Sad powszechny, III Cz 848/15

(1)( B. ) o świadczenie pieniężne w przedmiocie skargi dłużnika na czynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Rybniku K. D. , w sprawie sygn. akt Kmp 15/13 na skutek zażalenia wierzycielek na rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 postanowienia Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 12 maja 2014 r., sygn. akt I Co 41/14 postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że nie obciążyć wierzycielek kosztami postępowania. SSR (del.) Miłosz Dubiel SSO Andrzej Dyrda SSO Barbara Braziewicz Sygn. akt III Cz 848/15 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 maja 2014r. Sąd Rejonowy w Zabrzu – w sprawie egzekucyjnej z wniosku wierzycieli D. B. i V. B. przeciwko dłużnikowi R. B.

(2)w przedmiocie skargi na czynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Rybniku K. D. ( D. ), sygn. akt Kmp 15/13 – umorzył postępowanie wywołane wniesieniem skargi oraz zasądził od wierzycielek solidarnie na rzecz dłużnika kwotę 177 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że dłużnik wniósł skargę na postanowienie komornika sądowego w przedmiocie przyznania wierzycielom kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu zabezpieczającym w kwocie 600 zł, podczas gdy w ocenie dłużnika koszty te winny być przyznane w kwocie 150 zł. Komornik uwzględnił skargę w całości i przyznał pełnomocnikowi wierzycielek koszty zastępstwa procesowego w wysokości 150 zł – stąd też postępowanie w przedmiocie skargi należało umorzyć w oparciu o art. 355 § 1 k.p.c. O kosztach postępowania orzekł w oparciu o art. 98 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Orzeczenie to w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania - jego punktu 2, zaskarżyły wierzycielki, które domagały się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez nieobciążanie wierzycielek kosztami postępowania w wysokości 177 zł. Zarzuciły naruszenie prawa procesowego tj. art. 98 §1 k.p.c. , polegające na obciążeniu wierzycielek kosztami postępowania, mimo nie istnienia w niniejszej sprawie podstawy do obciążania wierzycielek w tym zakresie. W uzasadnieniu podniosły, iż wnoszący skargę dłużnik na czynności komornika domagał się obniżenia przyznanych wierzycielkom kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu zabezpieczającym w kwocie 600 zł do kwoty 150 zł. Komornik uwzględnił skargę dłużnika z innych powodów niż podnoszone przez niego w skardze. Komornik sprostował oczywistą niedokładność rachunkową i zastąpił kwotę 600 zł kwotą 150 zł. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie wierzycielek zasługiwało na uwzględnienie. Zasadą jest, iż zgodnie z art. 770 k.p.c. to dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji (…). Przepis art. 770 zd. 1 , przyznając wierzycielowi zwrot kosztów niezbędnych do celowego przeprowadzenia egzekucji, zasadniczo wyłącza zastosowanie uregulowanej w art. 98 § 1 zasady odpowiedzialności za wynik sprawy. W kwestiach nieuregulowanych w art. 770 k.p.c. do rozliczenia kosztów egzekucji pomiędzy stronami mają odpowiednie zastosowanie przepisy art. 98-110 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Jednakże zasada odpowiedzialności za wynik sprawy ma zastosowanie, gdy sąd działa jako sąd egzekucyjny, a zatem także w sytuacji gdy sąd rozstrzyga o postępowaniu wywołanym skargą na czynność komornika. W niniejszej sprawie wniesiona skarga przez dłużnika została przez samego komornika uwzględniona, aczkolwiek z przyczyn innych niż przywołane w skardze przez skarżącego. W wyniku podjętych działań przez komornika przyznano pełnomocnikowi wierzyciela koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym w wysokości 150zł. Przy czym komornik postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2014r. na podstawie art. 350 k.p.c. w zw. z art. 13 §2 k.p.c. sprostował oczywistą niedokładność rachunkową w pkt 9 zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia 19 grudnia 2013r., w postanowieniu o przyznaniu kosztów zastępstwa w postępowaniu egzekucyjnym z 19 grudnia 2013r. oraz pkt 3 postanowienia o zakończeniu i umorzeniu postępowania z 25 lutego 2014r. poprzez zastąpienie kwoty 600zł przyznanych kosztów zastępstwa kwotą 150zł. Zatem, w ocenie Sądu Okręgowego, w okolicznościach sprawy mimo, iż skarga dłużnika odniosła skutek i mogła znaleźć do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zastosowanie zasada odpowiedzialności za wynik sprawy - art. 98 k.p.c. , to jednak obciążenie wierzycielek solidarnie kwotą 177zł tytułem zwrotu kosztów postępowania nie można było uznać za właściwe i słuszne. Art. 98 k.p.c. statuuje zasadę odpowiedzialności za wynik procesu zgodnie z którą strona przegrywająca proces zobowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Zasada ta może doznać wyłomu jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, w których stosownie do regulacji prawnej zawartej w art. 102 k.p.c. sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów, albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Art. 102 k.p.c. urzeczywistniający zasadę słuszności, jako wyjątkowy nie konkretyzuje „wypadków szczególnie uzasadnionych”, toteż ich kwalifikacja należy do sądu, który winien mieć na względzie całokształt okoliczności konkretnej sprawy i zasady współżycia społecznego. Do kręgu okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek z art.102 k.p.c. należą zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i będące na „zewnątrz” procesu zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony (zob. Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego…, tom I, pod red. prof. dr hab. T. Erecińskiego, WP LexisNexis, W-wa 2002, k.268). W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że do kręgu okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 102 k.p.c. zalicza się między innymi ciężką sytuację strony przegrywającej (orzeczenie Sądu Najwyższego z 17.11.1972 r., I PR 423/72, OSN 1973, Nr 7-8, poz. 138), czy też szczególny charakter sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z 15.03.1983 r., I Cz 30/82). W niniejszej sprawie komornik uwzględnił skargę dłużnika, jednakże z przyczyn branych przez siebie pod uwagę z urzędu, a nie podnoszonych przez skarżącego. Powyższe skutkowało umorzeniem postępowania na mocy art. 355 § 1 k.p.c. w zw. z art.13§2 k.p.c. wywołanego wniesieniem skargi. Słusznie podnoszą skarżące w zażaleniu, iż w okolicznościach sprawy nie powinny one ponosić konsekwencji błędnie ustalonych przez komornika kosztów zastępstwa adwokackiego. W okolicznościach sprawy zaistniały podstawy do zastosowania regulacji art.102 k.p.c. wobec wierzycielek. W ocenie Sądu Okręgowego, wystąpił wypadek szczególnie uzasadniony przemawiający za nieobciążaniem w całości wierzycielek kosztami postępowania. W niniejszej sprawie, Sąd Okręgowy uznał, że za zastosowaniem wobec wierzycielek dobrodziejstwa płynącego z art. 102 k.p.c. przemawiały: fakty związane z przebiegiem postępowania egzekucyjnego - przyczyna umorzenia postępowania, wadliwe działania komornika w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w związku z celowy wszczęciem skutecznej egzekucji przez wierzycielki należnych im świadczeń alimentacyjnych od dłużnika, zatem także szczególny charakter sprawy i trudna sytuacja majątkowa małoletnich wierzycielek. Z tych powodów na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 §2 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. k.p.c. orzeczono jak w sentencji.