Sad powszechny, I ACa 935/15

(1)o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 30 marca 2015 r. sygn. akt I C 1558/14

1. oddala apelację;
2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5 400 zł (pięć tysięcy czterysta złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. SSA Zbigniew Ducki SSA Wojciech Kościołek SSA Józef Wąsik Sygn. akt I A Ca 935/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 20 września 2014r powód J. S. wniósł o zasądzenie od pozwanego B. Ś.

(1)kwoty 695.047 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 2 stycznia 2014r i kosztami postępowania . W uzasadnieniu żądania powód wskazał , że umową zlecenia powierniczego z dnia 2 czerwca 2014r ze spółką (...) S.A (dalej (...) ) w imieniu której działał prezes zarządu W. R. nabył wierzytelność w stosunku do pozwanego wynikającą z pożyczonych przez niego pieniędzy umowami pożyczek z dni : 20 maja 2010r , 29 listopada 2010r oraz 22 grudnia 2010r na łączną kwotę 682.546,15 zł. Podał ,że zawiadomił pozwanego o cesji dnia 10 czerwca 2014r i wezwał go do zapłaty 30 czerwca 2014r. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazał, że wierzytelność wygasła dnia 2 lipca 2014r. na skutek potrącenia tej wierzytelności z wierzytelnością pozwanego wobec (...) , zarzucając, ze nie był powiadomiony o mającym mieć miejsce w dniu 2 czerwca 2014r. przelewie wierzytelności (...) wobec pozwanego na rzecz powoda, zakwestionował przy tym skuteczność przelewu mającego mieć miejsce w dniu 2 czerwca 2014r. Zaskarżonym przez pozwanego wyrokiem z dnia 30 marca 2015r. Sąd Okręgowy w Krakowie uwzględnił powództwo co do kwoty 682 547,15 zł z odsetkami od 6 grudnia 2014 r. W motywach orzeczenia wskazał Sąd Okręgowy na następujące fakty; Dnia 20.05.2010r zawarta została umowa pożyczki pomiędzy (...) S.A. jako pożyczkodawcą reprezentowaną przez M. M. , a B. Ś.

(1)jako pożyczkobiorcą na kwotę 250.000 zł z terminem spłaty do 20.05.2012r Dnia 29.11.2010r zawarta została umowa pożyczki pomiędzy (...) S.A. jako pożyczkodawcą reprezentowaną przez M. M. , a B. Ś.

(1)jako pożyczkobiorcą na kwotę 300.000.00 zł z terminem spłaty do 29.11.2012r . Dnia 19.07.2013r zawarta została umowa sprzedaży wierzytelności pomiędzy (...) S.A. jako cedentem - reprezentowaną przez prezesa J. Ś. , a spółką pod firmą (...) sp. z o.o. Sp. Komandytowo Akcyjną w K. reprezentowaną przez komplementariusza tj. spółkę (...) sp. z o.o. działająca przez R. R. – jako cesjonariuszem. W umowie tej cedent oświadczył, że ma wierzytelność w stosunku do B. Ś.

(1)wynoszącą na dzień 19.07.2013r 695.046,15 zł składająca się z kwoty głównej 409.917,11 zł z tytułu trzech umów pożyczek z dni: 20.05.2010r, 29.11.2010r i 22.12.2010r oraz kwoty 285.129,04 zł z tytułu odsetek od w/w pożyczek . Cedent przelał na cesjonariusza wyżej opisaną wierzytelność . Dnia 23.04.2014r zawarta została umowa sprzedaży wierzytelności pomiędzy spółką działającą pod firmą (...) sp. z o.o. Sp. Komandytowo Akcyjną w K. reprezentowaną przez komplementariusza tj. spółkę (...) sp. z o.o. działającą przez R. R. jako cedentem , a spółką pod firmą (...) reprezentowaną przez T. G. prezesa zarządu jako cesjonariuszem. W umowie tej cedent oświadczył iż posiada na dzień 23.04.2014r względem B. Ś.

