Sad powszechny, VIII U 1094/13

Sygn. akt VIII U 1094/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 marca 2014 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Grażyna Łazowska Protokolant: Korneliusz Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2014 r. w Gliwicach sprawy E. F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o prawo do świadczenia przedemerytalnego na skutek odwołania E. F. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 6 marca 2013 r. nr (...) oddala odwołanie (-) SSO Grażyna Łazowska Sygn. akt VIII U 1094/13 UZASADNIENIE Decyzjami z dnia 6.03.2013r. i 30.04.2013r. , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonej E. F. prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu wskazał, że ubezpieczona była ostatnio zatrudniona jako likwidator, a zatem brak podstaw do przyznania żądanego świadczenia. Zarządzenie organu założycielskiego wyznaczające likwidatora nie powoduje powstania stosunku pracy. Nadto podał, że umowa o pracę z likwidatorem rozwiązuje się z chwilą zakończenia likwidacji, a zatem rozwiązanie stosunku pracy nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyznanie świadczenia przedemerytalnego. W odwołaniu od tych decyzji ubezpieczona domagała się ich zmiany i przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Na uzasadnienie podała, że spełnia wszystkie przesłanki do nabycia prawa do świadczenia, bowiem została zwolniona z powodu likwidacji stanowiska pracy. Pracodawca nadal istnieje. Nadto, funkcję likwidatora pełniła dodatkowo, a faktycznie świadczyła pracę w zakresie księgowo-kadrowym. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołań, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach. W ocenie organu rentowego, stosunek pomiędzy spółdzielnią a jej likwidatorem ma charakter cywilnoprawny, normowany przepisami prawa spółdzielczego . Stosunek ten nie może być zakwalifikowany jako stosunek pracy, także wówczas, gdy likwidowana spółdzielnia zdecydowała, że będzie realizowany z zastosowaniem dotychczasowych warunków pracy i płacy przez cały okres trwania likwidacji. Sąd ustalił następujący stan faktyczny. Ubezpieczona urodziła się (...) W dniu 1.10.1977r. została zatrudniona w Spółdzielni Kółek Rolniczych w T. początkowo jako stażysta, a następnie specjalista ds. kadrowych. Uchwałą z dnia 21.05.1991r. rada nadzorcza Spółdzielni wybrała ubezpieczoną na członka zarządu. Z biegiem czasu Spółdzielnia z uwagi brak zleceń ograniczała swoją działalność. Od 1998r. ubezpieczona była jedynym pracownikiem umysłowym Spółdzielni. W 2002r. Spółdzielnia ostatecznie przestała prowadzić działalność i zostało zwolnionych ostatnich 3 pracowników „produkcyjnych”. W latach 2002-2005 Spółdzielnia zatrudniała jednego pracownika fizycznego na pół etatu, który wykonywał czynności porządkowe, palił w piecu itp. Spółdzielnia była właścicielem dwóch baz i budynku administracyjnego, w którym dwa pomieszczenia przeznaczone były na biuro. Po zakończeniu prowadzenia działalności Spółdzielnia uzyskiwała dochody z czynszu dzierżawnego dwóch baz i pozostałych pomieszczeń w budynku administracyjnym. Następnie bazy zostały sprzedane. Od 2005r. uzyskiwane środki finansowe [z czynszów, a potem sprzedaży baz] były przeznaczane na wynagrodzenie ubezpieczonej, diety K. S. , podatki od nieruchomości i od dochodów. Członkowie Spółdzielni nie otrzymywali żadnych świadczeń z tytułu swojego członkowstwa. Uchwałą z dnia 24.02.2010r. walne zgromadzenie Spółdzielni podjęło uchwałę o likwidacji spółdzielni z dniem 1.07.2010r. i ustaliło jako likwidatorów członków zarządu w osobach ubezpieczonej i K. S. . K. S. jako członek zarządu i likwidator z racji pełnionych funkcji otrzymywał tylko świadczenia z tytułu podróży służbowych. W dniu 28.02.2011r. Spółdzielnia zawarła z ubezpieczoną umowę o pracę w charakterze likwidatora do czasu pełnienia funkcji likwidatora, z wynagrodzeniem 3150zl. brutto