Sad powszechny, II Ka 22/16

Sygn. akt II Ka 22/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 marca 2016 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie Wydział II Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Marcin Świerk Sędziowie: SSO Grażyna Artymiak (spr.) SSO Anna Romańska Protokolant: protokolant Małgorzata Dąbek przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Rzeszowie - Piotra Krausa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2016 r. sprawy D. M. oskarżonego o przestępstwo z art. 207 § 1 kk i 157 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego od wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 20 października 2015 r., sygnatura akt II K 1168/14 I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok, II. kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciąża Skarb Państwa. SSO Grażyna Artymiak SSO Marcin Świerk SSO Anna Romańska Sygn. akt II Ka 22/16 UZASADNIENIE wyroku z dnia 24 marca 2016 r. Sąd Rejonowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 20 października 2015 r. (sygn. akt II K 1168/14) uznał oskarżonego D. M. za winnego z art. 207 § 1 kk i art. 157 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk (przy zastosowaniu art. 4 § 1 kk ) polegającego na tym, że oskarżony w okresie od 26 maja 2014 r. do 22 października 2014 r. w R. przy ul. (...) znęcał się psychicznie i fizycznie nad żoną I. M. w ten sposób, że będąc pod wpływem alkoholu wszczynał awantury domowe, w trakcie których poniżał ją wyzywając słowami wulgarnymi oraz powszechnie uznawanymi za obelżywe, popychał ją, szarpał, ciągnął za włosy, a nadto w dniu 27 lipca 2014r. w trakcie awantury uderzał ją butelką z wodą po klatce piersiowej co spowodowało u I. M. obrażenia ciała w postaci stłuczenia klatki piersiowej po stronie prawej, które to naruszyły czynności narządów jej ciała na okres poniżej siedmiu dni, w dniu 30 sierpnia 2014 r. szarpał ją i kopnął w pośladek powodując obrażenia ciała w postaci krwiaka o wymiarach 15x3 cm prawego pośladka, krwiaka o średnicy 1 cm na powierzchni bocznej prawego ramienia i krwiaka o średnicy 0,5 cm na powierzchni bocznej lewego ramienia a nadto w bliżej nieustalonym dniu miesiąca sierpnia 2014 r. w trakcie szarpaniny spowodował u I. M. obrażenia ciała w postaci stłuczenia palca V ręki lewej, które to naruszyły czynności narządów jej ciała na okres poniżej siedmiu dni. Za tak przypisany czyn przy zastosowaniu art. 4 § 1 kk na podstawie art. 207 § 1 kk w zw. z art. 11 § 3 kk Sąd orzekł wobec oskarżonego D. M. karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie, na zasadzie art. 69 § 1 kk , art. 70 § 1 pkt 1 kk (przy zastosowaniu art. 4 § 1 kk ) warunkowo zawiesił na okres próby 2 lat, w tym czasie na podstawie art. 73 § 1 kk oddał oskarżonego pod dozór kuratora sądowego, zaś na zasadzie art. 72 § 1 pkt 5 i 8 kk zobowiązał oskarżonego do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu i do poprawnego zachowania wobec pokrzywdzonej I. M. . Tym samym wyrokiem na podstawie art. 627 kpk Sąd zasądził od oskarżonego D. M. na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w kwocie 427,30 zł. Wyrok Sądu Rejonowego na korzyść oskarżonego zaskarżył Prokurator, który po przywołaniu art. 438 pkt 2 kpk zarzucił obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 413 § 1 pkt 6 kpk , polegającą na powołaniu normy art. 4 § 1 kk w zakresie wyrokowania i wymiaru kary oskarżonemu D. M. i w konsekwencji wskazaniu jako podstawy rozmiaru okresu próby poprzednio obowiązującego przepisu art. 70 § 1 pkt 1 kk w sytuacji, gdy w stosunku do oskarżonego należało zastosować nową ustawę, tj. przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. (Dz.U. 2015, poz. 396), która weszła w życie w dniu 1 lipca 2015 r. i jako podstawę rozmiaru okresu próby wskazać przepis art. 70 § 1 kk , a to z uwagi na brak kolizji ustawy nowej z ustawą obowiązującą poprzednio, która w realiach niniejszej sprawy nie była względniejsza dla oskarżonego D. M. . Podnosząc powyższe Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie z podstawy wyrokowania i wymierzenia kary oskarżonemu sformułowania „przy zastosowaniu przepisu art. 4 § 1 kk ” i wskazanie jako podstawy rozmiaru okresu próby przepisu art. 70 § 1 kk w miejsce obowiązującego poprzednio przepisu art. 70 § 1 pkt 1 kk . Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja prokuratora nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że Sąd Rejonowy po poprawnie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych na podstawie ocenionych zgodnie z dyspozycją art. 7 kpk dowodów oraz wyciągnął słuszne wnioski tak co do sprawstwa, bezprawności i karygodności zachowania przypisanego oskarżonemu oraz stopnia jego zawinienia. Jednocześnie stosując sankcje karne za przypisany występek zastosował wobec oskarżonego, zgodnie dyrektywami wymiaru kary i środków penalnych, trafną represję. Skarżący nie kwestionuje tychże okoliczności. Sąd Rejonowy orzekając po dniu 1 lipca 2015 r. w podstawie prawnej skazania i wymiaru sankcji karnych powołał – przy zastosowaniu art. 4 § 1 kk - przepisy ustawy Kodeks karny w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r., wskazując w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że zastosował ustawę obowiązującą poprzednio (w czasie przestępstwa), która jest względniejsza dla sprawcy. Skarżący w apelacji interpretując art. 4 § 1 kk prawidłowo podnosi, że w polskim prawie karnym obowiązuje zasada domniemania stosowania ustawy nowej. To zaś rodzi po stronie sądu orzekającego obowiązek stosowania aktualnie obowiązujących przepisów Kodeksu karnego , zaś stosowanie przepisów obowiązujących poprzednio ograniczone jest do sytuacji, w których w realiach określonej sprawy przewidują one korzystniejsze skutki względem konkretnego skazanego. W ocenie Skarżącego w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniała kolizja ustawy nowej z ustawą obowiązującą poprzednio skoro zmiany w regulacji warunkowego zawieszenia wykonania kary nie wywarły wpływu na nieprzekraczającą roku karę pozbawienia wolności wymierzoną dotychczas niekaranemu D. M. . W ocenie Prokuratora ustawa obowiązująca poprzednio nie była – wbrew stanowisku Sądu Rejonowego - względniejsza dla oskarżonego. Stosowanie reguł intertemporalnych wskazanych w art. 4 kk jest obowiązkiem sądu i na podstawie tych reguł należy rozwiązywać kolizje wynikające z różnic uregulowań prawnych zawartych w różnych ustawach obowiązujących w czasie popełnienia czynu oraz w okresach późniejszych, aż po dzień orzekania przez sąd odwoławczy. Zgodnie z dyrektywą art. 4 § 1 kk do czynów oskarżonego należy zastosować nową ustawę, chyba że zastosowanie ustawy obowiązującej uprzednio byłoby dla niego względniejsze. Rozważając problem „względności ustawy” w znaczeniu użytym w art. 4 § 1 kk należy mieć na uwadze okoliczności konkretnej sprawy (konkretnego czynu i jego sprawcy) i odnieść je nie tylko do ustawowego zagrożenia, określającego granice, w jakich sąd może orzec karę, ale również do ustawowych zasad wymiaru kary i ewentualnych innych karnoprocesowych konsekwencji skazania. Nie chodzi bowiem o ustawę abstrakcyjnie względniejszą, lecz – jak mówi art. 4 § 1 kk – względniejszą dla sprawcy. Dla oceny względności ustawy nie jest prawidłowe oznaczanie kary sprawiedliwej, a w dalszej kolejności badanie, czy kara ta mieści się w granicach sankcji nowej ustawy. Taka metoda stanowi odwrócenie logicznego porządku działania. Skoro karę wymierza się w granicach sankcji ustawowej, to najpierw należy znać te granice, zatem wybrać ustawę, która oznaczy sankcję, a dopiero następie