Sygn. akt III AUa 483/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 marca 2015 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Romana Mrotek (spr.) Sędziowie: SSA Anna Polak SSA Zofia Rybicka - Szkibiel Protokolant: St. sekr. sąd. Katarzyna Kaźmierczak po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. w Szczecinie sprawy A. Ł. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o przyznanie emerytury na skutek apelacji ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wlkp. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 kwietnia 2014 r. sygn. akt VI U 1420/13 oddala apelację. SSA Zofia Rybicka - Szkibiel SSA Romana Mrotek SSA Anna Polak Sygn. akt III AUa 483/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 11.10.2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił A. Ł. prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach, ponieważ - według stanu na dzień 1.01.1999r. - w udowodnionym okresie 25 lat, 11 miesięcy i 17 dni ogólnego stażu ubezpieczeniowego nie udokumentował co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wykonywanej stałe i w pełnym wymiarze czasu pracy. Z treści decyzji wynika, że organ rentowy uznał ubezpieczonemu rok i 26 dni pracy w szczególnych warunkach i odmówił uwzględnienia pracy w szczególnych warunkach w okresie od 16.05.1983r. do 31.03.1986r. w związku z zatrudnieniem w (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w G. . W ocenie organu w przedłożonym przez ubezpieczonego świadectwie pracy z dnia 17.03.2009r. nie zostały przywołane przepisy resortowe, a we wskazanym rozrządzeniu z dnia 7 lutego 1983r. nie podano wykazu , działu ani pozycji. Decyzją z dnia 29.11.2013r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił A. Ł. prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach, gdyż w ocenie organu rentowego, ubezpieczony według stanu na dzień 1.01.1999r. w udowodnionym okresie 25 lat, 11 miesięcy i 17 dni ogólnego stażu ubezpieczeniowego nie udokumentował co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wykonywanej stałe i w pełnym wymiarze czasu pracy. Z treści decyzji wynika, że organ rentowy uznał 7 lat, 6 miesięcy i 1 dzień pracy w szczególnych warunkach. Ubezpieczony w odwołaniach od powyższych decyzji organu rentowego wniósł o ich zmianę poprzez przyznanie prawa do emerytury. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołań i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po połączeniu spraw z odwołań celem ich wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, wyrokiem z dnia 29.04.2014r. oddalił odwołania. Sąd Okręgowy ustalił, że A. Ł. urodził się (...) Na dzień 01.01.1999 r. posiada 25 lat, 11 miesięcy i 17 dni okresu ubezpieczenia oraz bezspornie 7 lat, 6 miesięcy i 1 dzień stażu pracy w warunkach szczególnych. Na dzień złożenia wniosku o emeryturę należał do otwartego funduszu emerytalnego, ale wniósł o przekazanie środków na nim zgromadzonych, na dochody budżetu państwa. Od 28.10.1971r. do 09.10.1976r. pełnił służbę wojskową, a w tym od 19.10.1972r. do 09.10.1976r. pełnił służbę jako kierowca samochodu ciężarowego o ład. powyżej 3,5 ton. Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczony w okresie od 15.11.1976r. do 24.11.1976r. pracował w Przedsiębiorstwie (...) w G. jako kierowca. Od 03.12.1976r. do 26.02.1977r. zatrudniony był w (...) Zakładach (...) na stanowisku ajenta sprzedawcy. Jako kierowca wykonywał pracę od 07.03.1977r. do 01.04.1978r. w Kombinacie Rolnym (...) w W. , od 03.04.1978r. do 30.06.1978r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) , od 20.06.1978r. do 31.08.1979r. w Przedsiębiorstwie (...) , od 02.10.1979r. do 31.03.1986r. w (...) Spółdzielni Mieszkaniowej , od 08.04.1986r. do 30.11.1986r. w Spółdzielni Pracy (...) , od 02.12.1986r. do 19.06.1990r. w Spółdzielni (...) w G. W. . W okresie od 01.01.1991r. do 15.07.2002r. prowadził własną działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych. Z ustaleń Sądu Okręgowego wynika również, że ubezpieczony wniósł o uznanie jako pracy wykonywanej