Sygnatura akt VI Ka 1207/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lutego 2016 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Marcin Schoenborn Protokolant Katarzyna Kajda-Broniewska przy udziale Bożeny Sosnowskiej Prokuratora Prokuratury Okręgowej po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2016 r. sprawy A. S. s. W. i B. , ur. (...) w B. oskarżonego z art. 278§1 kk w zw. z art. 278§5 kk w zw. z art. 11§2 kk na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 28 września 2015 r. sygnatura akt III K 907/14 na mocy art. 437 kpk , art. 438 kpk , art. 435 kpk uchyla zaskarżony wyrok, również wobec S. M. , który apelacji nie wnosił i sprawę oskarżonych A. S. i S. M. przekazuje Sądowi Rejonowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. sygn. akt VI Ka 1207/15 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 5 lutego 2016 r. Sąd Rejonowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 września 2015 r. sygn. akt III K 907/14 uznał oskarżonych S. M. i A. S. za winnych popełnienia zarzucanego im czynu z art. 278 § 1 kk i art. 278 § 5 kk przy zast. art. 11 § 2 kk , przyjmując, że polegał na tym, iż w nocy z 11 na 12 czerwca 2014 r. w G. działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, z mieszkania nr (...) przy ul. (...) , zabrali w celu przywłaszczenia telefon komórkowy marki H. (...) o wartości 300 złotych, telefon komórkowy marki N. (...) o wartości 200 złotych, laptopa marki S. o wartości 1.600 złotych oraz kartę bankomatową (...) wystawioną przez (...) S.A. w W. na szkodę Z. S.
(1)i za to na mocy art. 278 § kk przy zast. art. 11 § 3 kk i art. 33 § 2 kk wymierzył: S. M. karę 1 roku pozbawienia wolności, zaś A. S. karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, nadto obu oskarżonym kary grzywny w ilości po 40 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych wobec każdego z nich. Przy czym wykonanie kar pozbawienia wolności w oparciu o przepisy art. 69 § 1 i 2 kk w zw. z art. 70 § 1 pkt 1 kk warunkowo zawiesił na okresy próby wynoszące dla każdego z oskarżonych po 2 lata, w następstwie czego z powołaniem się na art. 63 § 1 kk okres zatrzymania w sprawie S. M. przypadający na 13, 14 i 15 czerwca 2014 r. zaliczył temu oskarżonemu na poczet orzeczonej wobec niego kary grzywny. Ponadto na mocy art. 46 § 1 kk orzekł wobec oskarżonych obowiązek częściowego naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego kwot po 700 złotych. W końcu z powołaniem się na art. 627 kpk i przepisy ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych obciążył oskarżonych kosztami sądowymi, tj. wydatkami w przypadających na nich częściach oraz opłatami. Z wyrokiem tym nie zgodził się obrońca A. S. . Zaskarżając orzeczenie w zakresie rozstrzygnięć dotyczących tego oskarżonego w całości i na jego korzyść oraz zarzucając mu w ogólności błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na niezasadnym przyjęciu, że A. S. dopuścił się przypisanego mu czynu, a będący następstwem naruszeń prawa procesowego, tj. art. 5 § 2 kpk , art. 7 kpk , art. 410 kpk , art. 366 § 1 kpk i art. 167 kpk , wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie tego oskarżonego, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wyrok bez zaskarżenia uprawomocnił się zatem względem drugiego z oskarżonych. Sąd Okręgowy w Gliwicach zważył co następuje. Apelacja obrońca musiała skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i to również wobec S. M. , który apelacji nie wnosił oraz przekazaniem sprawy obu oskarżonych do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Jest w sprawie oczywistym, że oskarżonym przypisano popełnienie przestępstwa we współsprawstwie z jeszcze jedną osobą znaną z imienia i nazwiska, która nie została z nimi oskarżona w jednym postępowaniu tylko dlatego, iż na etapie postępowania przygotowawczego nie udało się jej przesłuchać z powodu niemożności ustalenia miejsca przebywania i zaszła konieczność wyłączenia materiałów w zakresie dotyczącym tej osoby do odrębnego postępowania. Nastąpiło to postanowieniem Policji z dnia 12 sierpnia 2014 r. (k. 67). Konsekwencją tego było z kolei to, iż Prokurator wnosząc w dniu 20 sierpnia 2014 r. do sądu zatwierdzony przez siebie akt oskarżenia sporządzony przez Policję nie wnioskował o przesłuchanie tejże osoby w charakterze świadka. Niewątpliwie dowód z przesłuchania tej osoby, a jest nią M. S.