(1)wierzytelność w kwocie 695.046,15 zł składającą się z kwoty głównej 409.917,11 zł z tytułu trzech umów pożyczek z dni: 20.05.2010r, 29.11.2010r i 22.12.2010r oraz kwoty 285.129,04 zł z tytułu odsetek od w/w pożyczek , nabytą dnia 19 lipca 2013r . Cedent przelał na cesjonariusza w/w wierzytelność. Cesjonariusz miał zawiadomić dłużnika o zawarciu niniejszej umowy. Tego samego dnia tj. 24.04. 2014r doszło pomiędzy (...) a B. Ś.

(1)do potrącenia kwoty 12,500 zł z tytułu zapłaty ceny do umowy sprzedaży akcji imiennych z dnia 16 kwietnia 2014r . Dnia 02 .06.2014r odbyło się posiedzenie Rady Nadzorczej spółki pod firmą (...) S.A , na którym Rada Nadzorcza uchwałą nr (...) odwołała z zarządu spółki prezesa zarządu T. G. i uchwałą nr (...) powołała w jego miejsce prezesa zarządu W. R. Tego samego dnia 02.06.2014r reprezentowana przez prezesa W. R. - jako zleceniodawca – zawarła z adwokatem J. S. – jako zleceniobiorcą umowę zlecenia na dochodzenie należności zleceniodawcy względem B. Ś.

(1)z tytułu wierzytelności wynikających trzech umów pożyczek z dni 20.05.2010r, 29.11.2010r i 22.12.2010r oraz kwoty 285.129,04 zł z tytułu odsetek od w/w pożyczek w łącznej wysokości 682.546,15 zł. Ustalono ,że zleceniobiorca będzie wykonywał zlecenie we własnym imieniu i na swoją rzecz. W tym celu zleceniodawca i zleceniobiorca zawrą miedzy sobą umowę zlecenia powierniczego przelewu wierzytelności objętej niniejszą umową na podstawie której właścicielem wierzytelności objętej niniejszą umową będzie zleceniobiorca. Również dnia 02.06.2014r w siedzibie kancelarii notarialnej odbyło się Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie (...) rejestrowane przez notariusza R. G. , na którym odwołano dotychczasowych członków Rady Nadzorczej tj. E. R. , J. P. i W. M. i powołano w ich miejsce nowych członków Rady Nadzorczej tj. B. Ś.

(1), A. Ś. i M. M. Tego samego dnia 02 czerwca 2014 Rada Nadzorcza spółki (...) w osobach B. Ś.

(1), A. Ś. i M. M. odwołała z funkcji prezesa zarządu W. R. , a w jego miejsce powołała P. M. Dnia 02 lipca 2014r pomiędzy B. Ś.

(1), a (...) reprezentowanym przez prezesa zarządu P. M. – zawarto umowę potrącenia ( poświadczoną notarialnie) - zgodnie z którą na skutek potrącenia wzajemnych wierzytelności - wierzytelność (...) została całkowicie umorzona, natomiast pozostała jeszcze wierzytelność B. Ś.

(1)względem w wysokości 296.245,33 zł. Dnia 15 stycznia 2015r Sąd Okręgowy w Krakowie w sprawach IX GC 589/14 i IX GC 590/14 – unieważnił uchwały nr (...) , Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia spółki (...) podjęte dnia 02 czerwca 2014r, a dotyczące odwołania członków Rady Nadzorczej tej spółki i powołania nowych. Powód dołączył dowód nadania do B. Ś. – pisma z dnia 10.06.2014r – awizowane dnia 16.07.2014r Dnia 2.06.2014 – zawarto pomiędzy (...) reprezentowanym przez prezesa W. R. jako cedentem - powierzającym , a J. S. – adwokatem – jako cesjonariuszem - powiernikiem – umowę zlecenia powierniczego przelewu wierzytelności mocą której cedent przeniósł na cesjonariusza wierzytelność przysługującą mu względem B. Ś.

(1)z tytułu pożyczek z dni : 20.05.2010r, 29.11.2010r, 22,12,2010r wraz z należnymi odsetkami w łącznej kwocie 682.546,15 zł. Dnia 10.06.2014r – J. S. sporządził pismo kierowane do B. Ś.

(1)zawiadamiające go ,że z dniem 2 czerwca 2014r nabył wierzytelność od (...) w stosunku do B. Ś.

