Sad powszechny, II K 16/15

(1). T. W.

(1)zaproponował T. M. , aby ten założył na swoje dane działalność gospodarczą. Za namową W. oskarżony założył działalność gospodarczą pod nazwą (...) z siedzibą S. . Pewnego dnia T. W.

(1)poprosił oskarżonego o dokumenty firmowe i numer konta bankowego T. M. , a oskarżony mu je przekazał. Następnie T. W.

(1), M. S. i T. M. przystąpili do działania mającego na celu oszukanie T. W.

(2)prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą (...) . Jeden z tych mężczyzn skontaktował się z pracującym dla T. W.

(2)L. P. i zaproponował sprzedaż żołądków wieprzowych w ilości 25 ton po konkurencyjnej cenie z wykorzystaniem własnego transportu. L. P. przedstawił tę ofertę T. W.

(2). Ten zaproponował sprzedaż tego towaru do firmy (...) . Firma ta zgodziła się kupić tonę żołądków na próbę. L. P. złożył zamówienie w firmie (...) , a T. W.

(2)dokonał przelewu pieniędzy na jego konto. W celu realizacji tego zamówienia, mężczyźni zamówili tonę żołądków wieprzowych u R. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Ubojnia (...) z siedzibą w P. . W dniu 25 marca 2010r. R. R. wysłał własnym transportem towar do firmy (...) . Sprawcy nie zapłacili R. R. kwoty 4 944 złotych za wysłany przez niego towar. W związku z powodzeniem pierwszej współpracy, T. W.

(2)za pośrednictwem L. P. zamówił w firmie oskarżonego kolejne 24 tony żołądków wieprzowych, które miały być dostarczone do firmy (...) w O. . T. W.

(2)uzgodnił z nią zakup telefonicznie, a ta zgodziła się dokonać na jego konto przedpłaty na poczet zakupu w kwocie 50 000 złotych. Pod koniec marca 2010r. na e-maila L. P. sprawcy przysłali z adresu mailowego T. M. fakturę pro forma na kwotę 101 352 złote. W następstwie tego T. W.

(2)w dniu 31 marca 2010r. przelał na konto oskarżonego T. M. kwotę 10 000 złotych. Następnie w dniu 9 kwietnia 2010r. przelał na jego konto 70 000 złotych. Wykorzystując zaliczkę od K. Z. i dokładając swoje pieniądze. Towar do firmy (...) miał dotrzeć w dniu 13 kwietnia 2010r. W międzyczasie T. W.

(2)w dniu 7 kwietnia 2010r. zamówił w firmie oskarżonego kolejne 6 ton żołądków wieprzowych, które miały być dostarczone do firmy (...) w R. . Firma ta dokonała przedpłaty na konto T. W.

(2)w kwocie około 28 000 złotych. Na konto L. P. przyszła faktura pro forma z firmy oskarżonego na kwotę 25 338 zł, a kwotę tę T. W.

(2)przelał na konto T. M. w dniu 9 kwietnia 2010r. Obie dostawy nie doszły do skutku, a ostatni kontakt telefoniczny ze sprawcami miał miejsce w dniu 13 kwietnia 2010r., kiedy podali oni fałszywe dane dotyczące kierowcy oraz numery rejestracyjne samochodu, którym miały być dostarczone żołądki wieprzowe. Pieniądze z rachunku bankowego oskarżonego T. M. zostały częściowo wypłacone z bankomatu za pomocą karty bankomatowej, którą oskarżony przekazał M. S. i T. W.

(1), a w dniu 9 kwietnia 2010r. T. M. pobrał osobiście z banku pieniądze w kwocie raz 25 000 złotych, a drugi 70 000 złotych i przekazał je M. S. , a ten T. W.

(1). W czasie dokonania powyższych przestępstw oskarżony miał zachowaną zdolność do rozpoznania ich znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem. Powyższych ustaleń Sąd dokonał na podstawie następujących dowodów: częściowo wyjaśnień oskarżonego T. M. , zeznań pokrzywdzonych T. W.

