Sad powszechny, IV Ca 472/15

Sygn. akt IV Ca 472/15 POSTANOWIENIE Dnia 16 października 2015r. Sąd Okręgowy w S. IV Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym : Przewodniczący: SSO Mariola Watemborska (spr.) Sędziowie SO: Jolanta Deniziuk, Elżbieta Jaroszewicz Protokolant: sekr. sądowy Kamila Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2015 r., w S. na rozprawie sprawy z urzędu z udziałem K. M. , H. B. , J. K. i P. K. o ustanowienie kuratora spadku na skutek apelacji uczestniczki K. M. od postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 5 lutego 2015 r. sygn. akt I Ns 849/13 postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie w sprawie. Sygn. akt IV Ca 472/15 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 5 lutego 2015r. Sąd Rejonowy w S. :

1. ustanowił radcę prawnego D. G. , prowadzącego kancelarię radcy prawnego w S. przy ulicy (...) , kuratorem spadku po S. K. , zmarłym w dniu (...) roku w S. , ostatnio stale zamieszkałym w S. .
2. polecił kuratorowi spadku składanie sprawozdań co sześć miesięcy, w terminie do dnia 30 czerwca i 31 grudnia każdego następującego po sobie roku, począwszy od dnia 30 czerwca 2015 r.;
3. zarządził sporządzenie spisu inwentarza obejmującego spadek po S. K. , zmarłym w dniu (...) roku w S. , ostatnio stale zamieszkałym w S. .
4. zlecił sporządzenie spisu inwentarza Komornikowi Sądowemu, w którego okręgu znajdują się rzeczy podlegające wciągnięciu do spisu inwentarza. Na uzasadnienie swego stanowiska, Sąd I instancji wskazał, że S. K. był stroną postępowania w sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w S. pod sygnaturą I Ns 154/05, o dział spadku po zmarłym K. K. . Z uwagi na zgon uczestnika S. K. , sprawa została zawieszona. Nie była przeprowadzona sprawa o stwierdzenie nabycia spadku po S. K. . Z aktu zgony wynikało, iż w chwili śmierci był on wdowcem, nie udało się ponadto ustalić, czy miał dzieci. Powołując się na treść art. 666 § 1 i 2 k.p.c. , sąd stwierdził, że do czasu objęcia spadku przez spadkobiercę sąd czuwa nad całością spadku, a w razie potrzeby ustanawia kuratora spadku. Jeżeli spis inwentarza nie był przedtem spisany, sąd wydaje postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza. Jak natomiast stanowi art. 667 § 1 k.p.c. kurator spadku powinien starać się o wyjaśnienie, kto jest spadkobiercą, i zawiadomić spadkobierców o otwarciu spadku. Zauważył przy tym także Sąd Rejonowy, że Kurator spadku może zostać ustanowiony także z inicjatywy sądu prowadzącego sprawę, w której postępowanie zostało zawieszone na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c. na skutek śmierci strony ( art. 180 § 2 ). Mając na uwadze to, że spadkobiercy S. K. nie są znani oraz na to, że żaden z nich nie objął spadku, zasadnym było ustanowienie kuratora spadku oraz sporządzenie spisu inwentarza. Z takim stanowiskiem Sądu Rejonowego nie zgodziła się uczestniczka postępowania K. M. , wnosząc apelację, w której wniosła o umorzenie postępowania względnie uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Apelująca podniosła, że poszukiwanie spadku po S. K. po (...) latach od jego śmierci jest bezprzedmiotowe a wręcz niepotrzebnie wydłuża całkowite zakończenie postępowanie INs 154/05 o dział spadku, w którym to postępowaniu S. K. był uczestnikiem postępowania. Ponadto apelujący podniósł, że sąd w niniejszym postępowaniu wezwał do udziału w sprawie uczestników postępowania ze sprawy I Ns 154/05, pomijając zupełnie wnioskodawcę z tej sprawy tj. A. K. , który co prawda od (...) nie żyje lecz było po nim przeprowadzone postępowanie spadkowe. Apelująca zwróciła także uwagę na ewentualność bezskuteczności doręczenia zaskarżonego postanowienia uczestnikowi postępowania J. K. , który od ponad (...) lat nie zamieszkuje pod adresem S. , ul. (...) . (...) . Uczestnik ten, z uwagi na uprawomocnienie się postanowienia w sprawie INs 154/05 nie miał obowiązku informowania sądu o zmianie adresu zamieszkania. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja uczestniczki postępowania jako zasadna zasługuje na uwzględnienie. Zgodzić się bowiem należy z apelującą uczestniczką, że mając na uwadze przebieg postępowania w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S. pod sygnatura akt INs 154/05 nie ma obecnie potrzeby ustanawiania kuratora spadku po S. K. , a co za tym idzie zlecanie komornikowi sporządzania spisu inwentarza obejmującego spadek po S. K. także jest bezcelowe. Dla właściwego zobrazowania zaistniałej w niniejszym postępowaniu sytuacji prawnej, niezbędne jest dokładne zbadanie stanu postępowania w sprawie INs 154/05 prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S. , w której zmarły S. K. był uczestnikiem postępowania. Przedmiotem postępowania toczącego się pod sygnaturą I Ns 154/05 z wniosku A. K. z udziałem S. K. , K. M. , H. B. , J. K. i P. K. był dział spadku po K. K. i zniesienie współwłasności – podział majątku wspólnego K. K. i R. K. . Postanowieniem z dnia 6 lipca 2006r. Sąd Rejonowy w S. dokonał podziału majątku wspólnego małżonków K. i R. K. oraz dokonał działu spadku po zmarłym K. K. . Postanowienie powyższe uprawomocniło się 20 sierpnia 2006r. – vide k. 229 akt. W toku w/w postępowania, postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2006r. (k. 157) uczestnicy postępowania S. K. , H. B. , J. K. , i P. K. zostali zwolnieni od kosztów sądowych. Wcześniej, bo postanowieniem z dnia 31 maja 2005r. także wnioskodawca A. K. został zwolniony od kosztów sądowych w całości. Jedyną zatem osobą nie zwolnioną z tych kosztów w sprawie INs 154/05 była uczestniczka postępowania K. M. . Dalsza analiza akt sprawy INs 154/05 wskazuje na to, że po uprawomocnieniu postanowienia o dział spadku i zniesienie współwłasności do akt sprawy wpłynął wniosek biegłej W. K. o wypłatę należności wynikających z rachunków za sporządzoną opinię w w/w sprawie. Wówczas Sąd Rejonowy wydał w dniu 2 marca 2007r. dwa postanowienia o przyznaniu biegłym sporządzającym opinie – przyznając – jednym postanowieniem - biegłej W. K. kwotę 1343,32 zł a drugim postanowieniem - biegłemu W. M. kwotę 213,71 zł. Zażalenie na postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia biegłej W. K. złożyła uczestniczka postępowania K. M. , jednak postanowieniem z dnia 4 czerwca 2007r. ( k.300 akt) zostało ono przez Sąd Rejonowy odrzucone z uwagi na niesunięcie braków formalnych. Także to postanowienie o odrzuceniu zażalenia zostało zaskarżone przez uczestniczkę postępowania. Sąd Rejonowy powziął wiadomość o śmierci w dniu (...) uczestnika postępowania S. K. i postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2007r. zawiesił postępowanie (wywołane wydaniem postanowienia o przyznaniu wynagrodzenia biegłemu). Po upływie zaś 5 lat od wydania postanowienia na podstawie art. 182 § 1 k.p.c. sąd postanowieniem z dnia 20 września 2012r. umorzył postępowanie w sprawie. Wtedy też okazało się, że zmarł także wnioskodawca (w dniu (...) Wówczas sąd postanowieniem z dnia 13 września 2013r. uchylił postanowienie o umorzeniu postanowienia z dnia 20 września 2012r. oraz postanowienie z dnia 4 czerwca 2007r. o odrzuceniu zażalenia, postanowił jednocześnie wystąpić do sądu spadku o ustanowienie kuratora spadku po zmarłym dnia (...) . S. K. . W ocenie Sądu Okręgowego, rozpoznającego apelację w przedmiotowej sprawie