miesięcznie. Do lutego 2011r. ubezpieczona otrzymywała wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 2040,95zł. i dodatek stażowy w kwocie 46,50zł. Uchwałą walnego zgromadzenia Spółdzielni z dnia 12.01.2012r. odwołano z funkcji likwidatora K. S. i ustalono, że likwidację będzie prowadził jeden likwidator tj. ubezpieczona. Od 2005r. do czasu sprzedaży baz, ubezpieczona zajmowała się wypisywaniem faktur związanych z dzierżawą, deklaracji podatkowych, prowadzeniem dokumentacji związanej z własnym zatrudnieniem. Po sprzedaży baz prowadziła deklaracje podatkowe i swoją dokumentacje pracowniczą. W związku z postępowaniem likwidacyjnym ubezpieczona zleciła wykonywanie czynności archiwizacyjnych firmie zewnętrznej. Tylko ubezpieczona jest uprawniona do dysponowania rachunkiem bankowym Spółdzielni. Ubezpieczona w 2012r. przygotowywała się do przekazania budynku administracyjnego na rzecz Gminy T. . Z uwagi na to, że był to ostatni składnik majątkowy Spółdzielni i coraz niższy stan środków finansowych na rachunku bankowym Spółdzielni postanowiła zwolnić się z pracy. Nikt nie wypowiedział ubezpieczonej umowy o pracę. Nie było zebrania rady nadzorczej, ma którym podjęto decyzję o zwolnieniu ubezpieczonej. Ubezpieczona sporządzała protokoły z posiedzeń rady nadzorczej. W piśmie z dnia 18.06.2012r. dołączonym do akt osobowych ubezpieczona wskazała, że w związku z kończącą się likwidacją Spółdzielni przysługuje jej ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w liczbie 71 dni w kwocie 7 191,92zł., z czego zostały wypłacone kwoty: w dniu 13.06.2012r. – 2000zł.; w dniu 18.06.2012r. – 1125zł.; w dniu 26.06.2012r. – 2300zł. Ubezpieczona w wypisanym przez siebie świadectwie pracy z dnia 30.06.2012r., wskazała, że jej stosunek pracy ustał w wyniku wypowiedzenia przez zakład pracy w związku z likwidacją stanowiska pracy. Umówiła się z radą nadzorczą, że dalsze czynności likwidacyjne wykonywać będzie bez wynagrodzenia. F. F. , pełniący społecznie obowiązki przewodniczącego Rady Nadzorczej podpisał to świadectwo pracy. Ubezpieczona nadal jest likwidatorem Spółdzielni, do jej obowiązków należy doprowadzenie do wykreślenia Spółdzielni z KRS. Na podstawie aktu notarialnego z dnia 21.12.2012r. o rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego i umowy darowizny ubezpieczona przekazała nieruchomość gruntową na której był posadowiony budynek Spółdzielni na rzecz Gminy T. . Przekazanie odbyło się faktycznie w dniu 31.12.2012r. w oparciu o protokół zdawczo-odbiorczy, pomiędzy ubezpieczoną a przedstawicielem Gminy T. . Wskazano w nim, że z uwagi na to, że ubezpieczona jako likwidator Spółdzielni nie przekazała dokumentów archiwalnych związanych z działalnością Spółdzielni do właściwego archiwum, Gmina T. udostępnia pomieszczenie na okres do 30.04.2013r. w celu uregulowania tej sprawy. Pomieszczenie zostało zamknięte i zabezpieczone przez ubezpieczoną. Ubezpieczona do października 2013r. nie wywiązała się z tego zobowiązania. Po dacie rozwiązania umowy o pracę ubezpieczona składała w lipcu 2007r. jako likwidator Spółdzielni w Urzędzie Skarbowym w T. m.in. rachunek zysków i strat, bilans, deklarację VAT, CIT-8, informację o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2012r., Ubezpieczona była zarejestrowana jako bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. od 16.07.2012r. do 29.01.2013r. W okresie od 24.07.2012r. do 25.01.2013r. była uprawniona do pobierania zasiłku dla bezrobotnych. W okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych. W dniu 29.01.2013r. Powiatowy Urząd Pracy w T. wystawił zaświadczenie potwierdzające powyższe informacje. W dniu 27.02.2013r. ubezpieczona złożyła w organie rentowym wniosek o ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Ubezpieczona udowodniła 34 lata 9 miesięcy okresów składkowych i nieskładkowych. [dowód: akta rentowe i osobowe ubezpieczonej, odpis KRS, uchwały Spółdzielni, informacja Gminy T. , protokół zdawczo-odbiorczy z 31.12.2012r.; informacja Urzędu Skarbowego w T. ; zeznania świadka F. F. , przesłuchanie ubezpieczonej]. Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadka F. F. , że ubezpieczona sama podjęła decyzję o swoim zwolnieniu z pracy. Sąd nie dał wiary zeznaniom ubezpieczonej, że to rada nadzorcza podjęła decyzję o jej zwolnieniu oraz, że nie wie dlaczego została zwolniona. Świadek zeznał, że nie było żadnego zebrania rady nadzorczej, które by dotyczyło zwolnienia ubezpieczonej z pracy. Z kolei ubezpieczona, która zajmowała się sporządzaniem protokołów z zebrań rady nadzorczej nie przedstawiła dowodu, że kwestia wypowiedzenia jej umowy o pracę była przedmiotem obrad rady nadzorczej, a w aktach osobowych ubezpieczonej brak wypowiedzenia umowy o pracę. W ocenie Sądu, niewątpliwym jest, że ubezpieczona sama wypisała swoje świadectwo pracy i wskazała w nim, że stosunek pracy ustał wskutek wypowiedzenia umowy o pracę z uwagi na likwidację stanowiska pracy, a zatem zna przyczynę rozwiązania stosunku pracy. Sąd zważył, co następuje. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120, poz. 1252 ze zm.), prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje kobiecie, która do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 55 lat oraz posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 30 lat. Z kolei w myśl ust 3 tego przepisu świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie określonej w ust. 1 po upływie co najmniej 6 miesięcy pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie o promocji zatrudnienia, jeżeli osoba ta spełnia łącznie następujące warunki: 1)nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna; 2)w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych; 3)złoży wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 6-miesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Ubezpieczona ukończyła 55 lat życia, legitymuje się ponad 34 letnim okresem zatrudnienia, była zarejestrowana jako bezrobotna, posiada wymagany 6 miesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, oraz w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jedyna kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy rozwiązanie stosunku pracy ubezpieczonej nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Przywołany wyżej przepis art. 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych mówi o rozwiązaniu stosunku pracy z „przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia”. Zgodnie z art. 2 ust. pkt 29 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy [tekst jednolity Dz. U z 2008r. Nr 69, poz. 414 z późn.zm], gdy mowa o przyczynach dotyczących zakładu pracy - oznacza to: rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn niedotyczących pracowników, zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników lub zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm. 4) ), w przypadku rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z tych przyczyn u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 20 pracowników. Z uwagi na to, że ubezpieczona od 2005r. była jedynym pracownikiem Spółdzielni do jej stosunku pracy mają zastosowanie przepisu kodeksu pracy . W tym miejscu należy wskazać, że Sąd nie podziela stanowiska organu rentowego, że likwidator spółdzielni nie może pełnić tej funkcji w ramach umowy o pracę, z uwagi na to, że jest organem spółdzielni – vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6.11.1998r., II UKN 121/98, OSNP 1999/23/762. Obowiązujące przepisy prawa nie przewidują zakazu zawierania umów o pracę z członkami zarządu jak i likwidatorami, co w żaden sposób nie umniejsza ich odpowiedzialności z tytułu pełnionych funkcji. Ubezpieczona w dniu 28.02.2011r. zawarła umowę o pracę w charakterze likwidatora do czasu pełnienia funkcji likwidatora. Umowa ta nie przewiduje możliwości wcześniejszego