Sad powszechny, I ACa 1016/15

(1)i Gminie S. o ustalenie nieważności umowy na skutek apelacji pozwanej Gminy S. od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt I C 3046/14

1. zmienia zaskarżony wyrok i nadaje mu treść: „I. oddala powództwo w całości; II. nie obciąża powódki kosztami procesu należnymi Gminie S. .”
2. nie obciąża powódki kosztami postępowania apelacyjnego należnymi Gminie S. . SSA Zbigniew Ducki SSA Władysław Pawlak SSA Grzegorz Krężołek Sygn. akt : I ACa 1016/15 UZASADNIENIE W pozwie skierowanym przeciwko M. K.

(1)i Gminie S. , powódka B. P.

(1)domagała się stwierdzenia nieważności umowy sprzedaży nieruchomości zawartej w dniu 27 kwietnia 2011 r. pomiędzy pozwanymi , na mocy której doszło do zbycia na rzecz M. K.

(1)nieruchomości położonych w S. obręb P. , składających się z działek o numerach (...) , dla których Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą nr (...) . Domagała się również przyznania kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniosła, że do dnia 8 czerwca 1988 r. była właścicielką działki numer (...) o pow. 0,2100 ha, obręb P. ul. (...) w S. . Utraciła własność nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na skutek wywłaszczenia, do którego doszło w drodze umowy sprzedaży zawartej w związku z decyzją Wojewody (...) z dnia 18 grudnia 1986 roku znak (...) .II- (...) o ustaleniu lokalizacji inwestycji – osiedla mieszkaniowego (...) w tym mieście. Argumentowała , iż do zrealizowania wskazanego w akcie notarialnym celu publicznego nie doszło. Wielokrotnie informowała władze miasta o chęci odzyskania nieruchomości. Gmina umową z dnia 27 kwietnia 2011 r. zbyła nieruchomość na rzecz M. K.

(1)nieruchomość uprzednio stanowiącą własność B. P. wraz z nieruchomością sąsiadującą – tj. działki o numerach (...) . Twierdziła iż jakkolwiek jej interes prawny, w stwierdzeniu nieważności dotyczy wyłącznie działki oznaczonej numerem ewidencyjnym (...) , to jednak przedmiotem kwestionowanej umowy były obydwie działki, a to uzasadnia żądanie pozwu w zakresie ustalenia nieważności całej czynności prawnej. Powódka uzasadniała ten interes tym , iż bez ustalenia nieważności umowy zawartej przez pozwanych nie będzie możliwe wydanie decyzji administracyjnej określającej prawa powódki do objętej sporem realności . Podnosiła , iż zainicjowane przez nią postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu działki nr (...) zostało zawieszone do czasu prawomocnego orzeczenia przez sąd powszechny w przedmiocie ustalenia ważności umowy sprzedaży jej na podstawie czynności prawnej pozwanych z dnia 27 kwietnia 2011 r. Powódka wskazała , iż pozwana Gmina, dokonując jej, naruszyła ustanowiony przepisem art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami bezwzględny zakaz użycia wywłaszczonej nieruchomości na cel inny niż cel wywłaszczenia. Nie zawiadomiła jej jako byłej właścicielki o możliwości zwrotu nieruchomości i rozporządziła realnością na rzecz osoby trzeciej. Nieruchomość została przeznaczona przez nabywcę wyłącznie na cele komercyjne. W odpowiedzi na pozew Gmina S. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz obciążenie przeciwniczki procesowej kosztami procesu. W swoim stanowisku argumentowała, iż nieruchomość została sprzedana M. K.