(2)i R. R. oraz zeznań świadków: L. P. , M. M.

(1), E. P.

(1), K. Z. , S. B. , częściowo zeznań M. S. oraz dokumentów z k. 6-15, 47-49, 55, 63, 65-66, 68, 73-76, 82-83, 88-89, 98-104, opinii z k. 286-287. Zebrane dowody pozwoliły na ustalenie mechanizmu, który doprowadził do doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez R. R. i T. W.

(2). Oceniając zebrane dowody w pierwszym rzędzie wskazać należy, iż nie budzi wątpliwości, iż pokrzywdzeni zostali oszukani – ich zeznania w tym względzie są w pełni wiarygodne. Zeznania T. W.

(2)znajdują nadto oparcie w pełni wiarygodnych zeznaniach pomagającego mu w działalności L. P. , jak i jego kontrahentów K. Z. oraz S. B. , a także w dowodach z operacji bankowych, fakturach i emailach. Stąd same okoliczności, iż R. R. został doprowadzony do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci żołądków wieprzowych wartości 4 944 złote oraz, iż T. W.

(2)został doprowadzony do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 105 338 zł, nie budzą z punktu widzenia dowodowego najmniejszych wątpliwości. Większym problemem było ustalenie sprawców tych przestępstw. W ocenie Sądu oskarżony T. M. dopuszczając się wyżej ustalonych przestępstw nie działał sam. Całość działania przestępczego była dokładnie zaplanowana i zrealizowana. Zdaniem Sądu wykraczała poza możliwości oskarżonego. Zdaniem Sąd „mózgiem” całej operacji był T. W.

(1), a oskarżony T. M. został wykorzystany jako ostatnie ogniwo przestępstw. Już w swoich pierwszych wyjaśnieniach oskarżony wskazywał okoliczności, w jakich został wplątany w przestępczą działalność przez T. W.

(1). Niestety prokurator nie uznał za potrzebne zweryfikowanie jego linii obrony. Gdyby wyczerpał inicjatywę dowodową, na ławie oskarżonych razem z T. M. zasiedliby z pewnością T. W.

(1)i M. S. . Zdaje sobie Sąd sprawę, iż oskarżony ma prawo do obrony i realizując ją może mówić nieprawdę o udziale tych dwóch mężczyzn w czynach, które mu zarzucono. Jednak w przekonaniu Sądu zebrane dowody potwierdzają w sposób niebudzący wątpliwości, iż zasadnicza część wyjaśnień oskarżonego (nie cała) na wiarę zasługuje. Zdaniem Sądu w sposób zupełnie przekonujący o zorganizowaniu całości przestępstw przez T. W.

(1)i M. S. , świadczą dowody w postaci zeznań E. P.

(1), M. M.

(1)i częściowo zeznania samego M. S. . Świadek E. P.

(2)przekonująco relacjonowała przebieg znajomości z M. S. . Wynajmował on jej i oskarżonemu mieszkanie, a następnie namówił oskarżonego do złożenia firmy. Zgodnie z oskarżony zeznała, iż oskarżony wypłacał pieniądze z banku pod naciskiem M. S. . Znała T. W.

(1)i była przekonana, iż M. i K. S. pracowali właśnie dla niego. Z jej zeznań zatem wypływa analogiczna jak z wyjaśnień oskarżonego wersja, iż oskarżony był nakłoniony do założenia działalności gospodarczej, a następnie przejęte zostały jego dokumenty firmowe i dostęp do konta bankowego. Obdarzając wiarą te zeznania, zdaniem Sądu depozycje te w pełni potwierdzają wersję oskarżonego. Zeznania E. P.