w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia w (...) Spółdzielni Mieszkaniowej od 02.10.1979r. do 31.03.1986r., w Przedsiębiorstwie (...) od 20.07.1978r. do 31.08.1979r. oraz w Spółdzielni Pracy (...) od 08.04.1986r. do 30.11.1986r. W (...) Spółdzielni Mieszkaniowej ubezpieczony początkowo pracował jako kierowca marki Ż. , a od 1980r. był kierowcą samochodu ciężarowego. Zdarzało się, że gdy trzeba było kogoś zastąpić, to jeździł również (...) Praca ta odbywała się w pełnym wymiarze czasu, a czasami trwała nawet 12 godzin. Ubezpieczony nie miał przerw w zatrudnieniu. W firmie (...) A. Ł. prowadził samochód ciężarowy z przyczepą i nie wykonywał innej pracy, była to praca na pełny etat, bez przerw w zatrudnieniu. W Spółdzielni (...) ubezpieczony był kierowcą (...) . Trasy kierowców odbywały się po całej Polsce. Przewozili różne rzeczy, od części z U. po makarony, w zależności od tego, jaki zakład zlecił transport. W oparciu o powyższe ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy uznał, że odwołania nie zasługiwały na uwzględnienie i wskazał na przepisy art. 184 ust. 1, ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity opubl. w Dz. U. z 2013 roku, poz. 1140, ze zm.) - zwaną dalej ustawą emerytalną - § 2 ust. 1, § 3 i § 4 ust. w związku z poz. 2 działu VIII „W transporcie i łączności” wykazu A, będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983r., Nr 8, poz. 43 ze zm.) – zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 7 lutego 1983r. - jednocześnie przytaczając ich treść. Sąd pierwszej instancji podniósł, iż w niniejszej sprawie ubezpieczony nie spełnił wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia emerytalnego, bowiem nie legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych. W ocenie Sądu Okręgowego okres zatrudnienia ubezpieczonego w Przedsiębiorstwie (...) , na podstawie zeznań świadków, wyjaśnień ubezpieczonego, akt osobowych, można zaliczyć jako okres pracy kierowcy samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, a zatem w warunkach szczególnych. A. Ł. pracował w (...) tylko przez 1 rok, 1 miesiąc i 12 dni. Sąd Okręgowy uznał również, podstawie zeznań świadków, okres pracy w Spółdzielni (...) jako kierowca ww. samochodu ciężarowego w wymiarze 7 miesięcy i 22 dni (8.04.1986-30.11.1986 ). Odmówił natomiast uwzględnienia do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu pracy kierowcy samochodu ciężarowego w trakcie służby w wojsku, gdyż na podstawie zaświadczenia z Wojskowej Komendy Uzupełnień z 25.04.2008r. nie sposób było stwierdzić, że była to praca wykonywana stale, w pełnym wymiarze czasu pracy, bez przerw w zatrudnieniu. W zaświadczeniu tym zawarto sformułowanie, że A. Ł. „pełnił służbę jako kierowca” nie zaś, że pracował w tym charakterze. Ubezpieczony nie przedstawił żadnych innych dowodów, które mogłyby jednoznacznie potwierdzić okoliczności wykonywania pracy kierowcy w wojsku. Sąd nie uwzględnił także ubezpieczonemu okresu pracy od 02.10.1979r. do 15.05.1983r. w (...) Spółdzielni Mieszkaniowej , albowiem zarówno świadkowie jak i ubezpieczony, wyjaśnili przed Sądem, że w początkowym okresie zatrudnienia w (...) A. Ł. nie jeździł samochodami ciężarowymi. W czasie, gdy był kierowcą takiego samochodu, zdarzało się, że jeździł innymi samochodami niż ciężarowe. W cenie Sądu Okręgowego brak jest więc jednoznacznych dowodów które wskazywałyby, w jakim okresie przed dniem 16.05.1983r. ubezpieczony był kierowcą samochodu ciężarowego. Także akta osobowe z (...) nie wskazują bezsprzecznie, aby przed 16.05.1983r. ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony. Z dokumentów wynika, że był kierowcą (...) , który jest samochodem dostawczym i dostawał dodatek za czynności spedycyjne, załadunek, wyładunek, konwojowanie towarów. Biorąc pod uwagę te dokumenty, a także zeznania świadków, Sąd Okręgowy nie mógł uwzględnić wskazanego powyżej okresu pracy w (...) Przy takim wyniku postępowania dowodowego Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, iż wprawdzie ubezpieczony wykonywał pracę jak kierowca samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony, która to jest zaliczana do pracy w warunkach szczególnych, ale nie wykazał ustawowego okresu pracy w warunkach szczególnych co najmniej 15 lat do przejścia na wcześniejszą emeryturę. Przy zsumowaniu okresu uwzględnionego przez ZUS i okresu pracy w (...) oraz w Spółdzielni (...) , a nawet przy przyjęciu pracy w wojsku jako wykonywanej w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu - ubezpieczony łącznie uzyskałby tylko 13 lat, 7 miesięcy i 24 dni pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony nie spełnił zatem wymogu 15 letniego stażu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Z tej przyczyny Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołania. Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji zaskarżył w całości ubezpieczony. Zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu:
- naruszenia prawa materialnego, tj. art. 184 w związku z art. 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy emerytalnej w związku z § 4 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. poprzez: - niewłaściwe jego zastosowanie i w konsekwencji nieuwzględnienie jako pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia w (...) Spółdzielni Mieszkaniowej , od dnia 02 października 1979 r. do dnia 15 maja 1983 r. pomimo, iż w tym okresie ubezpieczony faktycznie wykonywał pracę kierowcy samochodu ciężarowego o masie powyżej 3,5 tony, - niewłaściwe jego zastosowanie i w konsekwencji nieuwzględnienie okresu pełnionej przez ubezpieczonego służby wojskowej w okresie od dnia 19 kwietnia 1972 r. do dnia 09 października 1976 r., podczas której pełnił służbę jako kierowca samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 ton,
- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia tj. art. 233 k.p.c. poprzez dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, a nie swobodny, a zarazem sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, polegający na dowolnej i pobieżnej ocenie zeznań świadków i w konsekwencji: - przyjęcie, iż ubezpieczony nie świadczył pracy w szczególnych warunkach w okresie od 02 października 1979 r. do 15 maja 1983 r., podczas gdy z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie jednoznacznie wynika, że pomimo różnego sposobu określania stanowiska pracy A. Ł. , tj. w świadectwie pracy (kierowca samochodu dostawczego), zasadniczą pracą wykonywaną przez ubezpieczonego w czasie zatrudnienia w (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w G. była praca kierowcy samochodu ciężarowego o masie powyżej 3,5 tony, - przyjęcie, iż ubezpieczony nie świadczył pracy w szczególnych warunkach w okresie od dnia 19 kwietnia 1972 r. do dnia 09 października 1976 r., tj. w okresie pełnienia służby w wojsku, podczas gdy z zeznań ubezpieczonego oraz zaświadczenia z dnia 25 kwietnia 2008 r. wynika, iż ubezpieczony A. Ł. w ww. okresie pełnił służbę jako kierowca samochodu ciężarowego o masie powyżej 3,5 tony. Skarżący w uzasadnieniu apelacji podniósł, że zgodnie z treścią wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2009 r . dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy (rzeczywiście wykonywanych zadań pracowniczych). Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności zeznania świadków, wskazują, że w ramach zatrudnienia ubezpieczony w rzeczywistości wykonywał prace jako kierowca samochodu ciężarowego o masie powyżej 3,5 ton, a więc na stanowisku wymienionym w Dziale VIII pkt 2 załącznika A do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. Okoliczność, iż ze świadectwa pracy wystawionego przez (...) Spółdzielnie Mieszkaniową wynika, iż ubezpieczony w okresie od 02 października 1979 r. do 15 maja 1983 r. wykonywał pracę kierowcy samochodu dostawczego, nie oznacza, że ubezpieczony nie wykonywał pracy na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Analizując materiał dowodowy, a w szczególności zeznania świadków oraz ubezpieczonego stwierdzić należy, iż ubezpieczony wykonywał w (...) Spółdzielni Mieszkaniowej pracę kierowcy