Sad powszechny, I C 20/15

Sygn. akt I C 20/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 września 2015 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi, I Wydział Cywilny w następującym składzie : Przewodniczący : Sędzia SR Tomasz Kalsztein Protokolant : Kamil Kowalik po rozpoznaniu w dniu 9 września 2015 roku w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. przeciwko W. S. i L. S. o roszczenie z weksla utrzymuje w mocy nakaz zapłaty z dnia 7 listopada 2014 roku wydany przez Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi, I Wydział Cywilny, w postępowaniu nakazowym w sprawie o sygn. akt I Nc 1172/

1. Sygn. akt I C 20/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 28 sierpnia 2014 r. powód (...) S.A. w Ł. (poprzednio (...) S.A. ), reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym w stosunku do pozwanego W. S. – wystawcy weksla własnego i L. S. – poręczyciela wekslowego zobowiązującego ich solidarnie do zapłaty na rzecz powoda kwoty 15.323,73 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 24 maj 2013 r. do dnia zapłaty wraz z kosztami postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że strony zawarły w dniu 27 kwietnia 2007 roku umowę leasingu nr (...) , na zabezpieczenie której pozwany wystawił weksel własny in blanco. Pozwani nie wywiązali się z obowiązków zapłaty rat leasingowych, wobec czego powód wypowiedział im umowę, wezwał do zapłaty należności, zaś następnie uzupełnił wystawiony weksel i ponownie wezwał pozwanych do zapłaty należności wynikających z umowy leasingu. Wezwanie powoda pozostało bezskuteczne. /pozew k. 2 – 3/ W dniu 7 listopada 2014 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi, Wydział I Cywilny, wydał nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, w sprawie o sygn. akt I Nc 1172/14, w którym orzekł zgodnie z żądaniem pozwu. /nakaz zapłaty k. 22/ W dniu 5 grudnia 2014 r. pozwani, reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wnieśli zarzuty od nakazu zapłaty, w których zaskarżyli nakaz zapłaty w części w zakresie kwoty ponad 12.000,00 zł oraz wnieśli w tym zakresie o uchylenie zaskarżonego nakazu zapłaty i oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Nadto złożyli wniosek o wstrzymanie wykonania nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym. W uzasadnieniu zarzutów pełnomocnik pozwanych podniósł, iż powództwo jest oczywiście bezzasadne. Pełnomocnik pozwanych wskazał, że sporna kwota 3.323,73 zł została uiszczona. /zarzuty od nakazu zapłaty k 25-27/ W odpowiedzi na zarzuty pozwanych, pełnomocnik powódki wniósł o utrzymanie w mocy nakazu zapłaty z dnia 13 sierpnia 2014 r. w całości, wobec ich bezpodstawności. Pełnomocnik wskazał, iż kwota, którą pozwani wpłacili został zaliczona na poczet zadłużenia z przedmiotowej umowy tj. zawartej między stronami ugody. W związku z tym uiszczenie przez pozwanych kwoty 3.323,73 zł nie pomniejszyło ich należności z weksla, zmniejszyło zaś zadłużenie pozwanych wynikające z zawartej umowy leasingu. /odpowiedź powódki na zarzuty k. 48-53/ Postanowieniem z dnia 19 maja 2015 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi, Wydział I Cywilny, oddalił wniosek pozwanych o wstrzymanie wykonalności nakazu zapłaty /postanowienie k. 97/ Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: (...) S.A. z siedzibą w Ł. zawarł z pozwanym W. S. , umowę leasingu nr (...) , której przedmiotem był (...) w ilości jednej sztuki. /umowa k. 54-55/ Integralną część umowy stanowiły również Ogólne Warunku Umowy Leasingu (OWUL), których treść została pozwanemu przedstawiona przed zawarciem umowy i z którymi pozwany się zapoznał. Powód mógł rozwiązać umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym w przypadku, gdy pomimo upomnienia na piśmie i wyznaczenia dodatkowego terminu, powód zalega z jakąkolwiek płatnością wynikającą z umowy leasingu (§7 pkt 7.1.). W tym przypadku pozwany zobowiązany był w dniu rozwiązania umowy do zwrotu przedmiotu leasingu (§7 pkt. 8). W tym przypadku, poza obowiązkiem zapłaty przez pozwanego wszystkich opłat leasingowych wymagalnych do dnia rozwiązania umowy leasingu, powód mógł żądać od pozwanego zapłacenia odszkodowania w wysokości sumy wszystkich przewidzianych w umowie leasingu, a niewymagalnych do dnia jej rozwiązania opłat leasingowych (okresowych opłat leasingowych, opłaty końcowej), pomniejszonych o korzyści powoda wynikające m.in. z uzyskania ceny netto (bez podatku VAT) ze sprzedaży przedmiotu leasingu pomniejszonej o koszty sprzedaży oraz koszty związane z posiadaniem, zapobieżeniem utracie lub pogorszeniu stanu przedmiotu leasingu, poniesione przez powoda od dnia rozwiązania umowy leasingu do dnia sprzedaży przedmiotu leasingu (§7 pkt 9 w zw. z §5 ust. 2 i §10 OWUL). W razie przedterminowego rozwiązania umowy pozwany zobowiązany był bezzwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni od upływu tego terminu, zwrócić powodowi przedmiot leasingu na własny koszt i ryzyko, do siedziby finansującego lub w miejsce przez niego wskazane odrębnym pismem, w stanie nie gorszym niż będącym następstwem normalnego zużycia. Do czasu odbioru przedmiotu leasingu od Finansującego korzystający nie może czerpać z niego pożytków, a nadto ma obowiązek bezpłatnego przechowywania i konserwacji, jeśli Finansujący nie przedstawi innych dyspozycji w tym zakresie. W razie odmowy lub opóźnienia zwrotu przedmiotu leasingu przez korzystającego, Finansującemu przysługuje kara umowna liczona za każdy dzień, w wysokości 1/10 średniej miesięcznej okresowej opłaty leasingowej z ostatnich 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym powstał obowiązek zwrotu, a w przypadku umów rozwiązanych wcześniej niż po upływie 12 miesięcy – z okresu trwania umowy leasingu. Przystający zobowiązany jest również do zwrotu kosztów ubezpieczenia i innych kosztów związanych z posiadaniem przedmiotu leasingu poniesionych przez Finansującego w tym okresie (§ 7 ust.15 i 16 OWUL). /ogólne warunki umowy leasingu k. 56-61/ Pismem z dnia 28 września 2009r., powód oświadczył, że w związku z opóźnieniem w regulowaniu zobowiązań pieniężnych rozwiązuje w trybie natychmiastowym bez wypowiedzenia umowę leasingu w oparciu o § 7 ust. 5 pkt 5.
2. Ogólnych Warunków Umowy Leasingu wzywając jednocześnie do uiszczenia zaległych opłat leasingowych wraz z odsetkami za zwłokę. Przesyłka została pozwanym doręczona w dniu 9 października 2009 roku”. /oświadczenie k. 61, dowód doręczenia k. 92/ W dniu 30 marca 2011 roku na wniosek pozwanych została zawarta umowa ugody , na mocy której pozwani zobowiązali się do spłaty aktualnego zadłużenia wobec powódki, które na dzień 28 lutego 2011 roku wynosiło 23.354,49 zł. . Pozwani uznali swój dług. Zgodnie z umową w przypadku z opóźnieniem wpłaty jakiejkolwiek raty, strona powodowa miała prawo rozwiązać umowę ugody w trybie natychmiastowy. ?ugoda k. 32-33/ W związku z niedotrzymaniem warunków ugody, powód wypowiedział zawartą umowę ugody /wypowiedzenie k. 67/. Na dzień 14 grudnia 2010 r. kwota zaległości z tytułu umowy leasingu wynosiła 15.323,73 zł. /wyliczenie odszkodowania i rozliczenie umowy leasingu operacyjnego k. 76 noty obciążeniowe k. 78-79/ W dniu 27 kwietnia 2007 roku W. S. złożył swój podpis na wekslu in blanco dołączonym do umowy leasingu. Na odwrocie weksla po słowie poręczam podpis złożyła L. S. . Do weksla in blanco dołączono