Sad powszechny, VII U 1059/15

Sygn. akt VII U 1059/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 października 2015 roku. Sąd Okręgowy w Lublinie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący Sędzia SO Lucyna Stąsik-Żmudziak Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Trafisz po rozpoznaniu w dniu 5 października 2015 roku w Lublinie sprawy M. K. przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników o wypłatę części uzupełniającej świadczenia na skutek odwołania M. K. od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników z dnia 18 maja 2015 roku znak: (...) zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje M. K. od dnia (...) roku prawo do wypłaty części uzupełniającej emerytury rolniczej w pełnej wysokości. VII U 1059/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 18.05.2015r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego powołując się art. 28 ust.4 ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U 2015, poz.704) odmówił M. K. prawa do wypłaty części uzupełniającej emerytury wskazując, że nie zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej będąc nadal współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 2,77ha. (decyzja k. 60ae) Odwołanie od decyzji wniosła M. K. , podnosząc, że zaprzestała działalności rolniczej jednakże nie może przekazać gospodarstwa rolnego ani sporządzić umowy dzierżawy ze względu na toczące się postępowanie spadkowe. (odwołanie k. 2as) W odpowiedzi na odwołanie Prezes KRUS wnosił o oddalenie odwołania wskazując, że wnioskodawczyni nadal jest właścicielką gospodarstwa rolnego i nie przedłożyła do organu rentowego żadnego dokumentu potwierdzającego zaprzestanie działalności rolniczej. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: M. K. w oparciu o decyzją z dnia 25.09.1991r. ma przyznaną emeryturę rolniczą od 01.01.1991r. (k-4ae). W oparciu o przedłożoną przez małżonków R. K. i M. K. umowę dzierżawy z dnia 14.04.1993r., z której wynikało, że gospodarstwo rolne o powierzchni 3,05 wydzierżawili na okres dziesięciu lat L. W. (k-7ae) KRUS decyzją z dnia 02.08.1993r. podjął wypłatę części uzupełniającej emerytury rolniczej w pełnej wysokości od dnia 01.04.1993r. (k-8). Decyzją z dnia 09.04.2003r. (k-9) organ rentowy wstrzymał wypłatę części uzupełniającej emerytury rolniczej od dnia 01.05.2003r. w związku z wygaśnięciem umowy dzierżawy z dnia 14.04.1993r. W dniu 15.04.2003r. wnioskodawczyni przedłożyła kolejną umowę dzierżawy zawartą z A. J. na kolejny 10 letni okres (k-12) i na tej podstawie decyzją z dnia 25.04.2003r. podjęto wypłatę części uzupełniającej emerytury rolniczej od dnia 01.05.2003r. (k-18). W kwietniu 2013r. minął okres wydzierżawienia przez wnioskodawczynię gospodarstwa rolnego. Decyzją z dnia 15.04.2013r. KRUS zawiesił wypłatę 100% części uzupełniającej emerytury rolniczej od dnia 01.05.2013r., wypłacając jedynie część składkową emerytury w kwocie 166zł. (k-24). Po ustaleniu 07.02.2014r., że wnioskodawczyni jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym oraz niezdolną do samodzielnej egzystencji i przyznaniu dodatku pielęgnacyjnego decyzją z dnia 04.04.2014r. emeryturę w części składkowej wypłacano razem z dodatkiem pielęgnacyjnym od dnia 01.02.2014r. w łącznej wysokości 375,65zł. (decyzja k. 38ae) W dniu 29.04.2015r. M. K. złożyła do organu rentowego pismo (k-39) w którym zwróciła się o z prośbą o przywrócenie wypłaty zawieszonej części uzupełniającej emerytury rolniczej. Przedłożyła dodatkowe dokumenty w postaci wypisu rejestru gruntów, nakaz podatkowy za rok 2015 wskazujący, że małżonkowie K. są właścicielami gospodarstwa rolnego o pow. 2,77 ha fizycznych (k-48). Złożyła również pisemne oświadczenie M. M. , poświadczone przez sołtysa, że od kwietnia 2013r. użytkuje on gospodarstwo rolne o powierzchni 2,77 ha M. K. (k-50) Dołączyła także skrócony akt zgonu, z którego wynikało, że jej mąż R. K. zmarł (...) W drodze testamentu jedynym spadkobiercą uczynił wnioskodawczynię, jednakże testament został podważony przez członków rodziny zmarłego męża i obecnie w Sądzie Rejonowym w Lubartowie I Wydział Cywilny w sprawie o sygn. akt I Ns 403/13 toczy się postępowanie w sprawie nabycia spadku po zmarłym R. K. . W związku z toczącym się postępowaniem spadkowym wnioskodawczyni nie ma możliwości przekazania gospodarstwa rolnego ani zawarcia pisemnej umowy dzierżawy, którą można było by zgłosić