Sygn. akt VII GC 179/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2015 roku Sąd Okręgowy VII Wydział Gospodarczy w B. w składzie: Przewodniczący: SSR del. Beata Gnatowska Protokolant: Krzysztof Kruglicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 roku w B. sprawy z powództwa M. M. przeciwko A. W. o zapłatę
- Zasądza od pozwanej A. W. na rzecz powoda M. M. kwotę 80.440,92 zł (osiemdziesiąt tysięcy czterysta czterdzieści złotych dziewięćdziesiąt dwa grosze) z ustawowymi odsetkami od dnia 6 lipca 2013 roku do dnia zapłaty.
- Zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 7.620,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3.617,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt VII GC 179/15 UZASADNIENIE Powód M. M. , prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą (...) M. M. , w pozwie skierowanym przeciwko A. W. , prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Usługowo - Handlowe (...) A. W. , domagał się zasądzenia na swoją rzecz kwoty 80.044,92 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 6 lipca 2013 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych (k. 2-8 akt). W uzasadnieniu swojego stanowiska powód wskazał, że w związku z nawiązaną współpracą ze stroną pozwaną, została wystawiona na rzecz pozwanej faktura VAT nr (...) , która została przez nią uregulowana jedynie częściowo. Stąd powód w niniejszym postępowaniu dochodził pozostałej nieuregulowanej, wymagalnej należności w w/w wysokości. Sąd Okręgowy w Białymstoku VII Wydział Gospodarczy, nakazem zapłaty wydanym w sprawie o sygn. akt VII GNc 147/15, nakazał pozwanej A. W. , aby zapłaciła powodowi M. M. kwotę 80.044,92 zł wraz z ustawowymi odsetkami w stosunku rocznym od dnia 6 lipca 2013 r. oraz kwotę 4.616,75 zł tytułem kosztów procesu, w tym kwotę 3.617,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (k. 45 akt). Pozwana A. W. , prowadząca działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Usługowo - Handlowe (...) A. W. , w sprzeciwie od nakazu zapłaty zaskarżyła go w całości i zarzuciła stronie powodowej nieterminowe wykonanie umowy dostarczenia okien z winy powoda, skutkujące powstaniem szkody u pozwanej w postaci kar umownych oraz kosztów dłuższego utrzymania ekipy montażowej w C. , spowodowanego niedostarczeniem okien przez powoda w terminie i zgłosiła w związku z tym zarzut potrącenia należności pieniężnej w wysokości 80.594,80 zł tytułem szkody powstałej po stronie pozwanej, a wynikającej z nieterminowego wykonania umowy dostarczenia okien przez powoda. Mając na względzie powyższe, pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na swoją rzecz od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych (k. 49-53 akt). Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Bezsporne pomiędzy stronami postępowania – powodem M. M. , prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą (...) M. M. (odpis (...) k. 13 akt) oraz pozwaną A. W. , prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Usługowo - Handlowe (...) A. W. (odpis (...) k. 12 akt) – pozostawało to, że nawiązała się pomiędzy nimi współpraca gospodarcza, w ramach której pozwana zamówiła w dniu 5 maja 2013 r., zgodnie z przyjętym sposobem komunikacji i składaniem zamówień u powoda, stolarkę okienną (oferta wraz z korespondencją mailową nt. zamówienia k. 25-29 akt oraz referencje pozwanej k. 30-37 akt). Zamówienie obejmowało 48 sztuk okien PCV białych o wymiarach 2320x2000, 2 sztuki okien PCV białych o wymiarach 2320x1420, 118 sztuk okien PCV białych o wymiarach 860x1120 oraz 140 