Sygn. akt V U 755/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 listopada 2015 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy w składzie: Przewodniczący: SSO Regina Stępień Protokolant : star. sekr. sądowy Ewelina Trzeciak po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 r. w Legnicy sprawy z wniosku M. Ł. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o emeryturę na skutek odwołania M. Ł. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 18 czerwca 2015 r. znak (...) oddala odwołanie Sygn. akt VU 755/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 18 czerwca 2015 r., znak (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. odmówił wnioskodawcy M. Ł. prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych, bowiem na dzień 01 stycznia 1999 r. wnioskodawca nie wykazał żadnego okresu pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy nie zaliczył do stażu takiej pracy okresu zatrudnienia wnioskodawcy od dnia 6 września 1973 r. do 31 marca 1999 r. w Zakładzie (...) w L. , m.in. z tego powodu, że wskazany w świadectwie pracy z dnia 31 marca 1999 r. charakter pracy jest niezgodny z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r., a także przy określeniu stanowiska powołano się na nieobowiązujące przepisy branżowe. Od powyższej decyzji odwołanie złożył wnioskodawca M. Ł. , reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, domagając się jej zmiany poprzez przyznanie mu prawa do emerytury oraz zasądzenia na jego rzecz od organu rentowego kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podał, że decyzja organu rentowego jest nieprawidłowa, albowiem charakter jego pracy w okresie zatrudnienia w Zakładzie (...) w L. na stanowisku ślusarza pozwala na przypisanie jej przymiotu pracy w szczególnych warunkach. W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jego oddalenie, uzasadniając swoje stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: M. Ł. urodził się w dniu (...) W dniu (...) osiągnął wiek 60 lat. Ubezpieczony nie jest członkiem OFE. Na dzień 01 stycznia 1999 r. wnioskodawca wykazał ponad 28 lat okresów składkowych i nieskładkowych. (bezsporne) W okresie od dnia 6 września1973 r. do 31 marca 1999 r. wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku ślusarza w Zakładzie (...) w L. . Zakład zajmował się pracami budowlanymi i mechanizacyjnymi dla tartaków. Były to prace związane z produkcją przenośników, traków, kabin dźwiękochłonnych, wózków, suszarni. Zakład obsługiwał tartaki z całego (...) . W okresie zatrudnienia wnioskodawca wykonywał prace ślusarskie związane z remontami i konserwacją maszyn tartacznych, w szczególności z wytwarzaniem elementów metalowych do tych maszyn. Pracował w 4-5 osobowej brygadzie spawaczy i ślusarzy. Remonty maszyn w tartaku wymagały współpracy członków brygady. Praca wnioskodawcy skupiała się generalnie na wykonywaniu różnych elementów metalowych będących częściami wyposażenia do tartaku. Wykonywał je w warsztacie, a następnie zawoził je na dany tartak i tam go montował. Prace na warsztacie polegały na wymierzeniu, cięciu, połączeniu w finalny produkt. W tartaku odbywał się ich pełny montaż i uruchomienie maszyny. Elementy były montowane na halach, w czasie gdy odbywała się tam normalna produkcja, tj. podczas pracy ciągłej zakładu. Na halach panowało znaczne zapylenie. Wnioskodawca miał przyznany dodatek szkodliwy oraz przysługiwało mu mleko. W ciągu dnia prace na bazie (w warsztacie) obejmowały - zależnie od zakresu remontu - ok. 20% do 50 % obowiązującego go 8-godzinnego czasu pracy, a pozostały czas zajmowała mu praca remontowa bezpośrednio przy maszynach w tartakach. Czasem pracował też przy remoncie kotłowni i wtedy 90 % jego pracy odbywało się bezpośrednio przy maszynie, bo elementy które były remontowane nie były możliwe do transportu do warsztatu. Za pełen okres zatrudnienia w Zakładzie (...) w L. wystawiono wnioskodawcy dnia 31 marca 1999 r. świadectwo pracy w warunkach szczególnych, gdzie nie określono