Sygnatura akt II AKa 13/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 kwietnia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA Piotr Feliniak Sędziowie: SA Krzysztof Eichstaedt SA Sławomir Wlazło (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Jadwiga Popiołek przy udziale: K. G. , Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Łodzi po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2015 r., sprawy 1) A. A. z art. 148 § 1 kk ; 2) M. P. z art. 160 § 2 kk ; na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego A. A. oraz prokuratora w odniesieniu do oskarżonej M. P. od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 27 października 2014 r. sygn. akt IV K 59/14 1) utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelacje za oczywiście bezzasadne; 2) zasądza od Skarbu Państwa na rzecz: – adwokata H. K. - obrońcy oskarżonego A. A. , – adwokata T. C. - obrońcy oskarżonej M. P. , kwoty po 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów niepłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu odwoławczym; 1) zwalnia oskarżonego A. A. od kosztów sądowych za drugą instancję, zaś kosztami związanymi z apelacją prokuratora obciąża Skarb Państwa. Sygn. akt II AKa 13/15 UZASADNIENIE A. A. został oskarżony o to, że w okresie czasu co najmniej od dnia 20 września 2013 roku do dnia 23 września 2013 roku w Ł. , działając z zamiarem ewentualnym pozbawienia życia swojej małoletniej córki N. P. ur. (...) , wielokrotnie uderzał ją otwartą ręką i pięścią w głowę oraz inne części ciała, uderzał jej głową w elementy łóżka i jej łóżeczka, rzucał nią na łóżko oraz potrząsał nią, powodując u niej obrażenia w postaci: krwiaków podtwardówkowych na sklepistości i podstawie mózgu, krwiaków podpajęczynówkowych na sklepistości i podstawie mózgu, wybroczyn krwawych w prawym płacie skroniowym mózgu, obrzęku mózgu, różnoczasowych sińców w powłokach głowy, twarzy, szyi, klatki piersiowej, brzucha, prawej kończyny górnej i prawej kończyny dolnej, podbiegnięcia krwawe w tkance podskórnej głowy, lewym mięśniu skroniowym, tkankach przykręgosłupowych kręgosłupa szyjnego oraz mięśniach pleców i lewej kończyny dolnej, podspojówkowych wybroczyn krwawych lewego oka, śródskórnych wybroczyn krwawych powiek lewego oka, różnoczasowych otarć naskórka szyi, prawej kończyny górnej i prawej kończyny dolnej, których skutkiem była śmierć pokrzywdzonej, tj. o przestępstwo z art. 148 § 1 k.k. M. P. została oskarżona o to, że w okresie czasu od dnia 20 września 2013 roku do dnia 23 września 2013 roku w Ł. , będąc matką N. P. , na której ciążył obowiązek opieki nad małoletnią córką, naraziła ją na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w ten sposób, że widząc obrażenia ciała małoletniej córki w postaci: różnoczasowych sińców w powłokach głowy, twarzy, szyi, klatki piersiowej, brzucha, prawej kończyny górnej i prawej kończyny dolnej, podspojówkowych wybroczyn krwawych lewego oka, śródskórnych wybroczyn krwawych powiek lewego oka, różnoczasowych otarć naskórka szyi, prawej kończyny górnej i prawej kończyny dolnej, które wraz z obrażeniami głowy w postaci: krwiaków podtwardówkowych na sklepistości i podstawie mózgu, krwiaków podpajęczynówkowych na sklepistości i podstawie mózgu, wybroczyn krwawych w prawym płacie skroniowym mózgu oraz obrzęku mózgu, powstały na skutek wielokrotnego uderzania N. P. przez jej ojca – A. A. i w konsekwencji skutkowały śmiercią dziecka, nie zapewniła dziecku wyspecjalizowanej pomocy medycznej, w celu poddania go badaniu i leczeniu pomimo, że widoczne obrażenia ciała dziecka wskazywały na konieczność niezwłocznego udzielenia mu takiej pomocy, tj. o przestępstwo z art. 160 § 2 k.k. Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 27 października 2014 roku w sprawie IV K 59/14 orzekł: 1) oskarżonego A. A. uznał za winnego dokonania zarzucanego mu czynu z tym, iż wyeliminował z opisu czynu słowo „wielokrotnie” i za to na podstawie art. 148 § 1 k.k. wymierzył mu karę 25 lat pozbawienia wolności; 2) na podstawie art. 63 §1 k.k. zaliczył oskarżonemu A. A. na poczet orzeczonej kary okres rzeczywistego pozbawienia wolności w przedmiotowej sprawie od dnia 23 września 2013 roku; 3) oskarżoną M. P. uniewinnił od popełnienia zarzucanego jej czynu i w tym zakresie kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa; Wyrok zawiera także rozstrzygnięcia o kosztach obrony z urzędu i kosztach sądowych. Apelacje od powyższego wyroku złożyli: prokurator w odniesieniu do oskarżonej M. P. i obrońca oskarżonego A. A. . Prokurator zaskarżył wyrok w całości na niekorzyść oskarżonej M. P. i zarzucił obrazę przepisów postępowania karnego, które miały wpływ na treść orzeczenia, art. 7 kpk , art. 410 kpk i art. 424 § 1 pkt. 1 kpk , poprzez dowolną ocenę zebranych