(1), ojciec dzieci D. P. i brat M. S.
(2), obie panie są świadkami w sprawie, nie został też przeprowadzony z urzędu w postępowaniu przed Sądem I instancji. Analiza akt sprawy wskazuje wręcz, iż tego rodzaju czynność dowodowa pozostawała poza jakimkolwiek zainteresowaniem Sądu Rejonowego, który dysponując informacją z dnia 11 sierpnia 2014 r. o poszukiwaniach za w/w mężczyzną prowadzonych przez Komisariat Policji II w G. , w tym trzema listami gończymi, rozpoznając sprawę na szeregu terminach rozprawy pomiędzy 10 grudnia 2014 r. a 14 września 2015 r., nawet nie raczył sprawdzić, jak owe poszukiwania przebiegają. Gdyby zaś tego nie zaniechał, dowiedziałby się, że M. S.
(1)został ujęty już w dniu 9 października 2014 r. i osadzony w jednostce penitencjarnej na dość długi czas. Wystarczyło sięgnąć choćby do danych z systemu informatycznego (...) , do którego bezpośredni i stały dostęp ma każdy sąd powszechny. Uczynił to dopiero Sąd Okręgowy, by stwierdzić, że nic nie powinno stać na przeszkodzie w toku postępowania pierwszoinstancyjnego w przeprowadzeniu przesłuchania M. S.
(1)w charakterze świadka. Rację ma zaś obrońca, gdy twierdzi, że tego rodzaju czynność była konieczną dla wszechstronnego i wnikliwego wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Nie trudno o tego rodzaju wniosek, gdy rzeczywiście w materiale dowodowym zgromadzonym przez Sąd Rejonowy próżno odnaleźć dowód, który wprost świadczyłby o winie oskarżonych. Obaj nie przyznali się do popełnienia zarzucanego im czynu, choć potwierdzili, że byli z S. w mieszkaniu pokrzywdzonego, gdzie w czwórkę odurzali się alkoholem. Zaprzeczyli jednak zaborowi tego, czego utratę zgłosił pokrzywdzony, nie zorientowany nawet, kto konkretnie go okradł, a wiążący tę okoliczność jedynie z obecnością w jego mieszkaniu wspomnianych trzech mężczyzn. Co jednak istotne, oskarżeni zdawali się do pewnego stopnia sugerować, iż kradzieży z mieszkania pokrzywdzonego bez ich udziału, zapewne pod nieuwagę, mógł dokonać M. S.
(1), na którego konkretnie sprawstwo wskazywać mają zeznania M. R. oraz zabezpieczone paragony z kasy fiskalnej ze sklepu (...) przy ul. (...) (k. 37) w powiązaniu z zestawieniem operacji na rachunku bankowym (k. 34). To on miał bowiem używać utraconej przez Z. S.