(1)maja charakter zeznań świadka bezpośredniego na okoliczności w tej sprawie rozpoznawane. Ważne jednak znaczenie w obdarzeniu wiarą części wyjaśnień oskarżonego, mają zeznania świadka M. M.

(1). Co prawda nie miał on praktycznie żadnych wiadomości w sprawie niniejszej, ale został wykorzystany do popełnienia przestępstw o gospodarczym tle przez tę samą osobę – T. W.

(1). Z jego wiarygodnych zeznań wyłania się analogiczny jak z wyjaśnień oskarżonego obraz przestępczej działalności T. W.

(1), który do wyłudzania pieniędzy wykorzystywał osoby znajdujące się w trudnym położeniu życiowym. Do dowodów potwierdzających tezę, iż to T. W.

(1)stał za popełnieniem przestępstw rozpoznawanych w sprawie niniejszej, zaliczyć należy również część zeznań M. S. . Zdaniem Sądu wiarygodna jest ta część jego zeznań, z których wynika, że T. M. był jedną z osób, która podła ofiarą T. W.

(1). Wiarygodne są jego zeznania, iż „na prośbę” T. W.

(1)jeździł z T. M. wypłacać pieniądze z banku. Pieniądze te oddał potem W. . Tę część zeznań Sąd obdarzył wiarą, albowiem koresponduje ona z wyjaśnieniami oskarżonego i zeznaniami świadka E. P.

(1). Jako zaś niewiarygodną uznał Sąd tę część jego depozycji, w której przeczy on swojemu udziałowi w przestępstwie – jego depozycje zmierzają w tym względzie jedynie do uniknięcia odpowiedzialności karnej. Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości w świetle wyjaśnień oskarżonego i zeznań E. P.

(1), iż M. S. współdziałał z T. W.

(1)i stanowił istotne ogniowo w przestępstwie – to M. S. z racji wynajmowania mieszkania oskarżonemu, skontaktował go z W. i uczestniczył w założeniu przez oskarżonego działalności. On przejął dokumentny firmowe i dostęp do konta bankowego. Z zeznań M. M.

(1)wynika przy tym, iż S. chwalił się do niego jak z W. oszukali M. . Te względy z kolei doprowadziły uznania zeznań T. W.

(1)w zakresie, w jakim przeczy on swemu udziałowi w przestępstwach, za niewiarygodne – świadek w ten sposób zmierza wyłącznie do uniknięcia odpowiedzialności karnej z tytułu udziału w przestępstwach rozpoznawanych w sprawie niniejszej. Częściowo jednak Sąd neguje wyjaśnienia oskarżonego i uznaje, że stanowi ta część realizację prawa do obrony. Otóż w przekonaniu Sądu nie może być uznana za wiarygodną ta część wyjaśnień oskarżonego, w których twierdzi on, że zupełnie nie współdziałał w popełnieniu przestępstwa, poza udostępnieniem danych i odebraniem pieniędzy. Z zeznań bowiem L. P. wynika, iż rozmawiał on przez telefon właśnie z T. M. . Przyznać należy, iż oskarżony posiada specyficzny sposób wymowy (wada wymowy) i łatwo rozpoznać jego głos. Stąd zeznania L. P. , który rozpoznał jego głos są w pełni przekonujące. Wskazać należy, iż zupełnie nie są podobne do jego głosu, głosy M. S. i T. W.

(1). Stąd tę część wyjaśnień oskarżonego Sąd zakwestionował. Zeznania pozostałych osób nie wpłynęły na ustalenia faktyczne sprawy. W świetle powyższych ustaleń, opartych na zaprezentowanej ocenie materiału dowodowego, należało przypisać T. M. , iż: 1. w dniu 25 marca 2010r. w nieustalonym miejscu, działając wspólnie i w porozumieniu z M. S. oraz T. W.