w sprawie dowodów wbrew zasadom prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego a w szczególności, poprzez nadanie opinii z dnia 23 września 2014 roku sporządzonej przez dr n.med. M. B. z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej (...) w Ł. rangi dowodu przesądzającego o braku świadomości oskarżonej M. P. o stanie zdrowia jej dwumiesięcznej córki N. w dniach od 20 do 22 września 2013 roku, na której ciążył obowiązek opieki z pominięciem innych dowodów zebranych w sprawie na tą okoliczność, podczas gdy sekwencja kolejno zaobserwowanych przez oskarżoną M. P. , stale sprawującą opiekę nad córką N. , obrażeń na ciele dziecka na przestrzeni trzech dni, co potwierdzają wyjaśnienia oskarżonego A. A. oraz zeznania świadków: B. A. , A. R. , A. W. , J. O. i A. L. , uznanych przez Sąd za wiarygodne, opinia z przeprowadzonej sekcji zwłok dziecka stwierdzająca obrażenia w postaci: krwiaków podtwardówkowych na sklepistości i podstawie mózgu, krwiaków podpajęczynówkowych na sklepistości i podstawie mózgu, wybroczyn krwawych w prawym płacie skroniowym mózgu, obrzęku mózgu, różnoczasowych sińców w powłokach głowy, twarzy, szyi, klatki piersiowej, brzucha, prawej kończyny górnej i prawej kończyny dolnej, podbiegnięcia krwawe w tkance podskórnej głowy, lewym mięśniu skroniowym, tkankach przykręgosłupowych kręgosłupa szyjnego oraz mięśniach pleców i lewej kończyny dolnej, podspojówkowych wybroczyn krwawych lewego oka, śródskómych wybroczyn krwawych powiek lewego oka, różnoczasowych otarć naskórka szyi, prawej kończyny górnej i prawej kończyny dolnej oraz gojące się załamania sześciu żeber po lewej stronie, których skutkiem była śmierć pokrzywdzonej w dniu 23 września 2013 roku z powodu obrażeń głowy ze śródczaszkowymi wylewami krwi powikłanymi obrzękiem mózgu, dowodziły, że oskarżona M. P. , biorąc pod uwagę skalę i rodzaj stwierdzonych u pokrzywdzonej obrażeń wewnętrznych i zewnętrznych, była świadoma stanu zdrowia dziecka w stopniu zagrażającym jego życiu a w szczególności miała tą świadomość w dniu 22 września 2013 roku i pomimo tego nie zapewniła dziecku udzielenia fachowej pomocy medycznej, które to błędy znalazły odzwierciedlenie w sporządzonym uzasadnieniu wyroku. Podnosząc powyższe prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Obrońca oskarżonego A. A. zaskarżył wyrok w całości i zarzucił: I. obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, tj.: 1) art. 201 k.p.k. i art. 170 § 1 pkt 2) i 5) k.p.k. w zw. z art. 447 § 3 k.p.k. poprzez niesłuszne oddalenie wniosku dowodowego zgłoszonego przez obrońcę w piśmie z dnia 20 października 2014 r. o wydanie w sprawie pisemnej opinii uzupełniającej, w sytuacji gdy w opinii z dnia 23 września 2014 r. oraz ustnej opinii złożonej na rozprawie w dniu 3 października 2014 r.:
- a)biegły dr M. B. nie wyjaśnił mechanizmu śmierci N. P. ,
- b)biegły dr M. B. biegły oparł się wyłącznie na domniemaniu, że oskarżony A. A. uderzył N. P. z pięści w twarz,
- c)biegły dr M. B. nie poddał analizie wyników badań morfologii (k. 158) oraz gazometrii (k. 159), które istotnie odbiegały od norm referencyjnych,
- d)biegły dr M. B. nie odniósł się do zapisów w dokumentacji medycznej N. P. z Miejskiej Przychodni (...) w Ł. (str. 22 opinii z dn. 23.09.2014 r.), w której przy wpisie z dnia 9 lipca 2013 r. zawarto symbol „PMS”, a następnie przy wpisie z dnia 10 lipca 2013 r. symbol „PM”,
- e)biegły dr M. B. nie odniósł się do występujących u N. P. stanów ulewania pokarmu z podbiegnięciami krwawymi; w następstwie czego Sąd Okręgowy dokonał ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia w oparciu o opinię niepełną i niejasną, która wbrew zakreślonej tezie dowodowej nie wyjaśniała wszystkich jawiących się z materiału dowodowego przyczyn śmierci N. P. , także z powodów medycznych, 1) art. 201 k.p.k. i art. 170 § 1 pkt 2) i 5) k.p.k. w zw. z art. 447 § 3 k.p.k. poprzez nietrafne oddalenie wniosku dowodowego obrony z dnia 20 października 2014 r. w przedmiocie wydania przez biegłego dr M. B. samodzielnie lub wspólnie z biegłym z zakresu neurochirurgii dziecięcej opinii uzupełniającej w zakresie wyjaśnienia okoliczności podnoszonych we wniosku z dnia 20 października 2014 r.; 2) art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. i art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegającej na niesłusznym daniu wiary opinii sądowo lekarskiej wydanej przez katedrę i Zakład Medycyny Sądowej (...) w Ł. , uzupełnionej następnie pisemnie i ustnie przez biegłego dr M. B. w sytuacji gdy:
- a)opinia ta nie wyjaśnia mechanizmu śmierci N. P. i opiera się wyłącznie na domniemaniu wątpliwych co do wartości dowodowej wyjaśnieniach złożonych bez udziału obrońcy, że oskarżony A, A. uderzył dziecko w twarz z pięści,
