Sygn. akt III AUa 429/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 listopada 2015 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Ewa Cyran /spr./ Sędziowie: SSA Iwona Niewiadowska-Patzer SSA Izabela Halik Protokolant: insp.ds.biurowości Beata Tonak po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 r. w Poznaniu sprawy R. O. przeciwko Wojskowemu Biuru Emerytalnemu w P. o wysokość świadczenia na skutek apelacji Wojskowego Biura Emerytalnego w P. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt VII U 3128/14 oddala apelację. SSA Izabela Halik SSA Ewa Cyran SSA Iwona Niewiadowska-Patzer UZASADNIENIE Decyzją z dnia 27 marca 2014 r. nr (...) Wojskowe Biuro Emerytalne w P. po rozpoznaniu wniosku R. O. z dnia 4 lutego 2014 roku, przyznało mu emeryturę wojskową od dnia 1 lutego 2014 roku na podstawie art. 31 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 Nr 8 poz. 66 z późn. zm.). Do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia przyjęto uposażenie należne wnioskodawcy według stawek obowiązujących w dniu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej, tj. na dzień 31 stycznia 2014 roku, wg grupy 10 -w kwocie 3.600,00 zł. Wyliczona w ten sposób podstawa wyniosła 5.313,75 zł, a wysokość miesięcznego świadczenia do wypłaty wyniosła 3.138,95 zł. Wysokość świadczenia została ustalona poprzez obliczenie procentowego wymiaru przysługującej emerytury, który wyniósł 72,07% z tytułu wysługi emerytalnej. Od powyższej decyzji odwołanie złożył w przepisanym prawem trybie i terminie R. O. . Odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i podwyższenie wysokości emerytury do pełnego wymiaru, czyli 75%. W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że zakwestionowano wyciągi rozkazów Komendanta (...) , które stwierdzają nabycie uprawnień każdego zainteresowanego żołnierza zawodowego do podwyższenia wymiaru emerytury o 1% za dany rok służby, w którym takie uprawnienia zdobył. Także zakwestionowano zaświadczenie wystawione przez Komendanta (...) , w którym stwierdzono, że w latach 1996-2004 i 2009-2013 odwołujący wykonywał zadania służbowe w charakterze sapera biorącego udział w pracach minerskich z wykorzystaniem materiałów wybuchowych w ramach szkoleń poligonowych. Sąd Okręgowy – Wydział Ubezpieczeń Społecznych w P. wyrokiem z dnia 18 listopada 2014r. (sygn. akt VII U 3128/14) zmienił zaskarżoną decyzję i zobowiązał organ rentowy do podwyższenia emerytury odwołującego do 75% podstawy wymiaru. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny. R. O. ( ur. (...) ) jest zawodowym żołnierzem. Od dnia 03.09.1986 r. do dnia 19.08.1989 r. odwołujący pełnił służbę wojskową jako kadet Szkoły (...) Wyższej Szkoły (...) . Z dniem 20 sierpnia 1989 r. odwołujący został powołany do zawodowej służby wojskowej, którą pełnił do dnia 31 stycznia 2014 r. W okresie pełnienia czynnej służby wojskowej odwołujący zajmował stanowiska: dowódcy plutonu w Szkole (...) , instruktora w Zespole (...) i (...) oraz w Zespole (...) , starszego instruktora w Zespole (...) - K. , (...) Szkoły (...) K. oraz podoficera-specjalisty. Odwołujący służbę pełnił w Wyższej Szkole (...) pancernych oraz w Centrum Szkolenia (...) w P. . Odwołujący ukończył kurs udoskonalający dla patroli rozminowania misji sił stabilizacyjnych i pokojowych oraz kurs w zakresie rozminowania (...) polskiego kontyngentu wojskowego. Nadto odwołujący wziął udział w szkoleniu z zakresu przeciwdziałania improwizowanym urządzeniom wybuchowym C- (...) wg. formuły „ T. the T. ". R. O. posiada uprawnienia do samodzielnego kierowania pracami przy obsłudze i eksploatacji zestawów do wystrzeliwania ładunków wydłużonych oraz uprawnienie do samodzielnego kierowania pracami inżynieryjnymi przy użyciu bojowych środków minerskich. Odwołujący rozkazami dziennymi Komendanta (...) w latach 2010-2013 prowadził zajęcia inżynieryjno-saperskie. Do prac minerskich jakie wykonywał w ramach szkolenia z użyciem materiałów wybuchowych należało, m.in.: sporządzanie ładunków materiałów wybuchowych, wykonywanie zapalników lontowych i wysadzanie ładunków (...) wykonywanie i wysadzanie ogniowych i elektrycznych sieci wybuchowych, wykonywanie przejść w klasycznych i narzutowych polach minowych wykorzystując ładunki materiału wybuchowego, wykonywanie okopów na wozy bojowe za pomocą ładunków materiału wybuchowego i niszczenie różnego rodzaju konstrukcji za pomocą materiałów wybuchowych. Rozkazami dziennymi Komendanta (...) stwierdzono, że odwołujący: - w latach 1996-2000 prowadził zajęcia praktyczne z wykorzystaniem materiałów wybuchowych w ilości przekraczającej w przepisach normy, co uprawnia do podwyższenia podstawy wymiaru emerytury wojskowej o 1% za każdy rok, - w latach 2001-2004 wykonywał zadania służbowe z wykorzystaniem materiałów wybuchowych w ilości przekraczającej określone w przepisach normy, co uprawnia do podwyższenia podstawy wymiaru emerytury wojskowej o 1%, - w latach 2009-2010 wykonywał zadania służbowe (minimum 12 razy w roku) z wykorzystaniem materiałów wybuchowych w ilości przekraczającej określone w przepisach normy, co uprawnia do podwyższenia podstawy wymiaru emerytury wojskowej o 1 %, - w latach 2011-2012 wykonywał zadania służbowe w charakterze sapera, w wymiarze przekraczającym dwanaście dni w ciągu roku kalendarzowego, co uprawnia do podwyższenia podstawy wymiaru emerytury wojskowej o 1%, - w 2013 roku wykonywał zadania służbowe w charakterze sapera biorącego udział w pracach minierskich z wykorzystaniem materiałów wybuchowych w ramach szkoleń poligonowych, w wymiarze przekraczającym dwanaście dni w ciągu roku kalendarzowego, co uprawnia podoficera do podwyższenia podstawy wymiaru emerytury wojskowej o 1%. Rozkazem Personalnym Nr - (...) z dnia 25 lipca 2013 r. Dowódca (...) zwolnił st. chor. szt. R. O. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy, ponieważ upłynął termin dokonanego przez żołnierza zawodowego R. O. wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W dniu 4 lutego 2014r. odwołujący złożył wniosek o ustalenie prawa do emerytury w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej w dniu 31.01.2014r. z dniem 31 stycznia 2014 roku. Decyzją Nr (...) z dnia 20.02.2014 r. ustalono dla odwołującego świadczenie pieniężne przysługujące mu przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w okresie od dnia 01.02.2014 r. do dnia 31.01.2015 r. w wysokości 4.905,00 zł miesięcznie. W zaświadczeniu z dnia 11 marca 2014r. Komendant (...) stwierdził, że R. O. w latach 1996-2004 i 2009-2013 wykonywał zadania służbowe w charakterze sapera biorącego udział w pracach minerskich z wykorzystaniem materiałów wybuchowych w ramach szkoleń poligonowych, w ilości przekraczającej normy określone w przepisach, co uprawnia w/w podoficera do podwyższenia podstawy wymiaru emerytury o 1%. Zaskarżoną decyzją z dnia 27 marca 2014 r. przyznano odwołującemu emeryturę wojskową od dnia 1.02.2014r. na podstawie art. 31 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U z 2004 Nr 8 póz. 66 z późn. zm.). Do podstawy wymiaru świadczenia przyjęto uposażenie należne wg stawek obowiązujących w dniu zwolnienia tj. uposażenie wg grupy
- Podstawa wymiaru świadczenia wyniosła 5.313,75 zł. Świadczenie zostało zawieszone w okresie od 01.02.2014 r. do 31.01.2015 r. na podstawie art. 41 ust. 2 w/w ustawy, ponieważ odwołujący pobrał świadczenie pieniężne przysługujące po zwolnieniu ze służby. Decyzją z dnia 28 marca 2014r. Wojskowe Biuro Emerytalne dokonało waloryzacji emerytury wojskowej odwołującego. Odwołujący udowodnił wysługę emerytalną 27 lat 4 miesięcy i 28 dni. Na podstawie powyżej przedstawionego stanu faktycznego, Sąd I instancji wydał powyższy wyrok uznając, odwołanie za uzasadnione. Sąd Okręgowy podkreślał, że spornym w niniejszej sprawie pozostaje w zasadzie to czy odwołujący R. O. brał udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub w pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów - co najmniej