← Polska

Sad powszechny, I ACz 261/16

Sygn. akt I ACz 261/16 POSTANOWIENIE Dnia 24 lutego 2016 roku Sąd Apelacyjny w Krakowie, Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSA Jan Kremer (spr.) Sędziowie: SSA Robert Jurga SS

§ 1i 2 k.p.c.

poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż strona powodowa we wniosku o zabezpieczenie winna „wykazać” istnienie swojego interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia w związku z tym, że brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie, a to z uwagi na fakt, że sytuacja majątkowa pozwanej spółki jest tak zła, że nie będzie on w stanie wykonać wyroku - podczas gdy ustawa wymaga jedynie uprawdopodobnienia istnienia interesu prawnego, a nie jego „wykazania”; 2. art.

§ 1i 2 k.p.c.

w zw. z art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż wskazane przez stronę powodową okoliczności nie stanowią uprawdopodobnienia jego interesu prawnego, w szczególności wobec stwierdzenie, że jedynie zła kondycja finansowa strony pozwanej może utrudnić wykonanie orzeczenia w sprawie, podczas gdy interesem prawnym jest również fakt, iż w przypadku zwłoki z zapłatą odszkodowania będzie niemożliwym doprowadzenie do stanu używalności przedmiotowego boiska wielofunkcyjnego i świadczenie odszkodowawcze w znacznej mierze straci sens i znaczenie, a więc cel postępowania nie zostanie osiągnięty — w szczególności w kontekście obowiązków strony powodowej jako organu prowadzącego Gimnazjum, stosownie do art. 5 ust. 7 u.s.o.;

  1. art. 731 k.p.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że żądanie zabezpieczenia poprzez nakazanie wykonania niezbędnych prac konserwacyjnych i zabezpieczających celem uruchomienia boiska wielofunkcyjnego na podstawie opinii biegłego zmierza do zaspokojenia roszczenia, podczas gdy prace te miałyby mieć jedynie charakter zabezpieczający bezpieczeństwo dzieci w użytkowaniu z boiska i nie mają polegać na wykonaniu na nowo całego boiska, w tym w szczególności wykonaniu nowej warstwy poliuretanowej;
  2. art. 738 k.p.c. w zw. z art.

§ 1i 2 k.p.c.

poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i niedopuszczenie oraz nieprzeprowadzenie wnioskowanego dowodu z opinii biegłego na okoliczność wskazania niezbędnych prac konserwacyjnych i zabezpieczających celem uruchomienia boiska wielofunkcyjnego, pomimo, że sąd w postepowaniu zabezpieczającym powinien opierać się na materiale zebranym w sprawie, a tenże materiał winien również obejmować opinię biegłego – strona powodowa nie jest specjalistą o nie może wiedzieć jakie dokładnie prace powinny być wykonane; 5. naruszenie przepisów postępowania – art. 755 k.p.c. poprzez jego błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że w przypadku roszczeń niepieniężnych wnioskodawca winien wskazać szczegółowy sposób zabezpieczenia, podczas gdy zgodnie z tym przepisem ciężar sposobu zabezpieczenia spoczywa na sądzie nie zaś na wnioskodawcy. Na tych podstawach strona powodowa wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia: a/ w zakresie roszczeń pieniężnych poprzez zajęcie wierzytelności z oznaczonego rachunku bankowego strony pozwanej do kwoty 415.016,30 zł oraz b/ w zakresie roszczenia niepieniężnego poprzez nakazanie stronie pozwanej wykonania w terminie czternastu dni takich prac zabezpieczających i konserwacyjnych aby możliwym było uruchomienie boiska przy Gimnazjum nr (...) w K. i udostepnienie go do użytkowania w roku szkolnym 2015/2016, z uwzględnieniem bezpieczeństwa dzieci szkolnych i wymogów norm budowlanych zgodnie z opinią biegłego sądowego z zakresu budownictwa. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, pomimo tego, że część podniesionych w nim zarzutów okazała się trafna. Zasadnie kwestionuje skarżąca przeprowadzoną przez Sąd I instancji ocenę co do wykazania przez stronę powodową interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Podkreślenia wymaga, że do udzielenia zabezpieczenia wymagane jest spełnienie przesłanek przewidzianych w art.

§ 1k.p.c.

tj. uprawdopodobnienie roszczenia i uprawdopodobnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia, przy prawidłowym wskazaniu sposobu zabezpieczenia roszczenia oraz braku przeszkód o których mowa w art.

§ 3k.p.c.

