Sad powszechny, IX Ka 1358/15

(1)s. K. i D. , ur. (...) w O. oskarżonego o przestępstwo z art. 177 § 2 k.k. w z zw. z art. 178 § 1 k.k. na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 6 lipca 2015 roku sygn. akt II K 308/14 I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok; II. koszty sądowe związane z postępowaniem odwoławczym ponosi Skarb Państwa. SSO Bogusław Sędkowski SSO Bogna Kuczyńska SSO Zbigniew Karamara Sygn. akt IX Ka 1358/15 UZASADNIENIE Prokurator oskarżył P. S.

(1)o to, że 5 października 2010r. w O. w woj. (...) umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa określone w przepisach o ruchu drogowym w ten sposób, że znajdując się w stanie nietrzeźwości wyrażającym się zawartością 2,5 ‰ alkoholu etylowego we krwi, kierował bez wymaganych uprawnień samochodem osobowym marki O. (...) nr rej. (...) i mając w następstwie spożytego alkoholu zaburzone zdolności psychomotoryczne, spowodował nieumyślnie wypadek w ten sposób, że jadąc z nadmierną prędkością podczas manewru wyprzedzania najechał na tył poruszającego się przed nim samochodu ciężarowego marki M. (...) nr rej. (...) , w następstwie czego utracił panowanie nad kierowanym pojazdem, który uderzył lewym bokiem w przydrożne drzewo, co skutkowało spowodowaniem pasażerce jego pojazd 11 – letniej D. L. obrażeń ciała w szczególności w postaci wieloodłamowych złamań kości czaszki, rozerwaniem mózgowia połączonych z aspiracją krwi do płuc, obrzękiem mózgu, które skutkowały jej śmiercią – tj. o przestępstwo z art. 177 § 2 kk w zw. z art. 178 § 1 kk Sąd Rejonowy w Ostrowcu Świętokrzyskim wyrokiem z dnia 6 lipca 2015 roku w sprawie II K 308/14 uniewinnił P. S.

(1)od popełnienia zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu i kosztami procesu obciążył Skarb Państwa. Apelację od powyższego wyroku wywiódł Prokurator Rejonowy w Ostrowcu Świętokrzyskim, zaskarżając wyrok w całości na niekorzyść oskarżonego. Skarżący powołując się na przepisy art. 427 kpk i art. 438 pkt 2 i 3 kpk i art. 437 § 1 kpk zarzucił: I. obrazę przepisów postępowania, w szczególności art. 2 § 2 kpk , art. 7 kpk i art. 366 § 1 kpk mającą wpływ na treść wyroku, a polegającą na wychodzącym poza zakres swobodnej oceny dowodów dezawuowaniu zeznań bezpośrednich świadków zdarzenia J. D. , J. K.

(1), K. G. z postępowania przygotowawczego oraz sądowego w sprawie II K 634/11, którzy w sposób szczegółowy, wzajemnie się uzupełniając zrelacjonowali przebieg wypadku drogowego w wyniku którego śmierć poniosła małoletnia D. L. przy jednoczesnym bezkrytycznym, sprzecznym z zasadami prawidłowego rozumowania oraz wskazanymi wiedzy i doświadczenia życiowego daniu wiary wyjaśnieniom oskarżonego, zeznaniom świadków M. C. oraz częściowo zeznaniom D. B. i podzieleniu stanowiska biegłych J. S. i A. R. co do przyjęcia hipotezy, że w samochodzie O. (...) nr rej. (...) znajdowały się cztery osoby w momencie wypadku. II. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na treść rozstrzygnięcia, a wyrażający się w niesłusznym uznaniu, iż w świetle zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów brak jest podstaw do przyjęcia, że sprawcą wypadku drogowego jest P. S.

(1)w sytuacji, gdy prawidłowa ocena tych dowodów w ich wzajemnym powiązaniu ze sobą prowadzi do odmiennego wniosku. Podnosząc powyższe zarzuty Prokurator Rejonowy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnianiu apelacji skarżący podniósł, że nie sposób zgodzić się z treścią wydanego orzeczenia i stanowiskiem Sądu zgodnie z którym brak jest w sprawie dowodów pozwalających na przypisanie P. S.

(1)popełniania zarzucanego aktem oskarżenia czynu a także, że nie ma możliwości wykluczenia innej, równie prawdopodobnej wersji zdarzenia, wedle której prowadzącym samochód, a zarazem sprawcą wypadku była inna osoba. Sąd I instancji poczynił odmienne ustalenia stanu faktycznego aniżeli te wskazane w akcie oskarżenia, poprzez przyjęcie tezy, że w samochodzie w chwili wypadku znajdowały się cztery osoby: D. B. , P. S.

(1), M. C. i D. L. . Ustalenia te Sąd poczynił w oparciu o wyjaśnienia oskarżonego, zeznania M. C. i J. K.

