Sad powszechny, I ACa 337/15

Sygn. akt I ACa 337/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 września 2015 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Wiesława Kuberska Sędziowie : SA Joanna Walentkiewicz – Witkowska SO del. Iwona Jamróz – Zdziubany ( spr .) Protokolant:stażysta Iga Kowalska po rozpoznaniu w dniu 10 września 2015 r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa J. N. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w Ł. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 29 grudnia 2014 r. sygn. akt I C 829/14 oddala apelację. Sygnatura akt I ACa 337/15 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 29 grudnia 2014 roku, w sprawie o sygnaturze akt I C 829/14, z powództwa J. N. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w Ł. , o zapłatę 128.842,96 zł, Sąd Okręgowy w Łodzi umorzył postępowanie w zakresie kwoty 754,95 zł, oddalił powództwo w pozostałej części i nie obciążył powódki obowiązkiem zwrotu kosztów procesu. (wyrok k. 69). Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie ustaleń, które Sąd Apelacyjny w całości podzielił i przyjął za własne. Z ustaleń tych wynikało, że w dniu 17 września 2004 roku, Sąd Okręgowy w Katowicach, w sprawie XIV GNc 1068/04/9 orzekł nakazem zapłaty z weksla o obowiązku zapłaty przez (...) spółkę z o.o. w Ł. oraz poręczycieli wekslowych tj. powódkę J. N. , M. J. i A. J. solidarnie na rzecz (...) Spółki Akcyjnej w Ł. kwoty 314.199,57 zł z odsetkami i kosztami. Odpis nakazu zapłaty został doręczony powódce w dniu 23 września 2004r. Wtedy powódka otrzymała również odpis pozwu wraz z załącznikami m.in. w postaci kopii weksla. Zorientowała się, że na wekslu nie widnieje jej podpis. Nie zaskarżyła nakazu zapłaty. Poprzestała na zapewnieniu M. J. , że cała należność wobec (...) S.A. została zapłacona. Oddała mu również kopię nakazu w celu wyjaśnienia sprawy. W ówczesnym czasie toczyła się analogiczna sprawa z powództwa firmy (...) przeciwko (...) sp. z o.o. , państwu J. i mężowi powódki. W tamtej sprawie M. J. podrobił podpis męża powódki na wekslu. Ostatecznie nakaz firmy (...) nie był realizowany wobec powódki i jej męża, a A. J. oddała powódce pieniądze. Powódka pozostawała w przekonaniu, że w ten sam sposób została zakończona sprawa z powództwa (...) S.A. Tymczasem nakaz wydany w sprawie z powództwa (...) S.A. został zaskarżony zarzutami przez (...) Sp. z o.o. w Ł. , jednakże zarzuty zostały odrzucone z powodu nieuzupełnienia braków formalnych i nakaz uprawomocnił się, a następnie po nadaniu klauzuli wykonalności został skierowany do egzekucji. Po uprawomocnieniu nakazu oryginał weksla z akt sprawy odebrał upoważniony pracownik (...) S.A. W kwietniu/maju 2009r. powódka zgłosiła sprawę podrobienia jej podpisu na wekslu do Prokuratury. Początkowo Prokuratura umorzyła postępowanie z powodu niewykrycia sprawcy, ale Sąd Rejonowy Katowice – Wschód w Katowicach uchylił w/w decyzję. Obecnie sprawa toczy się pod sygnaturą XVIII K 18/13 Sądu Okręgowego w Łodzi. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Łasku K. S. , w okresie od 23 czerwca 2009r. do 22 lipca 2011r., w sprawie Km 96/09, na podstawie przedmiotowego nakazu zapłaty wyegzekwował od powódki łącznie kwotę 8.088,01 zł (ostatnia wpłata z dnia 22 lipca 2011r. w kwocie 336,95 zł została powódce zwrócona). W dniu 26 maja 2010r. J. N. złożyła powództwo o pozbawienie przedmiotowego tytułu wykonawczego wykonalności w sprawie I C 1292/10 Sądu Okręgowego w Łodzi, ale z uwagi na brak oryginału weksla, na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011r. cofnęła powództwo bez zrzeczenia się roszczenia, a postępowanie zostało umorzone. Niezależnie od sprawy cywilnej i karnej powódka cały czas prowadziła z pozwaną pertraktacje w sprawie spłaty zadłużenia. Ostatecznie powódka w dniu 6 lipca 2011r. wpłaciła do kasy (...) S.A. kwotę 120.000 zł w celu uniknięcia egzekucji z udziału w swojej nieruchomości, w związku z czym stron pozwana wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego i oświadczyła, że zrzeka się dalszych roszczeń wobec powódki, wynikających z nakazu zapłaty XIV GNc 1068/04/9. Wtedy odnalazł się w firmie pozwanej oryginał weksla. Łączna kwota wpłat zaliczonych przez stronę pozwaną na poczet zaległości z przedmiotowego nakazu zapłaty wyniosła na dzień 24 grudnia 2014 roku 280.437,51 zł . Oceniając zasadność roszczenia powódki, opartego na art. 410 k.c. § 2 zd. 1 k.c , Sąd I instancji wskazał, że strona pozwana dysponowała prawomocnym orzeczeniem sądu – nakazem