Sygn. akt IV Ka 1324/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodnicząca: SSO Ryszard Małachowski
§ 1kk w zw.
z art.
§ 4
kk , za które na podstawie art.
§ 4kk w zw.
z art. 91 § 1 kk wymierzono karę 5 miesięcy pozbawienia wolności; orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 4 lat; 3. Sądu Rejonowego w Gryfinie z dnia 16 kwietnia 2015r. w sprawie II K 517/14, za czyn popełnione w dniu 10 marca 2014r., kwalifikowany z art.
§ 1kk w zw.
z art.
§ 4
kk , za który na podstawie art.
§ 4
kk wymierzono karę 7 miesięcy pozbawienia wolności; orzeczono zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 4 lat; 4. Sądu Rejonowego w Gryfinie Wydział VI Zamiejscowy Karny z siedzibą w Chojnie z dnia 22 września 2011r. w sprawie VI K 904/10 za czyn popełniony w dniu 5 września 2010r., kwalifikowany z art. 291 § 1 kk , za który na podstawie art. 291 § 1 kk wymierzono karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby lat 4; postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2015r., sygn. akt VI Ko 1129/14, zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności. Wyrokiem łącznym z dnia 20 lipca 2015r., sygn. akt II K 179 / 15, Sąd Rejonowy w Gryfinie na podstawie art. 91 § 2 kk połączył kary pozbawienia wolności wymierzone L. J.
(1)w sprawach II K 690/13, II K 36/14, II K 517/14 i VI K 904/10 i wymierzył mu karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat i 5 miesięcy. Orzekł, iż pozostałe rozstrzygnięcia połączonych wyroków pozostają bez zmian i podlegają odrębnemu wykonaniu. Na podstawie art.577 kpk na poczet orzeczonej kary łącznej zaliczył okres odbytej kary w sprawie II K 690/13 od dnia 9 lutego 2015 roku do 11 czerwca 2015 roku. Na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze ( tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. nr 123 , poz. 1058 ze zm. ) oraz § 14 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm. ) zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata M. W. kwotę 147,20 złotych w tym VAT w kwocie 27,60 złotych tytułem zwrotu kosztów obrony z urzędu w postępowaniu sądowym. Na podstawie art. 624 § 1 kpk zwolnił skazanego od ponoszenia kosztów sądowych i obciążył nimi Skarb Państwa. Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca skazanego zaskarżając wyrok, na korzyść L. J.
(1), w zakresie punktu I części dyspozytywnej tego wyroku. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: - obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o zmianie ustawy - Kodeks Kamy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 396) poprzez niewłaściwe zastosowanie w niniejszym postępowaniu przepisów prawnych dotyczących wyroków łącznych obowiązujących od 1 lipca 2015 roku, mimo że przepisów w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 roku ( wprowadzone ww. ustawą z dnia 20 lutego 2015 roku ) nie stosuje się do kar prawomocnie orzeczonych przed dniem 1 lipca 2015 roku chyba, że zachodzi potrzeba orzeczenia kary łącznej w związku z prawomocnym skazaniem po dniu 1 lipca 2015 roku; - obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 85 § 1 kk , w brzmieniu obowiązującym przed 1 lipca 2015 roku, poprzez jego niezastosowanie, mimo że zasadnym jest jego zastosowanie; - rażącą niewspółmierność (surowość) wymierzonej skazanemu kary łącznej. Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o zmianę punktu I zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie skazanemu kary łącznej 1 roku pozbawienia wolności. Sąd odwoławczy zważył, co następuje: Wywiedziona przez obrońcę L. J.
(1)apelacja okazała się zasadna. Przeprowadzona kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku łącznego ujawniła błędy Sądu I instancji, które skutkować musiały orzeczeniem Sądu odwoławczego o charakterze kasatoryjnym. Odnosząc się do podniesionego w apelacji zarzutu obrazy art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2015r., poz. 396 ) wskazać należy, że Sąd I Instancji przyznał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że rozstrzygniecie zawarte w punkcie I części dyspozytywnej wyroku jest błędne, albowiem omyłkowo zastosował wobec skazanego art. 85 kk w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania uznając, że przepis ten jest korzystniejszy dla L. J.