(2), opinie biegłych – w szczególności J. S. i A. R. oraz częściowo zeznania świadka D. B. . Sąd nie dał natomiast wiary zeznaniom J. D. , K. G. i J. K.

(1)złożonych w postępowaniu przygotowawczym i przed Sądem w sprawie II K 634/11 przyjmując, że nie widzieli oni i nie mogli widzieć osoby kierującej samochodem marki O. (...) w czasie wykonywania manewru wyprzedzania, w chwili wypadku i bezpośrednio po nim. Sąd odmówił także przymiotu wiarygodności zeznaniom K. G. w zakresie w jakim podał on, że widział pusty fotel przedni pasażera w samochodzie. Tymczasem zdaniem skarżącego przy ustaleniu stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie należy skupić się przede wszystkim na zeznaniach tych świadków. Mężczyźni ci poruszali się samochodem M. (...) w którego uderzył podczas wykonywania manewru wyprzedzania samochód O. (...) . Od momentu uderzenia O. cały czas pozostawał w zasięgu ich wzroku, nic z samochodu nie wypadło ani nikt z niego nie wychodził. Świadek K. G. wskazał z kolei, iż w momencie wyprzedzania na przednim fotelu pasażera nikt nie siedział. Trzeba jednak zaznaczyć, że K. G. zeznając przed Sądem w niniejszej sprawie podał odmienną wersję wydarzeń, która pozostaje w sprzeczności z zebranymi w sprawie dowodami chociażby w postaci zeznań świadka J. K.

(2)– rowerzysty będącego świadkiem zdarzenia. Zeznania świadków J. D. , K. G. i J. K.

(1)wzajemnie ze sobą korespondują i wzajemnie się uzupełniają. Trzeba zwrócić uwagę także na fakt, iż każdy z nich zapamiętał inny fragment tego samego zdarzenia, a ich wzajemna relacja łączy się w logiczną całość. Naturalnym jest natomiast, iż z uwagi na znaczny upływ czasu oraz fakt, że wypadek drogowy to niezwykle dynamiczne zdarzenie, że zeznania ta różnią się w szczegółach. Ponadto skarżący wskazując na błędne przyjęcie przez Sąd, że w samochodzie były cztery osoby, że kierującym był D. B. , zaś na przednim fotelu pasażera siedział P. S.

(1), podniósł że nie zostały zweryfikowane okoliczności czy byłoby możliwe, aby D. B. wypadł z fotela kierowcy podczas wypadku lub też wysiadł z samochodu niezauważony przez świadków, zaś P. S. - z jego obrażeniami ciała - zdołałby się przemieścić w tym czasie z fotela pasażera na fotel kierowcy. Sąd w żaden sposób w uzasadnieniu nie wyjaśnił, jak oskarżony miałby to uczynić, a opinia uzupełniająca biegłych P. Ś. i T. W. w zasadzie wykluczyła możliwość przemieszczania się oskarżonego wewnątrz pojazdu z jego obrażeniami ciała w tak krótkim czasie. Zdaniem apelującego nie do przyjęcia jest również ustalenie Sądu, że świadkowie J. D. , K. G. i J. K.

(1)po zderzeniu najpierw udali się na tył swojego samochodu, a dopiero później podeszli do O. – wyklucza ją analiza czasowo przestrzenna w szczególności w powiązaniu z zeznaniami J. K.

(2). Analizując materiał dowodowy Prokurator zwraca także uwagę na zeznania świadka J. K.

(2)– rowerzysty wyprzedzanego przez oba pojazdy biorące udział w wypadku drogowym. Świadek ten zeznał, że widział rękę wystawioną przez boczną przednią prawą szybę O. , natomiast nie był pewien, czy na przednim fotelu pasażera ktoś siedział. Zważywszy, że sam manewr wyprzedzania rowerzysty trwał sekundy i że widział on jedynie tył pojazdu nie sposób jednoznacznie określić miejsca z którego wystawiona była ręka. Prokurator odnosząc się do zabezpieczonych śladów biologicznych w samochodzie O. (...) wskazał, że samochód ten należał do D. B. i w związku z tym nie można wykluczyć, że ślady biologiczne i zidentyfikowany na ich podstawie profil DNA D. B. mógł powstać wcześniej. Jeśli chodzi o obrażenia ciała D. B. to jak wskazał biegły mogły one czasowo powstać w dniu wypadku, jednak nie można wykluczyć innego mechanizmu ich powstania tym bardziej, że do zatrzymania D. B. doszło pięć dni po wypadku samochodowym. Skarżący odnosząc się do zeznań D. B. i M. C. również ocenia je jako niewiarygodne: wprawdzie D. B. początkowo przyznał się, że to on prowadził samochód O. (...) , ale nie potrafił podać bliższych szczegółów wypadku, a potem zasłaniał się niepamięcią. Podawana przez niego wersja wydarzeń jest zbieżna z wersją podawaną przez M. C. i P. S.