deklarację wekslową, zgodnie z którą W. S. jako wystawca własnego weksla in blanco , złożył powodowi do dyspozycji jeden weksel in blanco bez protestu, z jego wystawienia, które powód miał prawo wypełnić w każdym czasie (do chwili spłaty wszelkich zobowiązań z umowy) na sumę odpowiadającą jego zadłużeniu wynikającemu z umowy leasingu nr (...) z dnia 27 kwietnia 2007 roku., w tym z tytułu opłat leasingowych i innych świadczeń wynikających z umowy leasingu, odsetek za opóźnienie płatności oraz innych świadczeń ubocznych. Na powyższą treść deklaracji wyraziła zgodę L. S. . /weksel k. 13, deklaracja wekslowa k. 12/ Pismem z dnia 9 maja 2013 r., doręczonego pozwanemu 14 maja 2013 roku, powód powiadomił pozwanego o uzupełnieniu weksla in blanco i wezwał do zapłaty należności. /zawiadomienie k. 11, dowód doręczenia k. 12/ W dniu 19 listopada 2013 r. powód powiadomił pozwaną L. S. , że weksel, przedstawiony do zapłaty w dniu 23 maja 2013 r., nie został zapłacony przez wystawcę i dlatego wzywa ją do zapłaty kwoty wekslowej. /notyfikacja k. 16 / Powód uzupełnił weksel in blanco w następujący sposób: „ L. 27 kwietnia 2007 roku r. Na 15.323,73 zł Dnia 23 maja 2013r. zapłacę (imy) bez protestu za ten weksel własny na zlecenie (...) S.A. z siedzibą w Ł. , sumę piętnaście tysięcy trzysta dwadzieścia trzy złote siedemdziesiąt trzy grosze. Płatny w siedzibie (...) S.A. w Ł. ”. /weksel k. 13/ W dniu 19 grudnia 2013 roku pozwani zawarli z powodem drugą umowę ugody, na mocy której pozwani zobowiązali się do spłaty aktualnego zadłużenia wobec powódki, które na dzień 26 listopada 2013 roku wynosiło 21.941,58 zł. . Pozwani uznali swój dług. Zgodnie z umową w przypadku z opóźnieniem wpłaty jakiejkolwiek raty, strona powodowa miała prawo rozwiązać umowę ugody w trybie natychmiastowy. W związku z niedotrzymaniem warunków ugody, powód wypowiedział zawartą umowę ugody /wypowiedzenie k. 72/. W dniu 19 grudnia 2013 roku pozowani wpłacili powodowi kwotę 3.323,73 zł. Jako tytuł przelewu pozwani wskazali rata zadłużenia i rata opłaty za ugodę w sprawie. /kopia przelewu k. 31/. Powyższą kwotę powód zaliczył na I ratę ugody – 1.850,64 zł, oraz na poczet opłaty za zawarcie ugody ustalonej zgodnie z §2 ust 2 ugody – 1.473,09 zł. /bezsporne/. Sąd zważył, co następuje: Wniesione przez pozwanych zarzuty od nakazu zapłaty należy uznać za bezzasadne, w związku z czym nakaz zapłaty w zaskarżonej części należało utrzymać w mocy. Zgodnie z art. 495 § 3 k.p.c. jeżeli w postępowaniu został wydany nakaz zapłaty na podstawie weksla wszystkie okoliczności faktyczne, zarzuty i wnioski dowodowe zmierzające do wykazania bezzasadności powództwa pozwany winien wskazać zasadniczo już w zarzutach od nakazu zapłaty. Do szczególnie istotnych zarzutów, za których pomocą pozwany o zapłatę weksla może się bronić, należy twierdzenie, że weksel in blanco wystawiony przez pozwanego na rzecz powoda i załączony do pozwu, miał na celu zabezpieczenie wierzytelności wynikającej z określonego stosunku i w związku z tym upoważnienie powoda obejmuje jego uzupełnienie jedynie zgodnie z porozumieniem zawartym z pozwanym, zaś powód w danej sytuacji wypełnił weksel sprzecznie z porozumieniem. Powiązanie stosunku podstawowego względem roszczenia wekslowego powoduje, że wekslobiorca w zasadzie nie może na podstawie prawa wekslowego uzyskać wobec wystawcy weksla własnego więcej praw niż mu przysługuje w ramach stosunku, z którego wynika podlegająca zabezpieczeniu wierzytelność, czyli w ramach tzw. stosunku podstawowego względem roszczenia wekslowego (por. uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego: Izby Cywilnej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 kwietnia 