Sygn. akt VU 87/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2015 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Beata Łapińska Protokolant st. sekr. sądowy Karolina Rudecka po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2015 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z wniosku J. C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o prawo do emerytury na skutek odwołania J. C. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 28 listopada 2014 r. sygn. (...) oddala odwołanie. Sygn. akt VU 87/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 28 listopada 2014 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił wnioskodawcy J. C. prawa do emerytury. Od powyższej decyzji wniósł odwołanie w dniu 29 grudnia 2014 roku J. C. , reprezentowany przez radcę prawnego. W odwołaniu skarżący wniósł o przyznanie żądanego prawa z uwagi na to, że przepracował wymagane 15 lat w warunkach szczególnych podnosząc, że pracował w takich warunkach także w okresach zatrudnienia w Fabryce (...) w P. .: od 1 września 1991 roku do 31 sierpnia 1993 roku na stanowisku kierownika oddziału (...) , od 1 września 1993 roku do 31 grudnia 1994 roku na stanowisku szefa planowania i koordynacji przygotowania produkcji odlewniczej oraz od 1 stycznia 1995 roku do 31 grudnia 1998 roku na stanowisku szefa produkcji (...) . ZUS wnosił o oddalenie odwołania. Sąd Okręgowy ustalił co następuje: J. C. , urodzony w dniu (...) roku, złożył w dniu 18 listopada 2014 roku, wniosek o przyznanie prawa do emerytury. (dowód: wniosek o emeryturę k. 1-8 w aktach ZUS) Na dzień 1 stycznia 1999 roku skarżący udowodnił staż pracy wynoszący ponad 25 lat. Niekwestionowany przez ZUS okres zatrudnienia wnioskodawcy w warunkach szczególnych wynosi łącznie 8 lat, 2 miesiące i 2 dni. Są to okresy zatrudnienia: od 3 sierpnia 1981 roku do 31 października 1981 roku na stanowisku stażysty – odlewnika (pełniącego obowiązki mistrza) oraz od 1 listopada 1981 roku do 2 maja 1982 roku i od 1 stycznia 1984 roku do 31 sierpnia 1991 roku w Fabryce (...) w P. na stanowisku mistrza. Wnioskodawca nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. (okoliczności niesporne) Od dnia 4 sierpnia 1981 roku do chwili obecnej J. C. jest zatrudniony w Fabryce (...) w P. (obecnie (...) w P. .). W trakcie zatrudnienia w okresie od 3 maja 1982 roku do 3 grudnia 1982 roku wnioskodawca odbywał okresową służbę wojskową. (dowód: zaświadczenie k. 20 w aktach ZUS, świadectwo pracy w warunkach szczególnych k. 10 w aktach sprawy) W Fabryce (...) w P. wnioskodawca pracował na następujących stanowiskach: – od 3 sierpnia 1981 roku do 31 października 1981 roku na stanowisku stażysty-odlewnika wykonującego obowiązki mistrza; – od 1 listopada 1981 roku do 3 grudnia 1982 roku oraz od 1 stycznia 1984 roku do 31 sierpnia 1991 roku na stanowisku mistrza; – od 1 września 1993 roku do 31 grudnia 1994 roku na stanowisku szefa planowania i koordynacji przygotowania produkcji odlewniczej; – od 1 stycznia 1995 roku do 31 grudnia 1998 roku na stanowisku szefa produkcji odlewniczej. (okoliczności niesporne) (...) w P. wystawiła wnioskodawcy świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych, w którym wskazała, że przez cały okres zatrudnienia na wskazanych wyżej stanowiskach wykonywał on prace w warunkach szczególnych wymienione w wykazie A, Dział XIV, poz. 24 pkt 1 wykazu stanowiącego załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 17 Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 12 sierpnia 1983 roku w sprawie określenia stanowisk pracy w resorcie górnictwa i energetyki, na których są wykonywane prace w warunkach szczególnych, tj. prace polegające na kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji i usług oraz dozorze inżynieryjno-technicznym na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. (dowód: świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych k. 10 w aktach sprawy) W okresie zatrudnienia na stanowisku kierownika oddziału (...) od 1 września 1991 roku do 31 sierpnia 1993 roku wnioskodawca nie wykonywał stale i pełnym wymiarze czasu