- b)opinia nie zawiera szczegółowej analizy wyników badań morfologii (k. 158) i gazometrii (k. 159) N. P. , a pomimo tego opinia zawiera kategoryczny wniosek, że wyniki te nie miały żadnego znaczenia i związku z późniejszym zgonem dziecka,
- c)biegły dr M. B. na rozprawie w dniu 3 października 2014 r. podał, że wyniki gazometrii (k. 159) pochodzą z badania krwi żylnej N. P. , w sytuacji gdy na k. 159 brak informacji skąd pobrano krew do badania, a podane tam normy referencyjne są właściwe dla krwi tętniczej a nie żylnej,
- d)biegły dr M. B. na rozprawie w dniu 3 października 2014 r. podał, że wynik badania morfologicznego w zakresie płytek krwi (k. 158) jest tylko nieznacznie podwyższony, podczas gdy ich poziom u N. P. wynosił aż 634 przy normie od 140.0 do 440.0 i nie zostało wyjaśnione, czy taki stan może prowadzić do wystąpienia wylewów krwi do przestrzeni mózgowej,
- e)opinia pomija i nie odnosi się do wyników pozostałych badań morfologicznych N. P. (k. 158) istotnie odbiegających od normy, a w konsekwencji nie wyjaśnia, czy takie anormalne wyniki mogły mieć związek ze śmiercią dziecka,
- f)opinia nie zawiera analizy, dokumentacji medycznej z okresu okołoporodowego, w konsekwencji czego nie wyjaśnia, czy w okresie tym mogły występować powikłania mogące doprowadzić do śmierci dziecka, powyższe czyni uprawnionym zarzut, że Sąd Okręgowy dokonał istotnych w sprawie ustaleń faktycznych w oparciu o opinię niepełną i niejasną, która wbrew tezie dowodowej nie wyjaśniała wszystkich możliwych mechanizmów śmierci N. P. jawiących się z zebranego w sprawie materiału dowodowego i sprowadzała się wyłącznie do potwierdzenia tezy aktu oskarżenia, 1) art. 201 k.p.k. i art. 170 § 1 pkt 2) , 3) i 5) k.p.k. w zw. z art. 447 § 3 k.p.k. poprzez nietrafne oddalenie wniosku dowodowego obrońcy oskarżonego z k. 772, podczas gdy dla oceny stanu zdrowia psychicznego oskarżonego istotne znaczenie może mieć występowanie u niego padaczki, zwłaszcza z punktu widzenia obligatoryjnej obrony z art. 79 § 1 pkt 3) k.p.k. , co z kolei mogło rzutować na wartość dowodową czynności procesowych przeprowadzonych z udziałem oskarżonego bez udziału obligatoryjnego obrońcy, a dowód z opinii neurologa zmierzał do ustalenia, czy u oskarżonego występuje ta jednostka chorobowa, mając na uwadze treść dokumentacji z k. 328; 2) art. 193 § 1 k.p.k. poprzez formułowanie (na stronie 7 i 16 uzasadnienia wyroku stanowiska dotyczącego stanu zdrowia psychicznego oskarżonego w zakresie epilepsji bez wymaganej wiedzy specjalistycznej i w konsekwencji argumentowanie przez Sad również bez wymaganej wiedzy specjalistycznej, że oskarżony nie jest chory na padaczkę a lek D. C. 300 przyjmował w związku z zaburzeniami osobowości; 3) art. 167 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k. poprzez uchylenie się przez Sąd Okręgowy od dążenia do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy w zakresie ustalenia, czy u oskarżonego A. A. została zdiagnozowana padaczka, w sytuacji gdy:
- a)dotyczące oskarżonego zaświadczenie lekarskie z dnia 19 sierpnia 2013 r. (k. 328), wydane przez lekarza neurologa zawiera zapis: „Rozpoznanie: Omdlenie. Epilepsja",
- b)w kopercie opisanej jako k. 328 znajduje się nośnik danych CD z zapisem badania CTG głowy wykonanego u A. A. , który nie był w sprawie przedmiotem analizy zarówno ze strony Sądu jak i powołanych biegłych psychiatrów,
- c)z zebranego materiału dowodowego wynika, że oskarżony zażywał lek o nazwie D. (...) , także w trakcie pobytu w Areszcie Śledczym, a biegłe lekarze psychiatrzy stwierdzili, że jest to lek przeciwpadaczkowy (protokół rozprawy z dn. 31.07.2014 r., str. 4), czego następstwem było niesłuszne tłumaczenie tych okoliczności przez Sąd Pierwszej Instancji na niekorzyść oskarżonego i przyjęcie, że nie cierpi on na padaczkę, pomimo, że zebrany materiał dowodowy uzasadniał wyciągniecie przeciwnych wniosków w tym zakresie, 1) art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. i art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. poprzez niesłuszne danie wiary opinii psychiatrycznej dotyczącej oskarżonego A. A. z dnia 10 lutego 2014 r., uzupełnionej na rozprawie w dniu 31 lipca 2014 r., w sytuacji gdy:
- a)biegłe przyjęły, że u oskarżonego nie została stwierdzona padaczka, podczas gdy na karcie 328 znajduje się diagnoza tej choroby potwierdzona badaniem CT głowy oskarżonego, którą to dokumentację biegłe pominęły,
- b)biegłe nie przeprowadziły badania stanu zdrowia psychicznego oskarżonego pod kątem charakteropatii padaczkowej, do której wystąpienia może prowadzić źle leczona padaczka (protokół rozprawy z dn. 31.07.2014 r., str. 4),
