Sygnatura akt I C 49/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ I. , dnia 1 grudnia 2015 r. Sąd Rejonowy w Iławie I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący:SSR Jerzy P. Skuza Protokolant:st.sekr.sąd. Izabela Stępka po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2015 r. w Iławie sprawy z powództwa A. W. przeciwko Skarb Państwa - Zakładowi Karnemu w I. - o zapłatę I. oddala powództwo; II. nie obciąża powoda kosztami procesu; III. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Iławie na rzecz r. pr. D. O. kwotę 120 zł plus VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej wykonywanej z urzędu. UZASADNIENIE Powód A. W. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa – Zakładu Karnego w I. kwoty 50.000 zł z ustawowymi odsetkami do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za cały okres przebywania w Zakładzie Karnym w I. oraz kosztów procesu . W uzasadnieniu wskazał, iż w Zakładzie Karny doznał długotrwałego, bezprawnego naruszenia dóbr osobistych w postaci godności osobistej poprzez przebywanie w celach, w których powierzchnia była mniejsza niż 3 m 2 na jednego osadzonego, niezapewnianie odpowiednich warunków higieny osobistej, możliwości korzystania z łaźni tylko raz w tygodniu ,dostępu do naturalnego światła , właściwej wentylacji , możliwości skorzystania z toalety i łaźni w warunkach zapewniających poszanowanie prywatności, złego oświetlenia w celach. Powód podkreślił, iż w niektórych celach kąciki sanitarne nie były zabudowane, zaś w celach gdzie kącik były wydzielone stałą zabudową wejściach do nich były zasłonięte jedynie tzw. parawanką. Powód podniósł, iż nastąpiło u niego pogorszenie wzroku poprzez brak możliwości patrzenia w dal i niedostateczny dopływ światła naturalnego z uwagi na zabudowanie okien blendami, a także stosowania do oświetlenia cel świetlówek, które nie powinny być w pomieszczeniach mieszkalnych. Powód wskazał , iż był przymuszony do spania na materacach bez odpowiednich atestów, pod niepranymi kocami, nieczyszczonymi poduszkami czy też materacami , a ponadto noszone przez skazanych ubrania i buty skarbowe nie były odpowiednio dezynfekowane, a były uprzednio wykorzystywane przez innych osadzonych. Zdaniem powoda w Zakładzie Karnym w I. było brak leków dla osób przeziębionych, chorych oraz cierpiących z powodu bólu, ograniczona była dostawa prądu elektrycznego w godzinach od 8-11 oraz od 23-6 , zaś w weekendy od 8-11 oraz od 1-6 , ograniczona był również możliwość posiadania fotografii rodziny do 20 sztuk, odzieży do jednej pary spodni i jednej bluzy w okresie zimowym , a ponadto cele w okresie letnim nie były wietrzone , w związku z czym powód był narażony na przegrzanie organizmu i jego niedotlenienie. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwany podniósł, iż w celach, w których powód przebywał, nie były przeludnienia , zaś powierzchnia na jednego skazanego wynosiła co najmniej 3 m 2 . Ponadto pozwany wskazał, iż wyposażenie cel i ich stan jest prawidłowy i odpowiada obowiązujący przepisom prawa . W celach znajduje się sprzęt zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania, dostateczny dopływ powietrza i odpowiednią do pory toku temperaturę , a także odpowiednie oświetlenie, pozwalającej na czytanie i wykonywanie prac, którego stan , jakość i natężenie jest kontrolowany przez uprawnionych funkcjonariuszy. Każda cela posiada oddzielny kącik sanitarny wyposażony w miskę ustępową, umywalkę oraz półki na przybory higieniczne. Kącik jest wydzielony ściankami murowanymi lub w niektórych przypadkach konstrukcją z płyty (...) z kotarą materiałowa , która pozwala na zachowanie intymności podczas wykonywania czynności fizjologicznych . Każda cela jest wyposażona w okno, którego konstrukcja pozwala na jego otwarcie w 50 % powierzchni , umożliwia dodatkowe przewietrzenie pomieszczenia oraz dopuszczenie światła, a także w wentylację grawitacyjną, której stan techniczny jest co roku kontrolowany. Zamontowane blendy posiadają przepuszczalność światła w ponad 85% , a sama ich konstrukcja wymusza powstanie tzw. ciągu kominowego, który wzmacnia dopływ powietrza . Pozwany podniósł , iż powód na podstawie art. 115 kkw ma zapewnione bezpłatne świadczenia zdrowotne , leki i artykuły sanitarne. Powód nie zgłaszał pogorszenia stanu jego wzroku , ani tez potrzeby wizyty u lekarza w tym zakresie. Ponadto pozwany wskazał, iż osadzony ma możliwość do cotygodniowej wymiany bielizny, ręczników , ścierek , a co dwa tygodnie organizowana jest wymiana pościeli . Powód otrzymywał zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.