(1)zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarcze nieruchomościami. Uprzednio, właścicielem jej był Skarb Państwa, nabywając ją od B. P. na podstawie umowy sprzedaży, zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 8 czerwca 1988 r. Rep. A nr (...) Taka podstawa przejścia tytułu własnościowego na poprzednika prawnego pozwanej gminy wyklucza wywłaszczeniowa jego podstawę. W konsekwencji, przed aktem zbycia nieruchomości na rzecz obecnego właściciela nie miała obowiązku zawiadamiania powódki o zamiarze sprzedaży spornej realności. Powódka nie miała, w tych okolicznościach, przymiotu „poprzedniego właściciela”, w rozumieniu przepisu art. 4 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami . Za trafnością jej poglądu miał także dodatkowo przemawiać fakt wydania przez Starostę (...) , mającej walor ostateczności, decyzji z dnia 11 września 2006 r. znak (...) (...) (...) o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu tej nieruchomości na rzecz powódki oraz poprzedzającej ją ,tożsamą w treści, decyzję Starosty z dnia 7 stycznia 2000 r. znak (...) (...) , których B. P.

(1)nie kwestionowała . Nie została także stwierdzona ich nieważność. Zdaniem gminy ich motywy potwierdzały , że powódce nie przysługiwało prawo pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 2 u.g.n. Z rozważnego punktu widzenia niedoniosłym jest to , że zdecydowała się ponownie, w roku 2012r , złożyć wniosek o zwrot, a Starosta (...) zmienił stanowisko i uznał , że żądanie powódki podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Pozwany M. K.

(1)pozostawił rozstrzygnięcie do uznania Sądu . Wyrokiem z dnia 18 marca 2015r , Sąd Okręgowy w Kielcach : - stwierdził nieważność umowy sprzedaży , zawartej w formie aktu notarialnego , w dniu 27 kwietnia 2011r , przed notariuszem M. Z. , Rep. A Nr (...) pomiędzy Gminą S. i M. K.

(1), w części dotyczącej nieruchomości , składającej się z działki ewidencyjnej nr (...) , powierzchni 0, 21 ha , położonej w S. przy ul (...) , objętej księgą wieczystą nr (...) (...) , prowadzonej przez Sąd Rejonowy w tym mieście [ pkt I], - w pozostałym zakresie powództwo oddalił [ pkt II], - nakazał pobrać od strony pozwanej - Gminy S. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Kielcach , kwotę 30 300 złotych, tytułem nie uiszczonych kosztów sądowych[ pkt III] oraz - zasądził od pozwanej Gminy na rzecz B. P. kwotę 7217 złotych , tytułem kosztów procesu. [ pkt IV sentencji wyroku]. Sąd I instancji ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia : B. P.

(1)była właścicielką nieruchomości położonej w S. przy ul. (...) , obręb P. , składającej się z działki numer (...) o pow. 0,21 ha,objętej księgą wieczystą o ówczesnym numerze KW (...) , obecnie (...) . Na podstawie umowy sprzedaży, zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 8 czerwca 1988 r., Rep. A nr (...) powódka zbyła ją na rzecz Skarbu Państwa. Zgodnie z ostateczną decyzją o ustaleniu lokalizacji i warunków realizacji inwestycji – budowy osiedla mieszkaniowego (...) w S. , wydanej przez Wojewodę (...) z dnia 18 grudnia 1986 roku znak (...) (...) (...) , nieruchomość ta została w całości przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego w S. . Wskazana umowa przeniesienia własności była wynikiem wcześniejszych uzgodnień stron czynności prawnej , wobec realizacji na tej realności wskazanego celu publicznego. Zbycie nieruchomości było wolne od obowiązku podatkowego, w związku z przeznaczeniem jej na cele wywłaszczenia. Powódka pozostawała w posiadaniu nieruchomości przez kilka kolejnych lat, ostatecznie jednak opuściła, ją. Dom w którym zamieszkiwała został wyburzony. B. P.