- c)biegłe w opinii nie wzięły pod uwagę zażywania przez oskarżonego leku D. C. 300 i nie wypowiedziały się, czy działanie tego leku mogło mieć wpływ na stan zdrowia psychicznego A. A. oraz czy mogło powodować zniesienie u niego zdolności do kierowania swoim postępowaniem oraz rozumienia jego znaczenia; 1) art. 366 § 1 k.p.k. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy dotyczących możliwej przyczyny śmierci N. P. w zakresie ustalenia, czy w trakcie porodu dziecka występowały komplikacje okołoporodowe, a jeżeli tak, to czy mogły mieć one wpływ na późniejszy stan zdrowia N. P. prowadząc do jej śmierci z powodów niemedycznych, zwłaszcza, że:
- a)jak wynika z zeznań świadka B. A. w okresie ciąży M. P. była leczona w Centrum (...) z powodu komplikacji (protokół rozprawy z dn. 23.07.2014 r., str. 9), co potwierdza także świadek A. R. (k. 423),
- b)w dokumentacji medycznej N. P. z Miejskiej Przychodni (...) w Ł. (str. 22 opinii biegłego dr M. B. z dn. 23.09.2014 r.), przy dacie 9 lipca 2013 r. widnieje wpis „PMS”, a następnie przy dacie 10 lipca 2013 r. wpis „PM”; 1) art. 167 k.p.k. i art. 170 § 1 pkt 2) i 5) k.p.k. w zw. z art. 447 § 3 k.p.k. poprzez niesłuszne oddalenie wniosku dowodowego obrońcy oskarżonego o zażądanie wydania karty wyjazdu Pogotowia do N. P. w dniu 28 sierpnia 2013 r., a który zmierzał do ustalenia stanu zdrowia zmarłego dziecka z punktu widzenia przyczyny zgonu w związku z możliwą, na podstawie materiału dowodowego (zeznania świadka B. A. k. 179, 381, protokół rozprawy z dn. 23.07.2014 r. str. 10), niewydolnością oddechową dziecka przed przyjazdem karetki pogotowia dniu 28.08.2013 r., 2) art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegającej na:
- a)dowolnym przyjęciu przez Sąd, że z zeznań świadka A. L. (k. 79-80, 687-688) wynika, że oskarżony uderzył N. P. z pięści w twarz po godzinie 11:00 w niedzielę,
- b)niesłusznym daniu wiary wyjaśnieniom oskarżonego A. A. (k. 87-89, 220-231), jakoby oskarżony w dniu 20 września 2013 r. zrzucił N. P. z kolan powodując uderzenie się dziecka głową o kant łóżka, jakoby bujał się z dzieckiem uderzając główką o kant łóżka oraz jakoby uderzył dziecko z otwartej ręki w twarz po czym zaczęły wychodzić zasinienia, w sytuacji gdy: – z wyjaśnień oskarżonego wynika, że w dniu 20 września 2013 r. był w pracy od rana do popołudnia (k. 227), – z wyjaśnień oskarżonej M. P. wynika, że w dniu 20 września 2013 r. oskarżony wstał rano do pracy o godzinie 6:30 (k. 106,347), – z zeznań świadka A. R. wynika, że w dniu 20 września 2014 r. ok. godziny 10:00 była w mieszkaniu oskarżonych, „(...)Arka nie było w domu" dziecko nie miało żadnych obrażeń za wyjątkiem lekkiego zasinienia pod prawym okiem (k. 424), – z wydruków z portalu społecznościowego F. (k. 654) wynika, ze oskarżona M. P. zamieściła zdjęcie w dniu 20 września 2013 r. przedstawiające oskarżonego trzymającego N. P. na kolanach, z którego to zdjęcia nie wynika, aby dziecko miało jakiekolwiek obrażenia, – w kontekście opinii biegłej psycholog z dnia 15 listopada 2013 r. (str. 6 opinii), stojącej na stanowisku, iż przyznanie do winy ze strony oskarżonego A. A. ma wyłącznie charakter deklaratywny,
- a)dowolnym przyjęciu przez Sąd Okręgowy, że przyczyna zgonu dziecka nie budzi żadnych wątpliwości (str. 5 uzasadnienia) i jest niepodważalna (str. 17 uzasadnienia), w sytuacji gdy w toku postępowania nie zostały wyjaśnione wszystkie jawiące się z materiału dowodowego przyczyny śmierci N. P. , także te o charakterze medycznym,
- b)uchylenie się od oceny wartości dowodowej wyjaśnień oskarżonego złożonych w postępowaniu przygotowawczym oraz na rozprawie w dniu 3 października 2014 r. (str. 6 protokołu rozprawy), w których oskarżony opisał w jakich okolicznościach doszło do sporządzenia oświadczenia z k. 69 oraz, że treść tego oświadczenia została oskarżonemu podyktowana przez funkcjonariusza Policji, oraz umotywował dlaczego na wcześniejszym etapie postępowania przyznał się do popełnienie zarzucanego mu czynu; 1) art. 174 k.p.k. poprzez oparcie rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego na zaliczonym w poczet materiału dowodowego oświadczeniu (k. 69), czego skutkiem był I. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych przez Sąd Okręgowy za podstawę zaskarżonego wyroku, który miał istotny wpływ na treść tego orzeczenia, a polegający na niesłusznym przyjęciu, że na podstawie zgromadzonych dowodów można uznać za uprawniony wniosek, że oskarżony A. A. popełnił zarzucane mu przestępstwo wyczerpując swoim zachowaniem dyspozycje art. 148 § 1 k.k. , w sytuacji gdy brak jest ku temu wystarczających dowodów, a skazanie w tym zakresie opiera się na domniemanym sprawstwie oraz wyjaśnieniach oskarżonego A. A. złożonych bez udziału obligatoryjnego obrońcy, które oskarżony odwołał na rozprawie w dniu 23 lipca 2014 r. oświadczając, że nie przyznaje się do winy. Mając na uwadze powyższe obrońca wniósł o: 1) zwrócenie