samochodu ciężarowego. Sąd I instancji nie uwzględnił także, że ubezpieczony podczas pełnienia służby wojskowej, wykonywał pracę kierowcy samochodu ciężarowego. Z zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień z dni 25 kwietnia 2008 r. wynika wprost, iż A. Ł. w okresie od dnia 19 kwietna 1972 r. do dnia 09 października 1976 r. pełnił służbę jako kierowca samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 tony. Zgodnie zaś z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II UZP 6/13, czas zasadniczej służby wojskowej podlega zaliczeniu do okresu pracy w szczególnych warunkach. Wskazując na powyższe zarzuty i argumenty, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie ubezpieczonemu dochodzone prawo, a nadto o zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Organ rentowy nie ustosunkował się do treści apelacji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja ubezpieczonego nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny wskazuje, że Sąd Okręgowy wydając zaskarżony wyrok wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla meritum sprawy, przeprowadził wystarczające postępowanie dowodowe, dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i przy wydał trafne, odpowiadające prawu, rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny podzielając w całości ustalenia faktyczne i rozważania prawne poczynione przez Sąd pierwszej instancji przyjął je za własne, nie widząc w związku z tym konieczności ich ponownego szczegółowego przytaczania. Rozpoznając sprawę Sąd okręgowy nie naruszył tak norm prawa materialnego, jak i zasad postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosków apelacji. Zaskarżone rozstrzygnięcie jest trafne i nie ma podstaw do jego zmiany. Sąd Apelacyjny nie podzielił żadnego zarzutu apelacyjnego. W niniejszej sprawie trzeba podkreślić, że w oparciu o pełne akta osobowe ubezpieczonego z okresu pracy w (...) Spółdzielni Mieszkaniowej w G. , że nie można ustalić, aby A. Ł. w okresie od 02.10.1979r. aż do 15.05.1983r. pracował jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony (poz. 2 działu VIII wykazu A rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r.). Z posiadanych dokumentów, w tym ze świadectwa pracy z dnia 17.03.2009r., k. 19 a.e., wynika bowiem, że ubezpieczony aż do dnia 15.05.1983r. pracował jako kierowca (kierowca samochodu dostawczego) i dopiero z treści wypowiedzenia zmieniającego z dnia 30.05.1983r. wynika, że z dniem 16.05.1983r. powierzono obowiązki kierowcy (...) , co następnie znalazło zresztą odzwierciedlenie w świadectwie pracy. Okres więc pracy od 02.10.1979r. do 15.05.1983r., kiedy ubezpieczony był kierowcą samochodu dostawczego ( (...) Ż. ) nie mógł być więc uznany jako równoważny pracy kierowcy samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Prowadzenie też bliżej nieokreślonego pojazdu, a w szczególności samochodu dostawczego, nie może być zakwalifikowane jako praca o znacznej szkodliwości dla zdrowia, praca o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagająca wysokiej sprawności psychofizycznej w rozumieniu art. 32 ust. 2 ustawy emerytalnej. Z treści świadectwa pracy z dnia 17.03.2009r. wynika, że ubezpieczony dopiero od 16.05.1983r. do 31.03.1986r. pracował jako kierowca samochodu ciężarowego marki R. . Nawet gdyby więc doliczyć ten czas pracy do już uwzględnionych okresów przez organ rentowy (7 lat, 6 miesięcy i 1 dzień) oraz uwzględnionych przez Sąd Okręgowy (rok, miesiąc i 12 dni oraz 7 miesięcy i 2 dni, co w sumie daje rok, 9 miesięcy i 4 dni), jako okresów pracy w szczególnych warunkach, to ubezpieczony nadal nie będzie miał wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Podniesiona w apelacji okoliczność odbywania przez ubezpieczonego w okresie od 28.10.1971r. do 09.10.1976r., a następnie w okresie od 19.04.1972r. do 09.10.1976r. służby jako kierowca samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 tony (zaświadczenie z k. 9 a.e.) również nie daje podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku. Służba w siłach