Z powyższego wynika, że przesłanką udzielenia zabezpieczenia nie jest wykazanie (udowodnienie) roszczenia i interesu prawnego. Do uprawdopodobnienia twierdzeń w postępowaniu zabezpieczającym odnoszą się ogólne reguły dotyczące uprawdopodobnienia ( art. 243 k.p.c. ), stosowane w postępowaniu cywilnym. Pomimo trafności wzmiankowanego zarzutu, zażalenie nie mogło odnieść zamierzonego skutku, albowiem w okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że strona pozwana stosownie do wymogów art.

§ 1k.p.c.

, uprawdopodobniła jednak interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Choć ze względu na charakter postępowania zabezpieczającego, okoliczności uzasadniające wniosek o udzielenie zabezpieczenia tj. roszczenie i interes prawy w udzieleniu zabezpieczenia ( art.

§ 1i 2 k.p.c.

w zw. z art. 736 § 1 pkt. 2 k.p.c. ). winny być jedynie uprawdopodobnione, a nie udowodnione, to podane przez stronę powodową twierdzenia są niedostateczne do uznania, że w przypadku braku zabezpieczenia roszczenia pieniężnego wykonanie przyszłego wyroku uwzględniającego powództwo, może być poważnie utrudnione. W paragrafie 2 art.

k.p.c. ustawodawca określił, kiedy istnieje interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia kojarząc go z celem postępowania, którym jest także umożliwienie wykonania zapadłego w sprawie orzeczenia. Celem zabezpieczenia w przypadku roszczeń nadających się do egzekucyjnego wykonania jest zapewnienie egzekucyjnej wykonalności przyszłego orzeczenia. W przypadku roszczeń o świadczenia pieniężne obawa co do egzekucyjnego wykonania przyszłego orzeczenia wynikać z faktu, iż zagrożona jest wypłacalność obowiązanego, w szczególności gdy nie posiada on dostatecznego majątku lub istnieje uzasadniona obawa, iż takiego majątku wyzbędzie się. W przypadku roszczeń pieniężnych uprawniony może powoływać się na szereg okoliczności, w tym na zagrożenie wyzbycia się majątku przez obowiązanego, nieregulowanie zobowiązań. W rozpoznawanej sprawie strona powodowa uzasadniając swój interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia roszczenia pieniężnego o zapłatę odszkodowania nie podała w istocie żadnych okoliczności leżących po stronie pozwanej, w szczególności dotyczących jej kondycji finansowej, mogących stanowić zagrożenie dla egzekucyjnego wykonania ewentualnego przyszłego orzeczenia uwzględniającego powództwo o zapłatę. Argumentacja strony powodowej zawarta w drugim zarzucie zażalenia ogranicza się do pewnych zdarzeń, które nie mają bezpośredniego związku z możliwością zaspokojenia dochodzonego roszczenia pieniężnego o odszkodowanie. Strona powodowa nie wyartykułowała żadnych obaw związanych z niewypłacalnością strony pozwanej. Strona powodowa wskazała jedynie, że w przypadku zwłoki z zapłatą odszkodowania, odszkodowanie straci sens, gdyż będzie niemożliwym doprowadzenia do stan używalności przedmiotowego boiska. Jednak twierdzenia o tym, że w przypadku braku zabezpieczenia roszczenia pieniężnego nie będzie możliwe doprowadzenie do używalności boiska nie zostały w żadnej sposób uprawdopodobnione przez stronę powodową. Nawet jednak w takim przypadku nie chodzi o zapewnienie wykonalności wyroku części dotyczącej roszczenia pieniężnego. W wskazanym w art.

§ 2k.p.c.

celu postępowania w sprawie można mówić w zasadzie w sprawach, w których zapadają orzeczenia nienadające się do egzekucyjnego wykonania. W świetle powyższego wobec braku spełnienia koniecznej przesłanki udzielenia zabezpieczenia roszczenia pieniężnego w postaci uprawdopodobnienia interesu prawnego w jego udzieleniu, brak jest podstaw do weryfikacji zaskarżonego orzeczenia w kierunku postulowanym przez skarżącą i udzielenia zabezpieczenia roszczenia pieniężnego. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że w okolicznościach sprawy brak również podstaw prawnych do udzielenia zabezpieczenia zgłoszonego w pozwie jako roszczenie alternatywne roszczenia niepieniężnego o nakazanie wykonania przez stronę pozwaną określonych prac na przedmiocie umowy. Do udzielenia zabezpieczenia wymagane jest spełnienie przesłanek przewidzianych w art.

