Sad powszechny, IV U 264/15

Sygn. akt IV U 264/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2015r. Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Katarzyna Antoniak Protokolant st. sekr. sądowy Marta Żuk po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2015r. w Siedlcach na rozprawie odwołania S. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 9 lutego 2015 r. (Nr (...) ) w sprawie S. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o prawo do emerytury zmienia zaskarżoną decyzję i ustala prawo S. B. do emerytury od dnia 06 lutego 2015 roku. Sygn. akt: IV U 264/15 UZASADNIENIE Decyzją z 9 lutego 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. , działając na podstawie art.184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze odmówił S. B. prawa do emerytury wskazując, że ubezpieczony nie udowodnił, iż do dnia 1 stycznia 1999r. osiągnął 25-letni okres składkowy i nieskładkowy. Organ rentowy podniósł, że okres udowodniony ubezpieczenia wynosi 23 lata, 2 miesiące i 11 dni, a do okresu tego nie zaliczono okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, gdyż praca ta miała charakter pomocy, a dorywcza pomoc wyklucza uznanie, że praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Odwołanie od w/w decyzji złożył S. B. wnosząc o jej zmianę i ustalenie mu prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że wbrew twierdzeniom organu rentowego do okresu pracy należy zaliczyć okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu

1. roku życia. W gospodarstwie tym pracował bardzo ciężko zastępując ojca, który był inwalidą wojennym. Gospodarstwo było niezmechanizowane i wszystkie prace były wykonywane ręczne. Z uwagi na konieczność pracy w gospodarstwie zmienił szkołę średnią na szkołę położoną bliżej miejsca zamieszkania. Ubezpieczony podniósł, że w oświadczeniu złożonym przed organem rentowym użył słowa pomoc, a nie praca w gospodarstwie rolnym, gdyż kierował się tym, że gospodarstwo stanowiło własność rodziców, a on był na ich utrzymaniu (odwołanie k.1 akt sprawy). W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując się na przepisy prawa i uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.2-3). Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczony S. B. w dniu 6 lutego 2015r. ukończył 60-ty rok życia. Uprzednio - w dniu 21 stycznia 2015r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury (wniosek o emeryturę z 21 stycznia 2015r. k.1 akt emerytalnych). Na podstawie przedłożonych do wniosku dokumentów organ rentowy ustalił, że na dzień 1 stycznia 1999r. ubezpieczony udowodnił staż ubezpieczeniowy w wymiarze 23 lata, 2 miesiące i 11 dni, z czego okresy składkowe stanowią 23 lata i 13 dni, a okresy nieskładkowe 1 miesiąc i 28 dni. Ponadto organ rentowy ustalił, że do dnia 1 stycznia 1999r. ubezpieczony osiągnął staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 15 lat, 11 miesięcy i 21 dni (świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach k.16-17 akt emerytalnych). Z uwagi na brak wymaganego ustawą okresu składkowego i nieskładkowego decyzją z 9 lutego 2015r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu przyznania emerytury (decyzja z 9 lutego 2015r. k.21 akt emerytalnych). Ubezpieczony urodził się w dniu (...) w D. gmina M. powiat G. . Rodzice ubezpieczonego S. i E. małż. B. od lat 60-tych XX wieku byli posiadaczami gospodarstwa rolnego położonego na terenie wsi D. o powierzchni 3,79 ha, a następnie stali się jego właścicielami - w trybie ustawy z 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (zaświadczenie Starostwa Powiatowego w G. z 14 stycznia 2015r. k.11 akt emerytalnych). Ubezpieczony od urodzenia mieszkał z rodzicami na terenie powyższego gospodarstwa (zaświadczenie o zameldowaniu k.10 akt emerytalnych). Po ukończeniu szkoły podstawowej, przez 2 lata – w latach 1970- 1972 ubezpieczony kontynuował naukę w (...) Szkole Budowlanej w ramach Zespołu Szkół Zawodowych Nr (...) w M. . Szkołę tę ukończył w dniu 22 czerwca 1972r. (świadectwo ukończenia (...) Szkoły Zawodowej w M. k.13 akt emerytalnych). Po ukończeniu szkoły zawodowej, w roku szkolnym 1972/1973, 1973/1974 i (...) ubezpieczony uczęszczał do trzyletniego Technikum Budowlanego w R. . Naukę ukończył w dniu 28 kwietnia 1975r. uzyskując tytuł technika urządzeń sanitarnych (świadectwo ukończenia Technikum Zawodowego w R. k.14-15 akt emerytalnych). W okresie nauki w szkole zawodowej w M. ubezpieczony mieszkał w internacie z uwagi na znaczną odległość szkoły od miejsca zamieszkania (około 70 km), a w domu rodzinnym spędzał wakacje. W okresie nauki w technikum ubezpieczony mieszkał z rodzicami na terenie gospodarstwa rolnego. Od ukończenia
2. roku życia – w dniu 6 lutego 1971r. do podjęcia pierwszej pracy zawodowej (od 10 września 1975r.), ubezpieczony łączył naukę w szkole z pracą w gospodarstwie rolnym rodziców, przy czym w okresie nauki w szkole zawodowej w M. dotyczyło to okresów wakacyjnych. Na posiadanych gruntach uprawiane było zboże, ziemniaki, buraki cukrowe oraz na znacznej części areału - tytoń. W gospodarstwie hodowane były krowy w ilości około 3 sztuk, trzoda chlewna w ilości około 40 sztuk jednocześnie oraz koń wykorzystywany do prac polowych. Odległość ze wsi D. do R. , gdzie po szkole zawodowej uczył się dalej ubezpieczony (w technikum) wynosi około 40 km. Zajęcia w szkole rozpoczynały się o godzinie 8 lub 9 i kończyły około godziny
3. Ubezpieczony wychodził z domu przed godziną 7, a wracał około godziny 14-