prac związanych z dozorem inżynieryjno-technicznym i kontrolą międzyoperacyjną na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace warunkach szczególnych. Zgodnie z zakresem obowiązków, odpowiedzialności i uprawnień z dnia 27 kwietnia 1992 roku do obowiązków wnioskodawcy na tym stanowisku należało m. in. : – sprawowanie nadzoru nad podległymi pracownikami w zakresie przestrzegania dyscypliny pracy, przepisów bhp i ppoż i innych unormowań obowiązujących w fabryce; – kierowanie całokształtem prac podległej komórki; – przydzielanie obowiązków podległym pracownikom zgodnie z kwalifikacjami i stanowiskiem (…); – nadzorowanie terminowego i właściwego wykonywania prac przez podległych pracowników; – organizowanie pracy w podległym wydziale (…); – nadzorowanie terminowego przeprowadzania badań okresowych lekarskich podległych pracowników; – sprawowanie nadzoru nad właściwym użytkowaniem powierzonego majątku fabryki, jego ochroną przed zniszczeniem i kradzieżą oraz prowadzeniem właściwej ewidencji środków trwałych i przedmiotów nietrwałych powierzonych jego pieczy; – zapewnienie zgodnie z funkcjonalnym zakresem kierowania właściwych warunków bhp w obrębie kierowanej jednostki organizacyjnej oraz ochrony pracy, praw i obowiązków pracowniczych (…); – kontrolowanie przebiegu realizacji zadań planowych i czuwanie nad sprawnym i terminowym wykonaniem zadań przewidzianych do wykonania przez wydział; – dopilnowanie pełnego i regularnego zaopatrzenia wydziału oraz stanowisk pracy we wszystkie środki produkcyjne i materiały pomocnicze, dokumentację jak też w dostateczną ilość narzędzi, pomocy warsztatowych oraz dbałość o ich należytą gospodarkę; – współpraca z kierownikami innych wydziałów produkcyjnych w zakresie zharmonizowania produkcji; – kontrolowanie przestrzegania przepisów eksploatacyjno-ruchowych oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku w miejscach pracy; – przestrzeganie właściwego zabezpieczenia stanowisk pracy i pracowników z punktu widzenia bhp oraz współpraca w tym zakresie z działem bhp; – nadzór nad właściwym zatrudnianiem pracowników zgodnie z ich kwalifikacjami i przeszkoleniem bhp oraz zatrudnianiem kobiet i młodocianych według obowiązujących przepisów; – dopilnowanie, aby nie dopuszczano do pracy pracowników nie przeszkolonych w bhp; – sprawowanie pieczy nad ruchem współzawodnictwa pracy i ruchem racjonalizatorskim w wydziale; – kierowanie pracą rozdzielni i dopilnowanie właściwego rozdzielnictwa robót i prowadzenie ewidencji obecności oraz przepracowanych godzin pracy; – kontrolowanie i dbałość o utrzymanie porządku oraz czystości w podległym mu obiekcie; – prowadzenie okresowych przeglądów i kontrola użytkowania narzędzi, przyrządów itp. na poszczególnych stanowiskach pracy; – zgłaszanie meldunkami wyprodukowanych wyrobów gotowych do odbioru technicznego; – dbałość o właściwe zabezpieczenie pod względem ppoż i kradzieżą podległych pomieszczeń i urządzeń; – opracowywanie projektów aktów normatywnych dotyczących pracy wydziału; – organizowanie stanowisk pracy zgodnie z przepisami i zasadami bhp; – zapewnianie pracownikom odzieży ochronnej i sprzętu ochrony osobistej oraz nadzór nad stosowaniem tych środków zgodnie z przeznaczeniem; – organizowanie, przygotowywanie i prowadzenie pracy w sposób zabezpieczający przed wypadkami przy pracy, chorobami zawodowymi i schorzeniami związanymi z warunkami środowiska pracy; – zapewnianie bezpiecznego i higienicznego stanu pomieszczeń pracy i wyposażenia technicznego; – nadzór nad przestrzeganiem przez pracowników przepisów i zasad bhp; – wykonywanie innych czynności zleconych przez Głównego Inżyniera Produkcji Odlewniczej. Jako kierownik oddziału (...) koordynował pracę zatrudnionych w tym oddziale mistrzów, a także współpracował z kierownikami innych oddziałów. Jego bezpośrednimi przełożonymi byli główny inżynier produkcji odlewniczej i szef planowania produkcji odlewniczej. Kierownikowi (...) podlegał działy (...) , (...) i (...) . Wnioskodawca sprawdzał przygotowanie produkcji, organizację pracy, stan urządzeń i stan odzieży roboczej na poszczególnych