Sad powszechny, III AUa 2233/13

(1)prowadziła gospodarstwo rolne położone we wsi G. - J. . Następnie w okresie od 9.IX.1979 r. wnioskodawczyni z mężem nadal prowadziła gospodarstwo rolne dzierżawiąc w okresie od 12.XII.1994 r. do 31.XII.2004 r. od Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy we W. działkę nr (...) o powierzchni 20,25 ha, położoną w powiecie (...) , w gminie K. , obręb G. - J. . M. B.

(1)zmarł w dniu 20.V.2007 r. Spadek po nim, na podstawie ustawy, nabyła wnioskodawczyni wraz z córką M. B.

(2)po 1/2 części każda z dobrodziejstwem inwentarza. W skład spadku wchodziło gospodarstwo rolne położone w gminie K. we wsi G. - J. , dla którego Sąd Rejonowy w Środzie Śląskiej prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) . Na mocy ugody zawartej przez Sądem Rejonowym w Środzie Śląskiej w dniu 22.I.2008 r., sprawie o sygn. akt I Ns 531/07, w/w gospodarstwo rolne obejmujące działkę nr (...) na wyłączną własność otrzymała wnioskodawczyni. Jednocześnie wyrokiem Sądu Okręgowego I Wydział Cywilny z dnia 28.III. 2012 r. wnioskodawczyni wraz z córką M. B.

