Sad powszechny, III AUa 2016/12

Sygn. akt III AUa 2016/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 czerwca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Maria Małek - Bujak (spr.) Sędziowie SSA Jolanta Ansion SSA Ewa Piotrowska Protokolant Sebastian Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2013 r. w Katowicach sprawy z odwołania A. B. ( A. B. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o wysokość kapitału początkowego na skutek apelacji ubezpieczonego A. B. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt XI U 2504/11 oddala apelację. /-/ SSA J. Ansion /-/ SSA M. Małek-Bujak /-/ SSA E. Piotrowska Sędzia Przewodnicząca Sędzia Sygn. akt III AUa 2016/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 16 września 2012r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił A. B. ponownego ustalenia wysokość kapitału początkowego. W odwołaniu ubezpieczony domagał się zaliczenia do stażu pracy okresu nauki w (...) Szkole Zawodowej Kopalni (...) w D. . Wyrokiem z dnia 22 maja 2012r. (sygn. akt XI U 2504/11) Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach oddalił odwołanie. W oparciu o akta dotyczące ustalenia kapitału początkowego, zeznania ubezpieczonego w charakterze strony (k. 7 a.s.), informację Spółki (...) S.A. Oddział w D. Zakład Kopalnie (...) w Całkowitej Likwidacji” (k. 10 a.s.), Sąd I instancji ustalił, że po ukończeniu szkoły podstawowej w 1965r. ubezpieczony rozpoczął naukę w (...) KWK (...) w D. w klasie górnika. W pierwszej klasie praktyki odbywały się na terenie powierzchni kopalni i w warsztatach: lampiarnia, markownia i plac drzewny. Również w klasie II praktyki odbywały się na powierzchni. W klasie III praktyka odbywana była trzy razy w tygodniu na dole kopalni - 800 m pod ziemią. Praktyki odbywane były w ramach programu nauczania szkolnego i otrzymywano za nie ocenę wpisywaną na świadectwie po zakończeniu każdego roku szkolnego. Ubezpieczony posiadał numer marki na kopalni oraz przydzielonego instruktora nauki zawodu, z którym zjeżdżał pod ziemię. Odwołujący się nie posiada legitymacji ubezpieczeniowej z okresu nauki. W każdym miesiącu otrzymywał on stypendium w kasie szkoły. W danym roku było ono jednakowe dla wszystkich uczniów. Najwyższe stypendium wypłacano w III klasie, w której wypłacano także nagrody pieniężne, jeżeli instruktor wysoko ocenił pracę. Nie było obowiązku podjęcia pracy w tej kopalni po ukończeniu (...) , dlatego też odwołujący się rozpoczął naukę w Technikum Górniczym w S. . Uczniowie korzystali z wakacji przez 2 miesiące w każdym roku. Sąd Okręgowy zaznaczył, że z pisma przesłanego w dniu 15 marca2012r. przez Spółkę (...) S.A. Oddział w D. Zakład (...) w Całkowitej Likwidacji” wynika, że archiwum nie posiada dokumentów po byłych Zasadniczych Szkołach Górniczych, natomiast akta osobowe A. B. z okresu odbywania miesięcznej praktyki nie zawierają umowy zawartej pomiędzy nim, a zakładem pracy. Sąd I instancji wywiódł , że zgodnie z wyjaśnieniami Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. nr 10/2000), status w/w szkół określało zarządzenie nr 80 byłego Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 22 kwietnia 1959r., później zarządzenie nr 24 Ministerstwa Górnictwa i Energetyki z dnia 4 czerwca 1970r. z których wynika, że uczniowie szkół górniczych nie podpisywali z kopalniami węgla kamiennego umów o pracę w celu przygotowania zawodowego, a jedynie umowy o naukę w zasadniczej szkole górniczej. Uczniowie nie otrzymywali wynagrodzenia, a jedynie pomoc-materialną o charakterze stypendium, bowiem zgodnie z zarządzeniem Ministerstwa Górnictwa i Energetyki nie wchodzili oni w skład załogi kopalni. Kopalnie zapewniały uczniom szkół górniczych naukę praktyczną - zgodnie z zatwierdzonym programem nauczania. Zarządzeniem Ministra Górnictwa i Energetyki w 1985r. przyznano absolwentom zasadniczych szkół górniczych dodatkowe uprawnienia, polegające na zaliczeniu nauki w szkole do okresu pracy, wymaganego do otrzymywania specjalnego wynagrodzenia wypłacanego miesięcznie, tzw. Karta Górnika oraz do czasu wymaganego przy nabywaniu uprawnień do nagród jubileuszowych - jednakże tylko, gdy podjął pracę w kopalni. Przyznanie tych dodatkowych uprawnień absolwentom zasadniczych szkół górniczych nie zmieniło jednak charakteru nauki w tych szkołach, które nadal pozostawały szkołami dla młodzieży niepracującej. Ponadto, w przypadku niepodjęcia przez ucznia pracy w