(1)W tej samej dacie wystosował pismo do (...) z zawiadomieniem ,że w związku z umową zlecenia powierniczego z dnia 2.06.2014r powiadomił B. Ś. o powyższym i że dokonał przedsądowego wezwania do zapłaty Dnia 30.06.2014r – J. S. wezwał B. Ś. do zapłaty kwoty 682.546,15 zł. Dnia 18.07.2014r B. Ś.

(1)i jego żona A. Ś. sprzedali aktem notarialnym Rep. (...) spółce (...) sp. z o.o. w L. swoją nieruchomość za cenę 1.895.850,41 zł. W ocenie Sądu Okręgowego – powództwo zasługuje na uwzględnienie skoro zarzut potrącenia zgłoszony przez pozwanego okazał się bezskuteczny wobec faktu, że osoba przyjmująca w dniu 2 lipca 2014r. oświadczenie pozwanego o potrąceniu jego wierzytelności z wierzytelnością (...) nie była przedstawicielem (...) , gdyż wybrana została na stanowisko prezesa (...) przez osoby nie uprawnione do podjęcia decyzji powołaniu jej w skład zarządu (...) , co potwierdzają orzeczenia Sądu Okręgowego. Apelację od wyroku złożył pozwany zaskarżając wyrok w całości, a to wobec nieważności postępowania, pominięcia szeregu istotnych w sprawie okoliczności, w tym dotyczących skuteczności powołania P. M. na stanowisko prezesa (...) i w konsekwencji wadliwości ustaleń faktycznych leżących u podstaw tezy o nieskuteczności zarzutu potrącenia dokonanego przez pozwanego w dniu 2 lipca 2014r. przy istniejących wadach ustaleń faktycznych związanych z nabyciem wierzytelności przez powoda od spółki (...) . Na tych podstawach domagał się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postepowania apelacyjnego. W toku postepowania apelacyjnego tj. w dniu 19 października 2015r. powód przedłożył do akt odpis wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 25 maja 2015r. sygn.. akt IX GC 211/15 mocą którego stwierdzona została nieważność uchwały z dnia 2 czerwca 2014r. Rady Nadzorczej (...) w przedmiocie odwołania prezesa zarządu spółki w osobie W. R. i powołania na tę funkcję P. M. . W dniu 21 października 2015r. wobec treści ostatniego z opisanych wyroków sądowych pozwany złożył zarzut potrącenia wierzytelności przysługującej jego osobie wobec (...) a dokonany w dniu 16 października 2015r., wnosząc jednocześnie o przeprowadzenie dowodów z dokumentów świadczących o powstaniu tej wierzytelności, jako wymagalnej, przed wierzytelnością powoda w niniejszym postępowaniu, odwołując się w tym zakresie do treści art.227 i 381 k.p.c. oraz art. 513 § 2 k.c. W tej sytuacji na rozprawie apelacyjnej w dniu 22 października 2015r. pozwany ograniczył zakres zarzutów apelacji w części dotyczącej skuteczności oświadczenia o potrąceniu z dnia 2 lipca 2014r. oraz znaczenia tego zdarzenia w kontekście art.14 ustawy o KRS. W ocenie powoda stanowisko procesowe pozwanego w części dotyczącej zdarzenia z dnia jest spóźnione w rozumieniu art. 381 k.p.c. Rozpoznając apelacje zważył Sąd Apelacyjny co następuje; apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że nie jest trafny zarzut nieważności postępowania, skoro fakt kolizji terminów posiedzeń sądowych w opisanych apelacją sprawach dotyczył posiedzenia przed Sądem Okręgowym w L. , na którym obecność pozwanego (jego pełnomocnika) nie była konieczna (posiedzenie wyznaczone zostało w celu publikacji orzeczenia sądowego, a fakt złożenia wniosku o otwarcie rozprawy determinował konieczność - w wypadku jego uwzględnienia przez sąd - właściwego powiadomienia stron o nowym terminie rozprawy) z rozprawą w ocenianej sprawie, w której udział pozwanego był w jego ocenie celowy. Zarzut zatem pozbawienia pozwanego możności obrony jego praw w postępowania przed Sądem I instancji uznać należy za kontrfaktyczny. Przyczyny odroczenia rozprawy są ścisłe określone