rozwiązania. W świadectwie pracy wskazano, że umowa została rozwiązana na skutek wypowiedzenia w związku z likwidacją stanowiska pracy. Zgodnie z art. 25 § 1 kp umowę o pracę zawiera się na czas nie określony, na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy. Jak stanowi art. 30 § 1 pkt 5 umowa o pracę rozwiązuje się z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawarta. Natomiast po myśli art. 41 1 § 2 kp w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, umowa o pracę zawarta na czas wykonania określonej pracy może być rozwiązana przez każdą ze stron za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Ubezpieczona została zatrudniona na czas wykonania określonej pracy, wobec czego zgodnie z przytoczonymi przepisami jej umowa mogła być rozwiązana tylko w przypadku upadłości lub likwidacji Spółdzielni. Z uwagi na to, że ubezpieczona była zatrudniona na stanowisku likwidatora, przesłanka likwidacji z uwagi na nie zakończony proces likwidacyjny, nie ma znaczenia dla jej stosunku pracy. Bezspornym jest, że ubezpieczona jest nadal likwidatorem Spółdzielni, a zatem wskazana w świadectwie pracy informacja, że jej stanowisko pracy zostało zlikwidowane jest nieprawdziwa. Specyfiką prawa pracy jest, że nawet niezgodne z prawem oświadczenie woli pracodawcy o wypowiedzeniu/rozwiązaniu umowy o pracę jest skuteczne i powoduje ustanie stosunku pracy. Nie oznacza to jednak, że ubezpieczona została zwolniona z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Zdaniem Sądu, przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że to sama ubezpieczona podjęła decyzję o ustaniu stosunku pracy, o czym świadczą między innymi zeznania świadka F. F. , brak pisma wypowiadającego umowę o pracę. Sąd nie dał wiary zeznaniom ubezpieczonej, że została zaskoczona zwolnieniem i nie wiedziała dlaczego to nastąpiło, co już wcześniej zostało uzasadnione. Stanowisko pracy ubezpieczonej nie zostało zlikwidowane i po dacie rozwiązania stosunku pracy ubezpieczona nadal wykonywała obowiązki likwidatora. Okoliczność, że ubezpieczona będzie nadal likwidatorem była uzgodniona z radą nadzorczą Spółdzielni. W ocenie Sądu nie ma znaczenia w sprawie, że wpływ na decyzję ubezpieczonej miały zmniejszające się zasoby pieniężne na rachunku Spółdzielni, bowiem to z jej inicjatywy - a nie zakładu pracy - stosunek pracy został rozwiązany. Sąd nie podziela stanowiska ubezpieczonej, że wykonywała funkcję likwidatora jedynie dodatkowo i głównym jej zajęciem były sprawy księgowo-kadrowe. Z chwilą zawarcia umowy o pracę na stanowisku likwidatora, jej poprzedni stosunek pracy w ocenie Sądu został rozwiązany w drodze porozumienia stron, mimo, że w aktach osobowych ubezpieczonej nie stosownej dokumentacji w tym zakresie. O tym, że został rozwiązany świadczą okoliczności faktyczne oraz, że od daty nawiązania nowego stosunku pracy, ubezpieczona otrzymywała wynagrodzenie za pracę na stanowisku likwidatora, i zaprzestano wypłacania poprzedniego. Jako likwidator ubezpieczona zleciła wykonywanie czynności archiwizacyjnych firmie zewnętrznej, a zatem wbrew swoim twierdzeniom wykonywała obowiązki likwidatora. Jako likwidator ubezpieczona reprezentowała Spółdzielnię, sporządzała deklaracje. W tym czasie nie było w Spółdzielni żadnych innych czynności księgowo-kadrowych, oprócz tych związanych z własnym zatrudnieniem ubezpieczonej, wszak Spółdzielnia nie prowadziła żadnej działalności statutowej, a ubezpieczona od 2005r. była jej jedynym pracownikiem. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że rozwiązanie stosunku pracy ubezpieczonej nie nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu ustawy o świadczeniach przedemerytalnych i w konsekwencji ubezpieczona nie spełnia wszystkich przesłanek przyznania jej prawa do świadczenia przedemerytalnego. W tym stanie rzeczy, w oparciu o przytoczone przepisy prawa Sąd oddalił odwołanie. SSO Grażyna Łazowska Z/ (...) (...)