(2)karty bankomatowej i to w krótkim czasie po opuszczeniu mieszkania pokrzywdzonego. Wedle A. S. , który wraz z M. wówczas do sklepu nie wchodził i obaj czekali na zewnątrz, S. miał im podczas opuszczania mieszkania pokrzywdzonego jedynie oznajmić, iż teraz on będzie stawiał alkohol. Okoliczności tej nie zaprzeczył S. M. , a jedynie zasłonił się niepamięcią wynikającą ze spożytego alkoholu odnośnie przyczyn udania się do sklepu po kolejną porcję alkoholu. Jednocześnie z zeznań A. F. - sąsiadki pokrzywdzonego, całkowicie pominiętych przez Sąd Rejonowy, o czym muszą przekonywać pisemne motywy zaskarżonego wyroku, wynika, że miała widzieć opuszczających jego mieszkanie trzech mężczyzn i nie dostrzec niczego, co by wskazywało, że wcześniej okradli gospodarza tego lokum (k. 14). O tyle zaś jej spostrzeżenia muszą uchodzić za istotne w sprawie, że jak to równie dobrze wynika z zeznań pokrzywdzonego, akurat wtedy, gdy towarzysze od alkoholu opuścić mieli jego mieszkanie pozostawiając go w nim samemu, utracić mógł on jedynie dwa telefony, kartę bankomatową i klucze do mieszkania. Brak laptopa miał bowiem stwierdzić dopiero później, konkretnie po tym, jak po zgłoszeniu kradzieży powrócił do mieszkania, co wskazywałoby raczej, że przedmiot ten został wyniesiony dopiero w okolicznościach, które naprowadził świadek R. , a wskazał on, że oskarżeni i S. po zakupach mogli udać się z powrotem do mieszkania pokrzywdzonego. Ważkim jest jednak, iż A. S. twierdził, iż wówczas już wrócił do swego mieszkania zlokalizowanego powyżej kondygnacji, na której zamieszkał świadek R. , wciąż jednak poniżej piętra, na którym znajdowało się lokum pokrzywdzonego. Z kolei M. konsekwentnie twierdził, że zastali wówczas zamknięte mieszkanie pokrzywdzonego, a wobec tego, że nikt im nie otworzył, udali się do swoich domostw w tym samym budynku. Tak też miał postąpić S. , przy czym wedle sugestii oskarżonych, to on ewentualnie miałby mieć zabrany wcześniej klucz do mieszkania pokrzywdzonego. Wynikałoby z tego, że miałby też sposobność samemu powrócić do zamkniętego mieszkania pokrzywdzonego i po jego otwarciu zabranym kluczem skraść bez wiedzy i udziału oskarżonych przedmiotowego laptopa. Wcześniej natomiast nic nie stałoby na przeszkodzie, by również pod nieuwagę odurzonych solidnie alkoholem oskarżonych zabrać niewielkich rozmiarów dwa telefony i kartę bankomatową oraz klucze do mieszkania, a następnie ukryć je w swym odzieniu w taki sposób, by także S. M. i A. S. się nawet nie zorientowali w dokonanej kradzieży. Jak wyjaśnił A. S. , miało być też tak, że był czas, w którym pokrzywdzony przez pewien czas był w swym mieszkaniu sam z S. . Okoliczności, w jakich pokrzywdzony odzyskał klucze od mieszkania, o których komunikowała M. S.
(2)– dziewczyna oskarżonego S. , jednocześnie siostra M. S.
(1)– nie są z kolei tego rodzaju, by cokolwiek z nich wynikało obciążającego dla oskarżonych. Klucze miała po prostu znaleźć obok wejścia do klatki przy schodach o godz. 8:00 w dniu 12 czerwca 2014 r.. Jednocześnie D. P. - matka dzieci M. S.
(1)– przyznała, iż dnia następnego otrzymała od niego pieniądze w kwocie 200 złotych z przeznaczeniem dla dzieci, co równie dobrze sugerowałoby, że akurat to M. S.
(1)mógł spieniężyć łup i podzielić się zarobkiem z bliskimi, tym samym mógłby mieć powód, aby wykorzystać okazję i dla własnych potrzeb samemu okraść pokrzywdzonego. Jest oczywistym, że te wszystkie okoliczności, z których części nawet nie dostrzegł Sąd Rejonowy (kwestia okoliczności utraty laptopa, uprzedniego dokonania zaboru kluczy do mieszkania i powrotu pod jego zamknięte drzwi po zakupach w sklepie (...) , a także pieniędzy przekazanych D. P. przez M. S.
(1)), wymagały skonfrontowania z twierdzeniami trzeciego z mężczyzn, który wedle tez oskarżenia miał brać udziału w przedmiotowej kradzieży na szkodę Z. S.
(2), czyli z tym, co ma do powiedzenia M. S.
(1). Kiedy zaś na etapie sądowym zdezaktualizowały się przyczyny niemożności jego przesłuchania w dochodzeniu, Sąd Rejonowy dążąc do oparcia rozstrzygnięcia na prawdziwych ustaleniach faktycznych obowiązany był wykazać się z urzędu inicjatywą dowodową i doprowadzić do przesłuchania w charakterze świadka M. S.
