Sad powszechny, II Ca 272/15

Sygn. akt II Ca 272/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 października 2015 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Bogumił Goraj Sędziowie SO Janusz Kasnowski (spr.) SO Aurelia Pietrzak Protokolant stażysta Karolina Bielewicz po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. w Bydgoszczy na rozprawie sprawy z powództwa M. S. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Świeciu z dnia 11 grudnia 2014 r. sygn. akt. I C 526/14 I. zmienia zaskarżony wyrok: a. w punkcie 1 (pierwszym) w ten sposób, że zasądzoną kwotę główną 70 000 zł obniża do kwoty 50 000 zł (pięćdziesiąt tysięcy) i oddala powództwo w pozostałej części dotyczącej kwoty głównej, b. w punkcie 2 (drugim) w ten sposób, że zasądzoną od pozwanego na rzecz powoda tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 7 117 zł obniża do kwoty 3 827 zł (trzy tysiące osiemset dwadzieścia siedem); II. oddala apelację w pozostałej części; III. znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego. II Ca 272/15 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 grudnia 2014r. Sąd rejonowy w Świeciu zasądził od pozwanego (...) S.A. w W. na rzecz powódki M. S. kwotę 70 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 20 kwietnia 2014r. (w punkcie 1) i zasądził na jej rzecz kwotę 7 117 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd rejonowy ustalił, że w dniu 21 lutego 2002r. zginął w wypadku samochodowym mąż powódki P. S. , a sprawca wypadku był ubezpieczony odpowiedzialności cywilnej u pozwanego. W tym czasie powódka nie pracowała, a mąż pozostawał jedynym żywicielem rodziny. Posiadali dwoje dzieci, małoletnią – uczącą się córkę i syna, który posiadał już własną rodzinę. Bezpośrednio po śmierci męża powódka znajdowała się w stanie silnego szoku, co wymagało wezwania pogotowia i podania jej leków uspokajających. Potem, przez długi okres miała problemy ze snem i pobierała leki uspokajające. Zajęła się samodzielnym wychowywaniem córki, która także bardzo poważnie przeżywała śmierć ojca, opuściła się w nauce i zaczęła stwarzać problemy wychowawcze. Powódka w chwili śmierci męża miała 46 lat, wcześniej nie pracowała, zmuszona została do podjęcia pracy, by móc zapewnić środki utrzymania sobie i córce. Narastające problemy finansowe spowodowały, że sprzedała działkę rekreacyjną, a w pomniejszym okresie zamieniła mieszkanie na mniejsze. Potrzeby rodziny wzrosły, gdy córka podjęła studia. Od około pięciu lat powódka pracuje za granicą świadcząc pomoc osobom starszym. W ramach oceny prawnej tych ustaleń Sąd Rejonowy podzielił zapatrywanie Sądu Najwyższego, że więź rodzinna (męża z żoną) należy do kategorii dóbr osobistych (w rozumieniu art.23 kc ), a jej nagłe zerwanie spowodowane wypadkiem drogowym stanowi naruszenie tego dobra, a w konsekwencji uzasadnia domaganie się przez osobę bliską zmarłemu ochrony prawnej i zasądzenie odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (na podstawie art.24 kc w związku z art.448 kc ). Sąd Rejonowy podkreślił w swojej ocenie, że w ciągu ostatnich lat sytuacja powódki uległa stabilizacji, ale okres 10 lat od śmierci męża był okresem wyrzeczeń, stresu spowodowanego niepewnością, bezradnością i poczuciem osamotnienia. W tych okolicznościach uznał za odpowiednią kwotę 70 000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznana krzywdę, którą zasądził od pozwanego ubezpieczyciela na rzecz powódki wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wymagalności tj. upływu miesięcznego terminu od dnia zgłoszenia roszczenia pozwanemu (na podstawie art.481 § 1 kc ). O kosztach postępowania w sprawie orzekł po myśli art.98 § 1 i 3 kpc . W apelacji od wyroku pozwany (...) S.A. w W. domagał się jego zmiany: - w części uwzględniającej powództwo tj. w punkcie pierwszym, poprzez obniżenia zasądzonego zadośćuczynienia do kwoty 40 000 zł, jako odpowiedniej i oddalenia powództwa w pozostałej części; - w części rozstrzygającej o kosztach postępowania w sprawie tj. w punkcie drugim poprzez dokonanie stosunkowego rozliczenia kosztów postępowania, w tym kosztów za druga instancję. Apelujący zarzucił Sądowi Rejonowemu: - naruszenie przepisow prawa materialnego, a konkretnie art.448 kc w związku z art.24 kc poprzez przyjęcie, że zasądzona na rzecz powódki kwota 70 000 zł zadośćuczynienia jest odpowiednia, choć jej wymiar uzależnił nie tylko od krzywdy doznanej przez powódkę, ale i od pogorszenia jej sytuacji życiowej, co nie może stanowić podstawy do ustalania zadośćuczynienia; - naruszenia przepisow postępowania, a konkretnie art.233 § 1 kpc poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji niezasadne przyjęcie, że rozmiar krzywdy doznanej przez powódkę uzasadniał zasądzenie na jej rzecz zadośćuczynienia w kwocie 70 000 zł, jako odpowiedniej. W dalszej części apelacji skarżący przytoczył szersze uzasadnienia wyżej opisanych zarzutów (k.68 – 69). W odpowiedzi na apelacje powódka M. S. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie na jej rzecz od pozwanego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych (k.8182). Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Apelacja pozwanego ubezpieczyciela znajduje uzasadnienia, ale jedynie częściowo. Pozwany w istocie nie zakwestionował ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Rejonowy, a dotyczących samej śmierci męża powódki w następstwie zdarzenia drogowego oraz jej konsekwencji dla zdrowia i życia powódki. Podniósł jedynie, że trudna sytuacja materialna, w jakiej znalazła się powódka po śmierci męża, która wcześniej nie pracowała i pozostawała na utrzymaniu męża, nie wpływa na wysokość należnego jej zadośćuczynienia, bo nie jest elementem doznanej przez nią krzywdy, ale co najwyżej szkody materialnej. Ta zaś, jak wynika z uzasadnienia apelacji, została powódce wyrównana poprzez dobrowolne wypłacenie powódce kwoty 15 000 zł, a nastepnie jeszcze 10 000 zł w następstwie prawomocnego orzeczenia Sądu Rejonowego w Świeciu z dnia 04.09.2003r. w sprawie I C 44/03. Wynika z tego, że skarżący kwestionował częściowo ocenę prawną prawidłowo poczynionych przez Sąd Rejonowy ustaleń faktycznych w sprawie (w świetle art.448 kc ), które Sąd Okręgowy przyjmuje zatem za podstawę także swego orzeczenia. Podziela natomiast częściowo zastrzeżenia do oceny prawnej tych ustaleń podniesione apelacji, a w konsekwencji, że zasądzona od pozwanego ubezpieczyciela na rzecz powódki kwota zadośćuczynienia jest zbyt wysoka, a w konsekwencji nie jest odpowiednia w rozumieniu art.448 kc (stosowanym w związku z art.23 i 24 kc ). Zważyć należało, że śmieć męża była dla powódki szokiem, przez co wymagała pomocy medycznej. Brak jednak w sprawie dowodów potwierdzających, że w późniejszym okresie objawiły się u powódki jakieś wyjątkowo nasilone następstwa śmierci męża, w postaci depresji czy jakiegoś innego poważnego rozstroju zdrowia psychicznego. Niewątpliwie jednak nagły brak osoby bliskiej, z którą wspólne życie rodzinne układało się prawidłowo i zgodnie niesie z sobą przeżycia bolesne i to na długi czas. Towarzysząca tym przeżyciom konieczność przejęcia z dnia na dzień całej odpowiedzialności za życie rodzinne, w tym wychowanie małoletniej córki, z pewnością potęguje żal, smutek i strach, jak sobie z tym poradzić. Z niekwestionowanych ustaleń Sądu Rejonowego wynika, że śmierć męża spowodowała w życiu powódki bardzo poważne zmiany, a okres wychodzenia z trudnej sytuacji, w jakiej się znalazła z rodziną, był stosunkowo długi i trudny. Dopiero w ostatnich latach, jak trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, sytuacja powódki i jej rodziny uległa ustabilizowaniu. W tym stanie rzeczy Sąd odwoławczy uznał, że odpowiednie zadośćuczynienie należne powódce za doznaną krzywdę wywołaną nagłą śmiercią męża (w ujęciu art.448 kpc ) będzie stanowiła kwota 50 000 zł. Dlatego też zmienił zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym poprzez obniżenia zasądzonej kwoty głównej z 70 000 zł do kwoty 50 000 zł i oddalił powództwo w zakresie pozostałej części kwoty głównej (na podstawie art.386 §1 kpc ). Dla porządku jedynie podkreślić należy, że pomniejszona kwota główna zadośćuczynienia należy się z ustawowymi odsetkami wskazanymi w punkcie pierwszym wyroku, bo w tym zakresie zmiana orzeczenia nie nastąpiła. O kosztach postępowania w sprawie za pierwszą instancję Sąd odwoławczy orzekł po myśli art.100 kpc , więc stosunkowo je rozdzielając. Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego w pozostałej części, jako nieuzasadnioną (na podstawie art.385 kpc ). Zniósł wzajemnie koszty postępowania apelacyjnego mając na charakter roszczenia, które w znacznym stopniu zależy od oceny Sądu oraz ostateczny wynik sprawy, który pokazuje, że każda ze stron utrzymała się ze swoim stanowiskiem jedynie częściowo ( art.100 kpc w związku z art.108 § 1 kpc ).