(2)ale tylko w jej kluczowych momentach. Osoby te pytane o szczegóły również zasłaniają się niepamięcią. Zdaniem skarżącego również biegli z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych oraz medycyny sądowej nie odnieśli się do innych wersji zdarzenia prezentowanych przez bezpośrednich świadków wypadku. Swoje opinie sporządzili w oparciu o założenie, że w samochodzie siedziały cztery osoby, a to była tylko jedna z możliwych wersji. W uzasadnieniu apelacji skarżący podniósł także, że Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy nie odniósł się do wskazanych przez Sąd Okręgowych wytycznych i nie wyjaśnił czy możliwym było opuszczenie samochodu przez D. B. , a także czy oskarżony mógł zmienić zajmowane w samochodzie miejsce i czy byłoby to możliwe w wyniku bezwładnego przemieszczania się pasażerów na skutek sił oddziałujących na nich w trakcie zdarzenia. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja nie jest zasadna. Rozwijając zarzut obrazy przepisów postępowania skarżący ( k. 972) nie zgadza się z zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku konkluzją sądu, co do braku dowodów powalających na przypisanie oskarżonemu P. S.

(1)popełnienia zarzuconego mu przestępstwa z art. 177 § 2 k.k. w związku z art. 178 k.k. Uzasadnienie apelacji stanowi polemikę z dokonaną przez sąd oceną dowodów, nie dowodzi jednak, by owa ocena była dokonana wbrew logice czy doświadczeniu życiowemu lub bez uwzględnienia zasad wiedzy. W sprawie, jak podkreśla skarżący, występują dwie zasadnicze grupy dowodów: zeznania świadków J. D. , K. G. ( w części) i J. K.

(1)– wskazujące na oskarżonego P. S.

(1)jako sprawcę wypadku, oraz wyjaśnienia tego oskarżonego, zeznania świadków D. B. , M. C. ( matki dziewczynki, która zginęła w wypadku ) i J. K.

(2)a także istotne dowody z opinii biegłych J. S. a A. R. , biegłej psycholog U. S. i dowody z badań biologicznych i badań obrażeń ciała. Wszystkie te dowody sąd poddał drobiazgowej ocenie, czemu dał wyraz w pisemnym uzasadnieniu wyroku. W wyniku tej oceny stwierdził, że wskazujące na sprawstwo oskarżonego dowody z zeznań świadków J. D. , K. G. i J. K.

(1)nie są w pełni przekonujące, zawierają wewnętrzne sprzeczności a jeden ze świadków ( K. G. ) dość diametralnie zmienił przed sądem treść zeznań wycofując się z kategorycznych twierdzeń wskazujących na sprawstwo oskarżonego. Wszystkie te kwestie szczegółowo sąd omówił w pisemnym uzasadnieniu wyroku (949 – 953, 953 – 955, 955 – 956 i 961) więc nie ma potrzeby ponownego ich przytaczania. Skarżący nie podważył w apelacji tych ocen, nie wykazał w szczególności braku logiki w rozumowaniu sądu. Zaproponował jedynie inną, alternatywną ocenę tych dowodów. Równie drobiazgowo sąd ocenił drugą grupę dowodów, tak z wyjaśnień oskarżonego i zeznań świadków jak i opinie biegłych oraz wyniki badań. Oceniając dowody osobowe ( k. 943 – 944, 944 – 945, 948 – 949 ) sąd wziął pod uwagę wszelkie okoliczności istotne dla owej oceny, łącznie ze stanem nietrzeźwości oskarżonego i świadków M. C. i D. B. w czasie zdarzenia ( oczywiście przy założeniu, że D. B. był na miejscu zajścia). Dokonując oceny każdego z dowodów tak z osobna jak i we wzajemnym ich powiązaniu sąd słusznie wskazał też, że dowody osobowe znajdują potwierdzenie w opiniach biegłych J. S. i A. R. a za tezą w nich zawartą przemawia także treść zeznań świadka K. G. złożonych i zmienionych na rozprawie sądowej. Ten z kolei dowód sąd poddał ocenie przez pryzmat opinii biegłego psychologa U. S. ( k. 960), która to opinia, wyjaśniając przyczyny zmiany zeznań świadka K. G. , przemawia za prawidłowością ich oceny dokonanej przez sąd. Skarżący nie podważa wniosków wynikających z opinii biegłych, podobnie jak i nie podważa skutecznie sądowej oceny dowodów osobowych. Zważyć też należy, że sąd tę ocenę dowodów powiązał z wynikami badań biologicznych ( k. 961) i ustaleniami co do obrażeń ciała oskarżonego P. S.