- 2003r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych raz w miesiącu środki higieniczne: proszek do prania 200g, mydło toaletowe 100g, nożyk do golenia, papier toaletowy 1 sztuka i płyn do mycia naczyń 200 ml. , zaś w miarę potrzeb do celi jest wydawana zmiotka, szufelka, wiadro, miska, szczotka klozetowa. Pozwany podkreślił, iż zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych wszystkie środki w postaci kubków, koców, materaców , ręczników i pościeli posiadają określony okres używalności , w przypadku materaców jest to 60 miesięcy, zaś koców 40 miesięcy . Pozwany przyznał, iż w Zakładzie Karnym w I. następują okresowe wyłączenia obwodów gniazd wtykowych , co jest podyktowane konicznością zachowania bezpieczeństwa pożarowego jednostki oraz ochroną życia i zdrowia osadzonych .Na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonania kary pozbawienia wolności skazany korzysta raz w tygodniu z ciepłej kąpieli , a także ma możliwość cotygodniowej wymiany ( wyprania) bielizny, ręczników czy ścierek , a co dwa tygodnie wymiany pościeli. Sąd ustalił co następuje: Powód przebywał w Zakładzie Karny w I. w okresie od 20 sierpnia 2013r. do 13 marca 2014r. Od 20.08.2013r do 30.
- 2013r był osadzony w celi 4/19 w pawilonie A o powierzchni 18,20 m 2 o pojemności 6 osób , gdzie przebywało 6 osób, od 30.
- 2013 do 04.09.2013 w celi 2/11 w pawilonie A o powierzchni 4,40 m 2 o pojemności 1 osoby, gdzie przebywała 1 osoba , od 04.
- 2013 do 12.09.2013 w celi 2/3 w pawilonie A, o powierzchni 6,53 m 2 o pojemności 2 osób, gdzie przebywały 2 osoby, od 12.
- 2013 do 10.03.2013 w celi 2/8 w pawilonie A o powierzchni 13,41 m 2 o pojemności 4 osób, gdzie przebywały 4 osoby , od 10.04.2014r. do 13.03.2014 w celi 3/1 w pawilonie A o powierzchni 16,53 m 2 o pojemności 5 osób, gdzie przebywało 5 osób( dowód ; pismo ZK – K. 49 akt oraz zeznania świadka K. S. k.79-80v) . Powód karę pozbawienia wolności odbywał w 5 celach w pawilonie A. W jednej celi kącik był wydzielony w zabudowie stałej , jedna cela była jednoosobowa , zaś w pozostałych celach kącik sanitarne są wydzielone były w tzw. zabudowie lekkiej , czyli do wysokości około 1,5 m, ścianki są wykonane z płyty twardej typu (...) , powyżej do wysokości około 2-2,2 m z kotary materiałowej . Kąciki sanitarne nie posiadają oddzielnego oświetlenia . Każdy kącik jest wyposażony w muszlę ustępową ze spłuczką, umywalkę z bieżącą zimną wodą , półkę na przybory higieniczne oraz kosz na śmieci. Przeprowadzane przez sędziego penitencjarnego coroczne kontrole nie wykazały nieprawidłowości w tym przedmiocie . Konstrukcja kącika sanitarnego pozwala na swobodne korzystanie z niego. Wszystkie cele posiadają otwierane okna , a ponadto wentylację grawitacyjną. Wentylacja grawitacyjna podlega corocznej kontroli przez służby kominiarskie , na potwierdzenie sprawności tej wentylacji są wystawiane protokoły . Na zewnętrznej stronie okna założone są odpowiednie osłony tzw. blendy, wykonane z poliwęglanu o przepuszczalności światła powyżej 85% . Konstrukcja blendy pozwala na swobodny dopływ świeżego powietrza. Cele w Zakładzie Karnym w I. są wyposażone w oświetlenie w postaci zwykłych żarówek ewentualnie świetlówek jarzeniowych. Na oświetleniu znajdują się klosze . Ilość punktów oświetleniowych jest uzależniona od wielkości celi, zaś natężanie światała odpowiada ustalonym normom . W przypadku zgłaszanych przez osadzonych uwag co do oświetlenia, administracja dokonuje pomiaru natężania światła. Ponadto każda cela jest wyposażoną w łóżko, szafkę więzienną, stół i taboret w ilości odpowiedniej do liczby osadzonych. Duży stół przypada na 4 osoby, zaś mały stół na dwie osoby. Wszyscy osadzeni mają dostęp do ciepłej wody w trakcie kąpieli, która odbywała się raz w tygodniu pod prysznicami. Ponadto istnieje możliwość podgrzania ciepłej wody w celi , przy pomocy czajnika elektrycznego, jeżeli osadzeni go posiadają, jeżeli go nie posiadają to jest możliwość pobrania ciepłej wody od oddziałowego. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.