sztuk okien PCV białych o wymiarach 1300x1970 i 308 sztuk otworów pod nawiewnik. Pozwana dokonała przedmiotowego zamówienia u powoda z uwagi na okoliczność, że wygrała przetarg na „wymianę stolarki okiennej w placówkach oświatowych w C. w roku 2013” (pismo z dnia 10 kwietnia 2014 r. z Urzędu Miasta C. k. 18-19 akt). Przy użyciu materiałów, które dostarczyła strona powodowa, pozwana zrealizowała w/w inwestycję. Zamówione przez pozwaną wyroby stolarki okiennej zostały dostarczone przez powoda w miejsca wskazane przez pozwaną w C. . Z tytułu wykonania i dostarczenia przedmiotu zamówienia powód wystawił fakturę VAT nr (...) z dnia 14 czerwca 2013 r. na kwotę 140.044,92 zł z terminem płatności określonym na dzień 5 lipca 2013 r. (k. 21 akt). Faktura została uznana i zaakceptowana podpisem upoważnionej do tego osoby. Potwierdzeniem odbioru przedmiotu zamówienia były dodatkowo dokumenty (...) (k. 23-24 akt), również opatrzone stosownym podpisem. Do dnia wniesienia powództwa pozwana nie opłaciła w całości należności wynikającej z w/w faktury VAT. Uczyniła to jedynie częściowo, bowiem w dniu 13 czerwca 2013 r. wpłaciła na rachunek powoda kwotę 60.000,00 zł tytułem zaliczki z dopiskiem „uznanie” (k. 22 akt). Mając na uwadze powyższe, strona powodowa skierowała do pozwanej wezwania do zapłaty z dnia 2 grudnia 2013 r. oraz z dnia 8 stycznia 2015 r. (k. 14-17) oraz poinformował pozwaną pismem z dnia 20 grudnia 2013 r. o wszczęciu postępowania mającego na celu umieszczenie pozwanej w Krajowym Rejestrze Długów (k. 20 akt), co jednak nie przyniosło skutku w postaci uregulowania pozostałej części zobowiązania pozwanej i stało się asumptem do wniesienia przedmiotowego powództwa. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo podlegało uwzględnieniu w całości. W ocenie Sądu, umowa łącząca strony podlega zakwalifikowaniu jako umowy dostawy, o której mowa w art. 605 k.c. Zgodnie z dyspozycją wskazanego przepisu, przez umowę dostawy dostawca (w tym wypadku powód) zobowiązuje się do wytworzenia rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku oraz do ich dostarczenia częściami albo periodycznie, a odbiorca (pozwana) zobowiązuje się do odebrania tych rzeczy i do zapłacenia ceny. Zaakcentowania wymaga, że poza sporem pozostawało: zawarcie umowy pomiędzy stronami, przedmiot umowy, wysokość wynagrodzenia objętego umową, wykonanie umowy przez powoda, odebranie przez pozwaną przedmiotu umowy, niekwestionowanie przez pozwaną ilości i jakości przedmiotu umowy, prawidłowość wystawionej przez powoda faktury VAT nr (...) oraz podpisu dokonanego przez pozwaną, zakres prac dokonanych przez pozwaną przy użyciu okien zakupionych u powoda oraz okoliczność, że zaliczka wpłacona przez pozwaną w dniu 13 czerwca 2013 r. w wysokości 60.000,00 zł została wpłacona na poczet w/w faktury. Osią sporu na gruncie przedmiotowego postępowania okazała się być terminowość wykonania umowy przez stronę powodową. Pozwana w sprzeciwie od nakazu zapłaty podniosła zarzut potrącenia, wskazując przy tym na szkodę w wysokości 80.594,80 zł, którą rzekomo poniosła z tytułu nieterminowego wykonania umowy przez stronę powodową. W zamówieniu został wskazany termin realizacji zamówienia (10 czerwca 2013 r.). W ocenie pozwanej powód w terminie dostarczył jedynie część okien, co wynikać miało z przekreślenia wydania na dokumencie (...) . Pozostała część zamówienia – 72 sztuki okien – miała dotrzeć do C. z trzytygodniowym opóźnieniem i została odebrana przez osobę nieuprawnioną, która nie wskazała daty odbioru. Pozwana stanęła na stanowisku, że