kopalni po zakończeniu nauki w zasadniczej szkole górniczej, uczeń zobowiązany był zwrócić 50 % kwot pomocy materialnej w gotówce wypłaconych mu w okresie nauki w szkole. Zatem, zdaniem Sądu, w świetle powyższego materiału, należało stanąć na stanowisku, że okres nauki w zasadniczej szkole górniczej, podczas której uczeń tej szkoły odbywał zajęcia praktyczne na podstawie umowy nie mającej podstawy w stosunku pracy, nie stanowi okresu zatrudnienia zaliczanego do stażu pracy. Za okres nauki w szkole górniczej nie były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne. Okres ten nie stanowi okresu równorzędnego z okresem zatrudnienia. Mając na uwadze przedstawione okoliczności, Sąd I instancji, na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie. Apelację od wyroku wniósł ubezpieczony. Nie wskazując podstaw zaskarżenia wyroku, ani nie precyzując zarzutów, podniósł, że praktyki na dole kopalni odbywały się w III klasie szkoły górniczej trzy razy w tygodniu od godz. 6.00 do 14.00. Były wykonywane prace w ruchu kopalni. Wniósł o ewentualne zaliczenie jako okresów nieskładkowych 10 miesięcy po 3 dni w tygodniu. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy rozpoznał sprawę prawidłowo, starannie przeprowadzając postępowanie dowodowe, zaś ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie budzi wątpliwości w świetle zasady wynikającej z art. 233 k.p.c. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii zaliczenia okresu nauki w (...) Szkole Zawodowej Kopalni (...) w D. do stażu pracy. Należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.), za okresy składkowe, o których mowa w ust. 2 uważa się również okresy zatrudnienia po ukończeniu 15 lat życia na obszarze Państwa Polskiego - w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, jeżeli w tych okresach pracownik pobierał wynagrodzenie lub zasiłek z ubezpieczenia społecznego: chorobowy, macierzyński lub opiekuńczy albo rentę chorobową. Użyte w wymienionym przepisie pojęcie „zatrudnienia” oznacza pozostawanie w stosunku pracy. Na gruncie przepisów Kodeksu pracy o zatrudnianiu młodocianych, młodociani w okresie nauki zawodu pozostawali z zakładem pracy (pracodawcą) w stosunku pracy. Nie pozostawali natomiast w stosunku pracy, lecz w administracyjnoprawnym stosunku nauki ze szkołą, młodociani uzyskujący kwalifikacje zawodowe w okresie nauki w zasadniczej szkole zawodowej, w technikum, czy w liceum zawodowym - i tak też było w przypadku ubezpieczonego. Przez cały okres nauki w szkole ubezpieczony posiadał status ucznia. W tym czasie nie otrzymywał wynagrodzenia, a jedynie pomoc materialną, która stanowiła formę stypendium. Ubezpieczony nie wykazywał, aby podpisał z Kopalnią umowę o pracę, ani też by Kopalnia odprowadzała za niego składki na ubezpieczenie społeczne. Okoliczności sprawy wskazują więc na to, że ubezpieczony w KWK (...) odbywał jedynie praktykę w ramach programu nauki w ZSG. Okoliczność ta nie może przesądzać o traktowaniu go w tym okresie jako pracownika Kopalni wraz ze wszystkimi wiążącymi się z tym uprawnieniami, w tym przyszłymi uprawnieniami emerytalnymi. Powołany art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest normą bezwzględnie obowiązującą i nie zezwala na uznanie za okres składkowy okresu pracy świadczonej przed ukończeniem 15 roku życia. Brak natomiast jakichkolwiek podstaw do uznania, że ubezpieczony świadczył tę pracę w ramach zatrudnienia młodocianych, o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Bez wątpienia bowiem jego praktyka nie miała charakteru szkolenia, które to sytuacje przewidywały obowiązujące regulacje dekretu z dnia 2 sierpnia 1951r. o pracy i szkoleniu zawodowym młodocianych w zakładach pracy (Dz. U. R.P. nr 41, poz. 311) albo rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 1952r. w sprawie warunków przyjmowania do pracy w celu przyuczenia do zawodu i późniejszego zatrudnienia młodocianych, którzy ukończyli 14 lat życia i nie przekroczyli 16 lat życia (Dz. U. Nr 21, poz. 135), a także późniejszej ustawy z dnia 2 lipca 1958r. o nauce zawodu, przyuczania do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. nr 45, poz. 226 ze zm.). Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny oddalił apelację ubezpieczonego na podstawie art. 385 k.p.c. , nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia. /-/ SSA J. Ansion /-/ SSA M. Małek-Bujak /-/ SSA E. Piotrowska Sędzia Przewodnicząca Sędzia JR