1972 r., III PZP 17/70, OSNC 1973/5/72) . W zarzutach od nakazu zapłaty pozwani podnieśli, iż doszło do zapłaty kwoty 3.323,73 zł, a zatem nakaz zapłaty w zakresie kwoty ponad 12.000,00 zł powinien zostać uchylony. W orzecznictwie utrwaliło się pojęcie przeniesieniem sporu z płaszczyzny stosunku prawa wekslowego na płaszczyznę stosunku prawa cywilnego jako określenie objęcia sporem w postępowaniu nakazowym stosunku podstawowego określane bywa obrazowo. Określenie to nie oznacza jednak zupełnego zastąpienia dotychczasowego sporu na ile stosunku wekslowego, sporem dotyczącym stosunku podlegającego powszechnemu prawu cywilnemu, a uwzględnienie stosunku podstawowego w ramach oceny zasadności dochodzonego roszczenia wekslowego. Podsumowując – w dalszym ciągu przedmiotem sporu jest roszczenie wekslowe, z tą tylko różnicą, że przy uwzględnieniu również stosunku podstawowego (por. wyrok Sądu Najwyższego V CSK 86/06 z dnia 22 czerwca 2006 r., LEX nr 1101689) . Z chwilą wystawienia weksla in blanco i wręczenia go wierzycielowi między wystawcą weksla lub akceptantem, a osobą, której ten weksel zostaje wręczony dochodzi do zawarcia porozumienia, które wskazuje sposób jego uzupełnienia. W istocie swej porozumienie stanowi umowę zawieraną pomiędzy odbiorcą weksla, a wystawcą weksla lub akceptantem, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego . Przepis art. 10 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo Wekslowe (Dz. U. Nr 37, poz. 282 ze zm.) nie wymaga żadnej szczególnej formy takiego porozumienia wekslowego. Może być więc ono zarówno pisemne, jak i ustne, może zostać osiągnięte w sposób wyraźny lub dorozumiany. Weksel własny in blanco powinien być wypełniony zgodnie z porozumieniem zawartym między podpisanym na wekslu, a osobą, której weksel ten wręczono. Porozumienie ma więc bardzo istotne znaczenie, gdyż osobie podpisanej na wekslu przysługuje zarzut wypełnienia weksla niezgodnie z zawartym porozumieniem. Zarzut ten jest skuteczny zarówno wobec bezpośredniego kontrahenta, któremu osoba podpisana na wekslu in blanco weksel wręczyła, jak i osoby, która nabywając weksel po wypełnieniu była w złej wierze lub dopuściła się niedbalstwa ( art. 10 w zw. z art. 103 Prawa wekslowego ). Deklaracja wekslowa w niniejszej sprawie sporządzona została w formie pisemnej. Stosownie do treści deklaracji wypełnienie weksla miało nastąpić na sumę zobowiązań pozwanego wynikających z umowy leasingu nr (...) ,. Treść porozumienia w tym zakresie jest jasna i nie wymaga interpretacji oświadczeń woli stosownie do treści art. 65 k.c. Zarzut wypełnienia weksla in blanco niezgodnie z zawartym porozumieniem zgłoszony skutecznie, nie stanowi przyczyny nieważności weksla, ani nie uchyla w całości zobowiązania wekslowego wystawcy co do zasady. Konsekwencją skutecznego zarzutu jest ograniczenie lub modyfikacja zobowiązania wekslowego. Odpowiedzialność dłużnika będzie się kształtowała wyłącznie w granicach odpowiadających jego woli (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 25 października 1927 r., Rw. 1677/26, (...) 1928, poz. 35; z dnia 12 listopada 1931 r., Rw. 2354/31, OSP 1932, poz. 150; z dnia 26 stycznia 2001 r., I CKN 25/00, OSN 2001, nr 7-8, poz. 117 oraz z dnia 22 czerwca 2006 r., V CSK 70/06, OSN 2007, nr 4, poz. 59) . Celem wystawienia weksla in blanco jest zabezpieczenie, co w konsekwencji powoduje obowiązek utrzymania zobowiązania wekslowego w granicach zawartego wcześniej porozumienia. Odmienne rozstrzygnięcie ograniczyłoby praktyczny wymiar środka. Zgodnie z ogólną regułą z art. 6 kodeksu cywilnego , ciężar dowodu, że weksel został wypełniony z naruszeniem porozumienia spoczywa na dłużniku wekslowym, ponieważ to on wywodzi z tej okoliczności skutki prawne. W tym celu może on korzystać z każdego środka dowodowego, jaki został przewidziany w Kodeksie postępowania cywilnego , nie wyłączając z tego katalogu dowodu z zeznań świadków. Z załączonego do pozwu porozumienia wekslowego wynika, że powód miał prawo wypełnić w każdym czasie (do chwili spłaty wszelkich zobowiązań z umowy leasingu) na sumę odpowiadającą zadłużeniu pozwanego w Bankowym Funduszu Leasingowym wynikającym z przedmiotowej umowy leasingu, w tym z tytułu opłat leasingowych i innych świadczeń wynikających z umowy leasingu, odsetek za opóźnienie płatności oraz innych świadczeń ubocznych. W ocenie Sądu, przedstawione przez powoda dowody pozwalają ustalić, że powód wykazał, iż wypełnił weksel zgodnie z deklaracją wekslową, a więc że kwota wpisana w wekslu odpowiada rzeczywistemu zadłużeniu pozwanego wynikającemu z zawartej pomiędzy stronami umowy leasingu. Wysokość zadłużenia z przedmiotowej umowy leasingu wynosiła łącznie kwotę 20.090,94 zł – na dzień wypowiedzenia umowy ugody. Weksel został natomiast wypełniony na kwotę 15.323,73 zł. Powyższa kwota wynika w sposób przejrzysty z zaprezentowanych przez powoda dokumentów i ustalona została stosownie do postanowień §7 pkt. 9 i 10 oraz 15 i 16 Ogólnych Warunków Umowy Leasingu. Zostało ono obliczone poprzez odjęcie kwoty uzyskanej ze sprzedaży przedmiotu leasingu i kwoty dyskonta od sumy opłat leasingowych należnych po rozwiązaniu umowy, a następnie powiększone o kwotę odsetek od zafakturowanych opłat leasingowych., kwoty zafakturowanych niezapłaconych opłat leasingowych, kwoty kary umownej, pozostałych kosztów nieuregulowanych przez pozwanego, z tytułu parkingu oraz opłat dodatkowych. Pozwani zakwestionowali jedynie kwotę 3.323,73 zł, podnosząc, iż w tej części zadłużenie zostało spłacone. Kwota wpłaty przez pozwanych była bezsporna. Należy jednak w tym miejscu zaznaczyć, iż zadłużenie pozwanych łącznie wynosiło ponad 20.000,00 zł, nie zaś kwotę 15.323,73 zł. Wpłacona przez pozwanych kwota została zaliczona na zadłużenie wynikające z przedmiotowej umowy leasingu, ale w części, które nie było przedmiotem niniejszego postępowania. Powód miał bowiem prawo wypełnić weksel kwotą niższą od rzeczywistego zadłużenia. Pozwani zawierali dwukrotnie ugody z powodem, z umów tych jednoznacznie wynika większa kwota zadłużenia. W związku z tym, iż uiszczona przez pozwanych kwota został zaliczona na poczet zadłużenia nie będącego przedmiotem sądowego żądania, zarzut pozwanych w tym zakresie okazał się być niezasadny i nieskuteczny. Pomimo przedstawienia przez powoda szeregu dokumentów potwierdzających wysokość zaległości pozwanych, pozwani nie zaoferowali dowodów mogących zaświadczyć na okoliczność przeciwną. Podkreślić należy, że w świetle dowodów przedstawionych przez powoda, obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego celem podważenia prawidłowości zaoferowanego przez powoda wyliczenia ciążył na pozwanych. Jedynym wnioskiem dowodowym był wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania pozwanych, na okoliczność, iż zapłaty częściowa z dnia 28 listopada 2013 roku stanowiła zapłatę części sumy wekslowej. Jednakże dowód ten był nieprzydatny dla rozstrzygnięcia sprawy i zmierzałby do niezasadnego przedłużenia tego postępowania. Pozwani bowiem w treści samego przelewu określili jego tytuł, co pozwoliło stronie powodowej dokonać odpowiedniego zarachowania. To zarachowanie nie było sprzeczne z treścią tytułu przelewu. Mając to wszystko na uwadze, Sąd na podstawie art . 496 k.p.c. wydał wyrok, w którym utrzymał w mocy w całości nakaz zapłaty wydany w dniu 7 listopada 2014 r. w sprawie I Nc 1172/14.