Sad powszechny, IV P 78/15

Sygn. akt IV P 78/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 września 2015 roku Sąd Rejonowy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zamościu w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia Sylwia Żukowska Ławnicy: Alicja Juniewicz, Katarzyna Najda Protokolant: starszy sekretarz sądowy Teresa Momot po rozpoznaniuw dniu 16 września 2015 roku w Zamościu na rozprawie sprawy z powództwa A. B. przeciwko S. H. o odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę I. oddala powództwo; II. nie obciąża powódki kosztami zastępstwa procesowego; III. nieuiszczoną opłatę od pozwu, od uiszczenia której powódka była zwolniona, przejmuje na rachunek Skarbu Państwa. Sygn. akt IV P 78/15 UZASADNIENIE Powódka A. B. w pozwie z dnia 16 kwietnia 2015 roku przeciwko pozwanemu S. H. wniosła o uznanie wypowiedzenia warunków pracy z dnia 11 marca 2015 roku za bezskuteczne, pozostawienie jej na dotychczasowych warunkach pracy, a w przypadku rozwiązania umowy o pracę - o zasądzenie odszkodowania oraz kosztów procesu według norm przepisanych. Powódka wniosła ponadto o przywrócenie terminu do złożenia niniejszego pozwu. W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, iż jest zatrudniona u pozwanego od 1 marca 2004 roku na stanowisku (...) w H. . Podniosła, iż przez cały okres ponad 10 lat zatrudnienia była doceniana przez pracodawcę, nigdy nie otrzymywała kar regulaminowych ani też pracodawca nie zgłaszał uwag do jej pracy czy sposobu załatwiania interesantów. W dniu 11 marca 2015 roku pracodawca wręczył jej wypowiedzenie warunków umowy o pracę proponując nowe warunki pracy i płacy. Wśród przyczyn uzasadniających wypowiedzenie pozwany wskazał między innymi: niespełnienie oczekiwań pracodawcy i utrata zaufania, brak umiejętności współpracy i konflikty z podwładnymi, brak wystarczających umiejętności w zarządzaniu zespołem ludzkim, długotrwała nieobecność w pracy. Powódka kategorycznie zaprzecza, aby wystąpiły podane przez pracodawcę przyczyny wypowiedzenia warunków pracy. Powódka wskazała, iż podejmowała próby zawarcia porozumienia z pracodawcą, prosiła, aby przed skierowaniem sprawy do Sądu rozważył możliwość wycofania się z nieprawdziwych oskarżeń zawartych w treści wypowiedzenia. Wniosek ten pozostał bez odpowiedzi. W ocenie powódki działanie zmierzające do zawarcia porozumienia z pracodawcą uzasadnia jej wniosek o przywrócenie terminu do złożenia pozwu (k. 1-1 v – pozew). Pozwany S. P. w H. w odpowiedzi na pozew z dnia 1 czerwca 2015 roku wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany wskazał, iż przyczyną wypowiedzenia powódce warunków pracy i płacy było niespełnienie oczekiwań pracodawcy w związku z pełnionym przez nią stanowiskiem, brak umiejętności współpracy i życzliwego podejścia w stosunku do podwładnych jak i przełożonych, regularne konflikty z podwładnymi jak i napływające od interesantów sygnały o niewłaściwym traktowaniu jak również brak umiejętności w zarządzaniu zespołem ludzkim, długotrwała nieobecność destabilizująca organizację pracę w wydziale, a w efekcie utrata zaufania pracodawcy. Nade wszystko pozwany podniósł, że powódka złożyła odwołanie od wypowiedzenia warunków pracy i płacy po upływie 7 dniowego terminu. Powódka odebrała bowiem dokument wypowiedzenia w dniu 11 marca 205 roku, zaś odwołanie do Sądu zostało złożone dopiero w dniu 16 kwietnia 2015 roku. Fakt prowadzenia negocjacji z pracodawcą nie ma żadnego wpływu na możność złożenia odwołania do sądu pracy w terminie. Powódka pracowała na odpowiedzialnym stanowisku (...) . Do pracodawcy regularnie docierały informacje o rozlicznych konfliktach w Wydziale, które powodowane był przez powódkę, napływały skargi od interesantów na nieżyczliwe załatwianie ich spraw i niewłaściwym ich traktowaniu. Do pracodawcy wpływały różnego rodzaju skargi i ponaglenia na nieterminową pracę powódki. Interesanci skarżyli się na przekraczanie terminów przez pracowników wydziału lub na niewłaściwe rozstrzyganie spraw. W okresie od 5 września 