4, art. 140 ust. 1, art. 140 ust. 4 pkt 1, art. 141 ust. 1 pkt 1 lit.
- a)i
- b)oraz art. 142 ustawy emerytalnej. Organ rentowy wskazał, że skoro świadczenie z tytułu wypłacanej wnioskodawcy emerytury górniczej w wysokości proporcjonalnej wynosi brutto 5.350,47 zł, to tytułem egzekucji alimentów zasądzonych wyrokiem, któremu Sąd nadał rygor natychmiastowej wykonalności, można potrącić kwotę wynoszącą 3.210,28 zł, gdyż dokładnie tyle wynosi wartość 60 % kwoty świadczenia, która stanowi górną granicę, powyżej której świadczenie to musi być wolne od egzekucji i potrąceń (5.350,47 X 60% = 3.210,28). ZUS podkreślił, iż zaskarżona decyzja jest zgodna zarówno ze stanem faktycznym, jak i również z obowiązującymi przepisami prawa. Organ rentowy wskazał ponadto, iż okoliczność, że wyrok zasądzający alimenty nie jest prawomocny z punktu widzenia uprawnienia do wszczęcia i prowadzenia egzekucji nie ma żadnego znaczenia w sytuacji, gdy Sąd orzekający wyrokowi temu nadał rygor natychmiastowej wykonalności co do zasądzonych nim alimentów. Zdaniem ZUS chybiony jest także zarzut podniesiony przez odwołującego się, że ZUS pozostawił jego rodzinę w niedostatku, ponieważ do połowy osiąganych przez niego zarobków ma prawo żona. Z art. 31 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego bowiem wynika, że z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonka z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca przedmiotowy majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z dniach (majątek osobisty). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Nie wynika z tego zatem, iż zmniejszenie kwoty świadczenia emerytalnego tytułem egzekucji alimentów zasądzonych nieprawomocnym orzeczeniem sądu, któremu jednak sąd ten z mocy samego prawa nadał rygor natychmiastowej wykonalności, jest pogwałceniem prawa. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca R. K. , urodzony (...) , z zawodu górnik - sztygar zmianowy, od dnia 24 czerwca 2012 r. otrzymał prawo do emerytury w wysokości proporcjonalnej. W dniu 12 maja 2014 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w Zabrzu III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia 29 kwietnia 2014 r. zabezpieczające powództwo w przedmiocie roszczeń alimentacyjnych w ten sposób, że zobowiązano R. K. do łożenia na rzecz A. W. kwoty po 500 zł miesięcznie płatnych do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie. Powyższemu postanowieniu został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Wraz z powyższym postanowieniem wpłynął także protokół sporządzony w dniu 8 maja 2014 r., w którym to A. W. wniosła o wszczęcie egzekucji alimentacyjnej ze świadczenia emerytalnego. Decyzją z dnia 26 maja 2014 r. (...) Oddział w N. od 1 lipca 2014 r. zmniejszył wnioskodawcy wysokość pobieranego świadczenia emerytalnego o kwotę 2.000,00 zł z tytułu potrącania alimentów. Pismem z dnia 30 maja 2014 r. (...) Oddział w N. poinformował R. K. , iż zgodnie z postanowieniem SR w Zabrzu będzie potrącał z emerytury po 500,00 zł miesięcznie z tytułu alimentów, a także jednorazowo kwotę 1.500,00 zł z tytułu zaległych alimentów. W dniu 27 kwietnia 2015 r. wpłynął do ZUS w N. wyrok Sądu Rejonowego w Zabrzu III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt III RC 1042/12, zasądzający od R. K. na rzecz A. W. alimenty za okres od dnia 7 grudnia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. w kwocie po 500 zł miesięcznie oraz w kwocie po 800 zł miesięcznie poczynając od dnia 1 stycznia 2015 r. Wyrokowi został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. W dniu 6 maja 2015 r. ZUS wydał decyzję, w której w związku z sentencją zapadłego wyroku przeliczył emeryturę w wysokości proporcjonalnej ustalając jej wysokość od dnia 1 czerwca 2015 r. na kwotę 5.531,63 zł. Emeryturę ustalono w proporcji 384 miesięcy pracy w Polsce do 397 miesięcy łącznej pracy z uwagi na ubezpieczenie za granicą, tj. w kwocie 5.530,47 zł. Świadczenie zostało zmniejszone z powodu potrącania alimentów, tj. o 3.210,28 zł. Po dokonaniu wszystkich potrąceń (alimenty, zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych, składanka na ubezpieczenie zdrowotne) wysokość świadczenia do wypłaty wynosić będzie 1.156,65 zł. W dniu 15 maja 2015 r. (...) Oddział w N. skierował do R. K. pismo, w którym szczegółowo wyjaśnił wysokość dokonywanych potrąceń z tytułu roszczenia alimentacyjnego, ale także ich podstawę prawną oraz sposób ich wyliczenia. Dowód: akta organu rentowego: - decyzja z dnia 26.07.2012 r., - postanowienie SR w Zabrzu z dnia 29.04.2014 r., - decyzja ZUS z dnia 26.05.2014 r., - pismo ZUS z dnia 30.05.2014 r., - wyrok SR w Zabrzu z dnia 15.04.2015 r., - decyzja ZUS z dnia 6.05.2015 r., - pismo z dnia 15.05.2015 r, - przesłuchanie wnioskodawcy. Dokonując powyższych ustaleń Sąd oparł się w całości na dowodach z dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowych. Powyższy stan faktyczny wynika z dokumentów urzędowych i w zakresie podstawy faktycznej jest niesporny. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie wnioskodawczyni R. K. jest niezasadne. Jak stanowi art. 139 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 z późn. zm.) ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie - po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych - podlegają potrąceniu, z uwzględnieniem art. 141 , sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie należności alimentacyjnych. Potrącenia, o których mowa w art. 139, mogą być dokonywane, z zastrzeżeniem art. 141, na świadczenia alimentacyjne, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 3 - do wysokości 60 % świadczenia emerytalnego (art. 140 ust. 1. pkt 1 cytowanej ustawy). Zatem rozpatrując pierwszy zarzut odwołującego się należy stwierdzić, że jest on niezasadny z uwagi na fakt, iż obliczenia organu rentowego zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy. Wnioskodawcy zostało wyliczone świadczenie emerytalne proporcjonalnie na kwotę 5.350,47 zł. Zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 15 kwietnia 2015 r. - od 7 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2014 r. została naliczona rata po 500 zł miesięcznie, co łącznie daje 25 miesięcy (13+12=25), a suma miesięcy pomnożona przez zasądzoną kwotę daje razem 12.500,00 zł (25 miesięcy x 500 zł = 12.500,00 zł). Ponadto wspomnianym wyrokiem została zasądzona rata po 800 zł miesięcznie (z uwagi na dzień wydania decyzji – 6.05.2015 r.) , którą organ rentowy zakwalifikował począwszy od 1 stycznia 2015 r. do 30 maja 2015 r., a więc łącznie 5 miesięcy, co daje razem 4.000,00 zł (5 miesięcy x 800 zł = 4.000,00 zł). Zatem po obliczeniu suma wyniosła 16.500,00 zł (12.500,00 zł + 4.000,00 zł = 16.500,00 zł). ZUS powyższą sumę z uwagi na dzień wydania decyzji potraktował jako zaległość. Na mocy postanowienia zabezpieczającego SR w Zabrzu z dnia 29 kwietnia 2014 r. została uregulowana kwota 7.000,00 zł, zatem po jej odjęciu od kwoty głównej (16.500,00 zł – 7.000,00 zł = 9.500,00 zł), pozostała kwota zaległa do uregulowania wyniosła 9.5000,00 zł. Następnie od 1 czerwca 2015 r., tj. od najbliższego terminu płatności (po miesiącu, w którym została wydana zaskarżona decyzja) miała być potrącana oprócz raty zaległej (tj. 9.500,00 zł) miesięcznie kwota 800,00 zł. A zatem 60 % otrzymywanego świadczenia emerytalnego przez wnioskodawcę daje kwotę 3.210,28 zł (5.350,47 x 60 % =3.210,28 zł). W skład obliczonej sumy 60 % wchodzi 800,00 zł bieżącej raty alimentacyjnej oraz kwota pozostała, a więc 2.410,28 zł (pochodząca od zaległości w wysokości 9.500,00 zł) co pokazuje następujące obliczenie (800 zł + 2.410,28 zł = 3.210,28 zł = 60 % z wysokości świadczenia emerytalnego, czyli kwoty 5.350,47 zł). Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, iż dokonywane potrącenia poprzedzone zostały skrupulatnymi i rzeczowymi obliczeniami matematycznymi. Analizując kolejny zarzut wnioskodawcy należy odwołać się do treści art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego , który stanowi, iż podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy. Tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, chyba że ustawa stanowi inaczej. Tytułami egzekucyjnymi są, m. in. orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, jak również ugoda zawarta przed sądem ( art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c. ). Z kolei art. 333 § 1 pkt 1 k.p.c. stanowi, iż Sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli zasądza alimenty - co do rat płatnych po dniu wniesienia powództwa, a co do rat płatnych przed wniesieniem powództwa za okres nie dłuższy niż za trzy miesiące. Rygor natychmiastowej wykonalności obowiązuje od chwili ogłoszenia wyroku lub postanowienia, którym go nadano, a gdy ogłoszenia nie było - od chwili podpisania sentencji orzeczenia ( art. 336 k.p.c. ). Natychmiastowa wykonalność wyroku wygasa z chwilą ogłoszenia, a jeżeli nie było ogłoszenia, z chwilą podpisania sentencji orzeczenia zmieniającego albo uchylającego wyrok lub postanowienie o natychmiastowej wykonalności wyroku - w takim zakresie, w jakim nastąpiła zmiana lub uchylenie ( art. 337 k.p.c. ). Biorąc pod uwagę przywołane przepisy należy stwierdzić, że zarzut odwołującego się, iż organ rentowy dokonywał potrąceń na podstawie nieprawomocnego wyroku, jest bezzasadny. Nie ulega wątpliwości, iż w dniu, w którym Zakład otrzymał przedmiotowy wyrok, nie był on jeszcze prawomocny, jednakże był to wyrok zasądzający alimenty, a takiemu z kolei obligatoryjnie nadawany jest rygor natychmiastowej wykonalności. W związku z powyższym Zakład był zobowiązany, aby dostosować wysokość przyznawanych wnioskodawcy świadczeń do sentencji zapadłego wyroku. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na mocy powołanych przepisów i na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalono odwołanie, o czym orzeczono w sentencji wyroku.