działach. Kierownik oddziału miał specjalne wydzielone pomieszczenie na hali produkcyjnej, w której zajmował się prowadzeniem dokumentacji. (dowód: zakres obowiązków z dnia 27 kwietnia 1992 roku k. 12-16, zeznania świadków Z. G. , K. M. i F. U. k. 37-38, 39, zeznania wnioskodawcy k. 38, 39 w zw. z k. 36-37 w aktach sprawy) W okresach zatrudnienia od 1 września 1993 roku do 31 grudnia 1994 roku na stanowisku kierownika szefa planowania i koordynacji przygotowania produkcji odlewniczej oraz od 1 stycznia 1995 roku do 31 grudnia 1998 roku na stanowisku szefa produkcji odlewniczej wnioskodawca nie wykonywał stale i pełnym wymiarze czasu prac związanych z dozorem inżynieryjno-technicznym i kontrolą międzyoperacyjną na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace warunkach szczególnych. Zgodnie z zakresem obowiązków, odpowiedzialności i uprawnień z dnia 29 kwietnia 1996 roku do obowiązków wnioskodawcy na stanowisku szefa produkcji odlewniczej należało m. in. : – sprawowanie nadzoru nad podległymi pracownikami w zakresie przestrzegania dyscypliny pracy, przepisów bhp i ppoż i innych unormowań obowiązujących w fabryce; – kierowanie całokształtem prac podległej komórki; – przydzielanie obowiązków podległym pracownikom zgodnie z kwalifikacjami i stanowiskiem (…); – nadzorowanie terminowego i właściwego wykonywania prac przez podległych pracowników; – organizowanie pracy w podległym wydziale (…); – dbałość o dokształcanie pracowników dozoru technicznego oraz podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracowników (…); – nadzorowania właściwego użytkowania powierzonego majątku fabryki, jego ochrony przed zniszczeniem i kradzieżą oraz prowadzenia właściwej ewidencji środków trwałych i przedmiotów nietrwałych, powierzonych podległym komórkom organizacyjnym; – inicjowanie, propagowanie i wprowadzanie nowych terminologii produkcji odlewów; – zapewnienie właściwych warunków bhp w obrębie kierowanego pionu oraz ochrony pracy, praw i obowiązków pracowniczych określonych w kodeksie pracy i innymi obowiązującymi przepisami; – zabezpieczenie (...) staliwa i żeliwa w potrzebne omodelowanie i oprzyrządowanie wykonywane z drewna lub metalu; – analizowanie możliwości wykonania zadań ujętych w okresowych planach produkcji odlewniczej; – planowanie produkcji odlewniczej poprzez sporządzanie programów operatywnych w oparciu o posiadaną zdolność produkcyjną i posiadane zamówienia, ewidencję, kontrolę realizacji i rozliczanie produkcji oraz emitowanie dokumentacji warsztatowej; – składanie zamówień na usługi kooperacyjne zewnętrzne, zgodnie z zasadami obowiązującymi w fabryce; – właściwe zagospodarowanie i wykorzystanie posiadanych maszyn i urządzeń oraz właściwą ich eksploatację i konserwację; – bieżące gromadzenie informacji o przebiegu wykonania planowanych zadań produkcyjnych oraz kontrola ich wykonania; – informowanie Kierownika Zakładu o realizacji zadań produkcyjnych i trudnościach w ich wykonywaniu oraz przedstawianie wniosków w tym zakresie; – wydawanie w porozumieniu z Kierownikiem Zakładu – na podstawie stwierdzonych przez siebie lub zgłoszonych mu niedociągnięć i braków, jak też trudności i przeszkód hamujących realizację zadań produkcyjnych – poleceń wykonawczych do niezwłocznego ich usunięcia; – przeprowadzanie okresowych odpraw i narad z kierownikami podległych komórek organizacyjnych celem omawiania bieżących spraw związanych z rytmicznością, jakością, organizacją pracy oraz bhp; – dopilnowanie terminowego i prawidłowego opracowywania sprawozdań; – współpraca z innymi komórkami organizacyjnymi fabryki w zakresie poprawy warunków pracy, organizacji pracy, bezpiecznych metod pracy, utrzymania ruchu, poprawy jakości oraz realizacji produkcji; – nadzorowanie korespondencji i dokumentacji wychodzącej z podległych komórek organizacyjnych; – prowadzenie właściwej polityki zatrudnieniowo-płacowe w podległych komórkach organizacyjnych zgodnie z wymogami obowiązujących przepisów, zarządzeń, wytycznych i poleceń w tym zakresie; – stwarzanie właściwej atmosfery wśród pracowników w nadzorowanych komórkach