przepisami prawa procesowego i nie ma podstaw dla uznania, by wybór jednego z dwóch kolidujących terminowo posiedzeń sądowych (z których jedno nie łączyło się z koniecznością osobistego udziału) stanowił podstawę dla odroczenia jednego z nich, tym bardziej, że kwestia niemożności udzielenia substytucji, nie jest nadzwyczajnym zdarzeniem o jakim stanowi art.214 § 1 k.p.c. Powinnością zawodowego pełnomocnika jest takie zorganizowanie własnej pracy, by mocodawcy zabezpieczyć właściwą pomoc prawną. Sąd Apelacyjny za własne uznaje ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji, nie podziela też zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa procesowego. Wszystkie z okoliczności faktycznych zostały w sprawie wyjaśnione na podstawie zaoferowanych dokumentów, a ich prawna skuteczność na datę doręczenia pozwanemu odpisu pozwu, czy też wyrokowania w sprawie nie budzą wątpliwości. Wbrew jednak prawnej ocenie Sądu I instancji zagadnienie dotyczące skuteczności uchwał organów spółek kapitałowych nie łączy się z automatycznym uznaniem za nieważne uchwał rady nadzorczej o powołaniu składu zarządu spółki podjętych przez osoby wchodzące w skład rady, których nieważność powołania stwierdzono na podstawie orzeczenia sądowego. Przyjęta przez Sąd I instancji konstrukcja prawna oparta była na tezie, że skutkiem ex tunc orzeczenia stwierdzającego nieważność uchwały walnego zgromadzenia (...) z dnia 2 czerwca 2014r. o powołaniu członków rady nadzorczej (...) jest także nieważność z mocy prawa uchwały Rady Nadzorczej z dnia 2 czerwca 2014r. o powołaniu P. M. na stanowisko członka zarządu (...) i skutek prawny w postaci nieumorzenia wierzytelności zgłoszonej przez pozwanego do potrącenia z wierzytelnością spółki (...) , które to oświadczenie złożył spółce (...) w lipcu 2014r.. W ocenie Sądu Apelacyjnego zagadnienie dotyczące oceny skuteczności prawnej orzeczeń sądowych stwierdzających (ustalających) nieważność uchwał organów osób prawnych należy do jednych z bardzie kontrowersyjnych zagadnień w nauce prawa i orzecznictwie sądowym. Nie poszerzając ponad potrzebę rozważań w tej kwestii należy wskazać, że po okresie prezentacji różnych stanowisk judykatury w zakresie kwalifikacji sankcji cywilnej uchwał zgromadzeń wspólników ukształtowało się stanowisko, że wyrok sądu stwierdzający nieważność sprzecznej z ustawą uchwały wspólników ( art.425 § 1 k.s.h. ) ma charakter konstytutywny z mocą ex tunc (punkt 1i uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2013r. sygn.. III CZP 13/13 – OSNC 2014/3/23). Sąd Apelacyjny – w obecnym składzie podziela stanowisko wyrażone w motywach powyższej uchwały i to także mimo uwag krytycznych, jakie zgłoszono w literaturze przedmiotu po jej podjęciu. W konsekwencji uznał Sąd Apelacyjny – i to przeciwnie do stanowiska Sądu I instancji, że do wyeliminowania z prawnego obrotu uchwał walnego zgromadzenia spółki (...) z dnia 2 czerwca 2014r. doszło w dniu 26 lutego 2015r., kiedy stwierdzono prawomocność orzeczeń wydanych w sprawach oznaczonych sygnaturami IX GC 589/14 i IX GC 590/14, co otwierało potrzebę poczynienia w sprawie oceny, czy i w jakim zakresie podejmowanej do ostatniej z dat czynności osób trzeci korzystały z ochrony przewidzianej szczególnymi przepisami ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym . W ocenie Sądu Apelacyjnego skutkiem opisanych orzeczeń jest co prawda stwierdzenie powołania zarządu spółki (...) przez wadliwie ukonstytuowaną radę nadzorczą spółki (...) , co prima facie nie oznacza nieskuteczności czynności zdziałanych przez osoby trzecie w stosunku do spółki (...) . W tym zakresie powód winien przesłankowo