2014 roku do 26 lutego 2015 roku, kiedy to powódka udała się na zwolnienie lekarskie, praca w Wydziale była utrudniona. Powódka przedstawiając okresowo zwolnienia lekarskie nie informowała o tym, czy jej niezdolność do pracy może się przedłużać, w związku z czym problem braku osoby na stanowisku kierowniczym przedłużał się i wpływał na organizację pracy (k. 8-15 – odpowiedź na pozew). Na rozprawie w dniu 13 lipca 2015 roku powódka zmodyfikowała powództwo w ten sposób, że w miejsce roszczenia o uznanie wypowiedzenia warunków umowy o pracę za bezskuteczne, wniosła o zasądzenie odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia. Podczas rozprawy z dnia 16 września 2015 roku powódka sprecyzowała, że domaga się zasądzenia odszkodowania w kwocie 6910,83 złotych (k. 48, k. 52 – protokoły rozpraw). Pełnomocnik pozwanego nie uznał tak zmodyfikowanego powództwa i wniósł o jego oddalenie (k. k. 48, k. 52 – protokoły rozpraw). Sąd Rejonowy w Zamościu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił następujący stan faktyczny: Powódka A. B. została zatrudniona w S. P. w H. na podstawie umowy o pracę z dnia 1 marca 2004 roku zawartej na czas określony do 31 maja 2004 roku na stanowisku referenta w (...) . W dniu 1 czerwca 2004 roku strony zawarły umowę o pracę na czas określony do dnia 31 maja 2005 roku, zaś w dniu 31 maja 2005 roku umowę o pracę na czas nieokreślony (k. 1, k. 8, k. 12 akt osobowych powódki – umowy o pracę). Z dniem 1 maja 2010 roku powierzono powódce stanowisko (...) (...) w S. P. w H. (akta osobowe powódki – pismo z dnia 11 maja 2010 roku). Pismem z dnia 11 marca 2015 roku pozwany pracodawca wypowiedział powódce umowę o pracę z dnia 31 maja 2015 roku w części dotyczącej stanowiska i wynagrodzenia z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, który upłynął z dniem 30 czerwca 2015 roku. Jako przyczyną wypowiedzenia warunków pracy i płacy pozwany wskazał niespełnienie oczekiwań pracodawcy w związku z zajmowanym stanowiskiem (...) (...) , a w efekcie utrata zaufania pracodawcy. Przede wszystkim, zdaniem pozwanego, przyczyną wypowiedzenia jest brak umiejętności współpracy i życzliwego podejścia zarówno w stosunku do podwładnych jak i przełożonych, pojawiające się regularnie konflikty z podwładnymi, jak też napływające od interesantów sygnały o niewłaściwym traktowaniu, ponadto brak wystarczających umiejętności w zarządzaniu zespołem ludzkim, długotrwała nieobecność powódki destabilizująca i wpływająca negatywnie na organizację pracy w wydziale. Po upływie okresu wypowiedzenia, tj. od dnia 01 lipca 2015 roku pracodawca zaproponował nowe warunki umowy o pracę: rodzaj umówionej pracy - inspektor ds. ewidencji gruntów i budynków, wynagrodzenie miesięczne - wynagrodzenie zasadnicze wg. XII kat. zaszeregowania w kwocie (...) dodatek za wieloletnią pracę w wysokości 19 % wynagrodzenia zasadniczego, a od 1 lutego 2016 r. 20 %. Pozostałe warunki umowy o pracę miału nie ulec zmianie. Poinformowano powódkę, że jeżeli przed upływem połowy okresu wypowiedzenia, tj. do dnia 15 maja 2015 roku powódka nie złoży oświadczenia o odmowie przyjęcia nowych warunków umowy o pracę, będzie to równoznaczne z wyrażeniem zgody na proponowaną zmianę warunków umowy. W razie odmowy przyjęcia przez powódkę zaproponowanych warunków umowy o pracę, umowa miała się rozwiązać z upływem okresu wypowiedzenia, tj. z dniem 30 czerwca 2015 roku. Pouczono powódkę o prawie wniesienia odwołania do Sąd Rejonowego w Zamościu – Wydziału Pracy w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego pisma (akta osobowe powódki – wypowiedzenie, k. 48 v – wyjaśnienia powódki potwierdzone zeznaniami k. 52 v). W dniu 11 marca 2015 roku powódka udała się do radcy prawnego, który poradził jej, aby zwróciła się do pracodawcy o skonkretyzowanie zarzutów będących podstawą wypowiedzenia powódce warunków umowy o pracę. Radca prawny poinformowała również powódkę, że jeżeli pracodawca nie sprecyzuje stawianych zarzutów, wówczas pomoże jej napisać pozew do Sądu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania do Sądu (k. 48 v – wyjaśnienia powódki potwierdzone zeznaniami k. 52 v). Pismem z dnia 18 marca 2015 roku powódka zwróciła się do pracodawcy o sprecyzowanie przyczyn wypowiedzenia warunków umowy o pracę. W uzasadnieniu powódka podniosła, iż przyczyny podane w piśmie są ogólnikowe, nieprawdziwe i niezgodne ze stanem faktycznym oraz nie poparte żadnymi dowodami (k. 3- pismo powódki). Pozwany nie odpowiedział na pismo powódki z dnia 18 marca 2015 roku, która nie kontaktowała się w tej sprawie telefonicznie z pracodawcą. A. B. czekała na odpowiedź pracodawcy około trzech tygodni. Ze strony pracodawcy nikt nie dawał powódce nadziei, że dojdzie do porozumienia z pracodawcą. Około 21 marca 2015 roku s. S. P. w H. poinformował powódkę, że S. najprawdopodobniej nie odpowie na jej pismo. Powódka skontaktowała się wówczas z radcą prawną, która poinformowała powódkę, aby jeszcze trochę czekała na odpowiedź od pracodawcy (k. 49 – wyjaśnienia powódki potwierdzone zeznaniami k. 52 v). W ocenie powódki pozwanym w przedmiotowej sprawie jest S. (...) , który ją zatrudniał, podpisał z nią umowę o pracę i który był jej pracodawcą (k. 49 oświadczenie powódki). Miesięczne wynagrodzenie powódki liczone, jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy wynosi 3305 złotych (k. 32 – zaświadczenie). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zeznań powódki A. B. (k. 48 v - 49 wyjaśniani potwierdzone zeznaniami k. 53) oraz dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym w aktach osobowych powódki. Zeznania powódki Sąd obdarzył wiarą w całości, gdyż są one jasne, logiczne i korelują z dalszym materiałem dowodowym. Dokumenty, na podstawie których Sąd czynił ustalenia faktyczne w sprawie nie były kwestionowane co do ich prawdziwości. W oparciu o powyższe ustalenia Sąd zważył, co następuje: Powództwo podlega oddaleniu w całości. W pierwszej kolejności rozważyć należy kwestię kto jest pracodawcą powódki, a więc w konsekwencji przeciwko komu powództwo winno być skierowane w przedmiotowej sprawie. Kodeks postępowania cywilnego co do zasady rozstrzyga o tym, komu przysługuje zdolność sądowa, czyli zdolność do występowania w procesie jako strona. W art. 64 stanowi, że ma ją każda osoba fizyczna i prawna. Jednakże w art. 460 § 1 k.p.c. , zamieszczonym w części regulującej postępowanie odrębne w sprawach z zakresu prawa pracy, ustawodawca przyznał zdolność sądową i procesową także pracodawcy, chociażby nie posiadał on osobowości prawnej. Tym samym art. 64 k.p.c. określający podmioty, którym przysługuje zdolność sądowa należy analizować z zawartą w Kodeksie pracy definicją pracodawcy, a konkretnie zgodnie z art. 3 k.p. wedle którego pracodawcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, jeżeli zatrudnia ona pracowników. Wobec powyższego nie ulega wątpliwość, że pracodawcą powódki jest S. P. w H. , jako wyodrębniona jednostka organizacyjna, a nie S. (...) , dla którego S. P. tak samo jest pracodawcą. W niniejszej sprawie powódka konsekwentnie kierowała powództwo przeciwko S. (...) , który nie jest w niniejszej sprawie legitymowany biernie. Powództwo skierowane przeciwko niewłaściwemu podmiotowi, a więc podmiotowi nie posiadającemu legitymacji biernej ulec musi oddaleniu. Sąd poczynił w niniejszej sprawie ustalenia dotyczące terminowości wniesienia przez powódkę odwołania do Sądu od wypowiedzenia warunków umowy o pracę z dnia 16 stycznia 2012 roku. W myśl przepisu art. 264 § 1 k.p. odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę wnosi się do sądu pracy w ciągu 7 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę. Reguły wykładni gramatycznej cytowanego wyżej przepisu, pozwalają na stwierdzenie, że początek biegu terminu do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę, należy zawsze liczyć od dnia doręczenia pracownikowi pisma zawierającego oświadczenie woli o wypowiedzeniu. Do obliczania jego biegu, w związku z odesłaniem z art. 300 k.p. , zastosowanie znajdzie przepis art. 111 k.c. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że odwołanie powódki A. B. od wypowiedzenia jej warunków umowy o pracę zostało wniesione po upływie terminu z art. 264 § 1 k.p. Oświadczenie o wypowiedzeniu zmieniającym zostało złożone powódce w dniu 11 marca 2015 roku – co jest bezsporne między stronami. A zatem termin do wniesienia odwołania od otrzymanego wypowiedzenia upłynął dla A. B. z dniem 18 marca 2015 roku ( art. 300 k.p. w zw. z art. 111 § 1 i 2 k.c. ). Natomiast pozew zawierający żądanie uznania dokonanego wypowiedzenia warunków umowy o pracę za bezskuteczne złożono dopiero w dniu 16 kwietnia 2015 roku, a więc już po upływie powyższego siedmiodniowego terminu. Terminy z art. 264 k.p. , są terminami prawa materialnego określającymi czasowe ramy możliwości skutecznego dochodzenia przed sądem roszczeń przysługujących pracownikowi na podstawie przepisów prawa materialnego. Nie mają do nich zastosowania przepisy kodeksu postępowania cywilnego dotyczące uchybienia i przywracania terminu. Sąd oddala powództwo, jeżeli pozew został wniesiony po upływie terminów określonych w art. 264 , chyba żeby ich nie dochowanie nastąpiło bez winy pracownika (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 1986 r., III PZP 8/86, OSNCP 1986, nr 12, poz. 194). Wówczas sąd pracy na jego wniosek postanowi przywrócenie uchybionego terminu ( art. 265 § 1 k.p. ). Obowiązkiem Sądu I instancji w sprawie na tle art. 265 k.p. jest rozważenie, czy wskazane przez stronę okoliczności mogą usprawiedliwiać przekroczenie terminu i czy zostały przez nią uprawdopodobnione. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wypowiedziany został pogląd, do którego przychyla się również Sąd orzekający w sprawie, że ze względu na słuszny interes pracownika i wyjątkową krótkość terminów przewidywanych w art. 264 k.p. usprawiedliwione jest stanowisko, iż sam fakt wniesienia przez pracownika pozwu po upływie wspomnianych terminów należy traktować jako zawierający implicite wniosek o przywrócenie terminu (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 1986 r., III PZP 8/86, OSNCP 1986, nr 12, poz. 194). Jednakże w sprawie, w pozwie wniesionym dnia 16 kwietnia 2015 roku powódka A. B. wyraźnie sformułowała wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę. Wniosek taki, w myśl przepisu art. 265 § 2 k.p. ma być złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jest to termin nieprzekraczalny i nieprzywracalny. Przesłankę braku winy należy analizować przy uwzględnieniu z jednej strony subiektywnej zdolności do oceny rzeczywistego stanu rzeczy, mierzonej zwłaszcza poziomem wykształcenia, skalą posiadanej wiedzy prawniczej i życiowego doświadczenia, a z drugiej - zobiektywizowanym stopniem staranności, jakiej można oczekiwać od strony należycie dbającej o własne interesy. Za przyczyny ekskulpujące od zarzutu przekroczenia terminu mogą być traktowane, np.: brak prawidłowego pouczenia przez pracodawcę o sposobie odwołania (wyrok SN z dnia 5 września 1997 r., I PKN 285/97, OSNAPiUS 1998, nr 11, poz. 323), błędna informacja co do początku biegu terminu, podjęte przez pracownika z udziałem osób trzecich próby polubownego załatwienia sporu (wyrok SN z dnia 13 maja 1994 r., PRN 21/94, OSNAPiUS 1994, nr 5, poz. 85). W ocenie Sądu, brak jest podstaw do przywrócenia terminu, któremu uchybiła powódka w zakresie wniesienia odwołania od wypowiedzenia warunków umowy o pracę. Po pierwsze, okoliczności, które przywołała a które, w jej ocenie miałyby świadczyć o uchybieniu terminowi bez jej winy, nie uzasadniają, zdaniem Sądu, przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę. Po drugie zaś, nie wykazała, że wniosek o przywrócenie terminu złożyła przed upływem 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jako argument, który miałby świadczyć o niezawinionym przez powódkę uchybieniu 7 – dniowemu terminowi do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę A. B. przywoływała fakt że udała się do radcy prawnego, gdzie została poinstruowana, aby skierowała do pracodawcy pismo z wnioskiem o