przez 12 dni w roku. Wojskowe Biuro Emerytalne uważa że nie ma podstaw do zwiększenia wysługi emerytalnej. Zdaniem organu rentowego odwołujący nie przedstawił dokumentów z których wynikałoby, że pełniąc służbę na stanowiskach instruktora, starszego instruktora, Komendanta Szkoły (...) i podoficera-specjalisty wykonywał zadania bezpośrednio w charakterze sapera. Zdaniem Sądu Okręgowego odwołujący latach 1996-2004 oraz 2009-2013 wykonywał zadania w charakterze sapera, przeprowadzając szkolenia inżynieryjno-saperskie, podczas których prowadził zajęcia praktyczne z wykorzystaniem materiałów wybuchowych oraz brał udział w pracach minerskich z wykorzystaniem materiałów wybuchowych w ramach szkoleń poligonowych. Powyższe znajduje potwierdzenie w rozkazach dziennych za w/w okres nadto w zaświadczeniu z dnia 11.03.2014 r. Komendant (...) w rozkazach dziennych wewnętrznych stwierdził pełnienie służby przez odwołującego w warunkach szczególnych (w charakterze sapera), z tytułu której przysługuje wzrost emerytury wojskowej. W ocenie Sądu I instancji z przedstawionych dokumentów, które znajdują się w aktach emerytalnych wynika, że odwołujący: - prowadził zajęcia praktyczne z wykorzystaniem materiałów wybuchowych, - brał udział w pracach minerskich z wykorzystaniem materiałów wybuchowych w ramach szkoleń poligonowych. Analiza materiału dowodowego zdaniem Sądu jednoznacznie pozwala stwierdzić, iż R. O. uczestniczył w rozminowywaniu przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych, a przede wszystkim brał udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów przez co najmniej 12 dni w ciągu roku kalendarzowego - tym samym wyczerpuje przesłanki przewidziane w kolejnych rozporządzeniach Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur wojskowych. W rozkazach dziennych Komendanta (...) za lata 2010-2013 (przedstawionych przez odwołującego) wskazano tematykę prowadzenia zajęć praktycznych w ramach szkoleń poligonowych. Odwołujący m.in. prowadził szkolenia z zakresu: niszczenia elementów konstrukcji drewnianych, stalowych; sporządzania i wysadzania ogniowych i elektrycznych sieci wybuchowych; wykonywania ukrycia dla (...) metodą wybuchową; posługiwania podstawowymi materiałami wybuchowymi i środkami zapalającymi; budowy okopów i ukryć sposobem wybuchowym mechanicznym; wykonywania przejść w zaporach minowych; budowy okopu dla wozu bojowego sposobem wybuchowym i mechanicznym; rozpoznawania i pokonywania narzutów zapór minowych; wykonywania przejść w klasycznych i narzutowych zaporach minowych; sporządzania i wysadzania elektrycznych sieci bojowych; sporządzania zapalnika lontowego; budowy, rozpoznawania i pokonywania zapór inżynieryjnych; sporządzania zapalnika lontowego i wysadzania ładunku materiału wybuchowego; wysadzania sposobem ogniowym i elektrycznym; rodzaju podstawowych min wojsk własnych, ich budowa, ustawianie, unieszkodliwianie i oznakowanie, ogólne wiadomości o minach będących na wyposażeniu armii innych państw; sporządzani sieci wybuchowych; pokonywania zapór minowych; organizacji rozbudowy fortyfikacyjnej posterunku i punktu obserwacyjnego oraz wykonywania prac minerskich w działaniach bojowych. Szkolenia były przeprowadzane na poligonie. Odwołującemu przydzielano materiały wybuchowe. Odwołujący był rozliczany z zużytych materiałów wybuchowych. Jak słusznie zauważył odwołujący wykonywanie zadań w charakterze sapera w jego przypadku polegało na prowadzeniu szkoleń poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych, a więc na bezpośrednim uczestniczeniu w tych szkoleniach. Były to zajęcia praktyczne, dlatego też Sąd podziela to stanowisko. W ocenie Sądu organ rentowy błędnie zinterpretował przepis powołanego wcześniej rozporządzenia, uznając że odwołujący nie brał udziału w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych. Przepis nie mówi w jakim charakterze należy brać udział w szkoleniu, a uznanie, że branie udziału w charakterze prowadzącego zajęcia praktyczne z wykorzystaniem