do ewidencji gruntów. Gospodarstwo o pow. 2,77 ha składające się kilkunastu działek, oznaczonych w większości jako łąki trwałe i nieużytki oraz udział w wysokości 2/21 lasu nadal w ewidencji gruntów funkcjonuje jako własność małżonków R. i M. K. . Brak uregulowana prawnego nieruchomości uniemożliwia wnioskodawczyni samodzielne zawarcie umowy dzierżawy. Wnioskodawczyni nie prowadzi działalności rolniczej już od 1993 roku, kiedy ro po raz pierwszy wydzierżawiono gospodarstwo L. W. . Sytuacja nie uległa zmianie w kolejnych okresach. Po upływie 10 letniego terminu pierwszej dzierżawy wnioskodawczyni wraz z mężem w kwietniu 2003r. zawarła kolejną zgłoszoną do ewidencji umowę dzierżawy na okres 10 lat z A. J. . Dzierżawca przejął gospodarstwo rolne i samodzielnie uprawniał. Na marginesie należy wskazać, iż mimo, że umowa dzierżawy już wygasła nadal ten dzierżawca figuruje w ewidencji gruntów. W lipcu 2003 roku zmarł mąż wnioskodawczyni i M. K. pozostała sama. Nie ma dzieci ani żadnych bliskich krewnych. Mieszka na uboczu, przy lesie, na jednej z działek należących do gospodarstwa. Nie ma żadnego sprzętu rolniczego. Nie prowadzi żadnej działalności rolniczej na nieruchomościach rolnych wchodzących w skład należącego do niej gospodarstwa rolnego. Nie hoduje żadnych zwierząt a jedynie kilka kur na własne potrzeby. Obecnie ma 85 lat. Jest osobą chorą. Z powodu szeregu schorzeń, w tym: (...) w marcu 2014r. została uznana przez Lekarza Rzeczoznawcę KRUS za trwale całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym oraz niezdolną do samodzielnej egzystencji. Z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie wykonywać żadnych prac polowych. Wymaga pomocy ze strony osób drugich. Pomagają jej sąsiedzi, robią zakupy, wożą do lekarza. (k. 36ae) Po wygaśnięciu umowy dzierżawy z A. A. ze względu na toczące się postępowanie spadkowe wnioskodawczyni nie mogąc zawrzeć formalnie nowej umowy dzierżawy nadal nie podjęła działalności rolniczej i na podstawie ustnej umowy dzierżawy przekazała gospodarstwo sąsiadowi M. M. , który obok ma swoje pole. Wnioskodawczyni nadal opłaca podatek rolny związany z własnością gospodarstwa ale nie wykonuje na nim żadnych czynności gospodarczych. Grunty orne składające się z dwóch kawałków nadających się do uprawy obsiewa M. M. . Sieje tam zboże. W zamian za użytkowanie tych gruntów przekazuje część zboża wnioskodawczyni dla kur. W ramach zawartej umowy dzierżawy wnioskodawczyni opłaca podatek rolny, otrzymuje część plonów a dzierżawca M. M. zachowuje pozostałą część pożytków i otrzymuje dopłaty z ARiMR. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zawarte w aktach emerytalnych wnioskodawczyni oraz jej zeznania (k. 16v as w zw. z k.18as) i zeznania M. M. (k. 17vas). Sąd uznał zarówno zeznania wnioskodawczyni jak i świadka za wiarygodne gdyż są one spójne i znajdują potwierdzenie w dokumentacji zgromadzonej przed organem emerytalnym, której nikt nie kwestionował. W szczególności Sąd dał wiarę, że wnioskodawczyni zawarła ustną umowę dzierżawy z M. M. , w oparciu o którą przekazała mu gospodarstwo rolne gdyż sama z uwagi na stan zdrowia, podeszły wiek, brak jakiegokolwiek sprzętu rolniczego nie ma żadnych możliwości prowadzenia działalności rolniczej. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie jest zasadne. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wypłata emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia ulega częściowemu zawieszeniu na zasadach określonych w ust. 2-8 , jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą. Wypłata ulega zawieszeniu w całości, jeżeli emeryt lub rencista nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, z zastrzeżeniem ust. 5-7 i 9-11 . Uznaje się, m.in. że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając: gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej: małżonkiem emeryta lub rencisty, jego zstępnym lub pasierbem, osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym, małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b lub c; (ust. 4, pkt 1 art. 28 ustawy) Zawarcie pisemnej umowy dzierżawy i zgłoszenie jej do ewidencji gruntów stwarza domniemanie, że właściciel gospodarstwa zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Jednakże domniemanie określone w art. 28 ust. 4 ustawy upada w razie wykazania, iż mimo posiadania przez emeryta lub rencistę, bądź jego małżonka, gospodarstwa