się przez Sąd do (...) Centrum (...) . (...) w Ł. z wnioskiem o nadesłanie wszelkiej dokumentacji medycznej dotyczącej M. P. , a związanej z jej hospitalizacją w okresie okołoporodowym, 2) zwrócenie się przez Sąd do Wojewódzkiej (...) w Ł. z wnioskiem o nadesłanie karty wyjazdu karetki pogotowia do N. P. w dniu 28 sierpnia 2013 r., 3) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego neurochirurga na okoliczność przyczyn śmierci N. P. , a w szczególności czy śmierć ta mogła być następstwem stanu zdrowia dziecka mając na uwadze całość zebranej w sprawie dokumentacji medycznej dotyczącej N. P. , w szczególności wyniki gazometrii (k. 159) oraz morfologii (k. 158) dziecka, a także czy można wykluczyć, że śmierć dziecka była następstwem niewydolności oddechowej lub zaburzeń układu krwionośnego, 4) zwrócenie się przez Sąd do Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł. z wnioskiem o nadesłanie dokumentacji lekarskiej oskarżonego A. A. z okresu jego osadzenia w tej jednostce, 5) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego neurologa na okoliczność, czy i od kiedy u oskarżonego występuje padaczka oraz na okoliczność przyczyn przepisania oskarżonemu leku D. C. 300, 6) po przeprowadzeniu dowodu z punktu 5 wnoszę o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii uzupełniającej biegłych lekarzy psychiatrów na okoliczność oceny stanu zdrowia psychicznego oskarżonego z uwzględnieniem dokumentacji medycznej znajdującej się na karcie 328, a w przypadku stwierdzenia u oskarżonego padaczki, także na okoliczność czy choroba ta była leczona prawidłowo oraz czy u oskarżonego nie występuje choroba psychiczna pod postacią charakteropatii padaczkowej. Powołując się na powyższe zarzuty obrońca wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, 2) zasądzenie zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu w postępowaniu apelacyjnym, wraz z podatkiem VAT, oświadczając przy tym, że koszty te nie zostały mi uiszczone ani w części ani w całości. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje : Apelacje obrońcy oskarżonego jak i prokuratora nie zasługiwały na uwzględnienie, a podniesione w nich argumenty, po przeprowadzeniu kontroli instancyjnej okazały się bezzasadne i to w stopniu oczywistym. Tym samym nie mogły stanowić podstawy ani do zmiany ani do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Sąd Apelacyjny utrzymał zatem w mocy zaskarżony wyrok nie podzielając argumentów zawartych w apelacjach. Analiza akt sprawy, jak i uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, prowadzi do wniosku, że Sąd ten w sposób rzetelny i kompletny zebrał materiał dowodowy, a także wnikliwie go rozważył, stosując zarówno obowiązujące przepisy prawa, jak i zasady logiki i doświadczenia życiowego. Zarzut dowolnej oceny dowodów jest słuszny tylko wówczas, gdy skarżący przytoczy okoliczności wskazujące, że Sąd I instancji dokonał swych ustaleń pomijając istotne dowody, ignorując powszechnie akceptowaną wiedzę, czy doświadczenie życiowe, a zasadność dokonanych ocen i wniosków nie odpowiada zasadom logicznego rozumowania. Autor apelacji takich okoliczności nie przedstawił. W ocenie Sądu Apelacyjnego, dokonana w niniejszej sprawie ocena dowodów została przeprowadzona w sposób szczegółowy i z uwzględnieniem zasad wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego. Sąd Okręgowy precyzyjnie wskazał jakie okoliczności uznał za udowodnione, a także które ze zgromadzonych dowodów i z jakiego powodu uznał za wiarygodne, a którym tej wiarygodności odmówił. Tok rozumowania Sądu Okręgowego przedstawiony w pisemnych motywach wyroku jest czytelny i poprawny logicznie, zaś wywiedzione ostatecznie wnioski oparte zostały w całości na wynikających z materiału dowodowego przesłankach. Odnosząc się do podnoszonych w apelacjach zarzutów, należy wskazać, iż stanowią one w istotnym zakresie jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu Okręgowego. Obrońca oskarżonego w apelacji nie przytoczył , zdaniem Sądu Apelacyjnego nadających się do zaaprobowania argumentów ani dowodów, które miałyby potwierdzać stawianą tezę o niewiarygodności wyjaśnień oskarżonego złożonych w postępowaniu przygotowawczym , a co za tym idzie o niewinności oskarżonego. Wbrew bowiem twierdzeniom obrońcy , oskarżony A. A. konsekwentnie i szczegółowo opisał przebieg zdarzeń od 20 do 23 września 2013 roku . Wskazał jak w tych dniach zachowywał się w stosunku do swej córki , w jaki sposób uderzał ją , jak zrzucił ją ze swych kolan gdy ta na nich siedziała . Oskarżony wyjaśnił również w jaki sposób jego córka N. P. uderzała głową o łóżko i , że to on był tego sprawcą . Oskarżony wyjaśnił , iż bujał ją , gdy ta siedziała na jego kolanach , a wtedy uderzała ona głową o łóżko . Taką wersję