(3)i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadził w błąd R. R. (...) Ubojnia (...) w siedzibą w P. , co do zamiaru wywiązania się z transakcji handlowej, w ten sposób, że zamówił tonę żołądków wieprzowych, a po ich dostarczeniu nie uiścił należności, doprowadzając R. R. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem wartości 4 944 złote; 2. w okresie od marca 2010r. dnia bliżej nieustalonego do dnia 9 kwietnia 2010r., w nieustalonym miejscu, działając wspólnie i w porozumieniu z M. S. oraz T. W.

(3)i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wprowadził w błąd T. W.

(2)(...) z siedzibą w C. , co do zamiaru wywiązania się z transakcji handlowej, w ten sposób, że bez zamiaru dostarczenia przyjął od T. W.

(2)zamówienia na dostarczenie: pod koniec marca 2010r. 24 ton żołądków wieprzowych oraz w dniu 7 kwietnia 2010r. 6 ton żołądków wieprzowych, a następnie po przelaniu przez T. W.

(2)na jego konto bankowe kwoty 105 338 złotych, nie wywiązał się ze zobowiązania dostarczenia w/w towaru, doprowadzając T. W.

(2)do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 105 338 złotych. Dowodowo nie da się ustalić, który z w/w wykonywał poszczególne elementy ustalonego opisu przestępstwa, ale nie budzi wątpliwości, iż wszyscy działali wspólnie i w porozumieniu, a celem ich działania było doprowadzenie obu pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Z istoty współsprawstwa wynika, że każdy ze współsprawców ponosi odpowiedzialność za całość uzgodnionego przestępstwa, a więc także w tej części, w której znamiona czynu zabronionego zostały zrealizowane zachowaniem innego lub innych współsprawców (por. postanowienie SN z 1 III 2005r., III KK 249/04, OSNKW 2005r., nr 7-8, poz. 63). Współsprawcą jest nie tylko ten, kto faktycznie wykonuje całość lub część znamion wykonawczych, lecz także ten, którego zachowanie „dopełniło” zachowanie innych uczestników porozumienia w stopniu, który zgodnie z porozumieniem i podziałem ról współdecydował o popełnieniu przestępstwa (por. A. Wąsek w O. Górniok i in. Komentarz t. 1, str. 268). Zatem samo udostępnienie dokumentów firmowych i konta bankowego, a następnie wypłata przez oskarżonego T. M. pieniędzy, stanowiło zachowanie dopełniające oszukańcze działania podejmowane przez telefon i e mail względem obu pokrzywdzonych. Bez udziału więc T. M. nie doszłoby do dokonania oby tych oszustw. Dlatego Sąd przypisał oskarżonemu współudział w dokonaniu obu przestępstw. Zachowania oskarżonego wyczerpują dyspozycje art. 286 § 1 k.k. Zgodnie z tym przepisem odpowiedzialności karnej podlega ten, kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inna osobę do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, m. in. za pomocą wprowadzenia jej w błąd. W obu przypadkach oskarżony działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, zgodnie z art. 115 § 4 k.k. Doprowadził pokrzywdzonych do niekorzystnego rozporządzenia mieniem – R. R. wysłał na zamówienie tonę żołądków wieprzowych i nie otrzymał za ten towar zapłaty; T. W.

(2)przelał pieniądze, ale nie doczekał się wysłania towaru. W obu przypadkach oskarżony wprowadził w błąd pokrzywdzonych co do zamiaru wywiązania się ze zobowiązania – od początku nie miał zamiaru zapłacić za towar R. R. , ani dostarczyć towaru T. W.

(2). Oskarżony ponosi winę w dokonaniu tych przestępstw – jest dorosły, w pełni poczytany. Nie ekskulpuje go wskazywane działanie w wyniku strachu – jeśli faktycznie obawiał się T. W.

