Sad powszechny, I C 675/15

Sygn. akt I C 675/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2015 r. Sąd Rejonowy w Lęborku I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Tomasz Laskowski Protokolant: sekr. sądowy Natalia Rabczenko po rozpoznaniu w dniu 30 września 2015 r. w Lęborku sprawy z powództwa L. S. przeciwko G. D. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności

1. oddala powództwo;
2. nie obciąża powoda L. S. kosztami procesu. Za zgodność z oryginałem L. S. , PESEL: (...) , NIP: , G. D. , PESEL: , NIP: . L. , dnia Sygn. akt I C 675/15 UZASADNIENIE Powód L. S. (reprez. przez profesjonalnego pełnomocnika) wniósł w pozwie (z dn. 12.06.2015r.) o pozbawienie wobec niego wykonalności tytułu wykonawczego w postaci orzeczenia o przysądzeniu własności (wydanego w sprawie I Co 824/12) oraz o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu opisano, że L. S. wraz z małżonką zamieszkują (na podstawie umowy zawartej z poprzednią właścicielką/dłużnikiem) w budynku położonym w L. przy ul. (...) na nieruchomości, która została sprzedana w drodze licytacji komorniczej, a aktualnie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne mające na celu wydanie tejże (gdzie komornik oddalił wniosek o wstrzymanie egzekucji i nie pouczył o uprawnieniach przeciwegzekucyjnych) . Argumentowano, że żądanie pozwu znajduje oparcie w stosownych przepisach kpc oraz uopl, albowiem L. S. – jako osoba niepełnosprawna, przewlekle chora na nowotwór oraz bez możliwości finansowych dla zapewnienia sobie innego lokalu – może skutecznie domagać się wnioskowanej ochrony przed eksmisją. Pozwany G. D. (reprez. przez profesjonalnego pełnomocnika) w odpowiedzi na pozew wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie stosownych kosztów procesu. W uzasadnieniu potwierdzono okoliczności dotyczące podstawy wszczęcia i prowadzenia postępowania eksmisyjnego wobec L. S. oraz wskazano, że został on należycie pouczony o możliwości wniesienia powództwa przeciwegzekucyjnego, z którego to uprawnienia nie skorzystał w ustawowym terminie, a tym samym jego obecne żądanie jest pozbawione podstaw. Dodano przy tym, że L. S. nie można uznać za lokatora w świetle uopl, a tym samym nie dotyczą go zawarte tam regulacje ochronne. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Lęborku M. M. – na wniosek wierzyciela G. D. - wszczął postępowanie egzekucyjne w sprawie Km 2349/14 przeciwko E. S. o wydanie nieruchomości położonej w L. przy ul. (...) (opisanej w KW nr (...) ) . Podstawą dla prowadzenia tej egzekucji jest prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Lęborku z dnia 29.08.2014 roku o przysądzeniu własności ww. nieruchomości na rzecz G. D. wydane w sprawie o sygn. akt I Co 824/
3. / bezsporne, dodatkowo dowód: dokumentacja w aktach komorniczych Km 2349/14/ W budynku mieszkalnym znajdującym się na opisanej wyżej nieruchomości zamieszkiwali (za zgodą E. S. , tj. zlicytowanego dłużnika) i wciąż zamieszkują m.in. L. S. i jego małżonka H. S. . / bezsporne, dodatkowo dowód: dokumentacja w aktach komorniczych Km 2349/14/ Wskazany wyżej Komornik dwukrotnie (tj. zawiadomieniem z dn. 17.12.2014r. skutecznie doręczonym w dn. 22.12.2014r. oraz postanowieniem z dn. 06.02.2015r. skutecznie doręczonym w dn. 10.02.2015r.) pouczał i informował L. S. (jako stronę/dłużnika) m.in. o przysługujących mu uprawnieniach przeciwegzekucyjnych wynikających z przepisów art. 791 § 3 kpc . L. S. miał przy tym najpóźniej w lutym 2015 roku pełną świadomość i wiedzę nt. wymienionych uprawnień (m.in. co do charakteru i reżymu powództwa przeciwegzekucyjnego – tu vide: wniosek na k. 52 oraz jasny i precyzyjny wywód skargi na k. 63-64 - w zał. aktach komorniczych Km 2349/14) . / częściowo bezsporne, dowód: wskazana wyżej dokumentacja znajdująca się na k.: 17, 52 oraz 53v wraz z zpo na k.: 22 i 57 - w zał. aktach komorniczych Km 2349/14/ W dniu 06.02.2015 roku Komornik Sądowy oddalił wniosek L. S. (złożony w trybie art. 791 § 3 kpc w zw. z art. 999 § 1 kpc – tu vide: k. 52 zał. akt komorniczych Km 2349/14) o wstrzymanie się wobec niego z czynnościami egzekucyjnymi. Następnie Sąd Rejonowy w Lęborku postanowieniem z dnia 06.03.2015 roku wydanym w sprawie o sygn. akt I Co 184/15 uchylił ww. czynność komorniczą i zawiesił postępowanie egzekucyjne w stosunku do L. S. . / bezsporne, dodatkowo dowód: dokumentacja w aktach komorniczych Km 2349/14, w tym: k. 53 oraz fakty znane z urzędu ze sprawy I Co 184/15/ L. S. skończył 76 lat. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, choruje na nowotwór prostaty (odstąpiono od chemioterapii z uwagi na toksyczność metody) , wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby (w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji) , a nadto korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji (korzystania z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych, rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe lub inne placówki). Otrzymuje on emeryturę z KRUS (aktualnie: 1.084,99 zł) wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym (aktualnie: 206,76 zł) , zaś jego małżonka jest beneficjentem ZUS pobierając świadczenie emerytalne (1.140,25 zł) . /bezsporne, dodatkowo dowód: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności na k. 6, a także dokumentacja medyczna i finansowa na k. 7–11/ Sąd zważył, co następuje: Powództwo – jako spóźnione - nie zasługiwało na uwzględnienie . Na wstępie niniejszych rozważań należy podkreślić, iż sam stan faktyczny w przedmiotowej sprawie pozostawał w istocie bezsporny , zaś przedmiotem kontrowersji była zasadniczo jego ocena prawna (tutaj: zarówno co do kwestii skuteczności pouczeń w trybie art. 791 § 3 kpc , jak i statusu Powoda jako mieszkańca zlicytowanej nieruchomości) . Strony zgodnie potwierdzały bowiem okoliczności, podstawę wszczęcia oraz przebieg postępowania egzekucyjnego w sprawie Km 2349/14 obejmującej m.in. Powoda, a nadto nie negowano twierdzeń o jego sytuacji życiowej i zdrowotnej. Powód – zdaniem Sądu – prawidłowo posłużył się przy formułowaniu pozwu swoiście „autonomicznym” (tj. opartym na precyzyjnie określonych i odrębnych od tych z art. 840 kpc przesłankach) powództwem przeciwegzekucyjnym (opozycyjnym) uregulowanym w art. 791 § 3 kpc w zw. art. 791 § 2 kpc i przy zast. art. 999 § 1 kpc in fine, a więc zażądał pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego (tu: prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Lęborku z dnia 29.08.2014 roku o przysądzeniu własności wydanego w sprawie o sygn. akt I Co 824/12) w stosunku do niego - z uwagi na spełnienie przesłanek dla przyznania lokalu socjalnego w świetle art. 14 ust. 3 i ust. 4 Ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów (…) (Dz.U. z 2014r. Nr 150 - j.t. - dalej: „uopl”; tu warto dodatkowo wspomnieć, że Ustawodawca przewidział dwie główne i jedną „akcesoryjną” podstawy orzekania przez sąd o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, tj.: w stosunku do osób, które były lokatorami w rozumieniu ww. ustawy - art. 14 uopl., w stosunku do osób samowolnie zajmujących lokal (i z orzeczeniem eksmisji) - art. 24 uopl oraz w stosunku do osób objętych jeszcze niewykonanym w drodze egzekucji wyrokiem eksmisyjnym wydanym przed dniem wejścia w życie obecnej ustawy o ochronie praw lokatorów – art. 35 uopl) . Pozytywne orzeczenie skutkowałoby tu bowiem brakiem możliwości wyeksmitowania Powoda i dopiero w takiej sytuacji – gdyby doszło już w ten sposób do względnego „zabezpieczenia” jego potrzeb mieszkaniowych – nowy właściciel (wierzyciel) mógłby żądać jego eksmisji, a w konsekwencji Powód w toku innego już postępowania mógłby ew. żądać przyznania prawa do lokalu socjalnego (z koniecznym wstrzymaniem wykonania orzeczenia, czego nie uzyskano by choćby w drodze powództwa o ustalenie) . Zgodnie z treścią art. 791 § 2 i § 3 kpc tytuł wykonawczy zobowiązujący do wydania nieruchomości, statku lub do opróżnienia pomieszczenia (a więc także prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności – vide: art. 999 § 1 kpc ) upoważnia do prowadzenia egzekucji nie tylko przeciw dłużnikowi, lecz także przeciwko jego domownikom, krewnym i innym osobom reprezentującym jego prawa ( § 2 ) , co nie wyłącza praw określonych przepisami o ochronie lokatorów oraz praw, które są skuteczne wobec wierzyciela. Jeżeli dłużnik twierdzi, że przysługuje mu prawo skuteczne wobec wierzyciela (tu: sensu largo, a więc także wynikające z uopl) , komornik wstrzyma się względem niego z czynnościami egzekucyjnymi, pouczając, że w terminie tygodnia może wytoczyć powództwo o pozbawienie w stosunku do niego tytułu wykonawczego wykonalności ( § 3 ) . W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż użyte w cytowanym wyżej przepisie w § 3 pojęcie „dłużnik” (wyznaczające zakres legitymacji procesowej czynnej) niewątpliwie mieści w sobie wskazane wcześniej w § 2 kwalifikowane podmioty w postaci „domowników”, „krewnych” i „innych osób reprezentujących prawa głównego dłużnika” (do nich to bowiem adresowane jest uprawnienie z § 3 tego przepisu – tak: P. T. w Komentarzu do art.791 Kodeksu postępowania cywilnego , a także A. S. w Komentarzu do art. 791 Kodeksu postępowania cywilnego ) . W kategorii tej mieścił się również Powód, albowiem pozostawał on domownikiem (a przy tym powinowatym/teściem) zlicytowanego wcześniej dłużnika (tzn. osobą zamieszkującą, za wcześniejszą zgodą tegoż zlicytowanego dłużnika, na nieruchomości objętej postepowaniem eksmisyjnym) . Jednocześnie podkreślić trzeba, iż termin (zawity) do wniesienia powództwa przeciwegzekucyjnego określonego w ww. przepisie w § 3 wynosi tydzień od momentu skutecznego (właściwie doręczonego/przedłożonego do wiadomości) pouczenia o istnieniu takiej drogi prawnej, a dokonanego przez organ egzekucyjny wobec uprawnionej osoby (tj. ww. dłużnika sensu largo ) . Biorąc pod uwagę zawarte w analizowanym przepisie instrumenty gwarancyjne (tj. obligatoryjne wstrzymanie się z egzekucją z § 3 oraz miesięczny okres na skuteczne zabezpieczenie powództwa z § 5) oraz specyfikę postępowania egzekucyjnego (szybkość/efektywność) , tak krótki termin wydaje się być uzasadniony z punktu widzenia ochrony interesów wierzyciela, jak i nie narusza on prawa do obrony interesów osób zamieszkujących nieruchomość. W ocenie Sądu Powód nie zachował terminu do wniesienia powództwa przeciwegzekucyjnego z art. 791 § 3 kpc . Jak ustalono w toku procesu Komornik dwukrotnie (tj. zawiadomieniem z dn. 17.12.2014r. skutecznie doręczonym w dn. 22.12.2014r. oraz postanowieniem z dn. 06.02.2015r. skutecznie doręczonym w dn. 10.02.2015r.) pouczał/informował Powoda o przysługujących mu uprawnieniach przeciwegzekucyjnych wynikających z przepisów art. 791 § 3 kpc (podawano i przytaczano treść regulacji; niezależnie od interpretacji) . Sam Powód miał przy tym bezsprzecznie najpóźniej w lutym 2015 roku pełną świadomość i wiedzę nt. tychże uprawnień (co było wynikiem ww. pouczeń – bezsporne, vide także: oświadczenie pełnom. Powoda zawarte w treści pisma procesowego na k. 46, wniosek na k. 52 oraz wywód skargi na k. 63-64, a także dokumentacja z k. 17, 52, 53v wraz z zpo na k. 22 i 57 w zał. aktach komorniczych Km 2349/14) . Tym samym uznać należało, iż złożenie pozwu w niniejszej sprawie dopiero w dniu 12.06.2015r. było dalece spóźnione . Odnosząc się w tym miejscu do wywodu Powoda wskazującego na rzekomą „konieczną sekwencję czynności” decydujących o początku biegu do wniesienia powództwa z art. 791 § 3 kpc (tj.:
4. twierdzenie dłużnika o prawie skutecznym wobec wierzyciela,
5. wstrzymanie się względem niego z czynnościami egzekucyjnymi,
6. pouczenie,