wydanie orzeczenia dotyczącego ustanowienia kuratora spadku po S. K. jest zbędne dla właściwego rozpoznania sprawy INs 154/05 a rodzi jedynie niepotrzebne koszty postępowania. Mając bowiem na uwadze to, że orzeczenie wydane w sprawie I Ns 154/05 zostało prawomocnie zakończone, a postępowanie, które nadal jest przedmiotem rozpoznania w w/w sprawie dotyczy jedynie kwestii incydentalnej związanej z wydaniem przez Sąd Rejonowy postanowienia o przyznaniu biegłej W. K. wynagrodzenia, nie ma i nie było potrzeby - zdaniem Sądu Okręgowego - ustanawianie kuratora spadku dla zmarłego S. K. w sytuacji, gdy wiadomym jest, że w/w uczestnik postępowania postanowieniem z dnia 14.04.2006r . został zwolniony od kosztów sądowych . Z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych uczestnika (k. 111 akt INs 154/05) wynikało natomiast, że był on osobą niepracującą, utrzymującą się z pomocy opieki społecznej. Tak więc nadanie biegu zażaleniu uczestniczki K. M. na postanowienie o przyznaniu biegłej wynagrodzenia - w sytuacji uchylenia postanowienia z dnia 4 czerwca 2007r. o odrzuceniu zażalenia – w żaden sposób nie naruszy interesów zmarłego uczestnika postępowania S. K. , nie wpłynie też w żaden sposób na ewentualny stan masy spadkowej po zmarłym. Sąd Rejonowy zatem winien niezwłocznie nadać bieg zażaleniu K. M. na postanowienie z dnia 2 marca 2007r. Z treści przywołanego przez Sąd I Instancji art. 666 § 1 k.p.c. do czasu objęcia spadku przez spadkobiercę sąd czuwa nad całością spadku a w razie potrzeby ustanawia kuratora spadku. W niniejszej sprawie nie zachodzi taka potrzeba z uwagi na merytoryczne zakończenie postępowania w sprawie INs 154/
5. Nie można bowiem nie zauważyć tego, że ustanowienie obecnie – po (...) latach od śmierci S. K. kuratora spadku nie wynika z potrzeby czuwania przez Sąd nad spadkiem tego zmarłego lecz wynika z potrzeby zakończenia incydentalnego postępowania w sprawie wywołanego zażaleniem uczestniczki postępowania na postanowienie o przyznaniu biegłej wynagrodzenia. Rację należy w tym miejscu przyznać apelującej, że ustanowienie kuratora spadku niepotrzebnie wydłużyłoby ostateczne zakończenie sprawy INs 154/05 i niewątpliwie zrodziłoby kolejne koszty związane z ewentualnym wynagrodzeniem kuratora oraz z koniecznością sporządzenia spisu inwentarza obejmującego spadek po zmarłym S. K. , jak również z wynagrodzeniem należnym Komornikowi za sporządzenie tego spisu. Zdaniem Sądu Okręgowego rozpoznającego apelację, w przedmiotowej sprawie nie zachodzi taka potrzeba. Zgodzić się także należy z apelującą, że jeśli istniałaby potrzeba ustanowienia kuratora spadku w przedmiotowej sprawie, uczestnikami tego postępowania winni być również następcy prawni zmarłego wnioskodawcy A. K. . Zauważyć również należy, że przedmiotowa sprawa jest nową sprawą, wobec czego – także w przypadku ustanowienia kuratora spadku - należałoby ustalić aktualny adres zamieszkania uczestnika J. K. , który od (...) lat nie mieszka pod adresem wskazanym w sprawie INs 154/05 i o ile w tamtej sprawie to na nim spoczywał obowiązek informowania sądu o zmianie miejsca zamieszkania ( art. 136§ 1 k.p.c. ) to takiego obowiązku nie ma już w innych, nowych sprawach. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu Okręgowego, brak było podstaw w przedmiotowej sprawie do ustanawiania kuratora spadku dla osoby, która zmarła pod (...) lat temu a incydentalne postanowienie sądu wydane po uprawomocnieniu się sprawy INs 154/05 w żaden sposób nie wpływa na stan spadku po zmarłym. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 355 § 1 k.p.c. należało zmienić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie w sprawie.