§ 1k.p.c.

przy prawidłowym wskazaniu sposobu zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego ( art. 736 k.p.c. i art. 755 k.p.c. ) oraz braku przeszkód o których mowa w art.

§ 3k.p.c.

tj., że zabezpieczenie obciąży obowiązanego ponad miarę. Zgłoszone w pozwie żądanie alternatywne o nakazanie stronie pozwanej wykonania po raz kolejny, należycie przedmiotu umowy z dnia 24 sierpnia 2009 r. w postaci wybudowania wielofunkcyjnego boiska sportowego gimnazjum nr (...) w K. przy ul. (...) bez wątpienia obejmuje roszczenie o charakterze niepieniężnym. Z uwagi na niepieniężny charakter roszczenia zabezpieczenie wniosku powinno nastąpić według zasady określonej w art. 755 k.p.c. W przeciwieństwie do zabezpieczeń roszczeń pieniężnych, ustawodawca w art. 755 k.p.c. wprowadził otwarty katalog możliwych sposobów zabezpieczeń roszczeń niepieniężnych. Zabezpieczenie roszczenia niepieniężnego może nastąpić w każdy sposób, jaki stosownie do okoliczności będzie odpowiedni, tj. w sposób, jaki z jednej strony zapewni uprawnionemu należytą ochronę prawną, a z drugiej nie obciąży obowiązanego ponad potrzebę ( art.

§ 3k.p.c.

). W powołanym przepisie ustawodawca przykładowo wskazał, iż możliwe do wykorzystania są sposoby przewidziane dla zabezpieczeń pieniężnych oraz sposoby wskazane w pkt 1-5, co nie wyklucza możliwości zastosowania innym nieznanych kodeksowi sposobów, jakie sąd uzna za odpowiednie. W tak nakreślonych ramach sąd może wybrać każdą stosowną formę zabezpieczenia. Swoboda w wyborze sposobu zabezpieczenia ulega jednak ograniczeniu. Pamiętać przy tym należy, że zgodnie z art. 738 k.p.c. Sąd rozpoznaje wniosek o udzielenie zabezpieczenia w jego granicach, to oznacza, że nie może udzielić zabezpieczenia w sposób odmienny niż wskazany we wniosku. Nadto wskazać należy, że w myśl art. 736 § 1 k.p.c. wniosek o udzielenie zabezpieczenia powinien odpowiadać wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego, a nadto zawierać wskazania sposobu zabezpieczenia i uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek. Wskazanie sposobu zabezpieczenia winno być przy tym na tyle szczegółowe, aby umożliwić wykonanie postanowienia zabezpieczającego. Z tego względu niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 755 k.p.c. . Myli się zatem skarżący, że to nie on powinien wskazać sposób zabezpieczenia alternatywnego roszczenia niepieniężnego, lecz na sądzie spoczywa sposób określenia sposobu zabezpieczenia. W konsekwencji należy uznać, że treść wniosku o udzielenie zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego nie czyni zadość wymogowi jednoznacznego określenia sposobu zabezpieczenia, jakiego zastosowania strona powodowa się domaga. Sformułowane w nim żądanie nakazania stronie pozwanej wykonania prac zabezpieczających i konserwacyjnych na przedmiocie umowy, aby możliwe było uruchomienie boiska wielofunkcyjnego, z uwzględnieniem bezpieczeństwa dzieci i wymogów norm budowalnych zgodnie z opinią biegłego z zakresu budownictwa zawiera zwroty nieprecyzyjne, niedookreślone dotyczące zarówno zakresu prac, jak i docelowych parametrów technicznych jakie winien spełniać przedmiot umowy na użytek postepowania zabezpieczającego, przez co orzeczenie wnioskowanego przez stronę powodową sposobu zabezpieczenia doprowadziłoby do sytuacji, w której zakres nałożonego na pozwaną zobowiązania byłby trudny do jednoznacznego określenia. Braki wniosku w tym zakresie uniemożliwiają Sądowi dokładne oznaczenie sposobu zabezpieczenia, jego ocenę pod względem przesłanki interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia, wymogów z art.

§ 3k.p.c.

, przesłanek z art. 731 k.p.c. i art. 755 § 21 k.p.c. jak i ewentualną przyszłą kontrolę jego wykonania przez stronę pozwaną. W świetle powyższego, wobec braku podstaw do zastosowania wskazanego przez stronę powodową sposobu zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego przy związaniu sądu granicami wniosku ( art. 738 k.p.c. ). Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. SSA Robert Jurga SSA Jan Kremer SSO Edward Panek

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.