Sygn. akt III AUa 69/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 października 2015 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Jolanta Cierpiał Sędziowie: SSA Ewa Cyran SSA Marta Sawińska (spr.) Protokolant: insp.ds.biurowości Agnieszka Perkowicz po rozpoznaniu w dniu 7 października 2015 r. w Poznaniu sprawy Z. O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. IV U 1463/13 zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 22.11.2013 r. o rentę z tytułu niezdolności do pracy na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 28 października 2014 r. sygn. akt IV U 1440/14 oddala apelację. SSA Marta Sawińska SSA Jolanta Cierpiał SSA Ewa Cyran UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Zielonej Górze – IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22.11.2013 r., sygn. akt: IV U 1463/13, domagając się zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia odwołania. W uzasadnieniu organ rentowy podał, że wyrokiem z dnia 22.11.2013 r. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 18.03.2013 r. w ten sposób, że przyznał Z. O. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od wyczerpania prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na stałe. Podstawa wydania w/w wyroku było ustalenie przez Sąd, że wnioskodawca jest trwale częściowo niezdolny do pracy, a zatem spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 57 ustawy z dnia z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i remach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz.U.2013.1440), w tym spełnia warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, tj. ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie, co najmniej 5 lat w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Okoliczności faktyczne wynikające z decyzji i dokumentów w aktach organu rentowego wskazywały natomiast, że wnioskodawca w dziesięcioleciu liczonym wstecz od daty zgłoszenia wniosku o rentę posiada okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 3 lata, 10 miesięcy i 10 dni. Organ rentowy stwierdził, że okoliczności te nie były przez Sąd ocenianie i nie stanowiły podstawy faktycznej wyroku, bowiem okoliczności te zostały przez Sąd pominięte. Sąd pomijając ocenę tych dokumentów pochopnie przyjął, że w 10- leciu liczonym wstecz od daty zgłoszenia wniosku, wnioskodawca posiada wymagany 5 letni okres ubezpieczenia. Chociaż okoliczność braku wymaganego okresu ubezpieczenia była powoływana przez pełnomocnika w odpowiedzi na odwołanie, to jednak uszła ona uwadze i ujawniła się dopiero na etapie realizacji prawomocnego wyroku. Wniosek organu rentowego o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji został oddalony. Organ rentowy wskazał, że w jego ocenie w tej sytuacji uzasadniony jest wniosek o wznowienie postępowania na podstawie uwzględnionych przez organ rentowy dopiero na etapie realizacji wyroku okoliczności. Wyrokiem z dnia 28 października 2014 r. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze, IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił wniosek organu rentowego o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt IV U 1463/13, zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 22.11.2013r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: Decyzją z dnia 18.03.2013 r., znak (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił Z. O. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu wskazał, że Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 18.01.2013 r. ustaliła, że wnioskodawca nie jest niezdolny do pracy. Ponadto wnioskodawca nie udowodnił wymaganego okresu ubezpieczenia w dziesięcioleciu poprzedzającym datę zgłoszenia wniosku o rentę (do wymaganego stażu brakuje 1 rok, 1 miesiąc i 20 dni). Odwołanie od tej decyzji wywiódł Z. O. . Postępowanie w przedmiotowej sprawie toczyło się przed Sądem Okręgowym w Zielonej Górze. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podniósł min. okoliczność, że w dziesięcioleciu liczonym wstecz od daty zgłoszenia wniosku, wnioskodawca nie posiada wymaganego do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy 5 letniego okresu ubezpieczenia. Wyrokiem z dnia 22.11.2013 r., wydanym pod sygnaturą IV U 1463/13, który jest prawomocny, Sąd Okręgowy w Zielonej Górze zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, poczynając od wyczerpania prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na stałe. Rozpoznając odwołanie Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca jest trwale, częściowo niezdolny do pracy oraz, że w dziesięcioleciu liczonym wstecz od daty zgłoszenia wniosku posiada wymagany do nabycia prawa do renty 5 letni okres ubezpieczenia. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji od tego wyroku organ rentowy uzasadnił błędem pełnomocnika, co do ustalonego przez sąd stanu sprawy w zakresie wymaganego okresu ubezpieczenia. Organ wywiódł, że chociaż okoliczność braku wymaganego okresu ubezpieczenia była powoływana przez pełnomocnika w odpowiedzi na odwołanie, to jednak uszła ona uwadze i ujawniła się na etapie realizacji prawomocnego wyroku. Mając na uwadze ustalony powyżej w sprawie stan faktyczny, Sąd Okręgowy po przeprowadzeniu wykładni znajdującego w sprawie sta stosowanie przepisy, tj. art. 114 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2013.1440 j.t.), stwierdził, że wniosek organu rentowego należało oddalić. O bezzasadności rozpatrywanego wniosku przesądziły w ocenie Sądu Okręgowego następujące, niewątpliwe okoliczności faktyczne sprawy: - okoliczność, że wnioskodawca nie udowodnił wymaganego okresu ubezpieczenia w dziesięcioleciu poprzedzającym datę zgłoszenia wniosku o rentę, była znana organowi rentowemu tak w dacie wydania decyzji z dnia 18.03.2013 r. (znak (...) ), jak i w toku całego postępowania sądowego toczącego się w sprawie IV U 1463/13, z odwołania wnioskodawcy od tej decyzji; organ rentowy podnosił tą okoliczność w toku procesu w sprawie IV U 1463/13, - wydając prawomocny już wyrok z dnia 22.11.2013 r., dokonując ustaleń faktycznych, Sąd Okręgowy w Zielonej Górze ustalił, że wnioskodawca w dziesięcioleciu liczonym wstecz od daty zgłoszenia wniosku, posiada wymagany do nabycia prawa do renty 5 letni okres ubezpieczenia. Mając na względzie te okoliczności faktyczne, Sąd Okręgowy stwierdził, że w sprawie nie da się przyjąć, że podnoszona przez organ rentowy we wniosku o wznowienie postępowania, okoliczność braku wymaganego stażu ubezpieczeniowego, została ujawniona po uprawomocnieniu się decyzji z dnia 18.03.2013 r. Tym samym okoliczność ta nie uzasadnia wznowienia postępowania z odwołania od tej decyzji, w oparciu o art. 114 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , skoro nie mieści się w kategorii „nowa okoliczność” w ujęciu art. 114 ust. 1 . Sąd Okręgowy podkreślił, że wznowienie postępowania przewidziane w art. 114 ust. 2 pkt 2 ustawy emerytalnej nie jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia prawomocnego wyroku, wobec czego nie jest możliwe jego wzruszenie na podstawie odmiennej oceny tych okoliczności, które sąd przyjął za podstawę faktyczną tego prawomocnego orzeczenia. Sąd Okręgowy uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że w całości przychyla się do poglądów prezentowanych przez Sąd Najwyższy, min. w wyrokach z dnia 22 lutego 2010 r., I UK 247/09, LEX nr 585725, z dnia 26 maja 2010 r., II UK 354/09, LEX nr 604227 oraz wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., II UK 410/12, LEX nr 1375198, - które to obszernie zacytował - wyprowadzonych z założenia, że przepis art. 114 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisów k.p.c. , regulujących instytucję skargi o wznowienie postępowania. Inne są cele i przesłanki zastosowania tych instytucji. To zaś wyklucza możliwość posiłkowego stosowania przepisów postępowania w przedmiocie skargi o wznowienie do procedowania wniosku o wznowienie postępowania z art. 114 ust. 2 pkt 2 ustawy emerytalnej. W postępowaniu