- 2003r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych skazani otrzymują raz w miesiącu rolkę papieru toaletowego, mydło w ilości 100 g, proszek do prania w ilości 200 g, krem do golenia, pastę do zębów, maszynkę do golenia oraz płyn do mycia naczyń -200 ml. Skazani sami dbają o jego czystość i stan celi oraz otrzymanych naczyń. W tym celu otrzymuj odpowiednie środki higieniczne. Na podstawie wyżej cytowanego rozporządzenia wszystkie środki w postaci kubków, koców, materaców , ręczników i pościeli posiadają określony okres używalności , w przypadku materaców jest to 60 miesięcy, zaś koców 40 miesięcy. Materace przed kolejnym wydaniem osadzonemu są dezynfekowane , zaś przy ich kupnie wydawany jest odpowiedni atest . Ponadto w oparciu o Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonania kary pozbawienia wolności skazani korzystają raz w tygodniu z ciepłej kąpieli , a także mają możliwość cotygodniowej wymiany bielizny, ręczników czy ścierek , zaś raz na dwa tygodnie wymiany pościeli. Łaźnie w Zakładzie Karnym w I. są w stanie bardzo dobrym. Po każdej kąpieli odbywa się czyszczenie i dezynfekcja łaźni. W Zakładzie Karnym w I. jest ambulatorium , w którym przyjmuje lekarz oraz pielęgniarka .Skazani mają dostęp do opieki lekarskiej i stomatologicznej . Badania zlecane przez lekarza są wykonywane bezzwłocznie, poza obowiązującymi kolejkami . Zgodnie z pismem Zastępcy Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 4 stycznia 2004r. oraz Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej z dnia 8 marca 2007r. zostały wprowadzone okresowe wyłączenia obwodów gniazd wtykowych w ciągu dnia oraz porze nocnej ( dowód: zeznania świadka K. S. k.81-82, protokoły z okresowej kontroli przewodów kominowych k .43-55) . Sąd zważył, co następuje: Przesłankami odpowiedzialności odszkodowawczej wynikającymi z treści art. 417 § 1 kc jest : 1.niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej;
- szkoda; 3.związek przyczynowy między bezprawnym działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej a zaistniałą szkodą. Odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego również związana jest z bezprawnością działania, przez którą rozumie się działanie (zaniechanie) sprzeczne z porządkiem prawnym i zasadami współżycia społecznego. Jak wynika z treści pozwu powód dochodzi zadośćuczynienia za doznanie krzywdy o charakterze niematerialnym związanej z niehumanitarnym odbywaniem kary poprzez brak zapewnienia odpowiednich warunków sanitarnych i bytowych. Niewątpliwym jest, iż powód odbywała karę w celach, w których nie było tzw. przeludnienia. Każda z cel miała taką powierzchnię całkowitą, która zapewniła co najmniej 3m 2 powierzchni na każdego z osadzonych . Zostało to potwierdzone zeznaniami świadka K. S. oraz pismem z pozwanego z dnia 06.02.2015r. Należy wskazać, iż pozwany nie zaprzecza ,że w Zakładzie Karnym w I. w części cel kąciki sanitarne są wydzielone w tzw. zabudowie lekkiej . Jak również , iż powód odbywał karę pozbawienia w tak wyposażonych celach . Jednakże w ocenie pozwanego fakt ten nie umożliwia swobodnego korzystania z tak wydzielonego kącika. Nie można nie zauważyć, iż powód łącznie odbywała karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w I. przez okres niecałych 7 miesięcy , z czego przez okres prawie 6 miesięcy w celi , w której kącik był wydzielony w zabudowie stałej oraz celi jednoosobowej , zaś w celach w których kącik był wydzielony w tak zwanej zabudowie lekkiej odbywał karę przez okres 23 dni . Ponadto należy wskazać, iż w sprawie jest brak jakichkolwiek dowodów na to, iż wydzielone kąciki sanitarne w zabudowie lekkiej nie pozwalały na swobodne załatwianie potrzeb fizjologicznych przez osadzonych . Twierdzenie powoda w tym zakresie są całkowicie gołosłowne , nie poparte żadnymi dowodowymi, które powód był zobowiązany przeprowadzić na te okoliczności ( art.6 kc ). Strona pozwana jednoznacznie udowodniła , iż w celach jest prawidłowo funkcjonująca wentylacja grawitacyjna, która