charakteru pracy wykonywanej przez wnioskodawcę zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., wskazując jedynie, że M. Ł. zajmował stanowisko ślusarza, wymienione w wykazie A Działu VI pod poz. 4 pkt 16 stanowiącym załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 5 Ministra Rolnictwa i Leśnictwa z dnia 9 maja 1983 r. w sprawie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Dowód: – akta osobowe wnioskodawcy: świadectwo pracy z dn. 31.3.1999 r., - zeznania świadków: E. K. – k. 42v, e-protokół od 00:07:42 do 00:19:00; T. K. – k. 42v-43, e-protokół od 00:19:37 do 00:29:00; H. T. – k. 43, e-protokół od 00:29:14 do 00:38:00; – wyjaśnienia wnioskodawcy - k. 43, e-protokół od 00:38:13 do 00:46:
- Sąd zważył, co następuje: Odwołanie M. Ł. nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią przepisu art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32 wskazanej ustawy, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat – dla mężczyzn oraz okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. 25 lat dla mężczyzn. Emerytura, o której mowa, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa . Zgodnie zaś z dyspozycją art. 32 ust. 1 ustawy emerytalnej, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 01 stycznia 1949r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1 . Wiek emerytalny, o którym mowa we wskazanym artykule, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Z dyspozycji § 4 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, ma okres zatrudnienia 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Przy czym, zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Niezbędną przesłanką uznania danego zatrudnienia za zatrudnienie w warunkach szczególnych jest wykonywanie pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym nie tyle na danym stanowisku wymienionym w akcie resortowym, co przyporządkowanie jej do rodzaju wyodrębnionego w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. Tym samym nazwa zajmowanego stanowiska nie ma znaczenia decydującego znaczenia w świetle przepisów cytowanego Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. , gdzie jest mowa o wykonywaniu „prac ” w szczególnych warunkach, a nie o zatrudnieniu na stanowiskach zaliczanych do szczególnych. Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , zakład pracy winien wydać pracownikowi zaświadczenie o zatrudnieniu w szczególnych warunkach, opierając się wyłącznie na posiadanej dokumentacji. Dokument taki jest podstawowym dowodem wykonywania tego rodzaju pracy dla organu rentowego rozpoznającego wniosek o emeryturę. W postępowaniu sądowym rzeczywisty charakter pracy w spornym okresie ubezpieczony może wykazywać wszelkimi środkami dowodowymi, dopuszczalnymi w świetle uregulowań Kodeksu Postępowania Cywilnego (por.: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984r., III UZP 48/84, niepubl.). W przedmiotowej sprawie bezspornym pozostawało, że odwołujący się spełnił kryterium wiekowe dla mężczyzn, tj. ukończył 60 lat, jak również w dniu składania wniosku o emeryturę nie był członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Zakład Ubezpieczeń nie kwestionował również ogólnego stażu pracy wnioskodawcy wynoszącego według wskazań organu rentowego ponad 28 lat, wobec wymaganych co najmniej
- Sporną kwestią wymagającą ustalenia Sądu było natomiast to, czy ubezpieczony wykazał staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze co najmniej 15 lat. W ocenie Zakładu Ubezpieczeń wnioskodawca nie udowodnił żadnego okresu takiej pracy. Wnioskodawca zaś, powołując się głównie na zarządzenie Nr 5 Ministra Rolnictwa i Leśnictwa z dnia 9 maja 1983 r., wskazane w treści wystawionego mu przez pracodawcę świadectwa pracy w warunkach szczególnych dnia 31 marca 1999 r., twierdził, że jego praca w okresie od 6 września 1973 r. do 31 marca 1999 r. była pracą uprawniająca go do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, stosownie do w.w. przepisów. W tym miejscu należy na wstępie wyjaśnić, że wszelkie zarządzenia resortowe, w tym zarządzenie powoływane przez wnioskodawcę, nie mają mocy źródła prawa powszechnie obowiązującego i tym samym nie stanowią bezpośredniej i samodzielnej podstawy prawnej, określającej, jaka praca na jakim stanowisku uprawnia do wcześniejszej emerytury. Zarządzenia te mają jedynie znaczenie porządkujące i pomocnicze w tym względzie, iż mogą potwierdzać, które prace w poszczególnych resortach były zaliczane do prac w szczególnych warunkach oraz w szczególnym charakterze, pod warunkiem braku sprzeczności z rozporządzeniem z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), które jest właściwym aktem prawnym powszechnie obowiązującym (obok ustawy emerytalnej), określającym wiążąco i w sposób wyczerpujący jakie prace uprawniają do przyznania ubezpieczonym emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, wyznaczonym także w tym rozporządzeniu (por. wyrok SN z dn. 24.09.2014 r., III UK 196/13, Legalis nr 1092062). Wobec powyższego w sprawie koniecznym było ustalenie jaki był rzeczywisty charakter pracy wnioskodawcy w spornym okresie i przesądzenie, czy odpowiadał on którejś z prac wymienionym w w.w. rozporządzeniu z 1983 r.- w tym czy dana praca w warunkach szczególnych była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawca nie wykazał co najmniej 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych. Zdaniem Sądu brak było przesłanek do zaliczenia spornego okresu zatrudnienia wnioskodawcy w Zakładzie (...) w L. do szczególnego stażu pracy. Jakkolwiek większość prac wykonywanych przez wnioskodawcę w spornym okresie odpowiadała pracom sklasyfikowanym w Wykazie A w Dziale XIV pod pozycją 25 (bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie), to praca o takim charakterze nie była przez wnioskodawcę wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Jak wynika bowiem ze spójnych i zgodnych zeznań świadków przesłuchanych w sprawie oraz z wyjaśnień samego odwołującego, prace remontowe maszyn tartacznych wykonywał w ciągu dnia pracy zarówno na terenie tartaku, w czasie ruchu przedsiębiorstwa, gdzie pracownicy wykonywali prace w warunkach szczególnych z zakresu leśnictwa i przemysłu drzewnego (dział VI rozporządzenia), jak i w warsztacie, tj. poza tartakiem, a więc poza oddziałem, gdzie wykonywano jako podstawowe prace wymienione w wykazie rozporządzenia. Taka organizacja pracy wnioskodawcy, tj. częściowe wykonywanie obowiązków pracowniczych w tartaku i poza tartakiem wyklucza zaliczenie spornego okresu jako pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu wyżej powołanych przepisów. Jednocześnie same prace ślusarskie nie zostały zaliczone w powoływanym rozporządzeniu do prac uprawniających do obniżenia wieku emerytalnego. Dla porządku należy dodać, że również ustalenie, że także prace w warsztacie odbywały się w warunkach szkodliwych dla zdrowia ubezpieczonego jest nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem szkodliwe warunki zatrudnienia nie są tożsame z warunkami szczególnymi. „Praca w warunkach szczególnych” jest pojęciem prawnym, zdefiniowanym w przepisach cyt. rozporządzenia i tylko spełnienie warunków wskazanych w tych przepisach jest wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych. Powyższej oceny charakteru pracy wnioskodawcy nie zmieniała treść akt osobowych. W szczególności świadectwo pracy w warunkach szczególnych z dnia 31 marca 1999 r. nawet uzupełniająco, w w.w. znaczeniu, nie było pomocne w ustaleniu jaką pracę wykonywał ubezpieczony, bowiem powołano w nim stanowisko z zarządzenia resortowego, które było przypisane do prac przy suchej destylacji drewna i węgla aktywnego, której ubezpieczony nie wykonywał. W konsekwencji Sąd uznał, że wnioskodawca nie spełnia wszystkich warunków do przyznania mu prawa do emerytury na podstawie art. 184 ust. 1 w zw. z art. 32 ust.1 ustawy emerytalnej. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie, nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia.