Sad powszechny, III AUa 581/14

Sygn. akt III AUa 581/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 czerwca 2015 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Jolanta Hawryszko Sędziowie: SSA Romana Mrotek (spr.) SSA Zofia Rybicka - Szkibiel Protokolant: St. sekr. sąd. Elżbieta Kamińska po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2015 r. w Szczecinie sprawy J. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy na skutek apelacji ubezpieczonej od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt VII U 4078/12 zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i przyznaje ubezpieczonej J. W. prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia 3 września 2012 roku na stałe. SSA Romana Mrotek SSA Jolanta Hawryszko SSA Zofia Rybicka - Szkibiel Sygn. akt III AUa 581/14 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 3.09.2012r. ubezpieczona J. W. zwróciła się do organu rentowego o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z ogólnego stanu zdrowia. Decyzją z dnia 31.10.2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił ubezpieczonej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ mimo stwierdzonej całkowitej niezdolności do pracy po dniu 31.10.2013r. ubezpieczona nie spełniła ustawowej przesłanki, aby w ostatnim dziesięcioleciu przed dniem złożenia wniosku, tj. w okresie od 04.09.2002r. do 03.09.2012r. posiadała udowodnione co najmniej 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych. W odwołaniu od decyzji organu rentowego ubezpieczona podniosła, że z treści art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity opubl. w Dz. U. z 2015 roku, poz. 748) – zwanej dalej ustawą emerytalną - wynika, że okres pięciu lat powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy, zaś w niniejszej sprawie zbadano jedynie niezdolność do pracy w płaszczyźnie dziesięcioletniego okresu przypadającego przed datą zgłoszenia wniosku. Nadto, do wymaganego pięcioletniego stażu ubezpieczeniowego winien być doliczony okres czteroletni wychowywania syna, a zatem przynajmniej do dnia 20.04.2014r. Ubezpieczona podniosła również, że już pod koniec 2006 roku wystąpiły u niej objawy choroby, lecz nie miała wówczas świadomości, iż są one syndromem poważnej i nieuleczalnej choroby, wobec czego podjęła zatrudnienie jeszcze w październiku 2007 roku. Leczenie tego schorzenia trwa jednak do chwili obecnej. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wskazał, że ubezpieczona była całkowicie niezdolna do pracy do dnia 31.10.2012r., lecz nie była niezdolna do pracy według stanu na dzień 12.04.2005r. Nadto, ostatnie ubezpieczenie ustało z dniem 31.10.2007r., wobec czego J. W. w dziesięcioletnim okresie od 04.09.2002r. do 03.09.2012r., tj. poprzedzającym złożenie wniosku rentowego, wykazała zaledwie 7 miesięcy i 4 dni okresów składkowych i nieskładkowych, zamiast wymaganych 5 lat stażu ubezpieczeniowego. Sąd Okręgowy w Szczecinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 3.04.2014 roku oddalił odwołanie. Sąd I Instancji ustalił, że J. W. , urodzona (...) , jest z zawodu szwaczką, pracowała w wyuczonym zawodzie, jak również w charakterze montera grzejnictwa, a ostatnio jako pracownik introligatorni (od 1 października 2007 roku do 31 października 2007 roku). W dniu (...) urodził się syn ubezpieczonej D. W. . J. W. 3 września 2012 roku wystąpiła z wnioskiem o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Organ rentowy uznał za udokumentowane przez ubezpieczoną 10 lat, 6 miesięcy i 10 dni okresów składkowych okresów składkowych oraz 3 lata okresów nieskładkowych, tj. łącznie 13 lat, 6 miesięcy i 10 dni okresów ubezpieczenia. Orzeczeniem z 11 października 2012 roku Lekarz Orzecznik ZUS stwierdził, że ubezpieczona jest całkowicie niezdolna do pracy do 31 października 2013 roku, z tym zarazem, że niezdolność do pracy nie istniała na dzień 12 kwietnia 2005 roku. W celu ustalenia stanu zdrowia i niezdolności do pracy ubezpieczonej Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii łącznej zespołu biegłych sądowych lekarzy o specjalności z zakresu reumatologii (dr n.med. A. Z. ), pulmonologii (dr n.med. W. W. ) i interny – (dr n.med. H. F. ) i w oparciu o ten dowód ustalił, że u ubezpieczonej rozpoznaje się:

1. twardzinę układową,
2. nadciśnienie tętnicze,
3. włóknienie płuc w przebiegu choroby podstawowej. Stan zdrowia J. W. czyni ją całkowicie niezdolną do pracy z ogólnego stanu zdrowia od 19 lutego 2008 roku, tj. od dnia pierwszej hospitalizacji na oddziale (...) . Brak jest danych pozwalających na orzekanie o wcześniejszej – choćby częściowej – niezdolności do pracy. Niezdolność do pracy spowodowana jest przewlekłym schorzeniem układowym, postępującym. Obecnie proces chorobowy jest aktywny, od kilku lat występuje progresja zmian w zakresie skóry. Stwierdzone zajęcie wielonarządowe (płuca, serce) wymaga kontynuacji leczenia w warunkach Kliniki (...) (wlewy dożylne sterydów, cytostatki leków rozszerzających naczynia krwionośne). Intensywne leczenie obciążone jest potencjalnym działaniem ubocznym leków. Stan dróg oddechowych ubezpieczonej daje podstawę do orzekania o trwałej niezdolności do pracy. Nadciśnienie tętnicze nie wpływa natomiast w istotny sposób na zdolność do pracy wnioskodawczyni, ponieważ jest obniżone skutecznie lekami hipotensywnymi, nie dało też przewlekłych powikłań sercowo-naczyniowych. W oparciu o przywołane ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie i przywołując treść art. 57 ust. 1, 2, art. 58 ust. 1 pkt 5 , ust. 2 i ust. 4, art. 12 ust. 1- ust. 3 ustawy emerytalnej - podniósł, że w sprawie bezspornym pozostawało to, że ubezpieczona jest osobą niezdolną do pracy, zaś spór sprowadzał się na płaszczyźnie art. 57 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 58 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 cyt. ustawy do ustalenia w jakiej dacie niezdolności ta powstała. W celu ustalenia powyższej kwestii Sąd orzekający dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych lekarzy specjalistów z zakresu reumatologii, pulmonologii i interny. Biegli na podstawie analizy źródłowej dokumentacji medycznej, zebranego od ubezpieczonej wywiadu oraz po przeprowadzeniu badań rozpoznali u J. W. wskazane w uzasadnieniu niniejszego wyroku schorzenia. Stan zdrowia spowodowany podstawową chorobą ubezpieczonej – twardziną układową powoduje całkowitą niezdolność do pracy od 19 lutego 2008 roku tj. od dnia pierwszej hospitalizacji na oddziale (...) . Zdaniem Sądu Okręgowego, ocena stanu zdrowia ubezpieczonej dokonana przez biegłych spełniła wszystkie wymagania stawiane opiniom biegłych i uwzględniała wymogi prawne stawiane przez ustawodawcę przy orzekaniu o niezdolności do pracy. W zgromadzonym materiale dowodowym brak jest natomiast jakichkolwiek przesłanek pozwalających na uznanie, że przed dniem 19 lutego 2008 roku choroba skarżącej czyniła ją osobą niezdolną do pracy w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej. Ustalenie, że wnioskodawczyni stała się osobą niezdolną do pracy dopiero od dnia 19 lutego 2008 roku powoduje, że niezdolność do pracy ubezpieczonej powstała w okresie o którym mowa w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej. Ubezpieczona nie spełniała jednak przesłanek z art. 57 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 58 ust. 1 pkt 5 i art. 58 ust. 2 ustawy emerytalne, tj. warunku posiadania pięcioletniego okresu ubezpieczenia w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed dniem powstania niezdolności do pracy, ani na przestrzeni ostatnich 10 lat przed zgłoszeniem wniosku o rentę. Brak wymaganego pięcioletniego stażu ubezpieczeniowego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed dniem powstania niezdolności do pracy, jak również w ostatnich 10 lat przed zgłoszeniem wniosku o rentę, skutkuje koniecznością odmowy przyznania J. W. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Doliczenie bowiem okresu sprawowania opieki przez ubezpieczoną nad jej synem nie mogłoby doprowadzić do zmiany zaskarżonej decyzji, gdyż przepis art. 5 ust. 2 cyt. ustawy stanowi, że przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz obliczaniu ich wysokości okresy nieskładkowe (tj. m.in. okresy opieki nad dziećmi) uwzględnia się w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych. Skoro zaś ubezpieczona w dziesięcioleciu przypadającym przed powstaniem niezdolności do pracy – od 20 lutego 1998 roku do 19 lutego 2008 roku – zdołała udowodnić 3 lata, 3 miesiące i 6 dni okresów składkowych, tym samym możliwym byłoby doliczenie jedynie 1 roku, 1 miesiąca i 2 dni okresów nieskładkowych, co po zsumowaniu i tak nie dałoby wymaganych ustawą 5 lat ubezpieczenia. Sąd Okręgowy tak argumentując uznał zaskarżoną decyzję organu rentowego za prawidłową i na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie. Z rozstrzygnięciem Sądu Okręgowego nie zgodziła się ubezpieczona. Zaskarżyła wyrok w całości. W złożonej apelacji wyrokowi zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń Sądu w zakresie istnienia przesłanek wymaganych przepisami prawa do przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z treścią materiału dowodowego, uzupełnionego wraz z apelacją w postaci zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. - Inspektoratu w S. - z dnia 16.05.2014r. potwierdzającego podleganie ubezpieczonej ubezpieczeniom emerytalno – rentowym i wypadkowemu w okresie od 01.03.2001r. do 30.04.2003r. (kod (...) ) w związku z opłacaniem składek przez (...) w S. (k.565). Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła:
4. o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie dochodzonego prawa,
5. ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ubezpieczona wniosła przy tym o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 16.05.2014 r. w celu ustalenia okresu pobierania gwarantowanego zasiłku okresowego w okresie od 01.03.2001r. do 30.04.2003 r. wypłacanego przez (...) (...) w S. i opłacania z tego tytułu składek, w konsekwencji dla wykazania istnienia 5-letniego okresu ubezpieczenia w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed dniem powstania niezdolności do pracy. W uzasadnieniu apelacji, skarżąca podniosła, że w toku postępowania przed Sądem I instancji nie powołałam się na okres pobierania gwarantowanego zasiłku okresowego wypłacanego przez (...) (...) w S. w okresie od 01.03.2001 r. do 30.04.2003 r. gdyż uważał, iż pobieranie tego zasiłku zalicza się do okresów nieskładkowych i dopiero po otrzymaniu wyroku z uzasadnieniem udała się do inspektoratu ZUS w S. w celu uzyskania zaświadczenia o opłaconych składkach na ubezpieczenie społeczne i zweryfikowania zasadności obliczenia okresów uwzględnionych przez Sąd I instancji. Wówczas to okazało się, iż okres pobierania zasiłku z (...) S. jest traktowany jako okres składkowy, gdyż (...) opłacał za nią składki na ubezpieczenie społeczne. W tej sytuacji konieczne jest zatem przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci poświadczenia dla celów świadczeń emerytalno-rentowych, gdyż dowód ten wskazuje jednoznacznie na okres składkowy, którego uwzględnienie przesądza, iż przysługuje skarżącej prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Biorąc bowiem pod uwagę dodatkowo okres składkowy od 01.03.2001 r. do 30.04.2003 r. , spełniony został ostatni warunek wymagany do przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Organ rentowy w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja ubezpieczonej zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i wyprowadził z nich należycie uzasadnione wnioski w zakresie ustalenia niespornego zresztą stanu zdrowia ubezpieczonej i jego wpływu na całkowitą i trwałą utratę zdolności ubezpieczonej do jakiejkolwiek pracy, jak również daty postania tej niezdolności od 19 lutego 2008r. W związku jednak z przedłożonym przez ubezpieczoną wraz z apelacją zaświadczeniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 16.05.2014 r. doszło do poczynienia przez Sąd Odwoławczy własnych i odmiennych od dotychczasowych poczynionych ustaleń faktycznych w zakresie posiadania przez ubezpieczoną, dodatkowego stażu ubezpieczeniowego. (...) (...) w S. opłacał za ubezpieczoną składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w okresie od 01.03.2001 r. do 30.04.2003 r., co jednak pominął organ rentowy w toku własnego postępowania, jak również nie ujawnił w toku postępowania przed Sądem I Instancji. Nadto, doliczeniu podlegał uzupełniająco okres opieki nad dzieckiem, tj. do 19.04.2004r. (pismo ZUS z k. 600). W konsekwencji doszło do wykazania spełnienia wymogu co najmniej 5-letniego okresu ubezpieczenia w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed dniem powstania niezdolności do pracy. Zgodnie bowiem z art. 58 ust. 1 cyt. ustawy warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony w myśl art. 57 ust. 1 pkt 2 ppkt 5 tej ustawy osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej 5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Zgodnie z art. 58 ust. 2 cyt. ustawy okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Sąd Apelacyjny, mając na uwadze ustalenia poczynione w oparciu o posiadany w sprawie materiał dowodowy (w tym własne ustalenia faktyczne co do dodatkowo wykazanego przez ubezpieczoną okresu ubezpieczeniowego - składkowego od 01.03.2001r. do 30.04.2003r. w związku z ich opłacaniem przez pomoc społeczną i okresu nieskładkowego z tytułu opieki nad dzieckiem) doszedł do wniosku, że ubezpieczona będąc w myśl art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy emerytalnej całkowicie i trwale niezdolna do jakiejkolwiek pracy począwszy od 19 lutego 2008r. z powodów pulmonologicznych w związku z rozpoznaną twardziną układową, z zajęciem wielonarządowym (w tym płuc i serca), postępującej i w stanie aktywnym, wymagającej leczenia klinicznego, oraz włóknienia płuc, potwierdzonego w badaniu TK, spełniła również pozostałe konieczne ustawowe warunki, niezbędne do przyznania jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W okresie dziesięciolecia poprzedzającego powstanie niezdolności do pracy, tj. od 19.02.1998r. do 18.02.2008r. ubezpieczona wykazała 6 lat i 7 miesięcy stażu ubezpieczeniowego, a zatem spełniła wymagany w myśl art. 58 ust. 1 pkt 5 w zw. z ust. 2 ustawy emerytalnej warunek posiadania co najmniej 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Stan zdrowia ubezpieczonej ustalony w opinii biegłych, zarówno co do stopnia niezdolności do pracy, jak i czasu jej trwania nie był kwestionowany przez organ rentowy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. , zmienił zaskarżony wyrok i orzekł jak w sentencji, przyznając rentę od daty złożenia wniosku rentowego. SSA Romana Mrotek SSA Jolanta Hawryszko SSA Zofia Rybicka - Szkibiel