zapłaty - stanowiącym podstawę do egzekwowania swojego roszczenia. W ocenie Sądu Okręgowego podstawę świadczenia powódki stanowił nie weksel, którego ważność powódka poddała w wątpliwość, a prawomocny nakaz zapłaty, a nie weksel. Takie pojmowanie podstawy świadczenia wyklucza twierdzenie powódki, że nie była w ogóle zobowiązana do świadczenia. Istniał bowiem tytuł wykonawczy, z którego wynikał obowiązek powódki zapłaty na rzecz strony pozwanej kwoty 314.199,56 zł z odsetkami i kosztami. Sąd I instancji wskazał, że w takiej sytuacji najpierw należało zaskarżyć nakaz zapłaty lub w inny sposób wyeliminować go z obrotu prawnego – tak aby podstawa świadczenia odpadła. Powódka nie zaskarżyła nakazu w ustawowym terminie, co spowodowało jego uprawomocnienie i utwierdziło stronę pozwaną w przekonaniu o prawidłowości weksla. Nadto powódka cofnęła powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, którego uwzględnienie również mogło doprowadzić do odpadnięcie podstawy świadczenia w rozumieniu ar. 410 k.c. Ponieważ nakaz zapłaty stanowiący podstawę świadczenia powódki wobec pozwanej nie został w żaden sposób wzruszony twierdzenie powódki, że nie była zobowiązana względem pozwanej nie zasługuje na aprobatę, co skutkowało oddaleniem powództwa. (uzasadnienie k. 71-72). Apelację od powyższego wyroku wywiodła powódka J. N. , zaskarżając go w części oddalającej jej roszczenie i zarzucając mu: - naruszenie prawa procesowego, tj. art. 224 § 1 w związku z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez: – oparcie orzeczenia na niepełnym materiale dowodowym, mimo zgłoszonych wniosków dowodowych, które nie zostały oddalone, - uniemożliwienie powódce ustosunkowania się do złożonego przez stronę pozwaną wyliczenia wpłaconych kwot na poczet należności, wynikającej z nakazu zapłaty, wydanego przez Sąd Okręgowy w Katowicach, w sprawie XIV GNc 1068/04/9, albowiem wyliczenie to zostało złożone do akt sprawy po zamknięciu przewodu sądowego, co doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, a to art. 410 § 2 k.c. i art. 5 k.c. W konkluzji, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach, ewentualnie o jego zmianę i orzeczenie zgodne z jej żądaniem. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu. Sąd Okręgowy, wskazując przesłanki uwzględnienia roszczenia, opartego na wskazanej przez powódkę podstawie, tj. art. 410 § 2 zdanie 1 k.c. , dokonał trafnej oceny ich spełnienia w niniejszej sprawie. Słuszne było przyjęcie poglądu, że istniała i istnieje nadal podstawa świadczenia powódki w postaci prawomocnego nakazu zapłaty, wydanego przez Sąd Okręgowy w Katowicach, w sprawie XIV GNc 1068/04/9, na mocy którego podmioty w nim wymienione zostały solidarnie zobowiązane do zapłaty na rzecz strony pozwanej kwoty 314.199,57 zł z odsetkami i kosztami postępowania. W I instancji nie zostały przez powódkę podniesione żadne zarzuty, które mogłyby tytuł ten zwalczyć i pozbawić go wykonalności. W zasadzie zarzuty apelacji stanowią uzasadnienie dla powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego, które nie było przedmiotem rozpoznania. Bez znaczenia w tej sytuacji pozostawały także zarzuty powódki, dotyczące autentyczności jej podpisu na wekslu, stanowiącym źródło w.w. nakazu zapłaty, jak również nieustalenia przez sąd I instancji wysokości spłat dokonanych przez dłużników na rzecz strony pozwanej. Ostatni zarzut nie ma dodatkowo znaczenia także i z tego względu, że należność wierzyciela wynosiła ogółem 314.199,57 zł, a wpłaty powódki 128.088,05 zł. Tymczasem z mocy art. 366 § k.c. dla odpowiedzialności solidarnej, z którą mamy do czynienia także w ocenianym przypadku charakterystyczne jest to, że mimo podzielności świadczenia każdy z dłużników odpowiada za cały dług . Do decyzji wierzyciela należy czy żądać spełnienia części czy całości świadczenia od każdego dłużnika z osobna czy całości od jednego. Obowiązki dłużników solidarnych trwają do całkowitego spełnienia świadczenia, wynikającego z istniejącego tytułu wykonawczego. Dodatkowo nie można pominąć, że apelująca, w oparciu o art. 386 § 4 k.p.c. , wniosła o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a w jej apelacji nie ma żadnych wniosków dowodowych, które mogłyby doprowadzić do zwalczenia tytułu wykonawczego. W tej sytuacji należało uznać, że sąd I instancji rozpoznał istotę sprawy, zaś brak jest jakichkolwiek argumentów dla podważenia stanowiska merytorycznego sądu. Mając powyższe na względzie, Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c. , orzekł jak w sentencji.