lądowych powyżej roku nie miała już charakteru zasadniczej służby wojskowej, lecz nadal była służbą, a tym samym nie spełniała wymogu wykonywania pracy w ramach pracowniczego stosunku zatrudnienia ( art. 22 § 1 k.p. ). Uprawnienie do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, w związku z wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach, zgodnie z treścią art. 32 ustawy emerytalnej, zostało przewidziane wyłącznie dla ubezpieczonych urodzonych przed 1 stycznia 1949 r., będących pracownikami w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2a ustawy systemowej, a więc nie obejmuje ubezpieczonych z niepracowniczych tytułów ubezpieczenia społecznego, w tym pełniących służbę (wyroki Sądu Najwyższego z 12 lutego 2004 r., sygn. II UK 246/03, OSNPUSiSP 2004, nr 20, poz. 358; z 25 stycznia 2005 r., sygn. I UK 142/04, OSNPUSiSP 2005, nr 17, poz. 272; z dnia 29 czerwca 2005 r., I UK 300/04, OSNPUSiSP 2006, nr 5-6, poz. 94 oraz z 8 maja 2008 r., sygn. I UK 354/07, MPP 2008, nr 10). Należy podkreślić, że ubezpieczony nie zdołał podważyć poczynionych ustaleń, poprzestając na powołaniu się na znane Sądowi pierwszej instancji dowody, będące przedmiotem analizy w postępowaniu apelacyjnym. Zeznania świadków okazał się w pewnym stopniu cennym i częściowo wiarygodnym źródłem wiedzy, ale z całą pewnością niewystarczającym. Świadek Z. F. potwierdził, że ubezpieczony początkowo pracował w (...) Spółdzielni Mieszkaniowej jako kierowca Ż. , a od czasu do czasu kierował samochód marki T. (k.49). Nie ulega jednak wątpliwości, że przy ustalaniu okresu, charakteru (rodzaju) zatrudnienia, wymiaru czasu pracy, stałości, winny być przede wszystkim analizowane dokumenty z przebiegu zatrudnienia. Dopiero, gdy występują braki w dokumentacji pracowniczej, dopuszczalne jest posiłkowanie się zeznaniami świadków. Nieprawidłowe jest zastępowanie źródłowej dokumentacji pracowniczej zeznaniami świadków, w szczególności, gdy treści obu źródeł dowodowych stoją w opozycji wobec siebie, a sprzeczności tych nie można było usunąć w oparciu o posiadany materiał. Świadek Z. F. podał bowiem, że ubezpieczony jeździł Ż. około roku, a w 1980r. zostały zakupione samochody ciężarowe (k.49). Ze zmiany angażu ubezpieczonego , a następnie świadectwa pracy, wynika jednak, że powierzono mu obowiązki kierowcy pojazdu ciężarowego R. dopiero od połowy maja 1983r. Próby podważenia dowodów z dokumentów w procesie odtworzenia stanu faktycznego sprzed kilkunastu czy kilkudziesięciu lat w oparciu tylko o zeznania świadka są ryzykowne z uwagi na upływ czasu. Sąd Apelacyjny podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd prawny, że w sprawie, w której przedmiotem jest prawo do świadczenia rentowo - emerytalnego lub wysokość tego świadczenia wymaga się dowodów nie budzących wątpliwości, spójnych i precyzyjnych, potwierdzających czy choćby uprawdopodobniających w stopniu graniczącym z pewnością fakt zatrudnienia oraz pozostałe okoliczności związane ze świadczeniem pracy. Nie jest tym bardziej dopuszczalne oparcie się wyłącznie na zeznaniach świadków, w szczególności, gdy z dokumentów wynikają okoliczności przeciwne. Ustosunkowując się do treści apelacji, należy również wskazać, że Sąd orzekający nie naruszył prawa materialnego, w szczególności art. 184 w zw. z art. 32 ustawy emerytalnej, gdyż ubezpieczony w dacie decyzji nie spełnił wszystkich wymaganych warunków. Jak bowiem wynika z art. 32 ust. 1 ustawy emerytalnej ubezpieczonym, będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2 i 3, zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 ust. 2 i