(1)czyniła starania o jej odzyskanie. K. wnioskowała do Prezydenta Miasta S. o sprzedaż nieruchomości w drodze bezprzetargowej. Każdorazowo spotykała się z decyzją odmowną, w której organ administracyjny powoływał się min. uprzednie zbycie przez powódkę nieruchomości w oparciu o przepis art. 46 pkt 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i brak podstaw prawnych do uwzględnienia jej żądania. W ramach tych starań domagała się także jej zwrotu , kierując stosowne wnioski do Starosty (...) . Inicjowane przez nią dwukrotnie w 1999 r. i w 2006 r. postępowanie administracyjne było prowadzone w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami . Postępowania były dwukrotnie umarzane: – decyzją Starosty (...) z dnia 7 stycznia 2000 r. znak (...) (...) , która stała się ostateczna w dniu 28 stycznia 2000 r. i następnie decyzją tego samego organu z dnia 11 września 2006 r. znak (...) (...) (...) która stała się ostateczna w dniu 3 października 2006 r. W dniu 27 kwietnia 2011 r. , na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego Gmina S. sprzedała M. K.

(1)nieruchomości położone w S. przy ulicy (...) , składające się z działek o numerach (...) , o łącznej powierzchni 0,42 ha, w tym działkę nr (...) o pow. 0,21 ha i działkę nr (...) o pow. 0,21 ha. Umowa sprzedaży była wykonaniem uchwały Rady Miasta S. nr (...) (...) z dnia 4 marca 2010 r. w sprawie zbycia tych nieruchomości w drodze przetargu. Nowy właściciel, został ujawniony w księdze wieczystej nr (...) . Przedmiot nabycia jest przez niego wykorzystywany w celach komercyjnych. B. P.

(1)nie została poinformowana o przeznaczeniu zbytej przez nią nieruchomości na inny cel niż wskazany w umowie , którą zawarła ze Skarbem Państwa ani o przysługującym jej prawie do żądania zwrotu. Nie była także informowana o zamiarze sprzedaży tej nieruchomości przez gminę w drodze przetargu W piśmie z dnia 25 czerwca 2012 r. powódka ponownie zwróciła się do Starosty (...) z wnioskiem o zwrot nieruchomości, stanowiącej w przeszłości jej własność , podnosząc, iż nie została ona wykorzystana na cel publiczny zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego oraz decyzją Wojewody (...) z dnia 18 grudnia 1986 r. znak (...) ustalającą miejsce i warunki zabudowy osiedla mieszkaniowego (...) w S. . Uzasadniając żądanie argumentowała , że przepisy o zwrocie nieruchomości stosuje się również do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości . Starosta (...) pismem z dnia 5 lipca 2013 r. zwrócił się o wszczęcie z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty (...) z dnia 11 września 2006 r. znak (...) (...) (...) uzasadniając, iż postępowanie w sprawie zwrotu wskazanej nieruchomości, które powołaną decyzją zostało umorzone powinno, być prowadzone, zgodnie z ugruntowaną linią orzecznictwa i przepisami dotyczącymi zwrotu wywłaszczonych nieruchomości interpretowanymi zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z dnia 19 grudnia 2007 r. I OSK (...) . Następnie decyzją z dnia 12 września 2013 r. Starosta odmówił zwrotu, wskazując , że jakkolwiek i nie jest zagospodarowana zgodnie z celem określonym w akcie notarialnym z dnia 8 czerwca 1988 r., a nadto stała się zbędna dla realizacji celu wywłaszczeniowego, to jednak uwzględnieniu żądania B. P. sprzeciwia się fakt uprzedniej sprze4dazy tej nieruchomości osobie trzeciej co spowodowało , iż nie jest już ona przedmiotem własności Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego. Wskazując , że gmina przed zbyciem nie powiadomiła powódki o zamiarze obrotu tą nieruchomością , uznał że byłej właścicielce przysługuje ewentualnie roszczenie odszkodowawcze. Na skutek złożenia przez gminę odwołania do Wojewody (...) , organ II instancji decyzje tę uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W motywach decyzji kasatoryjnej, podzielając ustalenia faktyczne dokonane przez Starostę oraz jego ocenę w zakresie obowiązku po stronie gminy zawiadomienia byłej właścicielki o zamierzanym obrocie realnością objętą sporem , ocenił jako niezasadny pogląd organu I instancji o wyłącznie odszkodowawczym charakterze roszczenia B. P. , wobec uprzedniego zbycia nieruchomości osobie trzeciej. Odwołując się do dorobku orzecznictwa sadów administracyjnych uznał , iż obrót ten nie jest przeszkodą dla dochodzenia zwrotu. Skarga złożona przez gminę od tego orzeczenia, została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. , wyrokiem z dnia 20 marca 2014 r. sygn. IISA/Ke 83/14, oddalona. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2014 r. , Starosta (...) zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu spornej nieruchomości do czasu oceny ważności dokonanej czynności prawnej przez sąd powszechny. Na skutek zażalenia gminy, postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2014 r., Wojewoda (...) uchylił powyższe postanowienie w całości i zawiesił z urzędu postępowanie , zobowiązując B. P. do wystąpienia w zakreślonym terminie do zainicjowania procesu przed sądem powszechnym. Rozważania prawne rozpoczął Sąd I instancji od oceny czy zawarcie umowy z 8 czerwca 1988r , pomiędzy B. P. i Skarbem Państwa na podstawie której powódka zbyła prawo własności działki nr (...) przy ul (...) , mogła być traktowana jako objęta uregulowaniami ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i czy można to przeniesienie wiązać z potrzebą realizacji celu publicznego , a zatem traktować utratę , w tej formie, przez powódkę prawa własności do niej jako wywłaszczenia w rozumieniu ustawy. Dokonując analizy poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, Sąd Okręgowy na to pytanie odpowiedział twierdząco. Odpowiedź ta była podstawą do kolejnego wniosku prawnego , opartego na normie art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami , iż B. P.

(1)może skutecznie ubiegać się o zwrot nieruchomości, w sytuacji gdy cel publiczny na jaki dokonano wywłaszczenia nie został zrealizowany. Odwołując się do przepisu art. 136 ust. 1 i 2 ustawy ocenił , że podejmując decyzję o wykorzystaniu spornej nieruchomości na inny cel niż ten , który decydował o tym, iż powódka wyzbyła się prawa do niej , strona pozwana była zobowiązana przed podjęciem czynności zbycia jej na rzecz osoby trzeciej powiadomić byłą właścicielkę o takim zamiarze, po to, by ta mogła skorzystać z możliwości domagania się jej zwrotu. Nie podejmując czynności związanych z zawiadomieniem, gmina naruszyła , bezwzględnie obowiązującą normę art. 136 ust. 1 ustawy zakazującą wykorzystania wywłaszczonej uprzednio nieruchomości na cele inne niż wskazane w decyzji o wywłaszczeniu. Naruszenie to powoduje , że czynność prawna w postaci umowy sprzedaży z dnia 27 kwietnia 2011r , zawartej pomiędzy gminą a M. K.

(1), jest nieważna. Jej zakres jednak jest ograniczony do tej części tej czynności , którą strony objęły działkę ewidencyjną nr (...) , gdyż tylko ona , uprzednio była własnością B. P. . Sąd stanął na stawisku , że nie legitymowanie się przez nią tytułem własnościowym do działki nr (...) , powoduje , iż nie ma ona interesu prawnego w domaganiu się stwierdzenia nieważności tej części umowy , która dotyczy przeniesienia jej własności na rzecz nowego właściciela. . Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu była norma art. 98 §1 i 3 kpc i wynikająca z niej, dla wzajemnego rozliczenia ich pomiędzy stronami , zasada odpowiedzialności za wynik sprawy. O. wynik sporu zdecydował także o obciążeniu pozwanej gminy kosztami sądowymi , których powódka nie miała obowiązku ponosić, jako od nich zwolniona. Apelację od tego orzeczenia złożyła gmina S. , obejmując jej zakresem tę jago część , którą Sąd uwzględnił roszczenia B. P. i obciążył apelującą kosztami procesu i kosztami sądowymi. We wniosku środka odwoławczego, skarżąca domagała się, w pierwszej kolejności , zmiany zaskarżanej części orzeczenia i oddalenia powództwa w całości oraz obciążenia przeciwniczki procesowej kosztami postępowania za obydwie instancje. W ramach wniosku ewentualnego, wnosiła o wydanie orzeczenia kasatoryjnego i przekazania sprawy , we wskazanej części , do ponownego rozpoznania. Apelacja została oparta na następujących zarzutach : - naruszenia przepisów procesowych , w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy - art. 233 i 328 kpc - wobec nie uwzględnienia i nie wyjaśnienia w motywach orzeczenia przyczyn tego pominięcia , iż w obrocie prawnym funkcjonują dwie decyzje Starosty (...) z 2000r i 2006r , w ramach uzasadnienia których organ administracyjny , w sposób nie kwestionowany przez powódkę, nie potwierdził jest statusu osoby , która może skutecznie ubiegać się o zwrot nieruchomości objętej przedmiotem sporu, - naruszenia prawa materialnego , a to przepisów art. 58 §1 i 3 kc oraz 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami , w następstwie nieprawidłowego zastosowania tych norm , wobec czego doszło do niezasadnego , częściowego uwzględnienia żądania pozwu. W motywach apelacji strona pozwana , powtarzając w istocie zbieżne z dotąd prezentowanymi , argumenty za niezasadnością roszczenia B. P. akcentowała w szczególności , że : a/ wobec treści dwóch decyzji Starosty (...) z 2000r i 2006r , którymi umarzane były postępowania wywołane wnioskami powódki o zwrot nieruchomości , gmina miała podstawę by nie traktować jej , przed zawarciem umowy z M. K. jako byłą właścicielkę przedmiotu sprzedaży, rozumieniu tego pojęcia przyjętego przez przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami Wobec tego skarżąca nie miała obowiązku jej zawiadamiać o zamiarze zbycia jej na cele niż realizacja celu publicznego , któremu służyła sprzedaż z 8 czerwca 1988r, b/ brak takiego zawiadomienia nie rodzi skutku nieważności umowy przenoszącej własność na rzecz osoby trzeciej , a po stronie powódki , w takiej sytuacji faktycznej w której żądanie zwrotu byłoby uwzględnione , powstawałoby jedynie roszczenie natury odszkodowawczej, c/ przeciwko zasadności żądania B. P. , pomawiają okoliczności faktyczne powstałe przez upływ czterech lat od daty zawarcia kwestionowanej umowy, a także to , że odpłatne nabycie nieruchomości przez M. K.

(1)osłonięte jest rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Odpowiadając na apelację B. P.