oskarżony konsekwentnie wskazywał w toku całego postępowania przygotowawczego . W postępowaniu sądowym nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu , nie zakwestionował treści swych uprzednich wyjaśnień ( w których opisał przebieg wydarzeń ) , ani nie przestawił innej wersji zdarzeń . Oparcie się zatem sądu I instancji na wyjaśnieniach A. A. złożonych w postępowaniu przygotowawczym było zasadne , a taka ocena pozostaje pod ochroną art. 7 k.p.k. – będąc oceną swobodną , a nie dowolną . Zauważyć przy tym należy , że oskarżony jeszcze przed złożeniem , formalnych wyjaśnień w sprawie , sporządził własnoręczne oświadczenie , w którym przyznał się do spowodowania zgonu swej córki i opisał przebieg zdarzeń , w jakich do tego doszło . Oświadczenie to zostało sporządzone bez jakiegokolwiek przymusu i to w sytuacji gdy organy ścigania nie wiedziały jaki był przebieg zdarzeń w mieszkaniu oskarżonego , w którym doszło do zgonu N. P. . Sąd I instancji oceniając wyjaśnienia oskarżonego , oparł się na tym oświadczeniu , wskazując , że jego treść jest tożsama z wyjaśnieniami A. A. , co wskazuje na jego konsekwencje w przedstawianej wersji zdarzeń w postępowaniu przygotowawczym. Czyniąc tak sąd nie uchybił treści art. 174 k.p.k. ponieważ wyjaśnień oskarżonego nie zastąpił treścią tego oświadczenia . Zakaz dowodowy określony w tym przepisie uniemożliwia sądowi opieranie się na treści dokumentów , jeżeli są one odmienne od wyjaśnień oskarżonego , a wręcz im przeczą . Celem tego zakazu dowodowego jest zatem nienaruszalność prawa do obrony , przejawiająca się w prawie do dowolnych w treści wyjaśnień składanych w postępowaniu karnym . Stanowisko takie wynika wprost z brzmienia art. 174 k.p.k. , a nadto potwierdzone jest stanowiskiem judykatury choćby postanowieniem Sądu Najwyższego w sprawie VKK 366/12 z dnia 22 stycznia 2013 roku . Zauważyć również należy , że treść wyjaśnień oskarżonego koreluje z obrażeniami ciała u N. P. , stwierdzonymi w wydanej w sprawie opinii , przez biegłego M. B. . Biegły ten szczegółowo wskazał jakich obrażeń doznała pokrzywdzona oraz jaki był mechanizm ich powstania i zgonu pokrzywdzonej . Biegły B. wskazał , że obrażenia ciała u pokrzywdzonej mogły powstać w okolicznościach wskazanych przez oskarżonego , a przyczyną zgonu N. P. były obrażenia śródczaszkowe , które spowodować mogły tylko i wyłącznie czynniki zewnętrzne . Biegły wydając opinię w tej sprawie uczynił to rzetelnie , sumiennie i po uprzednim badaniu ciała pokrzywdzonej oraz w oparciu o wiedzę medyczną , której nie sposób zakwestionować . W toku postępowania sądowego odpowiedział na wszystkie pytania stron postępowania jak i sądu , udzieli szczegółowych wyjaśnień , a swoje stanowisko uzasadnił logicznie w oparciu o wiedzę medyczną i doświadczenie . Biegły B. odpowiadając na pytania obrony ( ustne na rozprawie oraz złożone na piśmie ) zdezawuował twierdzenia obrony , zmierzające do eksponowania innego mechanizmu zgonu N. P. niż ten , który był rzeczywisty . Biegły wskazał , że twierdzenia obrony oderwane są od obrażeń ciała u pokrzywdzonej i stanowią hipotezy lansowane przez osobę nie mającej wiedzy medycznej . Do każdej takiej hipotezy biegły odniósł się i podał , że : - przyczyna zgonu N. P. nie budzi wątpliwości z uwagi na obrażenia śródczaszkowe , urazy głowy , - wykluczone jest samoistne uduszenie się pokrzywdzonej np. od za silnie zawiązanej czapki gdyż nie wystąpiła u niej sinica , a zasinienie , brak jest przy tym jakichkolwiek obrażeń zewnętrznych na to wskazujących , - wykluczone jest zagardlenie ponieważ nie stwierdzono tego w obrazie sekcyjnym, - złamanie żeber u pokrzywdzonej nie miało wpływu na jej zgon , - hospitalizacja N. P. w dniu 28 sierpnia 2013 roku nie była związana z obrażeniami ciała i nie miała żadnego związku z późniejszym zgonem , powodem hospitalizacji było ulewanie , a nie duża kwasica . Konkludując biegły stwierdził , że przyczyna zgonu pokrzywdzonej nie budzi żadnych wątpliwości , a wyjaśnienia oskarżonego tłumaczą jak doszło do obrażeń ciała u N. P. . Z takim stanowiskiem nie może pogodzić się obrona , która nie posiadając wiedzy medycznej , eksponuje swoją wersję wydarzeń , która to wersja oderwana jest nie tylko od niej , ale również od materiału dowodowego w sprawie . Obrona przedstawia wbrew dowodom w sprawie hipotezy opierając się na wiedzy członka swojej rodziny ( matka obrońcy jest pediatrom i rozmawiała z biegłym na temat sprawy o czym ten nadmienia w swej opinii biegły K.781 ) oraz podręcznikach medycznych . W oparciu o to , obrona w apelacji próbuje zdyskredytować opinię biegłego M. B. , nie przedstawiając jednak żadnych zarzutów co do tej opinii , a jedynie wskazując , że jest ona niepełna i niejasna . Twierdzenie to wywodzi obrona nie z zarzutów formułowanych