wyjaśnienie przyczyn wypowiedzenia. W ocenie Sądu wizyta powódki u radcy prawnego i zwrócenie się do pracodawcy o sprecyzowanie przyczyn wypowiedzenia nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Kwestią bezsporną jest, że pozwany pracodawca prawidłowo pouczył powódkę o prawie i terminie wniesienia odwołania do Sądu Pracy. Należy zatem przyjąć, że jeżeli powódka powzięła wątpliwość, co do prawidłowości wypowiedzenia warunków umowy o pracę (nieprecyzyjne wskazanie przyczyny wypowiedzenia), powinna bezzwłocznie w terminie 7 dni poddać taki spór pod kognicję sądu, a w przypadku pozytywnych negocjacji z pracodawcą, co do możliwości cofnięcia oświadczenia o wypowiedzeniu warunków umowy o pracę - mogła taki pozew cofnąć. Bezzasadna jest zatem próba przerzucenia przez powódkę odpowiedzialności na pracodawcę, który poinstruował powódkę o możliwości skierowania pozwu do Sądu, a nadto jak ustalono ze strony pracodawcy nikt nie dawał powódce nadziei, że dojdzie do porozumienia z pracodawcą, a już około 21 marca 2015 roku sekretarz poinformował powódkę, że S. najprawdopodobniej nie odpowie na pismo powódki. Pomimo to powódka z niewyjaśnionych przyczyna nadal około miesiąca czekała na pismo od pracodawcy. W tej materii wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 maja 2012 roku stwierdzają, że jeżeli pracodawca z góry odmawia jakiekolwiek kooperacji w staraniach o polubowne zakończenie sporu, to pracownik musi takie zachowanie co najmniej przyjąć do wiadomości, na swoich jednostronnych wysiłkach ugodowych nie może opierać wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od oświadczenia pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2012 roku, II PK 86/12, LEX nr 1226832) – tutejszy Sąd w pełni podziela powyższe stanowisko. Mając zatem na uwadze wniesienie przez powódkę A. B. odwołania od wypowiedzenia warunków umowy o pracę po terminie przewidzianym w art. 264 § 1 k.p.c. oraz niezasadność złożonego przezeń wniosku o jego przywrócenie – Sąd przedmiotowe powództwo oddalił. Mając na uwadze, iż powódka wniosła pozew z uchybieniem terminu, Sąd zwolniony był z badania zasadności i legalności przyczyn rozwiązania umowy o pracę. W tej materii wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 listopada 2011 roku stwierdzając, iż niezachowanie przez pracownika terminu do zaskarżenia czynności prawnej pracodawcy rozwiązującej stosunek pracy ( art. 264 k.p. ) wyłącza potrzebę rozważania zasadności i legalności przyczyn rozwiązania umowy o pracę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23.11.2001 r., I PKN 693/00, OSNP 2003/22/539). Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 listopada 2006 roku, podnosząc, iż terminy z art. 264 k.p. są terminami prawa materialnego, do których nie mają zastosowania przepisy k.p.c. dotyczące uchybienia i przywracania terminu; sąd oddala powództwo, jeżeli pozew został wniesiony po upływie terminów określonych w art. 264 k.p. , których nie przywrócono. Stwierdzenie przez Sąd przekroczenia terminu określonego w tym przepisie prowadzi do oddalenia powództwa, co wyłącza potrzebę rozważania zasadności i legalności przyczyn rozwiązania umowy o pracę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2006 roku, III PK 73/06). Sąd mając na uwadze charakter dochodzonych przez powódkę roszczeń związanych z jej przekonaniem o zasadności żądań oraz sytuację materialną powódki na mocy art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążenia jej kosztami procesu. W myśl art. 96 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2014.1025 j.t.) powódka nie miała obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Według art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator lub prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. Mając na uwadze, że to pozwany jest proces, Sąd w pkt III wyroku stwierdził, że nieuiszczoną opłatę od pozwu, od uiszczenia której powódka była zwolniona, ponosi Skarb Państwa. Z tych względów, na podstawie powołanych przepisów należało orzec jak w sentencji.