wymierzać karę mieszczącą się w jej granicach. Ocena względności ustaw polega na zbadaniu, jakie są granice sankcji we wszystkich aspektach wymiaru kary. Rozważania w przedmiocie względności, mających zastosowanie wobec sprawcy ustaw, winny obejmować ocenę wszelkich płynących z konkretnego skazania konsekwencji, których dopiero kompleksowe rozważenie w odniesieniu do określonej osoby gwarantuje trafność wyciągniętych w tym zakresie wniosków. Do takich konsekwencji, co oczywiste zaliczyć należy również wszelkie skutki związane z zastosowaniem względem oskarżonego warunkowego zawieszenia wykonania kary. Nie sposób zgodzić się z Prokuratorem, gdy chodzi o postawiony zarzut naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 413 § 1 pkt 6 kpk , polegającego na powołaniu normy art. 4 § 1 kk w zakresie wyrokowania i wymiaru kary oskarżonemu D. M. i w konsekwencji wskazaniu jako podstawy rozmiaru okresu próby poprzednio obowiązującego przepisu art. 70 § 1 pkt 1 kk . Nie można bowiem oceny względności ustawy ograniczyć do rozmiaru okresu próby wskazywanego – według nowej ustawy przez przepis art. 70 § 1 kk , a według ustawy starej – przez art. 70 § 1 pkt 1 kk . Owszem ustawowe zagrożenie karą przestępstwa stypizowanego w art. 207 § 1 kk i art. 157 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk nie uległo zmianie. Również pod rządami obu ustaw możliwe jest wymierzenie za ten czyn kary 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 2 lat. Pod rządami ustawy obowiązującej w czasie popełnienia przestępstwa w realiach niniejszej sprawy Sąd mógł nałożyć na oskarżonego wymienione w art. 72 § 1 kk obowiązki. Według nowej ustawy nałożenie przynajmniej jednego obowiązku, gdy Sąd stosuje środek probacyjny, jest obligatoryjne . Podobnie jest w wypadku dozoru. Pod rządami obowiązującego do dnia 30 czerwca 2015 r. Kodeksu karnego Sąd mógł w okresie próby oddać oskarżonego pod dozór kuratora. W przypadku ustawy aktualnie obowiązującej ustawy dozór kuratora wobec sprawcy przestępstwa popełnionego z użyciem przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej jest obligatoryjny . Prokurator w apelacji postuluje, aby po wyeliminowaniu z podstawy wyrokowania i wymierzenia kary oskarżonemu sformułowania „przy zastosowaniu przepisu art. 4 § 1 kk ”, jedynie wskazać jako podstawę rozmiaru okresu próby „ art. 70 § 1 kk ” w miejsce obowiązującego poprzednio przepisu „ art. 70 § 1 pkt 1 kk ”. Pomija tymczasem – w wypadku przyjęcia słuszności jego zarzutów - konieczność zastosowania w miejsce art. 73 § 1 kk dawnej ustawy (dozór fakultatywny) - art. 73 § 2 kk nowej ustawy (dozór obligatoryjny). Fakt, że Sąd Rejonowy orzekając wobec D. M. za przypisany mu występek z art. 207 § 1 kk i art. 157 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie zawiesił na okres próby 2 lat, oddał oskarżonego pod dozór kuratora sądowego w okresie próby sam przez się nie sprawia, że nie ma kolizji między ustawami. Zastosowany środek probacyjny według nowej ustawy został obostrzony nakazem orzeczenia przynajmniej jednego z obowiązków wymienionych w art. 72 § 1 kk oraz wprowadzeniem dla sprawców przestępstw takich, jakie zostało przypisane D. M. , obligatoryjnego dozoru. To sprawia, że zastosowanie przez Sąd Rejonowy przepisów ustawy obowiązującej w czasie popełnienia przestępstwa jako ustawy względniejszej dla oskarżonego, było prawidłowe i zyskuje akceptację Sądu Odwoławczego. Mając na względzie powyższe okoliczności, nie znajdując podstaw do uwzględnienia apelacji, na podstawie art. 437 kpk , art. 449 kpk i art. 456 kpk , Sąd Okręgowy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie, jednocześnie na podstawie art. 636 § 1 kpk kosztami procesu związanymi z apelacją Prokuratora obciążył Skarb Państwa. SSO Anna Romańska SSO Marcin Świerk SSO Grażyna Artymiak