(1)niż powołany przepis w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2015r. Tymczasem, jak słusznie podniósł skarżący art. 19 ust. 1 powołanej ustawy nowelizującej stanowi, że przepisów rozdziału IX ustawy, o której mowa w art. 1 ( tj. Kodeksu karnego ), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie stosuje się do kar prawomocnie orzeczonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ( tj. przed dniem 1 lipca 2015r. ), chyba że zachodzi potrzeba orzeczenia kary łącznej w związku z prawomocnym skazaniem po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. W rozpoznawanej sprawie wszystkie kary jednostkowe, wymierzone w sprawach objętych postępowaniem w przedmiocie wydania wyroku łącznego, orzeczone zostały prawomocnie przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy nowelizującej Kodeks karny , a zatem - jak słusznie podnosi skarżący - brak było podstaw do stosowania art. 85 kk i następnych w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Sąd meriti. Stwierdzić zatem należy, że badając warunki formalne do wydania wyroku łącznego Sąd I instancji winien był zastosować art. 85 kk i następne, lecz nie – jak to uczynił – w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015r., ale w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2015r. Powołany zaś art. 85 kk ( obowiązujący do dnia 1 lipca 2015r. ) stanowił, że jeżeli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu, sąd orzeka karę łączną, biorąc za podstawę kary z osobna wymierzone za zbiegające się przestępstwa. W konsekwencji, rozstrzygnięcie Sądu I instancji w przedmiocie połączenia kar pozbawienia wolności wymierzonych wyrokami opisanymi w punktach: 1, 2, 3 i 4 części wstępnej wyroku łącznego było niewłaściwe, ponieważ przestępstwa osądzone wyrokami wydanymi w sprawach o sygn. akt II K 690 / 13, II K 36 / 14 i II K 517 / 14, zostały popełnione odpowiednio w dniach 07. 10. 2013r., 06 i 07. 10. 2013r. oraz w dniu 10. 03. 2014r., a zatem po dniu 22.09.2011r., to jest po dacie wydania wyroku w sprawie o sygn. akt VI K 904 / 10. Tym samym czyny zabronione przypisane L. J.
(1)wyrokami opisanymi w sprawach: 1, 2, 3 i 4 nie mogły wejść w skład jednego realnego zbiegu przestępstw, a wymierzone za nie kary - zostać objęte węzłem kary łącznej. Granicą, która upoważnia i zarazem obliguje do orzeczenia kary łącznej jest pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny i nie jest dopuszczalne połączenie kar orzeczonych za przestępstwa popełnione po dacie pierwszego chronologicznie wyroku z karami orzeczonymi za przestępstwa, które zostały popełnione przed jego wydaniem. Sąd Rejonowy nieprawidłowo zatem przyjął w przedmiotowej sprawie, że cezurę czasową zamykającą realny zbieg przestępstw stanowi data wydania wyroku w sprawie VI K 904 / 10, albowiem czyny objęte wyrokami wydanymi w sprawach o sygn. akt II K 690 / 13, II K 36 / 14 i II K 517 / 14 zostały popełnione po dacie wydania tego wyroku. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić zatem należy, że Sąd Rejonowy, z naruszeniem art. 85 kk i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015r., przyporządkował do ustalonego w punkcie I części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku realnego zbiegu przestępstw czyny objęte wyrokami wydanym w sprawach o sygn. akt: VI K 904 / 10, II K 690 / 13, II K 36 / 14 i II K 517 / 14. Węzłem kary łącznej Sąd meriti winien był objąć jedynie kary jednostkowe orzeczone w sprawach opisanych w punktach: 1, 2 i 3 części wstępnej zaskarżonego wyroku, przyjmując, że pierwszym wyrokiem w rozumieniu art. 85 kk jest wyrok Sądu Rejonowego w Gryfinie z dnia 26.03.2014r., sygn. akt II K 690 / 13. Nadto, Sąd winien był dostrzec, że, stosownie do treści art. 90 § 2 kk , połączeniu podlegają także orzeczone za zbiegające się przestępstwa zakazy; wobec zaś L. J.