nieterminowość powoda spowodowała przestój w pracy, opóźnienie przez nią realizacji całości kontraktu (umowy k. 57-66) oraz wygenerowała dodatkowe koszty, z uwagi na dłuższe przebywanie w (...) -osobowej ekipy pracującej na rzecz pozwanej. Na szkodę pozwanej składać się miały wymienione przez nią w sprzeciwie koszty i kary umowne wynikające z nieterminowego wykonania umowy przez stronę powodową (rachunki k. 67-76 akt). W tym stanie rzeczy, w ocenie pozwanej, podniesienie przez nią zarzutu potrącenia względem powoda należności w wysokości 80.594,80 zł, jawiło się jako w pełni zasadne. Powód, ustosunkowując się do stanowiska pozwanej wskazał, że całe zamówienie, o którym mowa w niniejszej sprawie, zostało dostarczone terminowo. P. partię okien w liczbie 240 sztuk dostarczył pozwanej w dniu 8 czerwca 2013 r., o czym świadczy dokument wydania (...) opatrzony podpisem P. W. – niekwestionowany przez pozwaną. Kolejna partia okien, 72 sztuk, została dostarczona pozwanej w dniu 10 czerwca 2013 r. – a więc w dniu, w którym powód miał wykonać swoje zobowiązanie. Na dowód tej okoliczności, powód dostarczył fakturę VAT nr (...) z dnia 13 czerwca 2013 r., wystawioną przez (...) , której to powód zlecił usługę transportową dokonania dostawy drugiej partii okien (k. 159 akt). Z w/w faktury wynika, że dostawa została wykonana w dniu 10 czerwca 2013 r. Odbiór okien poświadczył zaś pracownik pozwanej – p. S. (k. 154-157). Nieuzasadnione w ocenie powoda okazało się twierdzenie pozwanej o braku uprawnienia p. S. nie kwestionując przy tym odbioru przedmiotu umowy. Niezależnie od powyższego powód wskazał, że nawet gdyby w/w osoba została uznana za nieuprawnioną, to zgodnie z 452 k.c. można spełnić świadczenie do rąk osoby nieuprawnionej i być zwolnionym ze świadczenia w takim zakresie, w jakim wierzyciel ze świadczenia skorzystał. W niniejszej sprawie bezsporne pozostawało, że pozwana z w/w świadczenia skorzystała używając całości dostarczonych materiałów, dostarczonych przez powoda wyrobów stolarki okiennej do realizacji kontraktu zawartego z Gminą M. C. . Pełnomocnik powoda, na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r., wobec zarzutu potrącenia dokonanego przez pozwaną, podniósł zarzut bezskuteczności potrącenia wobec niespełnienia przesłanek z art. 498 k.p.c. W związku z powyższym, Sąd zobligowany był ustalić istnienie wymagalności wierzytelności pozwanej względem powoda w dacie jej zgłoszenia do potrącenia z bezsporną wierzytelnością powoda. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że analogiczną sytuację badał Sąd Apelacyjny w Katowicach, który w wyroku z dnia 24 kwietnia 2015 r., wydanym w sprawie V ACa 744/14, zwrócił uwagę, iż „z charakteru potrącenia wynika, że niezależnie od tego w jakiej formie uprawniony będzie go realizować, zawsze spełnione muszą być przesłanki skuteczności podjętej czynności. Warunkujące tę skuteczność przesłanki wymagalności i zaskarżalności wierzytelności muszą istnieć w czasie złożenia oświadczenia o potrąceniu i dotarcia jego treści do wiadomości dłużnika wierzytelności. Nie wywołuje zatem żadnego skutku złożenie oświadczenia o potrąceniu niewymagalnej wierzytelności. Oznacza to, że potrącający powinien złożyć oświadczenie po ziszczeniu się tej przesłanki, a jeśli dokonał tego we wcześniejszym czasie musi złożyć ponowne oświadczenie (por. wyrok SN z dnia 9 listopada 2011 r., II CSK 70/11 nie publ.). Przyjmuje się także, że dla skuteczności oświadczenia o potrąceniu powinno ono konkretyzować rodzaj i wysokość obu wierzytelności objętych potrąceniem. Zgodnie