(1)i M. S. winien był zgłosić się do organów ścigania. Wymierzając kary za przypisane przestępstwa Sąd baczył na stopień winy sprawcy i stopień społecznej szkodliwości przypisanych przestępstw. Uznał, iż oskarżony działał umyślnie, ale został wplątany w dokonanie przestępstw przez inne osoby. Działał pod ich presją, wykazał się brakiem doświadczenia życiowego i zbytnią ufnością. Dopuścił się jednak wysoko społecznie szkodliwego przestępstwa, doprowadzając pokrzywdzonych do rozporządzenia mieniem w dużych rozmiarach. Dlatego Sąd wymierzył mu kary roku pozbawienia wolności oraz ze względu na działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej grzywnę w liczbie 100 stawek dziennych. Ustalając wysokość stawki Sąd wziął pod uwagę, iż oskarżony jest młody, zdrowy, w pełni zdolny do pracy, nie ma nikogo na sowim utrzymaniu. Ze względu na dotychczasową niekaralność, uznał Sąd, iż dla osiągnięcia celów kary pozbawienia wolności, a zwłaszcza zapobieżeniu dokonania w przyszłości przestępstwa, wystarczające będzie warunkowe zawieszenie wykonania tej kary na 3 letni okres próby. Stosowanie kary wolnościowej ma przy tym na celu umożliwienie oskarżonemu wywiązania się z nałożonego obowiązku naprawienia szkody. Odnośnie obowiązku naprawienia szkody, uznał Sąd, iż zasadne jest częściowe zobowiązanie go do wyrównania strat pokrzywdzonym. Był on bowiem tylko jednym z 3 współsprawców przypisanych przestępstw. Z tytułu ich popełnienia odniósł niewielką tylko korzyść majątkową, a lwią część pieniędzy przejęli M. S. i T. W.

(1). W przekonaniu Sądu po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, wszczęte zostanie postępowanie karne przeciwko nim – w razie ich skazania, winni być oni zobowiązani do naprawienia pozostałej części szkód wyrządzonych obu pokrzywdzonym. Nadto pamiętać należy, iż niewątpliwie naprawienie szkody, o jakiej mowa w art. 46 § 1 k.k. z natury rzeczy winno spełniać swą funkcję kompensacyjną, jednak nie może sądowi umknąć z pola widzenia, iż jest to głównie środek penalny, co sprawia, że przy kształtowaniu jej wysokości niezależnie od rozmiaru ujemnych następstw przestępstwa, należy uwzględnić warunki osobiste oskarżonego, w tym też możliwości materialne, pozwalające na stosowne miarkowanie takiego środka (por. w yrok SA w Katowicach z 11.02.2013r., II AKa 268/12, Biul. SA Ka 2013/3/8). Oskarżony zaś T. M. ma niewielkie możliwości zarobkowe i majątkowe – stąd zobowiązanie go do naprawienia szkody w pełnej wysokości, przekraczałoby znacznie jego możliwości i czyniło środek iluzorycznym i skazanym na niepowodzenie. Zupełnie inaczej w tym zakresie należy ocenić możliwości naprawienia szkody przez M. S. i T. W.

(1), a zobowiązanie tylko oskarżonego do naprawienia szkody stanowiłoby oczywistą niesprawiedliwość orzeczenia. Zatem stosując się do art. 56 k.k. w zw. z art. 55 k.k. , Sąd zobowiązał oskarżonego do naprawienia szkody w części, stosownej do jego udziału w przypisanych przestępstwach. Z uwagi na rzeczywiste pozbawienie wolności w sprawie, Sąd na mocy art. 63 § 1 k.k. okres ten zaliczył na poczet efektywnie wykonywanej grzywny. Orzeczenie o zwrocie wydatków dla oskarżyciela posiłkowego oparł Sąd na art. 627 k.p.k. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 624 § 1 k.p.k. – oskarżony uzyskuje niewielkie dochody, winien przede wszystkim naprawić szkodę, a stąd wniosek, iż uiszczenie kosztów sądowych byłoby dla niego zbyt uciążliwe. SSR Marek Gorgol