(1)w sprawach o sygn. akt II K 36 / 14 i II K 517 / 14 orzeczone zostały zakazy prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. W dalszej kolejności wskazać należy, że analiza akt niniejszej sprawy w przedmiocie wydania wyroku łącznego prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji niezasadnie pominął zarówno w części wstępnej zaskarżonego wyroku, jak i w jego części dyspozytywnej, wyrok Sądu Rejonowego w Gryfinie z dnia 07. 07. 2011r., w sprawie o sygn. akt II K 1 / 11, na mocy którego L. J.
(1)została wymierzona, za czyn z art. 292 § 1 kk , popełniony w sierpniu 2010r., w bliżej nieokreślonym dniu od 9 sierpnia 2010r., kara 3 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywna w wymiarze 80 stawek dziennych po 10 zł każda. Mając bowiem na uwadze, że czyn zabroniony przypisany L. J.
(1)wyrokiem wydanym w sprawie o sygn. akt VI K 904 / 10 został przez niego popełniony w dniu
- 2010r., a zatem przed datą wydania wyroku w sprawie o sygn. akt II K 1 / 11 ( wyrok Sądu Rejonowego w Gryfinie Wydziału VI Zamiejscowego Karnego z siedzibą w Chojnie z dnia
- 2011r.), Sąd Rejonowy winien rozważyć możliwość połączenia węzłem kary łącznej kar jednostkowych orzeczonych w ww. sprawach przyjmując, że pierwszym wyrokiem w rozumieniu art. 85 kk , stanowiącym granicę czasową dla pozostających w zbiegu realnym przestępstw, jest wyrok Sądu Rejonowego w Gryfinie z dnia
- 2011r., sygn. akt II K 1 /
- Reasumując stwierdzić należy, że z uwagi na charakter stwierdzonych uchybień, to jest nieprawidłowe objęcie w punkcie I części dyspozytywnej wyroku węzłem kary łącznej kar jednostkowych orzeczonych wyrokami opisanymi w punktach: 1, 2, 3 i 4 części wstępnej zaskarżonego wyroku oraz niedostrzeżenie zaistnienia drugiego realnego zbiegu przestępstw obejmującego czyny przypisane L. J.
(1)wyrokami wydanymi w sprawach o sygn. akt II K 1 / 11 i VI K 904 / 10, których konwalidowanie w postępowaniu odwoławczym nie było możliwe, na podstawie art. 437 § 2 kpk , uchylono zaskarżony wyrok i sprawę przekazano Sądowi Rejonowemu w Gryfinie do ponownego rozpoznania. Sąd odwoławczy nie był bowiem władny dokonywać w toku kontroli instancyjnej zmiany ustaleń faktycznych, przejawiających się utworzeniem określonych grup zbiegających się przestępstw, z konsekwencjami w zakresie wymiaru kar łącznych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji zbada na nowo przesłanki realnego zbiegu przestępstw zgodnie z art. 85 kk ( w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2015r. ), z uwzględnieniem uwag naprowadzonych powyżej. I tak, Sąd Rejonowy winien rozważy możliwość utworzenia realnego zbiegu przestępstw obejmującego czyny zabronione przypisane L. J.
(1)wyrokami wydanymi w sprawach o sygn. akt II K 1 / 11 i VI K 904 /
- Następnie, tworząc kolejny realny zbieg przestępstw, winien przyporządkować do niego czyny, których czas popełnienia nie wykracza poza datę wyrokowania przez Sąd Rejonowy w Gryfinie w sprawie o sygn. akt II K 690 /
- Przy wymierzaniu kar łącznych - poza przepisami materialnoprawnymi – Sąd I instancji winien mieć także na uwadze regułę określoną w art. 443 kpk , albowiem obecnie uchylony wyrok łączny został zaskarżony jedynie na korzyść skazanego. Obowiązek respektowania zakazu reformationis in peius oznacza, że suma dolegliwości wynikających ze wszystkich kar łącznych, jakie zostaną orzeczone w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, nie powinna przewyższać tych, które wynikały dla skazanego z uchylonego wyroku łącznego. SSO Michał Tomala SSO Ryszard Małachowski SSO Beata Marzec