organizacyjnych; – przestrzeganie terminów przekazywania maszyn i urządzeń do planowanych remontów zgodnie z harmonogramem służb utrzymania ruchu; – organizowanie stanowisk pracy zgodnie z przepisami i zasadami bhp; – zapewnienie pracownikom odzieży ochronnej i sprzętu ochrony osobistej oraz nadzór nad stosowaniem tych środków zgodnie z przeznaczeniem; – organizowanie, przygotowywanie i prowadzenie pracy w sposób zabezpieczający przed wypadkami przy pracy, chorobami zawodowymi i schorzeniami związanymi z warunkami środowiska pracy; – zapewnianie bezpiecznego i higienicznego stanu pomieszczeń pracy i wyposażenia technicznego; – nadzór nad przestrzeganiem przez pracowników przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy; – wykonywanie innych czynności zleconych przez Dyrektora Fabryki oraz Kierownika Zakładu (...) . Jako kierownik – szef planowania i koordynacji przygotowania produkcji odlewniczej, a następnie szef produkcji odlewniczej wnioskodawca nadzorował pracę kierowników poszczególnych wydziałów (...) , tj. modelarni, (...) staliwa, (...) żeliwa, elektrostalowni, oczyszczalni, wykańczania odlewów i obróbki zgrubnej odlewów. Będąc zatrudniony na tych stanowiskach wnioskodawca miał oddzielne biuro, które znajdowało się w budynku modelarni (...) poza halą produkcyjną. W biurze tym pracował około 2 do 3 godzin dziennie. W ramach wykonywanych czynności wnioskodawca podlegał głównemu inżynierowi produkcji odlewniczej. (dowód: zakres obowiązków z dnia 29 kwietnia 1996 roku k. 17-20, zeznania świadków Z. G. , K. M. i F. U. k. 37-38, 39, zeznania wnioskodawcy k. 38, 39 w zw. z k. 36-37 w aktach sprawy) Sąd Okręgowy ocenił i zważył co następuje: Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015r., poz. 748 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1 (tj. poniżej 65 lat dla mężczyzn). Ustęp 4 art. 32 stanowi zaś, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1 , rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Stosownie do art. 184 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku) osiągnęli: 1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
- Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
- ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia). Okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika jednakże, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie jest bowiem dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 k.p.c. , a tylko dokumenty wystawione przez te organy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Natomiast omawiane świadectwo traktuje się w postępowaniu sądowym jako dokument prywatny w rozumieniu art. 245 k.p.c. , który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej. Sąd, a także organ rentowy, są zatem uprawnione do weryfikacji danych zawartych w świadectwie wykonywania prac w warunkach szczególnych, wystawionym przez pracodawcę. Jeżeli świadectwo to zawiera dane, które nie są zgodne z prawdą, nie mogą na jego podstawie dokonać ustaleń, od których uzależnione jest prawo do świadczeń emerytalnych. To samo dotyczy ujawnienia okoliczności, że wskazane w zaświadczeniu pracodawcy stanowisko pracy wykonywanej w szczególnych warunkach nie figuruje w wykazie powołanym w tym zaświadczeniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2004 roku, I UK 15/04, OSNP 2005/11/161). Spór pomiędzy stronami, w związku z zarzutami podniesionymi przez wnioskodawcę w odwołaniu, ograniczał się do faktu, czy ma on wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, w dniu (...) (...) roku ukończył 60 lat i nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Organ rentowy uznał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki zatrudnienia w warunkach szczególnych co najmniej przez 15 lat. Wnioskodawca twierdził zaś, że legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych, albowiem pracował w takich warunkach także w okresach zatrudnienia w Fabryce (...) w P. Tryb.: od 1 września 1991 roku do 31 sierpnia 1993 roku na stanowisku kierownika oddziału (...) , od 1 września 1993 roku do 31 grudnia 1994 roku na stanowisku szefa planowania