dotyczącym ponownego ustalenia prawa do świadczenia nie może zapaść rozstrzygnięcie odmienne od zawartego w prawomocnym wyroku, wydane tylko na tej podstawie, że zdaniem sądu orzekającego prawomocny wyrok zapadł z naruszeniem prawa. Doprowadziłoby to bowiem do kontrolowania przez sąd prawomocnych orzeczeń sądów wydanych w innych sprawach. Wyrok prawomocny, nawet wydany z naruszeniem prawa, ma moc wiążącą ( art. 365 k.p.c. ) i rozstrzygnięcie w nim zawarte nie może być zmienione w innym postępowaniu., Podsumowując, rozpoznający wniosek organu rentowego Sąd i instancji stwierdził, że skoro Sąd Okręgowy w Zielonej Górze wyrokiem z dnia 22.11.2013 r. dokonał odmiennych od organu rentowego ustaleń w zakresie stażu ubezpieczeniowego wnioskodawcy, to organ rentowy mógł wzruszyć te ustalenia wyłącznie w trybie odwoławczym. Skoro zaś zaistniał stan prawomocności tego wyroku, wniosek o wznowienie postępowania nie jest środkiem umożliwiającym wzruszenie tychże ustaleń. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawie art. 114 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2013.1440 j.t.), oddalił wniosek Zakładu ubezpieczeń Społecznych Oddział w zielonej górze o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt IV U 1463/13, zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 22 listopada 2013 r. Od powyższego rozstrzygnięcia apelację wywiódł wnioskujący organ rentowy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. . Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 114 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . W uzasadnieniu apelujący organ rentowy wskazywał, iż w jego ocenie wniosek o wznowienie postępowania jest uzasadniony, albowiem nie może być tak, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja na podstawie, której wypłacane jest świadczenie, choć rzeczywiście nie istnieje do niego prawo. W przedmiotowej sprawie ujawnione zostały okoliczności, które istniały przed wydaniem decyzji, które mogą mieć wpływ na istnienie prawa Z. O. do świadczenia, bowiem Sąd Okręgowy wydając swoje rozstrzygnięcie błędnie przyjął, że prawo do świadczenia rentowego przysługuje Z. O. , mimo iż nie spełniał on jednego z podstawowych warunków do przyznania tego świadczenia – nie legitymował się, co najmniej pięcioletnim okresem składkowym i nieskładkowym w ostatnim dziesięcioleciu przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja organu rentowego nie zasługiwała na uwzględnienie. Apelujący organ rentowy zarzucił Sądowi I instancji, iż naruszył przepis prawa materialnego, tj. art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2009, nr 153, poz. 1227 z późn. zm. – dalej ustawa emerytalna). Przepis art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , stosuje się do wznowienia postępowania w sprawach o świadczenia emerytalne i rentowe. Artykuł 114 ust 1 stanowi, że prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość. Z kolei ustęp drugi stanowi, że jeżeli prawo do świadczeń lub ich wysokość ustalono orzeczeniem organu odwoławczego, organ rentowy na podstawie dowodów lub okoliczności, o których mowa w ust. 1 : 1) wydaje we własnym zakresie decyzję przyznającą prawo do świadczeń lub podwyższającą ich wysokość; 2) występuje do organu odwoławczego z wnioskiem o wznowienie postępowania przed tym organem, gdy z przedłożonych dowodów lub ujawnionych okoliczności wynika, że prawo do świadczeń nie istnieje lub że świadczenia przysługują w niższej wysokości; z wnioskiem tym organ rentowy może wystąpić w każdym czasie; 3) wstrzymuje wypłatę świadczeń w całości lub części, jeżeli emeryt lub rencista korzystał ze świadczeń na podstawie nieprawdziwych dokumentów lub zeznań albo w innych wypadkach złej woli. W przedmiotowej sprawie organ rentowy złożył wniosek o wznowienie postępowania Sądu Okręgowego w Zielonej Górze zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 22 listopada 2013 r. wydanym pod sygnatura IV U 1463/
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.