powołać się na konkretne fakty, które świadczyłyby o tym, że mimo nie wyeliminowania ( w formie orzeczniczej) z prawnego obrotu uchwały o powołaniu członków zarządu uchwałą rady nadzorczej spółki (...) , ta jest nieważna z mocy prawa ( art. 58 k.c. ), z tą konsekwencją, że czynności podjęte przez pozwanego w dniu 2 lipca 2014r. w warunkach braku ochrony wynikającej ze znaczenia prawnego wpisu do rejestru sądowego nie wywołują względem spółki skutków prawnych. Stwierdzenie to – zwłaszcza w kontekście konstytutywnego charakteru wyroku stwierdzającego nieważność uchwały walnego zgromadzenia spółki i deklaratoryjnego charakteru ustalenie nieważności uchwały innego organu spółki oraz braku stosownych twierdzeń powoda - otwierało zatem celowość poczynienia w sprawie ustaleń faktycznych w zakresie ochrony prawnej pozwanego przez pryzmat art. 14 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym . Z tym, że jak wynika z oświadczenia procesowego pozwanego złożonego na rozprawie apelacyjnej pozwany nie poszukuje obecnie ochrony w powyższym zakresie. Okoliczność ta skłaniałaby do pominięcia tej oceny, gdyby nie istota postępowania apelacyjnego związanego z merytorycznym rozpoznaniem sprawy. A w tym zakresie nie sposób nie zauważyć, że stosownie do wskazanej regulacji osoba trzecia, która zawarła umowę z członkiem organu wpisanego do rejestru, który w rzeczywistości nie został skutecznie powołany na to stanowisko i która nie wiedziała o przyczynie takiego stanu rzeczy może skutecznie powoływać się na prawnie zawartą umowę ( w realiach sprawy przyjęcie oświadczenia o potrąceniu z dnia 2 lipca 2014r.). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w sprawie. Z niewątpliwych w sprawie okoliczności wynika, że pozwany wchodził w skład rady nadzorczej, która powołała P. M. w skład zarządu spółki (...) . A zatem pozwany, jako członek rady nadzorczej (powołany na to stanowisko na podstawie nieważnej uchwały), znał nie tylko okoliczności związane z powołaniem swojej osoby na stanowisko członka rady nadzorczej ale i powołania P. M. na stanowisko członka zarządu spółki (...) (na podstawie uchwały organu w skład którego wchodził pozwany), co w warunkach nieważności uchwały o powołaniu pozwanego w skład rady nadzorczej spółki (...) wykluczało jego dobrą wiarę (skoro winien wiedzieć o sprzecznym z prawem powołaniu jego osoby w skład rady, to i winien wiedzieć o nieskutecznym powołaniu członka zarządu spółki (...) ) w zakresie jakichkolwiek czynności podejmowanych z udziałem P. M. , jako członka zarządu (...) (skoro ten został powołany przez organ wadliwie ukonstytuowany) od daty podjęcia uchwały o powołaniu jego osoby w skład rady. W konsekwencji ustalenie to wyklucza także dobrą wiarę pozwanego, przy podejmowaniu ustalonych w sprawie czynności z dnia 2 lipca 2014r. W ocenie Sądu Apelacyjnego – z powyższych przyczyn - trafne jest stanowisko Sądu I instancji o niecelowości prowadzenia postępowania dowodowego w zakresie związanym z treścią akt rejestrowych spółki (...) . Tym bardziej, ze nie tyle stan akt rejestrowych co treść wpisów rejestrze posiada znaczenie dla ochrony prawnej pozwanego w świetle cytowanego przepisu. Należy także zauważyć brak cechy osoby trzeciej po stronie pozwanego (skoro działał w (...) spółki (...) ) wyklucza możność skutecznego powoływania się na wskazaną wyżej ochronę prawną. Ocenę tę wzmacnia treść prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 25 maja 2015r. sygn.. akt IX GC 211/15 mocą którego ustalona została (w deklaratywny sposób) nieważność uchwały z dnia 2 czerwca 2014r. Rady Nadzorczej (...) w przedmiocie odwołania prezesa zarządu