4. Do szkoły dojeżdżał autobusem relacji M. - R. , a do M. dojeżdżał rowerem. Niekiedy dojeżdżał do szkoły razem z robotnikami dojeżdżającymi do pracy w R. . Dotarcie do szkoły i ze szkoły do domu zabierało mu po około godzinie czasu w jedną stronę. W rozpatrywanym okresie ojciec ubezpieczonego w ograniczonym zakresie pracował w gospodarstwie rolnym. Był on inwalidą wojennym (był postrzelony w czasie wojny). Ubezpieczony miał o 4 lata starszego brata, który w tym okresie przebywał poza domem – został powołany do wojska i nie powrócił już do domu rodzinnego oraz o 7 lat młodszego brata. W związku z taką sytuacją rodzinną obowiązki związane z pracą w gospodarstwie rolnym spadły w głównej mierze na matkę ubezpieczonego oraz na ubezpieczonego. Do stałych obowiązków ubezpieczonego należała praca przy zwierzętach – wymiana słomy, przygotowywanie karmy, karmienie zwierząt oraz wykonywanie innych aktualnych w danej porze roku czynności np. młócenie zboża cepem. Ubezpieczony brał udział we wszystkich pracach polowych – żniwach, sianokosach, wykopkach oraz w pracach związanych z uprawą tytoniu. Uprawa tytoniu była bardzo czasochłonna. W lutym tytoń był zasiewany, a w maju wysadzany na pole, w lipcu i sierpniu był ręcznie zbierany, a następnie suszony w suszarkach – na drutach i sznurach. Przez całą zimę tytoń był prostowany i składany. Wszystkie opisane etapy pracy przy tytoniu były wykonywane ręcznie. Codzienna praca w gospodarstwie rolnym zajmowała ubezpieczonemu co najmniej 4 godziny, a w okresach wakacyjnych nawet kilkanaście godzin na dobę (zeznania świadków: M. S. k.15 – nagranie od minuty 20 do 25 i J. P. k.15 – nagranie od minuty 25 do 31 oraz zeznania ubezpieczonego k.15v – nagranie od minuty 32 do 34 i k.14-14v – nagranie od minuty 2 do 18). Sąd zważył, co następuje: Odwołanie S. B. podlegało uwzględnieniu. Zgodnie z art.184 ust.1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.z 2009r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego przewidzianego w art.32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy ,tj. w dniu 1 stycznia 1999r. osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz osiągnęli okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.27 ustawy, a także nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W myśl przywołanego wyżej art.32 ust.1 i 4 ustawy pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, a w myśl przywołanego wyżej art.27 ustawy wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynosi co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Zgodnie z §4 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 ze zm.) pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A załącznika do rozporządzenia, nabywa prawo do emerytury w w/w wieku jeżeli ma wymagany okres zatrudnienia (co najmniej 25 lat mężczyzna), w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Ponadto zgodnie z §2 ust.1 przedmiotowego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymagało zbadania, czy ubezpieczony spełnia przesłankę wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego ,tj. w wymiarze co najmniej 25 lat. Poza sporem pozostawało, że ubezpieczony osiągnął wymagany ustawą wiek oraz spełnił przesłankę co najmniej 15-letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach. Ubezpieczony podnosił, że do okresu ubezpieczenia wymaganego do nabycia emerytury należy zaliczyć okres jego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu
5. roku życia, tj. od 6 lutego 1971r. Przeprowadzone przez Sąd postępowanie dowodowe wykazało słuszność twierdzeń ubezpieczonego z tą uwagą, że do okresu wymaganego do nabycia emerytury mogą być zaliczone okresy wakacji – w czasie nauki ubezpieczonego w zasadniczej szkole zawodowej w M. (w roku szkolnym ubezpieczony mieszkał w internacie) - a zatem miesiące lipiec i sierpień 1971r. oraz okres od 22 czerwca 1972r. do 31 sierpnia 1972r., a następnie okres od 1 września 1972r. do 9 września 1975r., w którym ubezpieczony mieszkając na terenie gospodarstwa rolnego uczył się dalej w technikum w R. oraz okres wakacji po ukończeniu nauki w technikum do chwili podjęcia pierwszej pracy zawodowej, co łącznie przekracza 3 lata. W tym czasie ubezpieczony mieszkając z rodzicami stale – codziennie, po zajęciach w szkole wykonywał prace w gospodarstwie rolnym – zarówno te przy obrządku zwierząt, jak i inne doraźniepotrzebne, jak również wszystkie prace polowe. Fakt stałej pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym, w wymiarze co najmniej 4 godziny dziennie potwierdzili w/w świadkowie – długoletni (...) . Wątpliwości co do wiarygodności nie budzą również spójne i logiczne zeznania samego ubezpieczonego. Zakres prac w gospodarstwie oraz przedstawiona wyżej sytuacja rodzinna ubezpieczonego sprawiały, że praca ubezpieczonego miała istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego, które w rozpatrywanym okresie było niezmechanizowane i wymagało dużego nakładu czasu i sił człowieka. Wobec powyższego zgodnie z art.10 ust.1 pkt 3 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskazany okres pracy ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym podlega zaliczeniu do okresu wymaganego do nabycia emerytury . Reasumując uznać należało, że ubezpieczony spełnia przesłankę co najmniej 25-letniego okresu ubezpieczenia. Mając to na uwadze Sąd na podstawie art.477 14 §2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że S. B. przysługuje prawo do emerytury od 6 lutego 2015r. ,tj. od chwili ukończenia przez ubezpieczonego
6. roku życia.