Sad powszechny, II Ca 413/15

Sygn. akt II Ca 413/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ K. , dnia 3 grudnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Wojciech Vogt (spr.) Sędziowie: SSO Marian Raszewski SSO Janusz Roszewski Protokolant: st. sekr. sąd. Elżbieta Wajgielt po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2015 r. w Kaliszu na rozprawie sprawy z powództwa Ł. C. przeciwko T. C. o ustanowienie rozdzielności majątkowej na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Kępnie VIII Zamiejscowego Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z siedzibą w O. z dnia 20 kwietnia 2015r. sygn. akt VIII RC 158/13

1. oddala apelację
2. zasądza od T. C. na rzecz Ł. C. kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. SSO M. Raszewski SSO W. Vogt SSO J. Roszewski Sygn. akt II Ca 413/15 Dnia 8 grudnia 2015 roku UZASADNIENIE Powódka Ł. C. wniosła przeciwko pozwanemu T. C. o ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej z datą wsteczną od dnia 1 listopada 2009r. oraz o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na pozew pozwany T. C. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Sąd Rejonowy w Kępnie VIII Zamiejscowy Wydział Rodzinny i Nieletnich z siedzibą w O. wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2015 r. ustanowił z dniem 19 kwietnia 2011 r. rozdzielność majątkową wynikającą z małżeństwa powódki Ł. C. z domu C. z pozwanym T. C. , zawartego przez nich w dniu 19 września 1987 r. przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w G. za numerem aktu małżeństwa 49/
3. Oddalił powództwo w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach postępowania. Apelację od tego rozstrzygnięcia złożył pozwany zaskarżając wyrok w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 52 § 1 KRO polegające na uznaniu separacji faktycznej za wystarczającą przesłankę przyjęcia zaistnienia „ważnych powodów” o których mowa w tym przepisie oraz wadliwego utożsamiania ważnych powodów z wyjazdem powódki do pracy za granicą i przebywanie tam przez większą część roku. Wskazując na powyższe wnoszę o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy w całości podziela ustalenia faktyczne i rozważania dokonane przez Sąd Rejonowy i uznaje je za własne. W takiej sytuacji gdy sąd odwoławczy orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w pierwszej instancji i aprobuje dotychczasowe ustalenia, nie musi ich powtarzać (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2007 r., II CSK 18/07, Lex nr 966804; orzeczenie Sadu Najwyższego z dnia 13 grudnia 1935 r., C III 680/
4. Zb. Urz. 1936, poz. 379, z dnia 14 lutego 1938 r.., C II 21172/37, Przegląd Sądowy 1938, poz. 380 i z dnia 19 listopada 1998 r., III CKN 792/98, OSNC 1999, nr 4, poz. 83; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2006 r., I CSK 147/05). Skarżący nie kwestionuje stanu faktycznego ustalonego przez Sąd Rejonowy. Zachodzi więc pytanie, czy podane w uzasadnieniu sądu fakty mogą stanowią podstawę – w świetle art. 52 k.r.o. – ustanowienie miedzy stronami przez sąd rozdzielności majątkowej. „Ważne powody” w rozumieniu art. 52 k.r.o. , to ogólnie rzecz biorąc okoliczności, które powodują, że w konkretnej sytuacji faktycznej wspólność ustawowa przestaje służyć dobru drugiego z małżonków oraz dobra założonej przez małżonków rodziny. Ważne powody muszą mieć charakter majątkowy, choć źródłem konfliktu w sferze majątkowej, którego wyrazem jest żądanie zniesienia wspólności, mogą być rozdźwięki natury osobistej między małżonkami, co może wskazywać na związek tych powodów z rozkładem pożycia (separacja). W takiej sytuacji wspólność majątkowa przestaje służyć dobru założonej przez małżonków rodziny (por. wyrok SN z dnia 22 listopada 1994 r., II CRN 131/94). Zarówno w praktyce, jak i w doktrynie nie budziło nigdy wątpliwości, że separacja faktyczna małżonków mieści się w granicach „ważnego powodu” w rozumieniu art. 52 KRO . Na przestrzeni lat obowiązywania k.r.o. zmieniły się jednakże punkty widzenia na stan separacji, szczególnie w sprawach, których żądanie pozwu obejmowało okres wsteczny, sprzed daty wniesienia pozwu. Początkowo uznawano, że separacja faktyczna małżonków, bez wnikania w skutki natury majątkowej, jakie ona wywołuje, jest wystarczającym powodem uzasadniającym ustanowienie rozdzielności majątkowej (wyrok SN z dnia 6.11.1972 r., III CRN 250/72 uchwała SN z 28.5.1973 r.. Ul CZP 26/73, OSNC 1974 Nr 4, poz. 65). To stanowisko zmieniło się i - w późniejszym orzecznictwie – Sąd Najwyższy przyjmował że ważnym powodem zniesienia przez sąd wspólności majątkowej małżeńskiej jest separacja faktyczna małżonków, ale tylko ta uniemożliwiająca im współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym i najczęściej zarazem stwarzająca zagrożenie interesów majątkowych jednego lub nawet obojga małżonków, przy czym do jej ustalenia jest obojętne, czy zachodzi zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Ten zawężający nurt, który zbiegł się w czasie z „apelami” SN o nadawaniu orzeczeniom skutku wstecznego w sytuacjach wyjątkowych ( (por wyrok SN z 3.2.1995 r., II CRN 162/94, OSNC 1995 Nr 6, poz. 194) – utrzymał się do czasu wejścia w życie nowelizacji czerwcowej - (por wyr SN z 13.1.2000 r, 11 CKN 1070/98, wyr SN z 13.1.2000 r, II CKN 1070/98, wyr SN z 12.9.2000 r, III CKN 373/99,; wyr. SN Z 8.5.2003 r, II CKN 78/01). Wydaje się, że przepis art. 52 § 1 KRO w obecnym brzmieniu stanowi jego kontynuację, gdy stanowi, że sąd może w wyjątkowych wypadkach ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, a jednocześnie jest wyrazem twórczego jego rozwinięcia, gdy jako przykład ustanowienia rozdzielności majątkowej ze skutkiem wstecznym wskazuje na rozłąkę małżonków . Rozłąka małżonków jest nowym terminem na gruncie kr.o. ). Można przypuszczać, że uzasadnieniem do wprowadzenia tego pojęcia do porządku prawnego była próba definitywnego zerwania z utożsamianiem w sprawie o ustanowienie rozdzielności majątkowej, relacji osobistych pomiędzy małżonkami, związanych z ich faktyczną separacją z łączącymi ich stosunkami majątkowymi. Przesłanka ta wskazuje, że nie ma znaku równości pomiędzy separacją a niemożnością współdziałania w zarządzie majątkiem wspólnym. W procesie należy wykazać za pomocą obiektywnych kryteriów, że współudział ten jest wyłączony lub utrudniony, np. wskutek rozłąki, czyli rozstania, pozostawania w oddaleniu (por. Małżeńskie prawo majątkowe pod redakcja Jacka Ignaczewskiego , Warszawa 2008, s. 204 i n.). Z ustalonego przez Sąd I instancji stanu faktycznego wynika w sposób jednoznaczny, że w dniu 19 kwietnia 2011 r. powódka wyjechała do pracy za granicę i od tej chwili strony żyły w rozłączeniu. Od tej też daty ustała wspólność finansowa stron i strony przestały mieć realny wpływ na podejmowane wzajemnie decyzje majątkowe. To uzasadnia ustanowienie rozdzielności majątkowej z data wsteczną. Sąd Rejonowy nie naruszył więc art. 52 k.r.o. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało, zgodnie z art. 385 k.p.c. , orzec jak w sentencji.