i koordynacji przygotowania produkcji odlewniczej oraz od 1 stycznia 1995 roku do 31 grudnia 1998 roku na stanowisku szefa produkcji odlewniczej. W ocenie Sądu Okręgowego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uwzględnienia odwołania wnioskodawcy i przyznania mu prawa do emerytury ze względu na wykonywanie pracy w warunkach szczególnych. Z dokumentów w postaci zakresów obowiązków z dnia 27 kwietnia 1992 roku oraz zakres obowiązków z dnia 29 kwietnia 1996 roku wynika jednoznacznie, że wnioskodawca na stanowiskach kierownika oddziału (...) kierownika szefa planowania i koordynacji przygotowania produkcji odlewniczej oraz szefa produkcji odlewniczej wnioskodawca nie wykonywał stale i pełnym wymiarze czasu prac związanych z dozorem inżynieryjno-technicznym i kontrolą międzyoperacyjną na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace warunkach szczególnych. Wskazana wyżej dokumentacja osobowa ubezpieczonego, nie nasuwa wątpliwości, co do jej wiarygodności. Odzwierciedla bowiem w sposób precyzyjny i szczegółowy zakres powierzonych mu obowiązków. Zawarte w niej zapisy pozostają przy tym konsekwentne i tworzą logiczny ciąg wydarzeń, które są też spójne z nabywanymi przez ubezpieczonego kwalifikacjami, wykształceniem oraz stażem pracy. Podkreślić w tym miejscu należy, że warunkiem zaliczenia pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze do stażu zatrudnienia wymaganego do nabycia emerytury w niższym wieku emerytalnym jest wykonywanie konkretnego zatrudnienia przy pracach nomenklaturowo wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku Oznacza to, że nie każdy pracownik, który sprawuje jakiekolwiek prace na wydziałach, na których jako podstawowe wykonywane są prace szczególne wymienione w wykazie do tego rozporządzenia, był zatrudniony w szczególnych warunkach pracy w rozumieniu tego aktu prawnego. Nie jest zatem wystarczające dla zaliczenia danego okresu pracy do stażu zatrudnienia wymaganego do nabycia emerytury w niższym wieku emerytalnym jedynie przebywania w spornym okresie w szkodliwym dla zdrowia środowisku pracy. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 23 kwietnia 2013 roku I UK 564/12, LEX nr 1391150 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2013 roku, III AUa 1481/12, Lex Nr 131327). Niewątpliwie wnioskodawca miał w tych okresach styczność ze środowiskiem pracy w warunkach szczególnych, jednakże nie miało to wymiaru stałego i w pełnym wymiarze, tak jak tego wymaga ustawodawca w § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia. Ograniczona styczność z środowiskiem pracy w warunkach szczególnych nie wpływa tak intensywnie na organizm pracownika jak u osoby, która w takich warunkach przebywa stale i w pełnym wymiarze, z tego względu w takiej sytuacji ustawodawca nie przewidział możliwości obniżenia wieku emerytalnego. Podkreślić należy, iż nie jest dopuszczalne uwzględnianie do okresów pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wymaganych do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika (pot. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2008 roku, II UK 306/07, OSNP 2009/21-22/290). Dodać też trzeba, że skoro pracodawca zmienił od dnia 1 września 1991 roku stanowisko pracy wnioskodawcy z mistrza na kierownika wydziału (...) , od dnia 1 września 1993 roku na szefa planowania i koordynacji przygotowania produkcji odlewniczej, a od 1 stycznia 1995 roku do 31 grudnia 1998 roku na stanowisko szefa produkcji odlewniczej, to należało uznać, że wnioskodawca wykonywał do dnia 1 września 1991 roku inny rodzaj prac, a nie ten sam co wcześniej na stanowisku mistrza. Powyższe potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie Z. G. , K. M. i F. U. , a także i sam wnioskodawca, z których zeznań wynika, że jako kierownik oddziału (...) koordynował jedynie pracę zatrudnionych w tym oddziale mistrzów, a także współpracował z kierownikami innych oddziałów. Wnioskodawca sprawdzał przygotowanie produkcji, organizację pracy, stan urządzeń i stan odzieży roboczej na poszczególnych działach. Miał specjalnie wydzielone pomieszczenie, w