(1), w razie potrzeby, z uwagi na uprawnienie z art. 182 § 3 kpk , dysponując podczas tej czynności również jego wyjaśnieniami złożonymi w sprawie wyłączonej do odrębnego prowadzenia, podlegającymi odczytaniu na zasadzie art. 391 § 1 i 2 kpk . Nakazywał mu to art. 366 § 1 kpk i art. 167 kpk . Nie czyniąc tego, Sąd I instancji niewątpliwie obraził wskazane przepisy prawa procesowego. Mogło mieć to też wpływ na treść zaskarżonego wyroku, skoro naprowadzone powyżej okoliczności wynikające z dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego nie dają wcale tak jednoznacznego spojrzenia na kwestię sprawstwa i winy oskarżonych, jak chciał ją widzieć Sąd Rejonowy. Wymaga ona dogłębniejszego wyjaśnienia, a posłużyć ma temu właśnie przesłuchanie M. S.
(1). Już tylko z tych względów, które w równym stopniu, jak tego wymaga art. 435 kpk , odnoszą się do obu oskarżonych, zaskarżony wyrok, również wobec niewnoszącego apelacji S. M. , nie mógł się ostać, a postępowanie pierwszoinstancyjne wymaga ponowienia. Stąd też przedwczesnym byłoby się odnosić do pozostałych zarzutów podniesionych w środku odwoławczym. Jego rozpoznanie należało zatem po myśli art. 436 kpk ograniczyć do uwzględnionego uchybienia, którego stwierdzenie zadecydowało o wydaniu przez Sąd odwoławczy orzeczenia kasatoryjnego. W żadnym natomiast razie zgromadzony dotychczas materiał dowodowy nie wystarczał, by w instancji odwoławczej zapadło merytoryczne orzeczenie kończące postępowanie, w szczególności treści postulowanej przez skarżącego. W ponownym postępowaniu Sąd Rejonowy obowiązany jest powtórzyć postępowanie w pełnym dotychczasowym zakresie oraz uzupełnić je o przesłuchanie M. S.
(1). Dla prawidłowego przeprowadzenia tej czynności należałoby też wykorzystać materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wyłączonej do odrębnego prowadzenia. Trzeba więc dołączyć również akta tej sprawy. Wydaje się jednak na ten moment, iż w zakresie zeznań A. F. , N. M. , M. R. , M. S.
(2)i D. P. będzie Sąd Rejonowy uprawniony poprzestać na ich ujawnieniu w trybie art. 442 § 2 kpk . Powinien natomiast przesłuchać pokrzywdzonego i rozwiać sprzeczności w jego dotychczasowych zeznaniach odnośnie wartości utraconych telefonów. Jeśli zaś wyłoni się potrzeba przeprowadzenia jeszcze innych dowodów, Sąd I instancji nie uchyli się od tego. Uwagę tę Sąd Okręgowy czyni dlatego, iż zdaniem obrony winni zostać dodatkowo przesłuchani siostra i szwagier pokrzywdzonego, których ten jako pierwszych miał na gorąco informować o kradzieży. Trzeba mieć zatem na baczeniu i taką ewentualność. Dopiero zgromadzony kompletnie materiał dowodowy podda Sąd Rejonowy wszechstronnej i wnikliwej analizie oraz swobodnej ocenie zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania, wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, po czym wyciągnie prawidłowe wnioski końcowe, pamiętając o obowiązującym w dalszym postępowaniu zakazie reformationis in peius , a także o tym, że z reguły in dubio pro reo z art. 5 § 2 kpk wynika zakaz czynienia domniemań niekorzystnych dla oskarżonego, zaś o dowodzie z poszlak jako pełnowartościowym dowodzie winy można mówić dopiero wówczas, gdy zespół (łańcuch) poszlak rozumianych jako udowodnione fakty uboczne prowadzi pośrednio, tj. w drodze logicznego rozumowania, do stwierdzenia jednej tylko wersji zdarzenia (fakt główny), z której wynika, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu ( por. wyrok SN z 21 października 2002 r., V KKN 283/01, LEX nr 56843 ). Z tych względów Sąd Okręgowy orzekł jak w części dyspozytywnej swego wyroku.