Sad powszechny, V ACa 402/15

Sygn. akt V ACa 402/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 października 2015 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Maryla Domel-Jasińska Sędziowie: SA Włodzimierz Gawrylczyk (spr.) SO del. Anna Daniszewska Protokolant: sekretarz sądowy Małgorzata Naróg po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa M. S. i Z. S. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt I C 268/13 I. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 (pierwszym) i 2 (drugim) o tyle tylko, że zasądza odsetki od wskazanych w nich kwot od dnia 5 lipca 2012 r. do dnia zapłaty; II. oddala apelację w pozostałym zakresie; III. zasądza od każdego z powodów na rzecz pozwanego po 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Na oryginale właściwe podpisy. V ACa 402/15 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 26 lutego 2015 r. zasądził od pozwanego (...) S.A. w W. na rzecz powódki M. S. kwotę 50.000 zł i na rzecz powoda Z. S. kwotę 10.000 zł, w obu przypadkach z ustawowymi odsetkami od 26 lutego 2015 r. do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie oddalił ich powództwo oraz pozostawił referendarzowi sądowemu szczegółowe rozliczenie kosztów procesu według zasady stosunkowego ich rozdzielenia, przyjmując że powódka wygrała proces w 63% a powód w 18%. Zasadnicze motywy wyroku są następujące: Powódka M. S. domagała się zasądzenia kwoty 80.000 zł, a powód Z. S. domagał się zasądzenia kwoty 56.000 zł, każdy z ustawowymi odsetkami od dnia 5 lipca 2012 r., tytułem zadośćuczynienia za krzywdę. W podstawie faktycznej powództwa wskazali, że na skutek działań lekarzy wykonujących świadczenia medyczne w (...) , objętym ubezpieczeniem przez pozwanego, polegających na braku stwierdzenia we wczesnym etapie (...) dowiedzieli się wcześniej, zwłaszcza że taka diagnoza była możliwa. Podali, że pozwany uznał swą odpowiedzialność co do zasady i w piśmie z 4 lipca 2012 r. przyznał im zadośćuczynienie pieniężne po 20.000 zł. Pozwany wnosił o oddalenie powództwa. Przyznał, że wypłacił powodom po 20.000 zł. Twierdził, że stwierdzenie (...) a powódka została wypisana ze szpitala w stanie dobrym, z dokumentacji medycznej nie wynika, by jej życie było zagrożone. Z ostrożności procesowej pozwany zakwestionował wysokość roszczeń i datę, od której domagają się zasądzenia odsetek. Sąd Okręgowy poczynił następujące ustalenia: (...) powódka, (...) zgłosiła się do (...) w M. Szpitala (...) , gdzie pozostawała pod opieką (...) do (...) . Z usług (...) korzystała w ramach świadczeń publicznej opieki zdrowotnej. Lekarzem prowadzącym (...) była M. O. . (...) powódka odbyła tam osiem wizyt lekarskich. Podczas wizyty w dniu 16 sierpnia 2011 r. lekarka wykonała powódce po raz pierwszy badanie ultrasonograficzne (USG) i nie zauważyła nieprawidłowości w (...) , nie stwierdziła ich też w czasie drugiego badania w dniu 4 października 2011 r. Powódka do 6 grudnia 2011 r. uzyskiwała od niej informacje, że (...) Powód towarzyszył żonie w badaniach kontrolnych, o ile przypadały w czasie (...) . Podczas wizyty kontrolnej w dniu 6 grudnia 2011 r. lekarka skierowała powódkę na (...) w M. Szpitala (...) wobec złego wyniku badania (...) . Powódka przebywała tam w dniu 7 grudnia w godzinach od 8.35 do 11.00, towarzyszył jej mąż. Po przyjęciu na Oddział powódka została zbadana przez ordynatora S. A. , który wykonał USG i zauważył, (...) Ordynator nie poinformował o tym powodów, lecz skierował powódkę do (...) Nie poinformował on powodów o przyczynie tego skierowania, powodowi powiedział jedynie, żeby nie liczył na szybkie wyjście żony ze szpitala. Powódka została przewieziona karetką do (...) należącego do tego (...) , wiedziała że coś złego się dzieje, ale była przekonana, (...) . Przybył tam też powód. W trakcie badania USG lekarz poinformował powodów, (...) Powódka doznała szoku. Po rozmowie z lekarzem podjęła decyzję (...) . Powódka była spokojna, miała świadomość, (...) , taka była sugestia lekarza. (...) w którym uczestniczyli powodowie z najbliższą rodziną. (...) (...) Lekarka M. O. popełniła błąd diagnostyczny i merytoryczny polegający na braku stwierdzenia wady rozwojowej na etapie diagnostyki, na którym wada powinna być rozpoznana. Diagnoza była możliwa na każdym etapie, w jakim powódka była poddana opiece lekarskiej (...) Pismem z 29 lutego 2012 r. powodowie wezwali pozwanego do zapłaty zadośćuczynienia za krzywdę – powódka w kwocie 100.000 zł i powód w kwocie 76.000 zł. Pozwany zapłacił im po 20.000 zł. Sąd Okręgowy ustalił ten stan faktyczny na podstawie dokumentacji lekarskiej powódki, akt odszkodowawczych pozwanego, opinii specjalistycznej, opinii sądowo-psychiatrycznej, zeznań świadków i przesłuchania powodów. Dowody te uznał za wiarygodne, z tym zastrzeżeniem, że nie dał wiary zeznaniu świadka S. A. (ordynatora), że poinformował powodów o wadzie letalnej płodu. W ocenie Sądu Okręgowego roszczenia są częściowo uzasadnione wobec spowodowania rozstroju zdrowia ( art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c. ) i