Sad powszechny, I ACz 1405/13

Sygn. akt I ACz 1405/13 POSTANOWIENIE Dnia 28 sierpnia 2013r Sąd Apelacyjny w Poznaniu Wydział I Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSA Bogdan Wysocki (spr.) SSA Mariola Głowacka SSA Marek Górecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 sierpnia 2013r sprawy z powództwa M. K. i J. Ś. przeciwko J. K. o wyłączenie wspólnika oraz z powództwa wzajemnego J. K. przeciwko M. K. i J. Ś. o rozwiązanie spółki na skutek zażalenia powodów (pozwanych wzajemnych) od postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 27 czerwca 2013r w sprawie o sygn. IX GC 373/12 postanawia: oddalić zażalenie /-/ M. Głowacka /-/ B. Wysocki /-/ M. Górecki UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem sąd I instancji umorzył postępowanie z powództwa głównego (o wyłączenie pozwanego ze spółki jawnej) z uwagi na śmierć pozwanego. W ocenie sądu roszczenie o wyłączenie wspólnika spółki jawnej ma charakter niemajątkowy i jest ściśle związane z osobą tego wspólnika. Prawa i obowiązki pozwanego, związane z tym roszczeniem nie wchodzą w skład spadku ( art. 922 § 2 kc ), co oznacza, że nie ma podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie przepisu art. 174 § 1 pkt. 1 kpc . Dalsze postępowanie w sprawie stało się zbędne a wydanie wyroku niedopuszczalne, co skutkowało umorzeniem postępowania na podstawie przepisu art. 355 § 1 kpc . W zażaleniu na to postanowienie powodowie (pozwani wzajemnie) wnieśli o „zmianę zaskarżonego postanowienia i zawieszenie postępowania” oraz zasądzenie na ich rzecz od pozwanego kosztów postępowania zażaleniowego, zarzucając naruszenie art. 60 ksh , poprzez brak jego zastosowania, a także naruszenie art. 96 kpc „poprzez uwzględnienie wniosku pochodzącego od podmiotu nieuprawnionego do jego złożenia” . W odpowiedzi na zażalenie adwokat H. M. wniósł o oddalenie zażalenia w całości oraz o „zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych” . Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wymaga wyraźnego podkreślenia, że, jakkolwiek nie wynika to expressis verbis z sentencji zaskarżonego postanowienia, orzeczeniem tym Sąd Okręgowy umorzył postępowanie wyłącznie w części dotyczącej powództwa głównego, czyli o wyłączenie zmarłego pozwanego ze spółki jawnej Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe (...) sp.j. z siedzibą w G. . Wniosek taki należy wyprowadzić zarówno z treści części wstępnej wymienionego orzeczenia (jakkolwiek na skutek oczywistej niestaranności przedmiot postępowania określono tam jako „o zapłatę”), jak i jego uzasadnienia. W tej sytuacji tracą na znaczeniu zarzuty zażalenia, odnoszące się do rzekomego naruszenia art. 60 ksh . Sąd I instancji nie stwierdził bowiem, że spadkobiercy pozwanego nie wstąpili w jego prawa i obowiązki, jako wspólnika spółki jawnej. Wstąpienie takie należy przy tym uznać za rzecz oczywistą, jeśli zważyć na treść § 13 ust. 3 umowy spółki. Z kolei niemożliwe już a limine było uwzględnienie wniosku zażalenia o „zmianę zaskarżonego postanowienia i zawieszenie postępowania”, bowiem tak sformułowany wniosek wykracza poza materię (zakres rozstrzygania) zaskarżonego orzeczenia. Niemniej, nawet gdyby uznać, że wniosek zażalenia zawiera implicit e żądanie jego uchylenia, nie mógłby on zostać uwzględniony. Niezależnie bowiem od oceny charakteru roszczenia o wyłączenie wspólnika spółki jawnej (majątkowego lub niemajątkowego) postępowanie w sprawie musiało ulec umorzeniu z chwilą śmierci pozwanego. Stosownie do treści art. 355 § 1 kpc , sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania m.in. wówczas, gdy wydanie wyroku stało się z innych przyczyn zbędne . Z kolei przyjmuje się, że wydanie wyroku staje się zbędne, gdy cel postępowania zostaje osiągnięty w inny sposób, zwykle na skutek zdarzeń, do jakich dochodzi poza procesem (por. np. P.Telenga, „Komentarz aktualizowany do art. 355 kodeksu postępowania cywilnego ” , LEX). W związku z tym należy zwrócić uwagę, że, stosownie do przepisu art. 63 § 2 ksh , sąd może orzec o wyłączeniu wspólnika ze spółki wyłącznie z ważnych przyczyn, dotyczących danego wspólnika. Celem postępowania o wyłączenie jest zmiana składu osobowego spółki poprzez usunięcie z niej wspólnika, którego dalsze pozostawanie w spółce, z uwagi na jego przymioty osobiste lub indywidualne zachowania (zawinione lub niezawinione), zagrażałoby interesom spółki lub usprawiedliwionym interesom pozostałych wspólników. Z chwilą śmierci wspólnika, przeciwko któremu wystąpiono z powództwem o jego wyłączenie ze spółki, wymieniony cel wszczętego postępowania sądowego zostaje, z przyczyn oczywistych, definitywnie osiągnięty. Dalsze procedowanie w takiej sprawie staje się w tej sytuacji zbędne, co powinno skutkować umorzeniem postępowania na podstawie przepisu art. 355 § 1 kpc . Bezzasadny był natomiast zarzut naruszenia przez sąd I instancji przepisu art. 96 kpc . Sąd bowiem miał obowiązek umorzyć postępowanie z urzędu, niezależnie od treści wniosków stron w tym przedmiocie, niezwłocznie po uzyskaniu informacji o zgonie pozwanego. Z oczywistych przyczyn nie mógł być uwzględniony wniosek o zasądzenie „na rzecz pozwanego” kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym. Pomijając absurdalność tak sformułowanego wniosku (pozwany nie żyje) należy stwierdzić, że pismo adwokata H. M. , nazwane odpowiedzią na zażalenie ( i zawarty tam wniosek o zasądzenie kosztów postępowania), w ogóle nie mogło wywołać skutków procesowych. Udzielone mu bowiem przez pozwanego pełnomocnictwo w sprawie z powództwa głównego wygasło z chwilą śmierci mocodawcy ( art. 96 zd. 1 kpc ). Z tych przyczyn na podstawie przepisów art. 385 kpc w zw. z art. 397 § 2 zd. 1 kpc Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji. /-/ M. Głowacka /-/ B. Wysocki /-/ M. Górecki