- Zgodnie z art. 32 ust. 2 cyt. ustawy emerytalnej dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych - przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości - lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Z przywileju przejścia na emeryturę w wieku niższym, przysługującego pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, mogą bowiem skorzystać wyłącznie ci pracownicy, którzy byli rzeczywiście zatrudnieni stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szkodliwych warunkach pracy w rozumieniu art. 32 ustawy emerytalnej w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. Prawo do tego szczególnego świadczenia z istoty jest związane z szybszą utratą zdolności do zarobkowania z uwagi na szczególne warunki lub szczególny charakter pracy. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że prawo do emerytury w wieku emerytalnym niższym niż powszechny , uzyskiwane z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest ściśle związane z szybszą utratą zdolności do zarobkowania z uwagi na szczególne warunki lub szczególny charakter pracy. W świetle art. 32 ust. 4 ustawy emerytalnej pracami w szczególnych warunkach nie są więc prace wykonywane w narażeniu na kontakt z niekorzystnymi dla zdrowia pracownika czynnikami, lecz jedynie takie, które są związane z szybszą utratą zdolności do zarobkowania i zostały wymienione w rozporządzeniu z 1983r. Z takim właśnie zastrzeżeniem należy definiować pracę pracowników wykonujących prace określone w dziale VIII – transport - pod poz. 2 - prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów. Należy dodatkowo podkreślić, że praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach pozwalających na uznanie jej za jedną z prac wymienionych w wykazie, stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. Jednym bowiem z koniecznych warunków jest, aby praca w szczególnych warunkach była wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie po 6 dni w tygodniu i przeciętnie po 46 godzin tygodniowo, jeżeli taki obowiązywał pracownika wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 1983r. (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2007 r., III UK 27/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 325; z dnia 19 września 2007 r., III UK 38/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 329; z dnia 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07, LEX nr 483283; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07, OSNP 2009 nr 5-6, poz. 75 i z dnia 24 marca 2009 r., I PK 194/08, LEX nr 528152). Nie wchodzi zatem w rachubę sporadyczne wykonywanie takich prac. Sąd Apelacyjny podziela przy tym pogląd prawny wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 września 2007 r. o sygn. akt III UK 27/07, OSNP 2008/21-22/325, LEX nr 464893, iż w przypadku, gdy praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku tylko w niektórych miesiącach roku, do okresów pracy w szczególnych warunkach uzasadniających prawo do emerytury w niższym wieku, wlicza się tylko te miesiące (§ 2 rozporządzenia z 1983 r. w związku z art. 32 ust. 4 ustawy emerytalnej). Pracownik ubiegający się o emeryturę w obniżonym wieku winien zatem wykazać, że wykonywał pracę zaliczaną do prac o szczególnym charakterze lub w szczególnych warunkach (do I kategorii), ujętą w wykazach do ww. rozporządzenia, a nadto, że pracował w pełnym wymiarze czasu pracy, stale i bezpośrednio przy tych pracach przez okres co najmniej 15 lat, z uwzględnieniem zastrzeżenia przepisu art. 32 ust. 1a ustawy emerytalnej, wprowadzającego wyłączenia pewnych okresów, jako niezaliczanych do stażu pracy w szczególnych warunkach. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w szczególności ze źródłowej dokumentacji dotyczącej zatrudnienia, nie wynika aby ubezpieczony posiadał wykazany co najmniej 15 letni okres pracy w szczególnych warunkach, i to mimo doliczenia mu przez Sąd Okręgowy do stażu pracy dodatkowych okresów pracy w takich warunkach. Skoro zatem posiadany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, że ubezpieczony pracował co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, to w konsekwencji nie został spełniony wymóg z § 2 ust. 1 i § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r., co słusznie skutkowało odmową przyznania emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Mając na uwadze przedstawioną argumentację Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację. SSA Zofia Rybicka - Szkibiel SSA Romana Mrotek SSA Anna Polak