(1)i właściciela samochodu, świadka D. B. (k. 963). Oczywiście dowody te nie przesądzają kwestii ustaleń faktycznych , jednak wskazując, że na miejscu kierowcy znaleziono ślady krwi właściciela pojazdu D. B. nie znaleziono zaś śladów krwi oskarżonego P. S.

(1), oraz zawierając opis obrażeń obu wymienionych – S. po prawej stronie ciała a D. B. po lewej stronie ciała – przemawiają raczej za tezą, że oskarżony P. S.

(1)siedział z przodu samochodu na miejscu pasażera i nie kierował pojazdem w czasie wypadku. Tak więc w sprawie są oczywiście dowody mogące wskazywać na sprawstwo oskarżonego. Są też jednak dowody przemawiające przeciwko tej tezie. O ile pierwsza grupa dowodów to wyłącznie zeznania świadków, w tym zawierające sprzeczności i nieścisłości, a jeden z trzech świadków zasadniczo zmienił treść zeznań, to druga grupa dowodów, poza zeznaniami i wyjaśnieniami, oparta jest na wynikach oględzin obrażeń, wynikach badań biologicznych i opiniach biegłych, które to dowody zawartej w zeznaniach i wyjaśnieniach tezy nie wykluczają a raczej ją potwierdzają. Pamiętać należy, że w sprawie sąd miał rozstrzygnąć ponad wszelką wątpliwość, czy to oskarżony prowadził krytycznego dnia samochód i czy to on spowodował wypadek. Nie jest natomiast rzeczą sądu ustalenie sprawcy wypadku i szczegółowego przebiegu wypadku. To winien przed sądem udowodnić oskarżyciel. W sprawie niniejszej istnieją poważne wątpliwości co do sprawstwa oskarżonego P. S.

(1). Dokonana przez sąd pierwszej instancji i nie podważona skutecznie przez skarżącego ocena dowodów nie pozwala na przyjęcie z absolutna pewnością, że sprawcą wypadku był oskarżony. Przeciwnie – wiele, jeśli nie większość dowodów wskazuje na to, że sprawcą wypadku była inna osoba. Skoro, jak wykazano, skarżący nie dowiódł skutecznie, by sąd oceniając dowody obraził przepis art. 7 k.p.k. a także przepisy art. 366 § 1 k.p.k. i art. 2 § 2 k.p.k. ( skarżący nie wskazuje w apelacji na czym obraza tych przepisów miałaby polegać) – nie ma podstaw do zakwestionowania dokonanej przez sąd pierwszej instancji oceny dowodów, a co za tym idzie – uznania za zasadny zarzutu mającej wpływ na treść orzeczenia obrazy przepisów postępowania ( art. 438 pkt. 2 k.p.k. ). Przedstawione wyżej rozważania prowadzą też do oczywistego wniosku, że i drugi z zarzutów apelacji – mającego wpływ na treść orzeczenia błędu w ustaleniach faktycznych ( art. 438 pkt. 3 k.p.k. ) – nie jest zasadny. Ustalenia faktyczne są pochodną dowodów. Błędne ustalenia faktyczne wynikać więc mogą z dokonania ustaleń wbrew dowodom ( przy poprawnie ocenionych dowodach sąd wyciąga niezasadne wnioski co do ustaleń faktycznych) lub są pochodną błędnej oceny dowodów ( błędna ocena dowodów skutkuje, że oparte na nich ustalenia także są błędne). W sprawie niniejszej sąd dokonał ustaleń adekwatnych do treści dowodów, którym dał wiarę. Faktu tego nie kwestionuje w apelacji skarżący. Nie zachodzi więc tu przypadek dokonania ustaleń wbrew dowodom. Dokonane przez sąd ustalenia skarżący kwestionuje nie zgadzając się z przeprowadzoną przez sąd oceną dowodów i dowodząc, że należy dać wiarę tym dowodom, które sąd uznał za nieprzekonujące zaś pominąć te, które sąd uznał za zgodne z prawdą. Skoro jednak, jak wyżej wykazano, ocena dowodów została przez sąd przeprowadzona poprawnie, to i ustalenia na tej ocenie ( i tych dowodach) oparte – są poprawne. Brak więc podstaw do przyjęcia zasadności zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych ( art. 438 pkt. 3 k.p.k. ). Skoro więc oba zarzuty apelacji nie są zasadnymi – sąd odwoławczy, działając na podstawie przepisu art. 437 § 1 k.p.k. utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. Wobec zaś faktu, że nieuwzględniony środek odwoławczy pochodził wyłączne przez oskarżyciela publicznego, stosownie do przepisu art. 636 § 1 k.p.k. koszty sądowe związane z postępowaniem odwoławczym ponosi Skarb Państwa. SSO Zbigniew Karamara SSO Bogna Kuczyńska SSO Bogusław Sędkowski