materiałów wybuchowych jest niewystarczające nie znajduje logicznego uzasadnienia. Na uwagę zasługuje również fakt, że odwołujący posiadał odpowiednie kwalifikacje do prowadzenia szkoleń poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych. Posiadał uprawnienia do samodzielnego kierowania pracami przy obsłudze i eksploatacji zestawów do wystrzeliwania ładunków wydłużonych oraz uprawnienie do samodzielnego kierowania pracami inżynierskimi przy użyciu bojowych środków minerskich. Odwołujący zgodnie z § 16 ust. 2 pkt 5 rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 lutego 2012 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin (Dz. U. z 2012 r., póz. 194), przedstawił wyciągi z rozkazów dowódcy jednostki wojskowej stwierdzających udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub w pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów w celu udokumentowania okresu służby wojskowej pełnionej w szczególnych warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury. Reasumując, Sąd Okręgowy uznał, że R. O. udowodnił wykonywanie służby w charakterze sapera biorącego udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych i tym samym uznał, że jego emeryturę należy podwyższyć o 1% podstawy wymiaru za każdy rok służby w latach 1996-2004 i 2009-
- Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Okręgowy na podstawie powołanych w uzasadnieniu przepisów prawa materialnego oraz art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i podwyższył wysokość emerytury do pełnego wymiaru, czyli 75%, mając na uwadze art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2013 r. poz. 666). Wyrok ten w całości apelacją zaskarżył pozwany organ rentowy zarzucając: naruszenie prawa tj. 15 ust. 1 pkt. 2 lit.c ustawy z dnia 10.12.1993r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 2013r. poz. 666 ze zm.) w zw. z § 1 ust. 2 pkt. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27.2.1995r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur wojskowych (Dz.U. Nr 21, póz. 110 ze zm.) w zw. z § 10 ust. 1 pkt. 3 oraz § 16 ust. 2 pkt. 5 rozporządzenia. Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.2.2012r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin (Dz.U. z 2012r., póz. 194) polegające na przyjęciu, że ubezpieczonemu przysługuje prawo do zwiększenia emerytury z tytułu pełnienia służby w charakterze sapera, a w konsekwencji, że emerytura ubezpieczonego wynosi 75% podstawy wymiaru. Wskazując na powyższe podstawy apelacji pozwany organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na apelację odwołujący żądał jej oddalenia. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja pozwanego organu rentowego nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, a zebrany materiał, poddał wszechstronnej ocenie z zachowaniem granic swobodnej oceny dowodów przewidzianej przez art. 233 § 1 k.p.c. Na tej podstawie Sąd Okręgowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, które tutejszy Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własne. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadzał się do ustalenia czy R. O. spełnia warunki do podwyższenia wysokości emerytury wojskowej z tytułu pełnienia służby w szczególnych warunkach w latach 1996-2004 oraz 2009-2013 a jego istota do ustalenia czy odwołujący brał udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub w pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów - co najmniej przez 12 dni w roku. Na wstępie rozważań, należało powołać podstawy prawne niniejszego orzeczenia. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2013 r. poz. 666), emerytura dla żołnierza, który pozostawał w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., wynosi 40% podstawy jej wymiaru za 15 lat służby wojskowej i wzrasta, z zastrzeżeniem 1a, o: 1) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy dalszy rok tej służby; 2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok okresów składkowych poprzedzających służbę, nie więcej jednak niż za trzy lata tych okresów; 3) 1,3% podstawy wymiaru - za każdy rok okresów składkowych ponad trzyletni okres składkowy, o których mowa w pkt 2; 4) 0,7% podstawy wymiaru - za każdy rok okresów nieskładkowych poprzedzających służbę. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 2 lit. c, emeryturę podwyższa się o 1% podstawy wymiaru za każdy rok służby pełnionej bezpośrednio w charakterze skoczków spadochronowych i saperów. W myśl art. 18 ust.1 kwota emerytury bez uwzględnienia dodatków, zasiłków i świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 25, nie może przekraczać 75% podstawy wymiaru emerytury. Na podstawie § 2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 lutego 1995 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższenia emerytur wojskowych (Dz. U. Nr 21, póz. 110), emeryturę wojskową podwyższa się o 1% podstawy wymiaru za każdy pełny rok zawodowej służby wojskowej pełnionej bezpośrednio w charakterze sapera biorącego udział w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych albo uczestniczącego w szkoleniu poligonowym z wykorzystaniem uzbrojonych min bojowych lub w pracach minerskich z wykorzystaniem materiału wybuchowego - nie mniej niż 12 razy w ciągu roku. W myśl § 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur wojskowych (Dz. U. Nr 159, poz. 946), emeryturę wojskową podwyższa się o 1% podstawy wymiaru za każdy pełny rok zawodowej służby wojskowej pełnionej bezpośrednio w charakterze sapera, jeżeli żołnierz uczestniczył w rozminowywaniu i oczyszczaniu terenu z przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych albo brał udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub w pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów - co najmniej przez 12 dni w ciągu roku kalendarzowego. Słusznie ocenił Sąd I instancji, iż analiza materiału dowodowego jednoznacznie pozwala stwierdzić, iż R. O. uczestniczył w rozminowywaniu przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych, a przede wszystkim brał udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych lub pracach minerskich z wykorzystaniem tych materiałów przez co najmniej 12 dni w ciągu roku kalendarzowego - tym samym wyczerpuje przesłanki przewidziane w kolejnych rozporządzeniach Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur wojskowych. Z przedstawionych dokumentów tj. wyciągów z rozkazów dowódcy jednostki wojskowej, które znajdują się w aktach emerytalnych wynika bowiem, że odwołujący prowadził zajęcia praktyczne z wykorzystaniem materiałów wybuchowych oraz brał udział w pracach minerskich z wykorzystaniem materiałów wybuchowych w ramach szkoleń poligonowych. Nie znajduje uznania Sądu Apelacyjnego argument pozwanego organu rentowego, że przedłożone przez ubezpieczonego rozkazy nie stwierdzają pełnienia służby bezpośrednio w charakterze sapera, lecz potwierdzają wykonywanie zadań służbowych w charakterze sapera a pojęcia te nie są równoznaczne. Odwołujący brał udział w szkoleniach przeprowadzanych na poligonie. Przydzielano mu materiały wybuchowe z czego był rozliczany. Wykonywanie zadań w charakterze sapera w jego przypadku polegało na prowadzeniu szkoleń poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych. Odwołujący posiadał odpowiednie kwalifikacje do prowadzenia szkoleń poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych. Słusznie w tych okolicznościach ocenił Sąd I instancji, że R. O. udowodnił wykonywanie służby w charakterze sapera biorącego udział w szkoleniach poligonowych z wykorzystaniem materiałów wybuchowych i tym samym uznał, że jego emeryturę należy podwyższyć o 1% podstawy wymiaru za każdy rok służby w latach 1996-2004 i 2009-2013 dlatego zmienił zaskarżoną decyzję i podwyższył wysokość emerytury do pełnego wymiaru czyli do 75%. Uwzględniając powyższe Sąd Apelacyjny na podstawie przepisu art.385 k.p.c. oddalił apelację. SSA Izabela Halik SSA Ewa Cyran SSA Iwona Niewiadowska-Patzer