rolnego, świadczeniobiorca faktycznie nie prowadzi na tym gruncie działalności rolniczej. Art. 28 ust. 4 ustawy należy bowiem interpretować w powiązaniu z art. 6 pkt 1 i pkt 3 ustawy, w którym podmiotem ubezpieczenia nie jest właściciel lub posiadacz gospodarstwa rolnego, lecz wyłącznie osoba prowadząca działalność rolniczą w posiadanym gospodarstwie rolnym, a nadto w zgodzie z art. 38 pkt 1 ustawy zawierającym domniemanie, iż właściciel gruntów zaliczonych do użytków rolnych lub zarejestrowany jako dzierżawca takich gruntów prowadzi na nich działalność rolniczą. Porównanie ustępów 1 i 4 art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników , nie może prowadzić do utożsamienia pojęcia "prowadzenie (kontynuowanie) działalności rolniczej" z pojęciem "własności lub posiadania gruntu", ponieważ pojęcia te są nieprzystawalne. W utrwalonym orzecznictwie sądowym od wielu lat funkcjonuje pogląd, że wypłata części uzupełniającej świadczenia rolnika, który będąc właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego faktycznie nie prowadzi w nim działalności rolniczej w rozumieniu art. 6 pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) nie ulega zawieszeniu na podstawie art. 28 ust. 1 i 3 w związku z ust. 4 tej ustawy. Wynika to z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r. w sprawie II UZP 5/04, w której SN dokonał wykładni przepisu art. 24 ustawy, którą Sąd Okręgowy orzekający w sprawie w pełni podziela. Identycznie wypowiadały się w tej materii sądy apelacyjne twierdząc, że nie ulega zawieszeniu na podstawie art. 28 ust. 1 i 3 w związku z ust. 4 ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników wypłata części uzupełniającej świadczenia rolnika, który będąc właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego faktycznie nie prowadzi w nim działalności rolniczej w rozumieniu art. 6 pkt 3 ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (np: wyrok SA w Łodzi z 18.09.2014r. w sprawie III AUa 2548/13, SA w Białymstoku z 05.03.2014r. w sprawie III AUa 1348/13, SA w Gdańsku z 25.09.2013r. w sprawie III AUa 41/13. Nie ulega wątpliwości, że wnioskodawczyni nadal jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 2,77 ha, chociaż w związku z toczącym się postępowaniem spadkowym nie zostały uregulowane wszystkie formalności. Wnioskodawczyni opłaca z tytułu własności podatek rolny jednakże w gospodarstwie tym nie prowadzi działalności rolniczej od 1993 roku, od kiedy to nastąpiło trwałe jej zaprzestanie. Od zawarcia pierwszej umowy dzierżawy działalność rolnicza wnioskodawczyni ustała i nigdy nie została podjęta. O podjęciu tej działalności nie może świadczyć fakt, że po wygaśnięciu w 2013 roku umowy dzierżawy z A. J. nie przedłożyła kolejnej pisemnej umowy zgłoszonej do ewidencji gruntów, skutkiem czego było zawieszenie w całości wypłaty części uzupełniającej emerytury. W trakcie było postępowanie spadkowe i wnioskodawczyni nie miała możliwości samodzielnego zawarcia takiej umowy. W 2014 roku na podstawie ustnej umowy dzierżawy gospodarstwo wydzierżawiła kolejnej osobie. Nie zawarła pisemnej umowy dzierżawy i nie zgłosiła jej do ewidencji gruntów, ale nie mogła tego zrobić wobec nieuregulowanej prawnie sytuacji gospodarstwa. Mimo to nie można twierdzić, iż umowa dzierżawy zawarta niezgodnie z art. 28 ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników jest nieważna. Ważność umowy dzierżawy nie zależy od zachowania formy pisemnej. Umowa dzierżawy zawarta w tej formie i zgłoszenie jej odpowiedniemu organowi ma jedynie znaczenie takie, że właściciel gospodarstwa nie musi dla celów związanych z wypłatą świadczenia w pełnej wysokości udowadniać, że zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Tak więc wskazany artykuł nie stanowi podstawy do oceny zawartych umów pod kątem ich ważności, lecz ma jedynie znaczenie w zakresie rozkładu ciężaru dowodu. (tak SA w Białymstoku w wyroku z dnia 14.10.2014r. w sprawie III AUa 748/14 W ocenie Sądu wnioskodawczyni udowodniła, że nie prowadzi działalności rolniczej, zaprzestała jej w sposób trwały w 1993 roku, nie doszło do jej podjęcia po wygaśnięciu umowy dzierżawy w 2013 roku, zatem od dnia złożenia wniosku, tj. (...) ma prawo do wypłaty części uzupełniającej emerytury rolniczej w pełnej wysokości. Mając powyższe na uwadze oraz na podstawie powołanych przepisów i na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł, jak w sentencji.