podlega corocznej kontroli i z dołączanych protokołów kontroli okresowej wynika, iż w okresie odbywania kary przez powoda była ona w pełni sprawna. Ponadto w każdej celi znajduje się otwierane okno, które też pozwala na jej wietrzenie. Zamontowane na ścianach zewnętrznych blendy posiadają odpowiedni atest, wykonane są z poliwęglanu o przepuszczalności światła powyżej 85% . Konstrukcja blendy pozwala na swobodny dopływ świeżego powietrza oraz wymusza powstanie tzw. ciągu kominowego, który wzmacnia ten dopływ . Ponadto również podniesione przez powoda zarzuty, iż jakoby z powodu niewłaściwego oświetlenia w celach , braku możliwości patrzenia w dal , czy też braku naturalnego światła pogorszył się mu wzrok. Również nie zostało to potwierdzone żadnymi dowodami . Przyjmując, iż nawet rzeczywiście powodowi pogorszył się wzrok, czego powód nie zgłaszał funkcjonariuszom służby więziennej, ani też lekarzowi , to fakt ten nie świadczy sam w sobie o tym, iż jest to wynikiem wadliwego oświetlenia w celach . Powód nie wykazał w żaden sposób, iż pomiędzy pogorszeniem stanu jego wzroku, a rzekomo nieprawidłowym oświetleniem istniej związek przyczynowy, wskazujący na to, iż z tego tytułu powód doznał szkody i że szkoda ta jest wynikiem niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej przez stronę pozwaną . W tym przedmiocie powód również nie przeprowadził żadnych dowodów. Tym bardziej, iż w każdej celi znajduje się otwierane okno, ilość punktów oświetleniowych odpowiada przepisom, a w przypadku zgłaszanie przez osłodzonych zastrzeżeń co do prawidłowości oświetlenia , dokonywane jest sprawdzanie jakości tego oświetlenia przez osoby do tego upoważnione . Należy podkreślić, iż również w tym przedmiocie powód nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń do oświetlenia funkcjonariuszom służby więziennej. Nie ma żadnych wątpliwości , co do tego iż wyposażenie celi jest zgodne z obowiązującymi przepisami , rodzaj i ilość wydawanych środków czystości i higieny osobistej, jak również stan materaców i koców wydawanych osadzonym są zgodne z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.
- 2003r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych . Każdy z materaców przy jego zakupie posiada odpowiednie atest i przed jego wydaniem skazanemu przeprowadzana jest odpowiednia dezynfekcja. Ponadto w oparciu o Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonania kary pozbawienia wolności skazani korzystają raz w tygodniu z ciepłej kąpieli , a także mają możliwość cotygodniowej wymiany bielizny, ręczników czy ścierek , zaś raz na dwa tygodnie wymiany pościeli. Łaźnie w Zakładzie Karnym w I. są w stanie dobrym. Po każdej kąpieli odbywa się czyście i dezynfekcja łaźni. Nie można nie zauważyć, iż cele w Zakładzie Karnym maja ograniczoną pojemność . Tym samym nie może być tak, aby skazany dysponował dowolną ilością rzeczy , nawet dowolną ilością fotografii osób bliskich . Możliwość posiadania przez powoda 20 fotografii rodziny, zdaniem Sądu w żaden sposób nie narusza jego dóbr osobistych i w pełni zaspakaja jego potrzeby emocjonalne w tym zakresie. Nie ma również podstaw do przyjęcia jako prawdziwych twierdzeń powoda, iż w Zakładzie Karnym w I. nie ma dostępu do podstawowych leków dla osób przeziębionych czy też odczuwających ból . Jednostka ta jest wyposażona w ambulatorium, w którym przyjmuje lekarz oraz pielęgniarka , zaś w przypadku poważniejszych schorzeń skazany jest przewożony do Szpitala (...) w I. , czy też do szpitali więziennych w B. i B. . Dla określenia odpowiedzialności odszkodowawczej władz publicznych, obok zdarzenia sprawczego, konieczne jest ustalenie pozostałych przesłanek odpowiedzialności deliktowej, a więc szkody i związku przyczynowego. Dopiero niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej wyrządzające uszczerbek w dobrach osobistych może doprowadzić do przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 417 kc w zw. z art. 448 kc. W ocenie Sądu nie mamy do czynienia ani z niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej ani też z naruszeniem dóbr osobistych powoda. Warto tu podkreślić, iż o odpowiedzialności Skarbu Państwa za naruszenie oznaczonego dobra osobistego oznaczonego obywatela wywołane działaniem organu władzy publicznej niezależnie od tego, że działanie to musi być niezgodne z prawem, nielegalne, można mówić tylko wtedy, gdy działanie władzy publicznej da się zindywidualizować jako skierowane przeciwko oznaczonej osobie( patrz wyrok są w Warszawie z 22.02.2006r. ICa 95/05, Apl.