którym prowadził dokumentację. Jako szef planowania i koordynacji przygotowania produkcji odlewniczej i szef produkcji odlewniczej wnioskodawca nadzorował natomiast pracę kierowników poszczególnych wydziałów (...) , tj. (...) (...) (...) , (...) (...) , (...) , (...) , (...) i (...) . Będąc zatrudniony na tych stanowiskach wnioskodawca miał oddzielne biuro, które znajdowało się w budynku modelarni (...) poza halą produkcyjną. W biurze tym pracował około 2 do 3 godzin dziennie. W świetle powyższych dowodów nie sposób zatem przyjąć, że wnioskodawca w spornych okresach wykonywał prace związane z dozorem inżynieryjno-technicznym i kontrolą międzyoperacyjną. Będąc zatrudnionym na stanowiskach kierownika oddziału (...) , a następnie szefa planowania i koordynacji przygotowania produkcji (...) oraz szefa produkcji (...) wnioskodawca zajmował się bowiem jedynie kontrolą i koordynacją procesu produkcji najpierw w dziale (...) , a później we wszystkich działach Fabryki (...) w P. , które to czynności noszą jedynie pewne cechy kontroli międzyoperacyjnej, jednakże w rozmiarze nie pozwalającym na ich zakwalifikowanie jako świadczonej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Z uwagi na zajmowane przez wnioskodawcę stanowiska pracy i podnoszone przez niego twierdzenia, badaniu podlegała pozycja 24 działu XIV, kwalifikująca jako pracę w szczególnych warunkach, kontrolę międzyoperacyjną, kontrolę jakości produkcji i usług na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Analizując powyższy zapis należy zauważyć, że opis pracy zawarty w przedmiotowym punkcie wyraźnie wskazuje, że kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny ma się odbywać na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie, a nie jedynie dotyczyć – bez względu na miejsce jej prowadzenia – takiej produkcji. Jest to zgodne z ogólna intencją potraktowania niektórych prac jako dających prawo do emerytury w wieku wcześniejszym z uwagi na fakt, że ich świadczenie przyczynia się do szybszego obniżenia wydolności organizmu. Zatem za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Praca w warunkach szczególnych to praca, w której pracownik w znaczny sposób jest narażony na niekorzystne dla zdrowia czynniki. Jeżeli zatem owo narażenie nie występuje, lub nie występuje ono stale i przez cały dzień pracy – nie można mówić o pracy wykonywanej w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów emerytalnych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 11 września 2014 roku, LEX nr 1527046) W ocenie Sądu Okręgowego wykonywane przez wnioskodawcę w spornych okresach prace „nadzorcze” w ramach zatrudnienia na stanowiskach kierowniczych nie znajdują stosownego odpowiednika wśród prac wymienionych w wykazie A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. Jedynymi pracami „nadzorczymi” zaliczonymi do prac w warunkach szczególnych wymienionymi w wykazie A rozporządzenia są praca polegające na kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji i usług oraz dozorze inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie (Wykaz A Dział XIV poz. 24). Zdaniem Sądu wykonywane przez ubezpieczonego prace w ramach zatrudnienia na stanowiskach kierownika oddziału (...) , szefa planowania i koordynacji przygotowania produkcji odlewniczej oraz szefa produkcji odlewniczej nie mogą być zaliczone do prac wymienionych w Wykazie A Dział XIV poz.
- Na stanowisku kierownika oddziału (...) wnioskodawca nadzór nad wykonywaniem prac wykonywał bowiem za pośrednictwem mistrzów, którzy z kolei nadzorowali prace podległych im załóg wykonujących bezpośrednio prace melioracyjne, za pośrednictwem brygadzistów. Ubezpieczony zatem jedynie pośrednio nadzorował prace tych załóg. Na stanowisku szefa planowania i koordynacji przygotowania produkcji odlewniczej oraz szefa produkcji odlewniczej wnioskodawca sprawował natomiast nadzór nad pracą poszczególnych kierowników oddziałów Fabryki (...) , który był także nadzorem pośrednim. Co więcej również szczegółowa analiza zakresów obowiązków wnioskodawcy z dnia 27 kwietnia 1992 roku oraz z dnia 29 kwietnia 1996 roku przemawia za uznaniem, że sprawował on jedynie ogólny zwierzchni nadzór kierowniczy nad prawidłowym przebiegiem zleconych prac, nie zaś nadzór, o którym mowa w Wykazie A Dział XIV poz.