wobec treści opinii , a z własnego przekonania oraz okoliczności , o których powyżej . Obrona nie dostrzega , że u pokrzywdzonej nastąpiły obrażenia ciała , obrażenia śródczaszkowe i to te obrażenia w powiązaniu z wyjaśnieniami oskarżonego wskazują na mechanizm zgonu . Obrona nie zauważa , co wskazał biegły , że przyczyny zgonu na , które przedstawia obrońca mogą być brane pod uwagę , przy ustaleniach faktycznych gdy do zgonu doszło , a nie ma żadnych zewnętrznych objawów wskazujących na zgon . Takie wersje zdarzeń , jak zaprezentowane w apelacji , obrona eksponowała już w toku postępowania przed sądem I instancji . Sąd I instancji wersje te weryfikował . Dopuścił dowód z uzupełniającej pisemnej opinii biegłego M. B. , a nadto wezwał biegłego na rozprawę w celu wydania przez niego opinii ustnej . Opinie uzupełniające biegły wydał odpowiadając na pytania pisemne jak i ustne obrony . Na wszystkie pytania udzielił fachowej odpowiedzi , a stanowisko swe prawidłowo uzasadnił . Brak jest zatem podstaw do podważenia treści tej opinii i uznania jej za nie pełną i nie jasną . Uznać należy , że apelacja obrony , w tym zakresie to jest kwestionowania opinii biegłego M. B. , stanowi jedynie dalszą polemikę z ustaleniami biegłego , z którymi obrona nie może się pogodzić . W tej sytuacji zarzuty obrony pod adresem opinii wydanej przez biegłego M. B. uznać należy za bezzasadne , a ustalenia sądu oparte na niej za prawidłowe i pozostające pod ochroną art. 7 k.p.k. Za takie same uznać należy zarzuty obrony pod adresem opinii wydanej przez biegłych lekarzy psychiatrów . Z opinii tej , jasnej i pełnej , wydanej po uprzednim szczegółowym badaniu oskarżonego i w oparciu o akta sprawy , w tym dokumenty z k.328 i – wynika , że nie ma żadnych podstaw do kwestionowania poczytalności oskarżonego i nie ma żadnych podstaw do uznania , że u oskarżonego występuje epilepsja . Biegli podali dlaczego takiej diagnozy postawić nie mogą i dlaczego sam fakt przyjmowania leku (...) , przez oskarżonego nie świadczy , o tym że występuje u niego epilepsja . Opinie biegli wydali nie tylko pisemnie ale i ustnie na rozprawie ( obrona zadawała pytania ) , a uczynili to w oparciu o całość materiału dowodowego w sprawie , co zaznaczyli w części wstępnej opinii. Twierdzenie obrony o tym , że z jakimś dokumentem z akt sprawy biegli nie zapoznali się , jest zatem gołosłowne .Nie ma oparcia w aktach sprawy twierdzenie obrony , że sąd I instancji oparł swe ustalenia , w zakresie braku epilepsji u oskarżonego , na podstawie własnej wiedzy , a nie na opinii biegłych . To bowiem , z tej opinii ten fakt wynika . Sąd I instancji w pisemnych motywach orzeczenia jako dowód , na to ustalenie faktyczne przywołał opinię biegłych. Co do wniosków dowodowych zawartych w apelacji , sąd odwoławczy wypowiedział się na posiedzeniu , stanowisko swoje szczegółowo uzasadniając co powoduje , że w tym zakresie rozważania sądu przy rozpoznawaniu apelacji należy pominąć (k.1012) . Nadmienić można jeszcze jedynie , że w złożonym środku odwoławczym obrońca popada w sprzeczności we własnym rozumowaniu . Z jednej bowiem strony , próbuje wykazać , że A. A. nie miał żadnego udziału przy spowodowaniu zgonu swej córki N. P. , z drugiej zaś strony próbuje wykazać , że w chwili powodowania tego zgonu oskarżony był niepoczytalny i w związku z tym nie można przypisać mu winy . Takie formułowanie swych myśli i zarzutów apelacyjnych wskazuje na chęć kwestionowania wszelkich dowodów w sprawie oraz ustaleń sądu , które nie są zgodne z linią obrony mimo , że na dowód tego nie posiada się rzeczowych argumentów . Wobec powyższego apelację obrońcy oskarżonego uznać należało za bezzasadną i to w stopniu oczywistym , tym bardziej , że wymierzona kara nie nosi cech rażącej surowości i jest karą sprawiedliwą w realiach niniejszej sprawy . Stanowisko swe odnośnie kary sąd I instancji również szczegółowo uzasadnił na kartach 22-23 pisemnych motywów orzeczenia , a uzasadnieniu temu nie sposób odmówić trafności przy ocenie okoliczności łagodzących i obciążających . Podnieść można jedynie to , iż zachowanie oskarżonego nacechowane było dużą brutalnością , było działaniem bez powodu i w stosunku do własnego bezbronnego dziecka , które nie mogło nie tylko podjąć żadnej akcji obronnej , ale opowiedzieć o zachowaniu A. A. . Odnosząc się do apelacji prokuratora , na wstępie podnieść należy , że wszelkie rozważania sądu odwoławczego , w zakresie opinii biegłego M. B. , o których powyżej , są aktualne również w zakresie oskarżonej M. P. . Opinia biegłego także w tej części jest jasna pełna i zupełna , stanowić zatem może i stanowiła podstawę prawidłowych ustaleń sądu I instancji . Z opinii tej w sposób jasny wynika , że obrażenia ciała jakich doznała N. P. , na skutek działania