Sad powszechny, III Ca 422/15

Sygn. akt III Ca 422/15 POSTANOWIENIE Dnia 20 sierpnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Teresa Kołeczko - Wacławik (spr.) Sędziowie: SO Andrzej Dyrda SO Anna Hajda Protokolant stażysta Joanna Gołosz po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2015 r. na rozprawie sprawy z wniosku B. K. i A. K. z udziałem (...) Spółki Akcyjnej w W. o ustanowienie służebności przesyłu na skutek apelacji wnioskodawców od postanowienia Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt I Ns 72/12 postanawia: 1) oddalić apelację; 2) oddalić wniosek uczestnika o zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego. SSO Anna Hajda SSO Teresa Kołeczko – Wacławik SSO Andrzej Dyrda Sygn. akt III Ca 422/15 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Rybniku ustanowił na rzecz uczestnika postępowania (...) Spółki Akcyjnej w W. na nieruchomości stanowiącej własność wnioskodawców A. i B. K. we wspólności ustawowej, dla gazociągu (...) o średnicy 300 mm i ciśnieniu 2,5 MPa, którego przebieg zaznaczony został liniami ciągłymi koloru pomarańczowego na wyrysie z mapy zasadniczej z 8.4.2013r., stanowiącej załącznik numer 2 do opinii biegłego geodety A. S. z 22.4.2013r., którą uczynił integralną częścią postanowienia - służebność przesyłu oznaczoną liniami przerywanymi koloru czerwonego na wyrysie powyższej mapy, pasem eksploatacyjnym o szerokości 6 m tj. po 3 m od osi gazociągu w każdą stronę, obejmującą prawo do korzystania z tej nieruchomości w celu przesyłu gazu, a także do dokonywania pomiarów, kontroli, utrzymania, konserwacji, remontów, napraw, modernizacji, usuwania awarii i wymiany na nowe tego samego rodzaju urządzeń służących do przesyłu gazu. Tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawców solidarnie kwotę 17.594 zł. i orzekł o kosztach postępowania. Sąd ustalił, że gazociąg oznaczony symbolem (...) przebiegający przez nieruchomość stanowiącą obecnie własność wnioskodawców został wybudowany w 1993r., kiedy właścicielem nieruchomości była Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w Ś. . Budowę poprzedziło wydanie na rzecz poprzednika uczestnika - Górnośląskiego Okręgowego Zakładu Gazownictwa w Z. decyzji lokalizacyjnej z 22.10.1992r., decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny budowy gazociągu z 29.10.1992r., decyzji z 10.11.1992r. zezwalającej na czasowe wyłączenie z produkcji rolnej gruntów rolnych z przeznaczeniem pod budowę gazociągu, decyzji z 25.5.1993r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego budowy odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia relacji Ś. - R. , oraz decyzji z 2.7.1993r. o pozwoleniu na budowę powyższego odcinka gazociągu. Powstałe w wyniku budowy gazociągu szkody na nieruchomości oszacowane zostały na 8.139 zł. Po zakończeniu budowy, działki przez które gazociąg przebiegał zostały zrekultywowane i ponownie dopuszczone do produkcji rolnej. Wnioskodawcy kupili działki (...) przez które przebiega gazociąg od Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej 16 lutego 1998r. jako działki wykorzystywane w celach prowadzenia działalności rolniczej. W dacie nabycia przez wnioskodawców powyższych działek obowiązywał na terenie Gminy Ś. plan zagospodarowania przestrzennego z 1992r. zgodnie z którym część nieruchomości od strony ulicy miała przeznaczenie na budowę budynków jednorodzinnych, natomiast pozostała część nie była rolą, lecz była oznaczona jako łąki i pastwiska. Na planie oznaczono przebieg gazociągu (...) oraz linii energetycznych. Łączna powierzchnia obu działek wynosi 2.3037 ha. Poza gazociągiem (...) biegnącym od ulicy (...) , na nieruchomości usytuowane są ponadto gazociąg (...) 