- Zdaniem Sądu obowiązków skarżącego polegających na pośrednim (sprawowanie nadzoru za pośrednictwem podległych pracowników – mistrzów i kierowników), ogólnym (koordynacja prac, dbanie o zaopatrzenie itp.) nadzorze nie można utożsamiać z dozorem inżynieryjno-technicznym na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. Przez „kontrolę międzyoperacyjna, kontrolę jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie” należy bowiem rozumieć stanowiska pracy, na których prace wykonywane są stale i bezpośrednio przy stanowiskach wymienionych w wykazie (stała praca w warunkach, w których nie są zachowane higieniczne normy pracy). Tymczasem z ustaleń faktycznych wynika jednoznacznie, że wnioskodawca nie nadzorował bezpośrednio pracy załóg wykonujących prace zaliczane do prac w warunkach szczególnych, a jedynie koordynował te prace za pośrednictwem podległych mu mistrzów i kierowników (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 16 maja 2014 roku, III AUa 3/13, LEX Nr 1416295). Dlatego też zdaniem Sądu organ rentowy prawidłowo zanegował treść wystawionego wnioskodawczyni przez pracodawcę świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, w zakresie, a jakim zaliczono w nim do takiej pracy również sporne okresy zatrudnienia. Na marginesie, albowiem pełnomocnik wnioskodawcy nie wnosił o zaliczenie tego okresu do pracy w warunkach szczególnych, wskazać należy, iż do pracy w takich warunkach, nie mógł zostać zaliczony okres odbywania przez wnioskodawcę okresowej służby wojskowej, tj. okres od 3 maja 1982 roku do 3 grudnia 1982 roku. W tym zakresie wskazać należy, iż możliwość zaliczenia okresu odbytej zasadniczej lub okresowej służby wojskowej przewidywał art. 108 ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (Dz. U. Nr 44, poz. 220). Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1974 roku stanowił, że okres odbytej zasadniczej lub okresowej służby wojskowej zalicza się do okresu zatrudnienia, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem, pracownikom, którzy po odbyciu tej służby podjęli zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym byli zatrudnieni przed powołaniem do służby, albo w tej samej gałęzi pracy. Od 1 stycznia 1975 roku wskazany przepis otrzymał natomiast treść, zgodnie z którą czas odbywania zasadniczej lub okresowej służby wojskowej wlicza się pracownikowi do okresu zatrudnienia, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z tym zatrudnieniem, jeżeli po odbyciu tej służby podjął on zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym był zatrudniony przed powołaniem do służby. W oparciu o powyższy przepis możliwe było zaliczenie okresowej służby wojskowej, jednakże przypadającej przed dniem 6 sierpnia 1979 roku (por. chociażby uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2013 roku w sprawie II UZP 6/13 Biul.SN 2013/10/24 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2014 roku, II UK 293/13, LEX Nr 1441180). Od dnia 6 sierpnia 1979 roku art. 108 ustawy o powszechnym obowiązku obrony został bowiem znowelizowany i otrzymał treść: „Minister Obrony Narodowej określa w zależności od potrzeb obrony sposób i formę odbywania ćwiczeń wojskowych oraz ich ilość i czas trwania dla poszczególnych grup żołnierzy rezerwy, stosownie do ich wieku oraz stopnia i rodzaju wyszkolenia wojskowego”. Przepis ten nie przewiduje już zatem możliwości zaliczania okresu służby wojskowej do stażu pracy w warunkach szczególnych. Biorąc pod uwagę powyższe uznać należało, iż w toku procesu wnioskodawca nie wykazał, by spełnił przesłankę wykonywania pracy w warunkach szczególnych w ilości co najmniej 15 lat. Fakt ten skutkował koniecznością przyjęcia, że skarżący nie spełnia wymaganych prawem warunków do uzyskania prawa do emerytury zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, uznał odwołanie za nieuzasadnione i na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.