z uchwałą 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2007 r. III CZP 58/07 (OSN 2008, Nr 5, poz. 44), dla osiągnięcia tego skutku pozwany powinien zatem zindywidualizować swoją wierzytelność oraz skonkretyzować jej zakres przedstawiony do potrącenia z wierzytelnością powoda, wskazując zwłaszcza przesłanki jej powstania, wymagalności i wysokości oraz dowody w celu ich wykazania. Brak jednego z tych elementów powoduje bezskuteczność podjętej czynności, a możliwość jej konwalidowania, jako jednostronnej czynności prawnej, jest wyłączona (tak również: SN w wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r., III CSK 317/11, nie publ.). Z kolei, przez wymagalność wierzytelności rozumie się stan, w którym wierzyciel ma prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności, a dłużnik jest obowiązany spełnić świadczenie. Wówczas też następuje dopuszczalność potrącenia (por. wyrok SN z dnia 18 stycznia 2008 r., V CSK 367/07, nie publ.). Na ogół wymagalność powstaje z chwilą nadejścia terminu spełnienia świadczenia, który może być określony w ustawie bądź oznaczony przez czynność prawną albo wynikać z właściwości zobowiązania. Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie został oznaczony, powinno być ono spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania zobowiązania ( art. 455 k.c. ), chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jak zaś wskazał Sąd Najwyższy w chwale z dnia 5 listopada 2014 r., III CZP 76/14, aprobując przeważające poglądy doktryny i orzecznictwa, wierzytelność jest wymagalna w rozumieniu art. 498 § 1 k.c. w terminie wynikającym z art. 455 k.c. ” (zobacz wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 24 kwietnia 2015 r., V ACa 744/14, LEX nr 1682850). Przytoczoną argumentację wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 24 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy orzekający w sprawie w pełni podziela i przyjmuje za własną. W oświadczeniu o potrąceniu, zawartym w sprzeciwie od nakazu zapłaty z dnia 10 czerwca 2015 r. pozwana określiła swoją wierzytelność w kwocie 80.594,80 zł jako szkodę wyrządzoną nieterminowym wykonywaniem przez powoda umowy dostawy. Nie wskazała natomiast dowodów potwierdzających okoliczność, że nastąpić miało trzytygodniowe opóźnienie w realizacji zobowiązania przez powoda. Nie ulega z kolei wątpliwości, że tak oznaczona wierzytelność winna być traktowana jako zobowiązanie bezterminowe, skoro podstawą żądania stał się art. 471 k.c. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 3 marca 2015 r., I ACa 129/15, LEX nr 1682883). Takie zobowiązanie staje się wymagalne w dniu, w którym świadczenie powinno być spełnione, gdyby wierzyciel wezwał dłużnika do wykonania zobowiązania ( art. 455 k.c. ). Ponieważ pozostaje poza sporem, że pozwana nie wzywała powoda do zapłaty odszkodowania przed złożeniem oświadczenia o potrąceniu, jej wierzytelność z tego tytułu nie była wymagalna w chwili składania oświadczenia. W tej sytuacji i wobec treści art. 498 k.c. , który uzależnia dopuszczalność potrącenia m.in. od wymagalności wierzytelności i jej skonkretyzowania, skoro nie mogło dojść - wobec braku tych przesłanek - do wzajemnego umorzenia obu wierzytelności, odpadła również potrzeba badania merytorycznej zasadności tejże wierzytelności. Pełnomocnik pozwanego na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. powoływał się na rzekomo przesłane oświadczenie o potrąceniu stronie powodowej, ta jednak wyraźnie zaprzeczyła tej okoliczności, zaś pozwany nie złożył żadnego dowodu na poparcie