7. wytoczenie ww. powództwa) , to taką argumentację trzeba było uznać za w większości chybioną. Otóż istotnie, oczywistym warunkiem (rodzącym obowiązek) skierowania do dłużnika pouczenia, o którym mowa wyżej, jest uprzednie zgłoszenie wobec komornika „prawa skutecznego wobec wierzyciela” (tu - wbrew stanowisku Komornika wyrażonym w sprawie Km 2349/14 – rzeczywistą skuteczność zgłoszonego prawa bada dopiero sąd w toku procesu, nie zaś komornik, który ma jedynie obowiązek wstrzymać się z czynnościami i pouczyć o powództwie przeciwegzekucyjnym, a ponadto za takie skuteczne prawo należy uznawać nie tylko uprawnienia wynikające np. ze stosunków zobowiązaniowych czy rzeczowych, ale także te wynikające z przepisów ochronnych uopl, gdyż Ustawodawca nieprzypadkowo przewidział dla osób eksmitowanych właśnie środek ochrony z art. 791 § 3 kpc zmierzający w konsekwencji do ew. orzeczenia w przedmiocie lokalu socjalnego na gruncie innego postepowania, gdzie takie orzeczenie jest przecież wyraźnie przewidziane) , jednakże np. brak wstrzymania się z czynnościami egzekucyjnymi w żadnym wypadku nie wywołuje skutków w zakresie rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia analizowanego powództwa (o tym decyduje bowiem moment skutecznego doręczenia pouczenia, zaś brak adekwatnej reakcji organu egzekucyjnego może być jedynie przedmiotem skargi na czynności komornika) . Na gruncie przedmiotowej sprawy bez wątpienia doszło do skutecznego pouczenia Powoda o treści art. 791 § 3 kpc (najpóźniej w lutym 2015 roku, przy czym najpierw jeszcze przed sformułowaniem przez niego wyraźnego sprzeciwu wobec eksmisji w grudniu 2014 roku – tj. w drodze zawiadomienia z dn. 17.12.2014r. skutecznie doręczonego w dn. 22.12.2014r. – tu vide: k. 17 oraz zpo na k. 22 zał. akt Km 2349/14, a potem – dodatkowo - po zgłoszeniu swoich praw już w lutym 2015 roku – tu vide: wniosek, postanowienie z dn. 06.02.2015r. i zpo - k.: 52, 53v i 57 w zał. aktach Km 2349/14) , zaś ten nie skorzystał w terminie z przysługujących mu z tego tytułu uprawnień (choć był ich w pełni świadom już w chwili zgłaszania pierwszych zastrzeżeń wobec egzekucji – vide: k. 52 oraz k. 63-64 w zał. aktach Km 2349/14) . Co prawda niedopuszczalna byłaby interpretacja, iż komornik może w dowolnym, wcześniejszym od sformułowania przez dłużnika jego zastrzeżeń i niezwiązanym z tokiem egzekucji terminie dokonać pouczenia z art. 791 § 3 kpc i zawsze powodowałoby to rozpoczęcie terminu do wniesienia powództwa przeciwegzekucyjnego (taka interpretacja mogłaby pozbawić uprawnionego gwarancji ochrony jego praw) , to jednak z pewnością w przypadku Powoda obydwa ww. pouczenia uzasadniały uznanie ich za skuteczne (o czym świadczyły dalsze czynności Powoda w postaci wniosku o wstrzymanie egzekucji i skarga w sprawie I Co 184/15, której prawomocne rozpatrzenie możnaby traktować ew. jako moment naprawdę „graniczny” dla rozpoczęcia biegu terminu z art. 791 § 3 kpc ) . Należy tu jeszcze uzupełniająco wskazać, iż Sąd nie podzielił tej części argumentacji Pozwanego, w której podważał on status prawny Powoda jako lokatora /tu vide: definicja zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 1 uopl/ . Otóż – jak prawidłowo wyjaśnił w piśmie procesowym pełnomocnik Powoda /vide: k. 46/ – L. S. (z żoną) zajmował sporną nieruchomość od początku za zgodą swojej synowej (tj. zlicytowanego dłużnika B. S. - bezsporne) . Jakkolwiek tego niesformalizowanego stosunku prawnego z całą pewnością nie można było nazwać „umową o dożywocie” /tu vide: wymogi określone w art. 910 § 1 kc w zw. z art. 245 § 1 i 2 kc / , to jednak nie ulegało wątpliwości, iż Powód nie zajął ww. nieruchomości bezprawnie/pierwotnie bez tytułu prawnego /tu vide: Uchwała SN z dnia 15 listopada 2001 r. w sprawie III CZP 66/01 i Uchwała SN z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie III CZP 109/10/ . Tym samym należało go uznać za lokatora w rozumieniu uopl. Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 102 kpc – nie obciążając nimi przegrywającego Powoda jako osoby poważnie schorowanej i o skromnych możliwościach finansowych /tu vide: dokumentacja na k. 6-11/ , a nadto z uwagi na fakt, że – choć w sposób nieskuteczny – to jednak podejmował on ostatecznie adekwatne (lecz spóźnione) działania dla obrony swych istotnych interesów prawnych i życiowych.