naruszenia praw pacjenta ( art. 448 k.c. w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta ). Powzięcie wiadomości, (...) . Naruszenie prawa powódki, jako pacjentki, polegało na niepoinformowaniu jej o wadzie (...) po zawinionym późnym jej wykryciu, aż do czasu przewiezienia jej do oddziału szpitalnego w U. i tym samym pozbawieniu powodów możliwości podjęcia świadomej decyzji (...) To zachowanie się lekarzy stanowiło naruszenie art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, (...) Takie zachowanie się lekarzy naruszyło dobra osobiste powodów. Powódka nie byłaby także narażona na dodatkowe procedury medyczne, w szczególności na ciężkie przeżycia związane (...) W ocenie Sądu Okręgowego większą traumę dla rodziców (...) . W okolicznościach tej sprawy słuszne roszczenie powódki wynosi 50.000 zł, a powoda 10.000 zł, ponad kwoty po 20.000 zł, które pozwany już im zapłacił. Sąd zasądził odsetki od dnia wyroku, bo ocena zasadności roszczenia powodów nie była jednoznaczna i została dokonana w oparciu o wiadomości specjalne biegłych. Powodowie złożyli apelację. Zaskarżyli wyrok w części oddalającej powództwo i orzekającej o kosztach procesu. Domagali się zmiany wyroku przez uwzględnienia powództwa w pełnym zakresie oraz zasądzenia kosztów postępowania apelacyjnego. Powodowie zarzucili: 1/ błędną wykładnię art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c. i zaniżenie należnego zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę; 2/ niewłaściwe zastosowanie art. 817 § 1 k.c. i art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (…) przez uznanie, że powodom należą się odsetki ustawowe od dnia wydania wyroku a nie od wskazanej przez nich daty; 3/ naruszenie art. 100 k.p.c. przez niewłaściwe rozstrzygnięcie o kosztach procesu. Skarżący podkreślili, że lekarze nie zdobyli się na ich przeproszenie, skarżący podali, że zgadzają się ze stanowiskiem Sądu, iż zakres cierpień był szerszy u powódki niż u powoda, co jednak nie uzasadnia przyjęty przez Sąd stopień zróżnicowania wysokości zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę. Pozwany wnosił o oddalenie apelacji i o zasądzenie kosztów postępowania. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest zasadna w części dotyczącej orzeczenia o odsetkach od zasądzonych kwot. Otóż zasadą jest, że jeśli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania ( art. 455 k.c. ). W niniejszej sprawie powodowie wezwali pozwanego pismem z 29 lutego 2012 r. do spełnienia świadczenia i powód w dniu 4 lipca 2012r. uznał roszczenie co do zasady i wypłacił powodom po 20.000 zł. Wypłacając kwoty niższe od żądanych naraził się na konieczność zapłacenia odsetek za opóźnienie. Stan faktyczny sprawy nie był skomplikowany i nie wymagał przeprowadzenia szczególnie trudnego postępowania w celu jego ustalenia, nie ma więc usprawiedliwienia dla zasądzenia odsetek dopiero od dnia wydania wyroku przez Sąd pierwszej instancji. W tej sprawie ma zastosowanie powyższa zasada wyrażona w art. 455 k.c. Wobec tego Sąd Apelacyjny zmienił wyrok w tej części na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. , uwzględniając apelację odnoszącą się do orzeczenia o odsetkach od zasądzonych kwoty. Apelacja w pozostałej części nie ma usprawiedliwionych podstaw. Podniesione w niej zarzuty są nietrafne. Sąd Okręgowy rozważył wszystkie okoliczności sprawy i zasądził świadczenia odpowiadające zasadzie rekompensaty za naruszenie dóbr osobistych powodów. Sąd odwoławczy może zmienić zaskarżone orzeczenie tylko wtedy, gdy kwota zasądzona z tytułu naruszenia dóbr osobistych jest rażąco zawyżona lub rażąco zaniżona. W niniejszej sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia rażącego zaniżenia świadczenia. Sąd Apelacyjny podkreśla, że powodowie w każdym przypadku byli narażeni na stres i inne negatywne przeżycia, (...) , zaś lekarz – ordynator S. A. odpowiada za brak poinformowania powódki o (...) , co jednak w niewielkim stopniu wpłynęło na przeżycia powodów, bo powódka niebawem dowiedziała się o (...) . Krzywda powodów zasadniczo polega na (...) we właściwym czasie, skutkiem czego było niepoinformowanie ich o tej wadzie oraz przeżycia związane z (...) ( art. 444 § 1 k.c. w zw. z art. 445 § 1 k.c. ). Powód nie był pacjentem w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o prawach pacjenta (…), więc na podstawie art. 4 ust. 1 tej ustawy w zw. z art. 448 k.c. nie przysługuje mu zadośćuczynienie pieniężne za krzywdę. Przepisy te odnoszą się tylko do powódki. Uwzględniona część apelacji nie ma wypływu na orzeczenie o kosztach procesu za pierwszą instancję, bo one są liczone od wysokości świadczenia głównego. Powodowie przegrali apelację w zasadniczej jej części, toteż powinni zapłacić pozwanemu koszty zastępstwa procesowego w łącznej wysokości 1.800 zł, rozdzielonej po połowie wobec istnienia po ich stronie współuczestnictwa formalnego ( art. 98 § 1i 3 k.p.c. i art. 99 k.p.c. w zw. z art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. ).