tego faktu. Gdyby rzeczywiście miał on miejsce stałby się przedmiotem argumentacji podniesionej w sprzeciwie, a to nie miało miejsca. Zarzut potrącenia jest bowiem czynnością procesową. Jego podniesienie w procesie oznacza powołanie się na fakt dokonania potrącenia i wynikające stąd skutki. Jest to tak naprawdę zarzut nieistnienia, umorzenia lub wygaśnięcia wierzytelności powoda (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 25 września 2014 r, IACa 431/14, LEX 1544879). W przypadku zastępowania strony przez pełnomocnika procesowego założenie celowego działania mocodawcy w kierunku wygrania procesu pozwala przyjąć, że zakresem umocowania strona objęła także złożenie w jej imieniu oświadczenia woli, jeżeli jest to niezbędne w ramach obrony jej praw w procesie (wyrok Sądu Najwyższego z 4 lutego 2004 r., I CK 181/03, LEX 163977, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2015 r., IIICNP 7/14, LEX nr 1640245). Złożenie oświadczenia o potrąceniu, czy to podniesienie zarzutu potrącenia bez wcześniejszego złożenia takiego oświadczenia, jest możliwe przez pełnomocnika w imieniu samej strony, o ile posiada do tego upoważnienie do dokonywania czynności materialno-prawnych. Analogicznie wymóg tego rodzaju dotyczyć więc musi także adresata takiego oświadczenia o potrąceniu, którym jest strona, za którą może ewentualnie również działać pełnomocnik posiadający umocowanie do przyjmowania w jej imieniu oświadczeń o charakterze materialno-prawnym (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 17 grudnia 2014 r., I ACa 875/14, LEX nr 1668638, wyrok Sadu Apelacyjnego w warszawie z dnia 4 listopada 2014 r., VI ACa 100/14, LEX nr 1663086). W niniejszym procesie żaden z pełnomocników obu stron nie dysponował szczególnym pełnomocnictwem do składania czy też przyjmowania oświadczeń o charakterze materialnoprawnym. Mając na uwadze powyższe, wobec uznania bezskuteczności zarzutu potrącenia postawionego przez pozwaną, prowadzenie dalszego postępowania w sprawie okazało się być zbędne dla rozstrzygnięcia (postanowienie wydane na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r., adnotacja 01:17:23, k. 289v akt). Warte końcowego zaakcentowania jest jednak, że przesłuchani w sprawie na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. świadkowie: B. K. , S. M. i W. K. , pomimo iż zeznania ich okazały się nie mieć ostatecznie znaczenia dla przedmiotowego rozstrzygnięcia, potwierdzili terminowe wykonanie zobowiązania przez powoda. Transport pojechał w dwóch dostawach: 8 i 10 czerwca 2013 r., a zatem w całości dotarł w terminie. Jego zaś podział wynikał z braku możliwości załadunku na jeden samochód. Z kolei, przesłuchiwana również w charakterze świadka J. S. , nie miała wiedzy odnośnie terminu realizacji prac (protokół rozprawy, adnotacje od 00:19:14 do 01:00:50, k. 286v.-289), ale potwierdziła wykorzystanie okien do inwestycji. W związku z powyższym, Sąd uwzględnił powództwo M. M. w oparciu o art. 605 k.c. O odsetkach w związku z opóźnieniem pozwanej, która była zobowiązana dokonać wpłaty na rzecz powoda należności wynikającej z faktury VAT nr (...) do dnia 5 lipca 2013 r., orzeczono na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.p.c. Z kolei o kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 98 § 1 k.p.c. , a więc zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Na wartość kosztów złożyły się poniesione opłaty i wydatki oraz wynagrodzenie pełnomocnika ustalone w oparciu o § 6 pkt. 6 w zw. z § 2 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013r, poz. 490).