(2)zostały zobowiązane do opróżnienia, opuszczenia i wydania Agencji Nieruchomości Rolnej Oddział Terenowy we W. nieruchomości gruntowej nr 45/6 o powierzchni 20,25 ha, położonej w powiecie (...) , w gminie K. , we wsi G. - J. dla którego Sąd Rejonowy w Środzie Śląskiej prowadzi księgę wieczystą KW nr (...) . Wnioskodawczyni na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa do emerytury rolniczej, tj. 21.XII.2012 r. legitymowała się okresem podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w wymiarze 33 lata i 3 miesiące i jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,60 ha fizycznego. Obecnie z gospodarstwa rolnego wnioskodawczyni prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego w Ś. , który na dzień 27.III.2013 r. wyznaczył drugą licytację nieruchomości położonej w miejscowości G. - J. gmina K. o powierzchni 1,60 ha stanowiącego własność wnioskodawczyni. Decyzją z dnia 8.I.2013 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny we W. , po rozpoznaniu wniosku J. B. z dnia 21.XII. 2012 r. odmówiła wnioskodawczyni przyznania prawa do emerytury, ponieważ wnioskodawczyni jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,60 ha przeliczeniowego. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał odwołanie za nieuzasadnione. Jak wynika z przeprowadzonego postępowania dowodowego, wnioskodawczyni pozostaje nadal właścicielem gospodarstwa rolnego. W myśl domniemania wynikającego z art. 38 ustawy o ubezpieczeniu rolniczym, ustalenie, że wnoszący o przyznanie świadczenia pozostaje nadal właścicielem gospodarstwa rolnego, wystarcza do ustalenia, że wnioskodawca nadal prowadzi działalność rolniczą. Będąca w toku licytacja komornicza de facto nie pozbawia wnioskodawczyni tytułu prawnego do gospodarstwa rolnego, a zatem nie może być podstawą do przyjęcia, iż w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym wnioskodawczyni zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 28 ust. 4 ustawy. Wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek do uzyskania prawa do emerytury rolniczej, a zatem zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego złożyła wnioskodawczyni, zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię w niniejszym stanie faktycznym ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeń społecznych rolników ,
2. obrazę przepisów prawa procesowego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 477 14 § 1 kpc skutkujące oddaleniem odwołania w sytuacji istnienia oczywistych podstaw do jego uwzględnienia,
3. sprzeczności poczynionych ustaleń faktycznych z treścią zebranego materiału dowodowego. Wskazując na powyższe zarzuty J. B. wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i poprzedzającej go decyzji organu rentowego i przyznanie jej prawa do emerytury rolniczej. W uzasadnieniu apelacji podniosła w szczególności, że od 2012 r. prowadzona jest z posiadanej przez wnioskodawczynię nieruchomości egzekucja komornicza i od tego czasu nie prowadzi ona działalności rolniczej. Sąd Apelacyjny w toku postępowania apelacyjnego ustalił, że postanowieniem z dnia 8 stycznia 2014 r. Sąd Rejonowy w Środzie Śląskiej udzielił przybicia należącej do wnioskodawczyni nieruchomości położonej w G. - J. , jak również, że wnioskodawczyni nabyła prawo do emerytury od 22 lipca 2013 r. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja wnioskodawczyni jest uzasadniona. Wnioskodawczyni ubiegała się o prawo do emerytury na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z zm.). W myśl powołanego przepisu emerytura rolnicza przysługuje także ubezpieczonemu rolnikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek 55 lat, jeśli jest kobietą, albo 60 lat, jeśli jest mężczyzną; 2) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 30 lat; 3) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Sąd Okręgowy uznał odwołanie za bezzasadne przyjmując, w oparciu o art. 38 powołanej ustawy, domniemanie prowadzenia działalności rolniczej przez wnioskodawczynię w będącym jej własnością gospodarstwie rolnym (1,60 ha). Zasadnie zarzuca wnioskodawczyni nietrafność rozstrzygnięcia Sądu I instancji. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że właściciele gospodarstw rolnych mogą dowodzić, że nie prowadzą działalności rolniczej (por. stanowisko Sądu Najwyższego szczegółowo uargumentowane w uchwale z dnia 6 maja 2004 r., II UZP 5/04 - OSNP 2004 Nr 22, poz. 389). W wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 59/05, (OSNP 2006/19-20/310), Sąd Najwyższy wskazał, że przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, ustawowe domniemanie, że właściciel gruntów zaliczanych do użytków rolnych prowadzi działalność rolniczą, może być obalone odpowiednimi dowodami. W uzasadnieniu tego wyroku podkreślił, że założenie, iż dla nabycia prawa do emerytury rolniczej, posiadanie (własność, współwłasność) gospodarstwa rolnego znaczy to samo, co prowadzenie gospodarstwa rolnego, jest nieprawidłowe. W ocenie Sądu Apelacyjnego zebrany w sprawie materiał dowodowy wykazał, że wnioskodawczyni od grudnia 2012 r. nie prowadzi działalności rolniczej. Twierdzenia wnioskodawczyni w tym zakresie znajdują oparcie w zgromadzonej w aktach rentowych oraz w aktach sprawy dokumentach. Odpis z księgi wieczystej nieruchomości położonej w G. - J. – działki nr (...) o pow. 1,6100 ha z dnia 16 czerwca 2010 r. wskazuje, że z nieruchomości prowadzona jest egzekucja, jednocześnie przez kilka podmiotów (k. 42 a.r.). Z kolei z obwieszczenia z dnia 16 stycznia 2013 r. (k. 3-18 a.r.) wynika, że druga licytacja opisanej nieruchomości odbyła się w dniu 27 marca 2013 r. Nieruchomość ta została sprzedana w dniu 8 stycznia 2014 r. (Postanowienie Sądu Rejonowego w Środzie Śląskiej z dnia 8 stycznia 2014 r., k. 68 a.s.). W świetle powyższych dokumentów za zasługujące na wiarę jako logiczne muszą zostać uznane twierdzenia wnioskodawczyni, że od grudnia 2012 r. nie prowadziła na wymienionym gruncie działalności rolniczej, ponieważ grunty te w każdej chwili mogły zostać zlicytowane. Ponadto grunty te nie były orne tylko zabudowane budynkami, w tym gospodarczymi i wiatami, a także częściowo były zabetonowane. Działalność rolnicza była prowadzona wówczas, gdy wnioskodawczyni wraz z mężem dzierżawiła grunty o pow. 20,25 ha od Agencji Nieruchomości Rolnej ( działka nr (...) ). Jednocześnie, jak wynika z protokołu zdawczo-odbiorczego (k. 29 a.r.) w dniu 19 grudnia 2012 r., wnioskodawczyni zdała dzierżawę nieruchomości na działce nr (...) . Powyższe pozwala na uznanie, że wnioskodawczyni od grudnia 2012 r. zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej. Bezspornym jest, że wnioskodawczyni spełnia pozostałe przesłanki do uzyskania emerytury w oparciu o art. 19 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, tj. ma ukończony 55 rok życia i legitymuje się ponad 30-letnim okresem podlegania rolniczemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 1 kpc , zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję organu rentowego z dnia 8 stycznia 2013 r. i przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury rolniczej od dnia 1 grudnia 2012 r. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje uzasadnienie w treści art. 98 kpc .