A. A. , były obrażeniami skutkującymi jej zgonem . Obrażenia te usytuowane były w czaszce pokrzywdzonej . Na ciele pokrzywdzonej występowały zasinienia , które oskarżony A. , próbował ukryć przed oskarżoną P. . Czynił to kąpiąc N. P. , polewając ją wodą i klepiąc , aby doprowadzić do zaczerwienienia jej całej twarzy i tym samym ukrycia zasinień i zaczerwienień , które spowodował uprzednim jej uderzaniem . Oskarżony A. podjął zatem , działania zmierzające do ukrycia przed oskarżoną P. , obrażeń zewnętrznych ciała u N. P. . Oskarżona nie widziała w związku z tym pełnego obrazu obrażeń u swej córki . Widziała jedynie drobne zasinienia , które wystąpiły dwa dni wcześniej , a których powstanie oskarżony wytłumaczył . W przekonaniu oskarżonej to wytłumaczenie było logiczne . Nadto sam fakt ich występowania nie był powodem do uznania , że nastąpił stan zagrożenia życia czy zdrowia N. P. . Nie każde bowiem zasinienie u dziecka wskazuje na taki stan , szczególnie gdy nie jest na tyle rozległe , aby rodziło podejrzenie powstania go na skutek działania osób trzecich . Te obrażenia , nie były przy tym na tyle charakterystyczne , aby wskazywały na udział osób trzecich przy ich powstaniu . Apatia i brak apetytu u pokrzywdzonej - wieczorem 23 września 2013 roku - również nie wskazywały na stan zagrożenia o którym w art. 160 k.k. Były to symptomy zdrowotne , które bez wiedzy o tym , że pokrzywdzona N. P. została uderzona nie mogły zrodzić u M. P.
(4)przeświadczenia o stanie zagrożenia życia czy zdrowia jej córki .Biegły M. B. podał , że były to obrażenia na tyle nie charakterystyczne , że M. P. nie mogła wiedzieć , że życie jej dziecka jest zagrożone . Wiedzę taką mogłaby mieć gdyby wiedziała o tym , że jej córka ma obrażenia wewnątrzczaszkowe . Tej wiedzy nie miała . Oskarżona nie wiedziała nawet , że N. została uderzona . Oskarżony A. o tym jej nie powiedział , a zewnętrzne objawy tego ukrył . W tej sytuacji oskarżonej P. nie można przypisać winy i sprawstwa w zakresie popełnienia czynu z art. 160 k.k. Takie stanowisko , wbrew twierdzeniom prokuratora , nie jest oparte jedynie na opinii biegłego M. B. . Opinia ta jest jedynie pomocnicza , w stosunku do ustaleń sądu I instancji , w zakresie zachowania oskarżonego i oskarżonej . Opinia ta uwiarygodnia twierdzenia M. P. , a nie przesądza o jej niewinności . Bez oparcia ustaleń faktycznych na wyjaśnieniach oskarżonych , nie mógłby sąd I instancji poczynić ustaleń jak na karcie 20-21 pisemnych motywów orzeczenia . Prawidłowo zatem , sąd ustalił , że sam fakt zaistnienia zasinień u córki (o których rozmawiała ze swą matką oskarżona , a która również nie dostrzegła zagrożenia dla zdrowiu N. ) nie może przesądzać o tym , że oskarżona winna zwrócić się o specjalistyczną pomoc medyczną . Tym bardziej takie rozumowanie jest uprawnione gdy sąd ustalił, że rodzina oskarżonych nie była patologiczną , nie nadużywano w niej alkoholu , a żaden z jej członków nie znęcał się nad osobą z nim zamieszkującą . Oskarżona P. nie miała , w związku z tym , podstaw do przypuszczeń , że A. A. będzie kierował lub kieruje swą agresję w stosunku do ich córki N. P. . Oskarżona nie miała świadomości o zagrożeniu życia bądź zdrowia pokrzywdzonej i dlatego , a nie z innych powodów nie wezwała pomocy medycznej , w związku z dostrzeżonymi siniakami u N. P. . Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego , oskarżona P. nie była świadoma zagrożenia życia swej córki , co wprost wynika z zebranych w sprawie dowodów , a szczególnie wyjaśnień oskarżonego i oskarżonej oraz jej matki . Apelacja prokuratora stanowi zatem , polemikę z prawidłowymi ustaleniami sądu I instancji , pozostającymi pod ochroną art. 7 k.p.k. , a zawarte w środku odwoławczym twierdzenia uznać należy za bezzasadne . Z tych powodów , nie znajdując podstaw do zakwestionowania orzeczenia w zakresie oskarżonej M. P. , sąd odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w tej części , uznając apelację za oczywiści bezzasadną . Nadto Sąd Apelacyjny orzekł o kosztach postępowania odwoławczego i na podstawie § 19, § 14 ust. 2 pkt 5, § 14 ust. 7 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.) i zasądził na rzecz: - adw. T. C. – kwotę 738 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonej z urzędu w postępowaniu odwoławczym, - adw. H. K. – kwotę 738 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym. Uwzględniając natomiast aktualną sytuację majątkową oskarżonego A. A. oraz fakt, iż od dłuższego czasu pozostaje on pozbawiony wolności, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie przed sądem drugiej instancji. Z uwagi natomiast na to , iż nie uwzględniono apelacji prokuratora w zakresie oskarżonej M. P. w tej części wyroku kosztami postępowania obciążył sąd Skarb Państwa.