160 należący do innego operatora, dwie linie energetyczne napowietrzne oraz wodociąg. Zgodnie z aktualnym planem zagospodarowania przestrzennego gazociąg (...) zlokalizowany wzdłuż granicy południowej działek przebiega pod terenami (...) z przeznaczeniem pod zabudowę i w tej strefie służebność zajmuje 300m 2 , pod terenami R z przeznaczeniem na użytkowanie rolne z dopuszczeniem zabudowy związanej z produkcją rolną i hodowlaną oraz lokalizację ścieżek pieszych i rowerowych i w tej strefie służebność zajmuje 810 m 2 , pod terenami WS stanowiącymi tereny wód powierzchniowych w obrębie których nic nie wolno robić i w tej strefie służebność zajmuje 870 m 2 . Łączna powierzchnia zajęta pod służebność wynosi 0,1980 ha. Działka (...) jest zabudowana budynkiem mieszkalnym i zabudowaniami gospodarczymi, a pozostała jej część jest użytkowana rolniczo przy czym w części jest porośnięta drzewami i krzewami liściastymi. Działka (...) w części składa się z gruntów ornych oraz łąk, a w części jest porośnięta drzewami i krzewami liściastymi. Wysokość wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu określona została na podstawie opinii biegłego J. S. . Ustalając powyższe Sąd Rejonowy powołując regulację art. 49 § 1 k.c. i art. 305 1i2 k.c. uznał, że wnioskodawcy w toku postępowania wykazali zaistnienie wszystkich ustawowych przesłanek koniecznych dla ustanowienia służebności przesyłu dla gazociągu (...) i ustanowił tę służebność na rzecz uczestnika, a na rzecz wnioskodawców zasądził wynagrodzenie wyliczone przez biegłego . O kosztach postępowania orzekł na mocy art. 520 § 1 k.p.c. W apelacji wnioskodawcy zarzucili naruszenie prawa materialnego – załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z 26 kwietnia 2013r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie oraz naruszenie prawa procesowego – art. 286 k.p.c. i art. 233 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie i ustanowienie na rzecz uczestnika służebności przesyłu na zbyt wąskim pasie gruntu, a tym samym przyznanie wnioskodawcom zbyt niskiego wynagrodzenia. Przedstawiając powyższe zarzuty wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i ustanowienie służebności przesyłu pasem o szerokości po 20 m z obu stronach osi gazociągu (po przeprowadzeniu dowodu z uzupełniających opinii biegłych geodety i do spraw szacowania nieruchomości) oraz zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego. Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie apelacji. Sąd Okręgowy zważył co następuje. Apelacja nie mogła odnieść skutku. Ingerencja w prawo własności - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie w zakresie w jakim uczestnik postępowania korzysta z nieruchomości wnioskodawców - wymaga nie tylko legalnego wkroczenia osób trzecich w sferę prawnie chronioną, ale i wyznaczenia zakresu przedmiotowego oraz terytorialnego jego ograniczeń wynikających z ustanowienia służebności przesyłu. Argumentem za tym przemawiającym jest czynny charakter służebności przesyłu, jej podobieństwo do służebności gruntowej podkreślone odwołaniem z art. 305 4 k.c. Legalność wkroczenia poprzednika uczestnika na nieruchomość stanowiącą obecnie własność wnioskodawców w zakresie zdefiniowanej obecnie w art. 305 1 k.c. służebności przesyłu została dostatecznie wykazana stosownymi decyzjami związanymi z realizacją budowy odcinka gazociągu wysokiego ciśnienia relacji Ś. - R. i nie była kwestionowana w toku postępowania. Normatywne pojęcia zawarte w treści przepisu art. 305 1 k.c. „korzystania w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej” oraz „zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń” są bardzo ogólne i w każdym wypadku wymagają nadania im przez sąd indywidualnej treści uwzględniającej czynny charakter służebności. Zwroty te wyznaczają zakres przedmiotowy obciążeń, obejmujący nie tylko rodzaj i rozmiar uprawnień przedsiębiorcy, ale i powinność oznaczenia terenu, na którym będą one realizowane. Uszczegółowienie powinno być odpowiednie do specyfiki przedsiębiorstwa, rodzaju i umiejscowienia urządzeń przesyłowych, obecnego sposobu ich wykorzystywania, działań przyszłych mieszczących się w granicach prawidłowego gospodarowania oraz przewidywalnych potrzeb ( patrz postanowienia SN z 18.4.2008r. II CSK 627/07, z 22.2.1996r. I CKN 10/96, z 18.4.2012r. V CSK 190/11). Wbrew zarzutom apelacji, sąd I instancji w ustalonym i akceptowanym przez sąd odwoławczy stanie faktycznym, prawidłowo wypełnił normatywną treść regulacji art. 305 1 k.c. określając w pkt 1 postanowienia rodzaj i rozmiar uprawnień uczestnika związanych z posadowieniem na nieruchomości wnioskodawców gazociągu (...) oraz zakres terytorialny realizowania tych uprawnień. Za wystarczające bowiem uznać należało, mając na uwadze czynny charakter służebności, a także fakt iż gazociąg posadowiony jest pod ziemią i jak wynika z zeznań wnioskodawców złożonych na podstawie art. 382 k.p.c. w postępowaniu odwoławczym, nie ogranicza ich w korzystaniu z nieruchomości poza strefą eksploatacyjną – ustanowienie służebności przesyłu w pasie eksploatacyjnym niezbędnym do obsługi urządzeń przesyłowych. Rozszerzenie zakresu terytorialnego służebności przesyłu - jak domagają się wnioskodawcy - na strefę kontrolowaną zdefiniowaną w § 2 pkt 30 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 26 kwietnia 2013r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. 2013. 640) tj. wyznaczenie jej w pasie po 20 m z każdej strony osi gazociągu ( zgodnie z § 110 pkt 1 w zw. z treścią Załącznika nr 2 powyższego rozporządzenia) nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach niniejszej sprawy. (...) kontrolowana służy innym celom niż służebność przesyłu. Jest to bowiem strefa, w której przedsiębiorstwo przesyłowe podejmuje czynności w celu zapobieżenia działalności mogącej mieć negatywny wpływ na trwałość i prawidłowe użytkowanie gazociągu i nawet ograniczenia wynikające z § 10 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia nie stanowią uzasadnienia dla rozszerzenia zakresu terytorialnego służebności przesyłu. Z zeznań wnioskodawców wynika, że ograniczenia związane z posadowieniem gazociągu na ich nieruchomości, w tym przede wszystkim działania przedsiębiorcy przesyłowego związane z zapewnieniem jego prawidłowego użytkowania i zapobieżenia działalności negatywnie wpływającej na trwałość i prawidłowe użytkowania gazociągu, podejmowane poza strefą eksploatacyjną, nie są częste i zbyt uciążliwe. Za znaczną dolegliwość uznali wnioskodawcy ograniczenia w możliwości zabudowania działki wiatą, w której mogłyby być umieszczone maszyny rolnicze. Takie jednak ograniczenia nie wpływają na zakres terytorialny służebności przesyłu, a obowiązek ich znoszenia przez właściciela nieruchomości wynika wprost z przepisu art. 142 k.c. Mając powyższe na uwadze, ponieważ zarzuty i wnioski apelacji zmierzające do powiększenia zakresu terytorialnego ustanowionej służebności nie były trafne, nie mogły zostać uwzględnione. W konsekwencji nie mógł też odnieść skutku zarzut zasądzenia na rzecz wnioskodawców zbyt niskiego wynagrodzenia za ustanowienie służebności, zresztą wniosek w tym zakresie nie został zawarty w treści apelacji. Z tych względów apelacja jako bezzasadna została oddalona na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. Z regulacji tej wynika, iż sąd może obciążyć przegrywającego uczestnika postępowania obowiązkiem zwrotu na rzecz przeciwnika kosztów postępowania. Sąd ma więc możliwość oceny, czy rodzaj sprawy, jej okoliczności i zagadnienia prawne związane z jej przedmiotem uzasadniają zasądzenie zwrotu tych kosztów na rzecz przeciwnika. W niniejszej sprawie, której przedmiotem było obciążenie nieruchomości wnioskodawców służebnością przesyłu ustanowionej na rzecz profesjonalnego przedsiębiorcy przesyłowego przy uwzględnieniu niezbyt jeszcze utrwalonych poglądów doktryny i orzecznictwa co do zakresu terytorialnego ustanawianej służebności, uznał sąd odwoławczy za uzasadnione nie obciążanie wnioskodawców obowiązkiem zwrotu na rzecz uczestnika kosztów postępowania odwoławczego. SSO Anna Hajda SSO Teresa Kołeczko-Wacławik SSO Andrzej Dyrda