-Warszawa 2007/1/17, OSA 2008/1/1) . Należy zauważyć, iż Europejski Trybunał Praw Człowieka dokonując wykładni art. 3 e.k..p.c stwierdził, że cierpienie i upokorzenie muszą w każdym razie przekraczać nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności, aby stanowiły naruszenie tego przepisu ( patrz uzasadnieni wyroku SN z 2.10.2007r., II CSK 269/07, OSNC-ZD 2008/3/75, lex nr 315849). Zdaniem Sąd w przedmiotowej sprawie brak jest działania władzy więziennej, powodującej w przypadku osoby powoda cierpienia i upokorzenie, przekraczające zakres związany z odbywaniem kary pozbawienia wolności i które wskazywałby na naruszenie przepisów prawa. Dlatego też Sąd na podstawie cytowanych wyżej przepisów oddalił powództwo w całości . Sąd oddalił wnioski powoda w postaci raportów (...) analizy stanu ładu , dyscypliny i ustrojów o jednostkach organizacyjnych , raportów z wizytacji Rzecznika Praw Pacjenta, Rzecznika Praw Obywatelskich, raportów z wizytacji Stacji Sanitarno-Epidemiologicznych, dokumentacji odbioru poszczególnych pawilonów mieszkalnych wraz z planami wentylacji budynków, dostępu do światła naturalnego, atestów na materace , dokumentacji pomiaru świetlówek używanych w celach , grafików spacerów , planów spacerów, grafiku korzystania z łaźni oraz ze stenogramu z programu telewizji (...) „ Państwo w Państwie” z dnia 13.
- 2012r. Przedmiotowe wnioski mają na tyle ogólny charakter , iż nie mogą służyć jako dowody w konkretnej sprawie powoda, tym bardziej iż żaden z nich nie zawiera tezy dowodowej , której udowodnieniu dany wniosek miałby służyć. W ocenie Sądu na walor wiarygodności zasługują zeznania świadka K. S. . Świadek jest wieloletnim funkcjonariuszem Służby Więziennej, osobą obcą dla pozwanego oraz nie zainteresowaną bezpośrednio wynikiem toczącego się postępowania. Zeznania świadka są logiczne i rzeczowe. Świadek w konkretny sposób opisał warunki panujące w zakładzie karnym, wyposażenie cel , określił sposób zabudowy kącika oraz montowane w celach oświetlenie. Zdaniem Sądu K. S. jest osobą godną zaufania, świadomą odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom świadków K. N. , R. K. oraz zeznaniom powoda przesłuchanego w charakterze strony w tej części , w której wskazują one na nieodpowiednie warunku odbywania kary w Zakładzie Karnym w I. albowiem pozostają one w oczywistej sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w szczególności z zeznaniami świadka K. S. oraz dołączonymi dokumentami. Tym bardziej, iż zeznania w swej znacznej treści wskazują na okoliczności którym strona pozwana nie zaprzecza . Podkreślania wymaga , iż pozwany potwierdza że wydawane materace , kace czy tez odzież nie są wydawane , każdemu osadzonemu zawsze nowe, albowiem żadne przepisy pozwanego do tego nie obligują, jednakże podlegają one przed wydaniem skazanemu praniu oraz materace odpowiedniej dezynfekcji. Powód w swoich zeznaniach przed Sądem podniósł okoliczność w postaci bólu kręgosłupa, jednakże uprzednio nie objął tego zdarzenia treścią samego powództwa . Biorąc pod uwagę stan materialny powoda , brak jakichkolwiek dochodów i majątku , fakt przebywania w Zakładzie Karnym , Sąd uznał, iż zachodzą warunki z art. 102 kpc i nie obciążył powoda kosztami procesu . O kosztach procesu orzeczono stosownie do przepisów § 15, § 16 , § 2 ust. 3 oraz § 11 pkt 25 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.(tekst jednolity w Dz. U. z 2013 r., Poz. 490 ze zm.) w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.