Sad powszechny, I ACz 889/15

Sygn. akt I ACz 889/15 POSTANOWIENIE Dnia 24 września 2015r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Ewa Tkocz (spr.) Sędziowie: SA Ewa Jastrzębska SA Anna Bohdziewicz po rozpoznaniu w dniu 24 września 2015r. w Katowicach na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa A. M. przeciwko I. Ś. o zapłatę na skutek zażalenia powoda na punkt

1. postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 14 maja 2015r., sygn. akt I C 865/14 postanawia: 1) oddalić zażalenie; 2) zasądzić od powoda na rzecz pozwanej kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. SSA Anna Bohdziewicz SSA Ewa Tkocz SSA Ewa Jastrzębska Sygn. akt I ACz 889/15 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od powoda A. M. na rzecz pozwanej I. Ś. kwotę 3 617 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu (punkt 2.). Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wskazał, że wobec cofnięcia pozwu przez powoda, postępowanie w sprawie podlegało umorzeniu na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. (punkt
2. postanowienia). Stwierdził przy tym, że w przypadkach tego rodzaju, rozliczenie kosztów związanych z wytoczeniem powództwa co do zasady następuje w oparciu o art. 203 § 2 k.p.c. , który stanowi, że na żądanie pozwanego powód zwraca mu koszty, jeżeli sąd już przedtem nie orzekł prawomocnie o obowiązku ich uiszczenia przez pozwanego. Sąd pierwszej instancji jednocześnie zauważył, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, w sytuacji gdy cofnięcie pozwu dokonane zostanie na skutek spełnienia świadczenia w toku procesu, a świadczenie to było wcześniej wymagalne, wyżej opisana reguła nie ma zastosowania. Sąd ustalił, że powód przed wytoczeniem niniejszego procesu doręczył pozwanej wezwanie do zapłaty, a w dokumencie tym wskazał, iż domaga się zachowku po F. S. . Pozwana pismem z dnia 17 stycznia 2014r. udzieliła odpowiedzi, iż nie otrzymała darowizn od F. S. , co czyni roszczenia powoda bezzasadnymi. Powód okoliczności tych nie wyjaśnił i nie przedłożył pozwanej wezwania do zapłaty zachowku, które prawidłowo określałoby osobę spadkodawcy (darczyńcy). Pozwana w toku procesu zapłaciła powodowi kwotę 41 194,52 zł z tytułu zachowku po spadkodawczyni F. M. . W tych okolicznościach uznał Sąd Okręgowy, że dochodzone przez powoda roszczenie stało się wymagalne, dopiero na skutek doręczenia pozwanej odpisu pozwu w dniu 3 marca 2015r. Skoro zaś pozwana, przekazując powodowi w dniu 19 marca 2015r. wskazaną kwotę, zaspokoiła jego roszczenie, Sąd ten stwierdził, że powód nie wykazał, iż był zmuszony do wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie było więc podstaw do przełamania wspomnianej zasady wynikającej z art. 203 § 2 k.p.c. Na koszty należne pozwanej składało się wynagrodzenie pełnomocnika według stawki określonej w § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz. 461 z późn. zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył powód. Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż pozwana została skutecznie wezwana do zapłaty z tytułu zachowku dopiero w momencie doręczenia jej pozwu, pomimo że w rzeczywistości została wezwana przed wytoczeniem powództwa w piśmie z dnia 17 stycznia 2014r. (sic!), w którym wprawdzie omyłkowo wskazano nazwisko S. , jednak prawidłowo oznaczono w nim nieruchomość mającą być przedmiotem darowizn, co uprawnia do stwierdzenia, że pozwana wiedziała, iż to wezwanie dotyczy zachowku należnego powodowi po F. M. . Podniósł również, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 100 k.p.c. , gdyż stosunkowo nie rozdzielił kosztów procesu. W oparciu o tę podstawę powód domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kwoty 2 508,75 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu. W odpowiedzi na zażalenie pozwana wniosła o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew stanowisku powoda, w sprawie nie było podstaw do stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu na podstawie art. 100 k.p.c. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, zasadą jest ( art. 203 § 2 k.p.c. ), że w wypadku cofnięcia pozwu obowiązek zwrotu kosztów procesu na rzecz pozwanego, na jego żądanie, obciąża powoda bez względu na przyczynę cofnięcia. Jednakże dopuszczalne jest odstępstwo od tej zasady w sytuacji, gdy powód wykaże, że wystąpienie z powództwem było niezbędne dla celowego dochodzenia praw lub celowej obrony, z uwzględnieniem okoliczności istniejących w dacie wytoczenia pozwu. W rozumieniu przepisów o kosztach procesu ( art. 98 k.p.c. ) pozwanego należy uznać wówczas za stronę przegrywającą sprawę (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2012r., II CZ 208/11, LEX nr 1214570, z dnia 10 lutego 2011r., IV CZ 111/10, LEX nr 898274). Zdaniem Sądu Apelacyjnego powód nie sprostał opisanym wyżej wymogom, nie można go zatem uznać za stronę wygrywającą tę sprawę częściowo. Ze szczegółowo opisanej w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia sekwencji wydarzeń wynika bowiem, że gdyby strona powodowa – w odpowiedzi na pismo pełnomocnika pozwanej z dnia 17 stycznia 2014r. – prawidłowo określiła osobę, z związku ze śmiercią której domaga się zachowku, to podlegające uwzględnieniu świadczenie zostałoby spełnione bez konieczności inicjowania niniejszego procesu. W tych okolicznościach słusznie uznał Sąd Okręgowy, że w sprawie nie było podstaw do odstąpienia od wyżej opisanej reguły wynikającej z treści art. 203 § 2 k.p.c. Z tych względów zażalenie podlegało oddaleniu, o czym z mocy art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. Sąd Apelacyjny orzekł jak punkcie
3. sentencji. O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Apelacyjny rozstrzygnął, jak w punkcie 2 . na mocy art. 98 k.p.c. i § 6 pkt 2 w zw. z § 13 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r., poz. 461 z późn. zm.). SSA Anna Bohdziewicz SSA Ewa Tkocz SSA Ewa Jastrzębska