spółki w osobie W. R. i powołania na tę funkcję P. M. . Okoliczności te wykluczają zasadność zarzutu apelacji, co do skuteczności oświadczenia pozwanego o potrąceniu w dniu 2 lipca 2014r. swojej wierzytelności z dochodzoną w niniejszym postępowaniu wierzytelnością powoda nabytą od spółki (...) . W tym miejscu należy zauważyć, że zagadnienie sankcji cywilnej nieważności uchwał rady nadzorczej spółki akcyjnej zostały wyjaśnione w punkcie 2 cytowanej wyżej uchwały Sądu Najwyższego, w której stwierdzono, ze uchwały rady nadzorczej spółki akcyjnej podlegają zaskarżeniu w drodze powództwa o ustalenie ( art. 189 k.p.c. w zw. z art. 58 k.c. ), co usprawiedliwia wniosek Sądu Apelacyjnego, że wraz z prawomocnością orzeczenia ustalającego nieważność takiej uchwały następuje eliminacja takiej uchwały z prawnego obrotu z mocą ex tunc. W ocenie Sądu Apelacyjnego zgłoszony na etapie postępowania apelacyjnego zarzut potrącenia wierzytelności wobec spółki (...) jest spóźniony z mocy art. 381 k.p.c. Potrzeba poszerzenia granic obrony pozwanego wynikała już z czynności procesowej powoda opisanej pozwem i nie ma podstaw, by czynności procesowe pozwanego związane ze wskazaniem nowych faktów w postępowaniu apelacyjnym uznać za usprawiedliwione, zwłaszcza w sytuacji, w której pierwotne z okoliczności faktycznych, a dotyczące sposobu spełnienia świadczenia (w postaci potrącenia z dnia 2 lipca 2014r.) jakościowo tożsamego ze sformułowanym procesowo zarzutem potrącenia w postępowaniu apelacyjnym ( materialnoprawnie w dniu16 października 2015r) musiały być dla pozwanego oczywiste i to dodatkowo w sytuacji, w której spółka (...) tak przed tą datą jak i później nie złożyła oświadczenia wiedzy albo woli przyznającego fakt istnienia tej wierzytelności pozwanego (oświadczenie P. M. nie było dla spółki (...) skuteczne z przyczyn dla których pozwanemu można przypisać o tym wiedzę). Wbrew zatem stanowisku pozwanego oświadczenie o potrąceniu z dnia 16 października 2015r. jest nowością, która z racji treści wskazanego przepisu może zostać pominięta przez sąd w toku postępowania apelacyjnego (brak podstaw dla badania istnienia tej wierzytelności w postępowaniu apelacyjnym w sytuacji, w której pozwany miał zachowaną możność skutecznego podniesienia tego zarzutu przed sądem I instancji, zaś nieskuteczność zarzutu potrącenia z dnia 2 lipca 2014r. w realiach sprawy mieściła się w granicach typowego ryzyka procesowego o stopniu nie trudnym do przewidzenia przez pozwanego odpowiednio działającego w procesie, co winno skłaniać pozwanego do podejmowania na etapie postępowania przed sądem I instancji dalej idących czynności, w tym także związanych z odpowiednio pojętą regułą ostrożności procesowej). W ocenie Sądu Apelacyjnego - zasady postępowania cywilnego, a zwłaszcza procesowej rzetelności, prawdy i koncentracji materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy przed sądem I instancji i wynikające z art.381 oraz art.382 k.p.c. granice przedmiotowe postępowania apelacyjnego - pozwalają uznać, że nie wszystkie nowości stanowią przedmiot oceny sądu II instancji, a tylko te które z racji określonego przebiegu postępowania przed sądem I instancji nie mogły zostać ujawnione w tamtym postępowaniu (w tym związane ze szczególną formą spełnienia świadczenia w postaci zarzutu potrącenia mającego łączyć się z istniejącą od dłuższego czasu wierzytelnością pozwanego wobec spółki (...) , której istnienia powód nie potwierdził, a także spółka (...) nie złożyła w tym zakresie żadnego oświadczenia). Z sytuacją usprawiedliwiającą konieczność podjęcia obrony w opisanym zakresie dopiero w postępowaniu apelacyjnym nie mamy