(1)domagała się jej oddalenia , jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw , oraz obciążenia gminy kosztami postępowania apelacyjnego. Rozpoznając apelację, Sąd Apelacyjny rozważył: Apelacja gminy S. , prowadzi do podzielania zawartego w niej wniosku o wydania przez Sąd II instancji orzeczenia reformatoryjnego , jakkolwiek podstawą oddalenia powództwa B. P. w całości, są przede wszystkim, inne przyczyny niż te , które eksponuje skarżąca , uzasadniając podniesione zarzuty apelacyjne. Niezasadnie podniesiony został przez apelującą zarzut naruszenia art. 233 kpc . Jak można sądzić na podstawie lektury uzasadnienia środka odwoławczego, gmina neguje sposób zastosowania przez Sąd Okręgowy pierwszej z jednostek redakcyjnych tego przepisu. Uzasadnienie to nie zawiera jednak żadnych argumentów , które miałyby wskazywać dlaczego pozwana uznaje te ocenę za niepoprawną. W istocie, za pośrednictwem tego zarzutu gmina kwestionuje nie wypowiedzenie się przez Sąd I instancji co do znaczenia dla rozstrzygnięcia , dwóch, dotąd funkcjonujących w obrocie decyzji Starosty (...) z 7 stycznia 2000r i 11 września 2006r , których treść , jej zdaniem , zwalniała ją z obowiązku zawiadamiania powódki , jako byłej właścicielki działki nr (...) , o możliwości jej zwrotu , przed zawarciem umowy sprzedaży jej na rzecz drugiego z pozwanych. Pominiecie takie nie odnosi się i nie jest następstwem wadliwej oceny dowodów czy niepoprawności opartych na niej ustaleń [ tym bardziej , że Sąd I instancji czyni ustalenia dotyczące faktu wydania obu decyzji i ich treści ] , a co najwyżej niekompletności pisemnych motywów orzeczenia poddanego kontroli instancyjnej. Z tych przyczyn zarzut ten należy odeprzeć. Ponieważ pozwana powołuje obok przepisu art. 233 kpc , także i 328 kpc , który także miałby zostać naruszony , koniecznym jest rozważenie czy sposób umotywowania rozstrzygnięcia z 18 marca 2015r , potwierdza jego zasadność. Oczywistym przy tym musi pozostawać iż , pozwanej chodziło o drugą z jednostek redakcyjnych przepisu art. 328 kpc . Zgodnie z ugruntowanym i jednolitym , podzielanym przez Sąd Apelacyjny , stanowiskiem Sądu Najwyższego , wypracowanym na tle wykładni tego przepisu , skuteczne postawienie zarzutu jego naruszenia może mieć miejsce jedynie wówczas gdy wewnętrzna struktura uzasadnienia kontrolowanego wyroku jest tak wadliwa , że nie zawiera ono danych pozwalających na taką kontrolę przez Sąd II instancji. Nieco inaczej rzecz ujmując , zarzut ten jest usprawiedliwiony jedynie wtedy , gdy na skutek zupełnie zasadniczych nieprawidłowości w zakresie konstrukcji uzasadnienia nie pozwala ono na stwierdzenie czy Sąd niższej instancji prawidłowo zastosował prawo materialne i procesowe, Tego rodzaju zasadniczych wad uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego mnie zawiera, a wobec tego zarzut skarżącej , ocenić należy jako nietrafny. Już zatem tylko dla porządku, zauważyć należy , iż rzeczywiście z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika jak Sąd I instancji odniósł się do ustalonej przez siebie treści obu decyzji Starosty (...) umarzających postępowania wywołane kolejnymi wnioskami B. P. o zwrot spornej nieruchomości. Brak ten jednak nie uniemożliwia dokonania kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu I instancji . Pamiętając , iż Sąd powszechny nie ma kompetencji do oceny poprawności decyzji organów administracji [ w tym administracji samorządowej ] , stwierdzić trzeba , że fakt ich wydania pozostaje bez znaczenia dla oceny zasadności roszczenia powódki , które podlega oddaleniu w całości z przyczyny o której będzie mowa w dalszej części uzasadnienia. Uznanie , że omawiane zarzuty nie mogą być ocenione jako trafne , ma m. in. i tę konsekwencję , że ustalenia , które Sąd I instancji przyjął jako podstawę faktyczną wydanego wyroku , jako poprawne, zostają przyjęte przez Sąd Apelacyjny za własne. Przechodząc co oceny zarzutu naruszenia art. 58 §1i 3 kc i art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami , na wstępie należy wskazać , że argumenty zawarte w motywach apelacji, odnoszące się do ochrony sytuacji prawnej nowego nabywcy nieruchomości objętej sporem , jak i te w ramach których pozwana odwołuje się do zmian w sposobie zagospodarowania obu działek , po mającej miejsce ponad cztery lata wstecz sprzedaży ich na rzecz M. K.

(1), wobec których unieważnienie umowy jedynie w odniesieniu do działki nr (...) , powoduje istotne trudności w ich wykorzystywaniu w zgodzie z aktualnym przeznaczeniem , nie mają znaczenia dla oceny jego trafności. Zarzut ten jest jednak , w części dotyczącej naruszenia art. 58 §1 kc i 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest usprawiedliwiony z następujących przyczyn: Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika , że powódka na podstawie umowy zwartej ze Skarbem Państwa , w dniu 8 czerwca 1988r zbyła służące jej prawo własności do nieruchomości , stanowiącej działkę nr (...) . Nieruchomość ta miała posłużyć realizacji inwestycji celu publicznego, w postaci budowy osiedla mieszkaniowego „ (...) „ w S. , zgodnie z ostateczną decyzją Wojewody (...) o ustaleniu lokalizacji i warunków realizacji tej inwestycji z 18 grudnia 1986r. Zawarcie tej umowy , oparte na przepisach ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości , jakkolwiek doprowadziło do dobrowolnego wyzbycia się powódkę tytułu własności , miało jednak wywłaszczeniowy cel. Z ustaleń tych wynika także , że wskazana wyżej inwestycja o charakterze publicznym, nigdy na nieruchomości objętej sporem nie została zrealizowana, a realność, , poprzednio B. P. , stała się tym samym zbędna dla jego urzeczywistnienia . Powódka zwracała się do Starosty (...) o jej zwrot , a gmina , która stała się jej właścicielem, zdecydowała się na jej zbycie drugiemu z pozwanych , który wykorzystuje ja w celach komercyjnych. Ustalenia te usprawiedliwiają wniosek ,że na podstawie art. 216 ust. 2 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu wprowadzonym ustawą z 28 listopada 2003r , z mocą obowiązująca od 22 września 2004r , B. P.

(2)formalnie była uprawniona do ubiegania się o ten zwrot dla którego podstawą normatywna jest przepis art. 136 ust 3 w zw z ust 2 ustawy. Przepis ten jest źródłem roszczenia , którego istnienie i zasadność jest przedmiotem oceny organu administracyjnego , a Sąd powszechny nie jest uprawniony do wiążącego wypowiadania się w tej kwestii. Co więcej nie może tego uczynić nawet pośrednio, w drodze jego potwierdzenia lub uznania , że nie służy ono określonej osobie nawet w drodze badania tej kwestii w charakterze przesłanki rozstrzygnięcia sporu poddanego pod jego osąd o innym przedmiocie. Wobec tego, pozostawiając na uboczu to zagadnienie , w tym także ocenę eksponowanego przez gminę w apelacji, znaczenia dwukrotnego umorzenia przez starostę postępowań wywołanych wnioskami restytucyjnymi B. P. , dalsza część stanowiska Sądu II instancji będzie dotyczyć tego, czy powódka mogła skutecznie wystąpić z żądaniem unieważnienia umowy zawartej w dniu 27 kwietnia 2011r Na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć negatywnie , a podstawą dla niej są następujące stwierdzenia i argumenty. Z niekwestionowanych w apelacji ustaleń wynika , że przed powzięciem zamiaru wykorzystania nieruchomości , której właścicielką poprzednio była B. P.

(1), w inny sposób niż dla realizacji celu na jaki powódka wyzbyła się jej własności, gmina nie zawiadomiła jej o tym zamiarze ani też o jej uprawnieniu do żądania zwrotu. Pomijając argumenty , które pozwana powołała dla uzasadnienia tego zaniechania , które z przyczyn wyżej podanych wymykają się , z woli ustawodawcy, ocenie Sądu powszechnego , wskazać należy , że umowa z M. K.