do czynienia w sprawie, tym bardziej, że prawna ochrona pozwanego w wypadku skuteczności jego oświadczenia materialnoprawnego o potrąceniu z 16 października 2015r. (przy nieskuteczności procesowej tego zarzutu) łączyć się może z ochroną prawną pozwanego wynikającą z art. 840 k.p.c. w wypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu z niniejszej sprawy. W ocenie Sądu Apelacyjnego – aprobata dla stanowiska pozwanego prowadziłaby natomiast do sytuacji procesowej, w której okoliczności faktyczne dotyczące istnienia wierzytelności pozwanego względem spółki (...) stałyby się przedmiotem oceny faktycznej i prawnej po raz pierwszy na etapie postępowania apelacyjnego, pomimo, że pozwany miał zachowaną możność w postępowaniu przed sądem I instancji wykazania tych okoliczności, lecz tego nie uczynił tylko dlatego, że w nieusprawiedliwiony sposób był przekonany o trafności przyjętego przez siebie kierunku obrony. W swej konsekwencji uwzględnienie nowego zarzutu pozwanego ograniczyłoby także dwuinstancyjny charakter postępowania sądowego, skoro nie byłoby podstaw dla przyjęcia, że istota sprawy nie została wyjaśniona przez sąd I instancji (skoro w ramach tamtego postępowania pozwany podjął nieskuteczny kierunek obrony związany z nieskutecznym prawnie zarzutem potrącenia i to z przyczyn nie związanych z potrzebą badania istnienia wierzytelności pozwanego wobec spółki (...) ) w rozumieniu art.386 § 4 k.p.c. . Z tych przyczyn Sąd Apelacyjny uznał za trafny zarzut powoda zgłoszony na rozprawie apelacyjnej, co do braku podstaw dla uwzględnienia tej nowej okoliczności faktycznej w postępowaniu apelacyjnym. W ocenie Sądu Apelacyjnego – zarzut apelacji o braku skutecznego zawiadomienia pozwanego o dokonanym na rzecz powoda przelewie nie jest prawnie doniosły. Ochrona prawna z art.512 k.c. dotyczy wyłącznie sytuacji, w której doszło do spełnienia świadczenia wobec cedenta, gdy w nin. sprawie pozwany od dnia doręczenia mu odpisu pozwu wiedział o cesji między spółką (...) a powodem, a do tej daty, jak i do daty zamknięcia rozprawy przed Sądem I instancji nie dokonał skutecznej czynności potrącenia wierzytelności (jako formy spełnienia świadczenia). W ocenie Sądu Apelacyjnego – fakt zawarcia między spółką (...) i powodem umowy powierniczego przelewu wierzytelności objętej pozwem nie budzi wątpliwości. Dołączone do pozwu kopia umowy zlecenia (k.11), a zwłaszcza odpis umowy powierniczego przelewu wierzytelności (k.94) nie budzą zastrzeżeń, co do ich rzetelności na datę, w której pozwany powziął wiadomość (najpóźniej w dniu doręczenia odpisu pozwu) o treści wierzytelności powoda (od tej daty zasądzone zostały przez Sąd I instancji odsetki z tytułu opóźnienia w świadczeniu), zaś podnoszone przez pozwanego zarzuty, co do niejednoznaczności tych dokumentów usunął powód dołączając do odpowiedzi na apelację odpisy umowy (k.194-197 akt) z podpisami notarialnie potwierdzonymi ( o treści identycznej z opisanymi wyżej) . W realiach sprawy brak daty pewnej czynności zdziałanych między powodem a spółką (...) jest dla sprawy irrelewantny. Zresztą i ta kwestia nie wymaga dalszych rozważań prawnych, skoro kierunek obrony pozwanego w postępowaniu apelacyjnym (mimo swej procesowej nieskuteczności) łączył się z zarzutem procesowym opartym na treści art. 513 § 2 k.c. (związanym z dokonaną skutecznie cesją potrącanej wierzytelności). Mając to wszystko na uwadze orzekł Sąd Apelacyjny jak w wyroku na podstawie wskazanych przepisów i art. 385 k.p.c. O kosztach postepowania apelacyjnego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 98 k.p.c. SSA Zbigniew Ducki SSA Wojciech Kościołek SSA Józef Wąsik