(1)na mocy której stał się właścicielem działki nr (...) , w warunkach tego zaniechania ze strony zbywcy , mogłaby zostać uznana za nieważną tylko wówczas , gdyby naruszenie tych obowiązków [ użycie nieruchomości w sposób zgodny z celem wywłaszczenia oraz zawiadomienie kierowane do poprzedniego właściciela, w warunkach zamiaru wykorzystania na inny cel, o jego uprawnieniach ustawowych do odzyskania prawa własności do niej ] byłoby związane z taką ustawową sankcją. Treść przepisu art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami takiej sankcji nie przewiduje. Trzeba także uznać , że brak ten jest zmierzonym zabiegiem ustawodawcy , który zawsze w sytuacji, gdy chce po nią sięgnąć w odniesieniu do sytuacji niedochowania wymagania ustawowego , wyraźnie taką na taką sankcję wskazuje. O trafności takiego wniosku przekonuje brzmienie norm tak kodeksowych jak pozakodeksowych by wymienić dla przykładu tylko 73 §1 kc , 599 §2 kc czy art. 42 §2 ustawy z 16 września 1982r Prawo spółdzielcze . Także na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami tego rodzaju rozróżnienie pomiędzy sankcjami za niespełnienie wymagań przewidzianych przez ustawę dla dokonania określonej czynności prawnej jest wyraźnie widoczne. I tak , ponownie tylko dla przykładu , wskazać należy na art. 36 ustawy , zgodnie z którym sankcją za naruszenie prawa pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości jest [ tylko ] odpowiedzialność odszkodowawcza, Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego , sama natomiast umowa pozostaje ważną z kolei , zgodnie z art. 59 ust. 3 czynność prawna fundacji albo organizacji porządku publicznego dokonana w warunkach naruszenia uprawnienia ministra Skarbu Państwa do wyrażenia zgody na obrót nieruchomością , która była darowana dla realizacji celu , który nie został przez podmiot zbywający zrealizowany , jest nieważna . Wskazane przykłady upewniają trafność wniosku , że brak w treści art. 136 ustawy sankcji nieważności bezwzględniej dla czynności dokonanej w warunkach uprzedniego nie wykonania przez Skarb Państwa bądź jednostkę samorządu terytorialnego wskazanych wyżej obowiązków jest celowym zabiegiem ustawowym. Nie można przy tym tracić z pola widzenia i nie uwzględniać przy tym tego , co tym bardziej usprawiedliwia jego sformułowanie , że adresatem tych obowiązków jest tylko jedna strona czynności prawnej [ podmiot zbywający ] , wobec tego nie sposób uznać , że konsekwencjami nieważności bezwzględniej miałaby być objęta druga strona do którą nie zostały one nałożone , a nie ma ona też żadnego wpływu na to czy kontrahent ich ,przed przystąpieniem do czynności, rzeczywiście dochował. / por. tej materii także stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uzasadnieniu judykatu z dnia 9 grudnia 2014r , sygn.. III CSK 20/14 , powołanego za zbiorem Lex nr 1640247 / Powołując te argumenty Sąd II instancji nie podziela stanowiska wyrażonego przez Sąd Najwyższy , w wyroku z dnia 9 lipca 2009r , sygn.. III CSK 182/09 , powołanego za zbiorem Lex nr 530573 Sąd Apelacyjny ,będąc związany , po myśli art. 321 §1 kpc , żądaniem pozwu nie mógł dokonywać oceny poczynionych ustaleń faktycznych pod kątem tego , czy powódce, w sytuacji w jakiej się znalazła , przysługują wobec czy to gminy czy obu stron umowy o stwierdzenie nieważności której wnosiła, inne roszczenia w tym oparte na normie art. 59 kc , skoro zawarcie umowy z dnia 27 kwietnia 2011r może wpłynąć na sposób realizacji roszczenia restytucyjnego powódki , które zgłosiła do Starosty (...) w ramach, obecnie zawieszonego, postępowania administracyjnego. Z podanych przyczyn , podzielając w części zarzut naruszenia przy wyrokowaniu przez Sąd Okręgowy art. 58 §1 kc i art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami , Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i powództwo B. P. oddalił w całości , na podstawie art. 386 §1 kpc Rozstrzygając o kosztach procesu i postępowania apelacyjnego, Sąd II instancji nie obciążył nimi B. P. , stosując przepis art. 102 kpc . Wziął przy tym pod rozwagę szczególny charakter sprawy, w której treść rozstrzygnięcia zależała od przyjętej wykładni przepisów , która mogła być rozbieżna , a także to , że powódka , szczególnie wobec częściowego uwzględnienia jej żądania przez Sąd Okręgowy, mogła być, w sposób usprawiedliwiony, być przekonana o jego zasadności. SSA Grzegorz Krężołek SSA Władysław Pawlak SSA Zbigniew Ducki