Sad powszechny, V U 813/13

Sygn. akt V U 813/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 września 2013 roku Sąd Okręgowy w Słupsku V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Radosław Buko Protokolant: st. sekr. sądowy Beata Pezena po rozpoznaniu w dniu 10 września 2013 roku w Słupsku odwołania J. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 2 kwietnia 2013 roku znak (...) w sprawie J. R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o emeryturę I. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu J. R. prawo do emerytury na podstawie art.184 w zw. z art.32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2009 roku numer 153 poz. 1227 ze zm.) od dnia 18 kwietnia 2013 roku, nie stwierdzając odpowiedzialności organu rentowego II. zasądza od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. na rzecz ubezpieczonego 60 zł (sześćdziesiąt zł) tytułem zwrotu kosztów procesu UZASADNIENIE Ubezpieczony J. R. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 02.04.2013 r., znak (...) , odmawiającej prawa do emerytury. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 24 w zw. z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez dokonanie błędnego procesu subsumpcji. Ubezpieczony domagał się uwzględnienia odwołania i zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uznanie, że zgodnie z art. 24 w zw. z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje ubezpieczonemu świadczenie emerytalne. Nadto wniósł o zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kosztów procesowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kosztów procesu według norm przepisanych podnosząc, iż ubezpieczony wykazał na 01.01.1999r. wymagany staż ogółem, ale nie wykazał wymaganego okresu pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 15 lat – a jedynie 11 lat 7 miesięcy i 25 dni. Do okresu pracy w warunkach szczególnych organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu okresu zatrudnienia od 01.09.1969 r. do 31.07.1975 r. w Ośrodku (...) w T. , gdyż w świadectwie pracy z dnia 01.08.1975 r. zakład nie podał w jakim okresie ubezpieczony wykonywał pracę jako uczeń. W ocenie organu rentowego ubezpieczony będąc uczniem nie mógł stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywać pracy w warunkach szczególnych. Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczony J. R. , urodzony (...) , w dniu 18.03.2013 r. złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury. Nie jest członkiem OFE. Nie pozostaje w stosunku pracy. Wykazał według stanu na dzień 01.01.1999r. okres składkowy, nieskładkowy w wymiarze 28 lat 2 miesiące i 15 dni, w tym 11 lat 7 miesięcy i 25 dni pracy w warunkach szczególnych. Zaskarżoną decyzją z dnia 02.04.2013 r. odmówiono mu prawa do emerytury z uwagi na nie wykazanie 15 letniego okresu pracy w warunkach szczególnych. /dowód: akta emerytalne ZUS: wniosek k. 83 – 84, karta przebiegu zatrudnienia na dzień 01.01.1999 r. k.114, zaskarżona decyzja z dnia 02.04.2013 r. – k. 115 – 115 v../ W dniu 23.06.1971 r. J. R. ukończył (...) Szkołę Zawodową w C. dla Pracujących w zawodzie mechanik pojazdów samochodowych. Pracował w zakładzie pracy rano, a popołudniu chodzili do szkoły. Gdy nie miał ukończonych 16 lat pracował 3 razy w tygodniu do 13 tej, a po ukończonych 16 lat zaczął pracować codziennie. W dniu 31.08.1972 r. ukończył naukę zawodu w tej specjalności zdając stosowny egzamin przed Zakładową Komisją Kwalifikacyjną przy Ośrodku (...) w T. . Po otrzymaniu stosownych kwalifikacji ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy rozpoczął pracę w Ośrodku (...) w T. na stanowisku mechanika samochodowego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Pracował w kanałach przy naprawach mostów, skrzyni biegów, silników. Pracował razem z R. S. oraz W. . Remontowali oni duże samochody do wywózki drewna – P. , S. , D. . W kanałach przebywali cały czas pracy z wyłączeniem przerwy śniadaniowej. W kanałach były wykonywane naprawy bieżące, mosty, resory, chłodnice. Dostawali za pracę dodatkowo mleko oraz dodatek za pracę w kanałach. Następnie ubezpieczony J. R. w okresie od 02.07.1979 r. do 31.05.1983 r. (tj. przez okres 3 lat 11 miesięcy) zatrudniony był w (...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w Zakładzie (...) w C. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku betoniarza. Ubezpieczony pracował przy rozbieraniu form do płyt betonowych, smarował formę olejami, skręcał formę. Pracował też przy zbrojeniu i zalewaniu form w zależności od tego na jakiej pracował zmianie. Pierwsza zmiana przygotowywała formy i je zbroiła, a druga zmiana zalewała jej betonem. Ubezpieczony pracował na pasie betoniarskim, zalewał elementy płyt betonowych, płyt stropowych, ściennych i chodnikowych. Nie korzystał z urlopów bezpłatnych. /dowód: akta sprawy : zeznania świadka R. B. – k.55 – 55 v., zeznania świadka J. B. – k. 55 v., zeznania świadka M. C. – k. 55 v., zeznania świadka J. J. – k. 55 v. – 56, zeznania świadka S. J. – k. 56, wyjaśnienia ubezpieczonego – k. 61-61 v. w zw. z k. 63 (00:04:29 – 00:17:08), zeznania świadka S. M. – k. 61 v. w zw. z k. 63 (00:19:47 – 00:24:36), zeznania świadka M. H. - k. 61v. – 62 w zw. z k. 63 (00:24:37 – 00:29:28), świadectwo ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej – k. 11 – 12, zaświadczenie o ukończeniu nauki zawodu – k. 13 akta osobowe ubezpieczonego – koperta k. 27 – umowa o prace z dnia 02.07.1979 r., świadectwo pracy z dnia 31.05.1983 r. angaże/ Ubezpieczony według stanu na dzień 01.01.1999 r. posiada wymagany 15 letni staż pracy w warunkach szczególnych. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego J. R. zasługuje na uwzględnienie. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie było ustalenie uprawnień ubezpieczonego do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach, na podstawie art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227) oraz przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 , poz. 43 ze zm.). Zgodnie z art.184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32,33,39 i 40, jeżeli w dniu wejścia ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 W myśl ust. 2 art. 184 – w brzmieniu obowiązującym do końca grudnia 2012r. - emerytura przysługuje ubezpieczonym, którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Obecnie od 01.01.2013 r. brak jest obowiązku rozwiązaniu stosunku pracy w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 , to 25 lat w przypadku mężczyzny ( art. 27 pkt 2) . Wiek emerytalny wynika z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r., nr 8, poz. 43 ze zm.), do którego odsyła art. 32 ust. 4 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Dla mężczyzny jest to 60 lat. Wymagany okres zatrudnienia w warunkach szczególnych przewidziany w przepisach dotychczasowych, o którym mowa w art. 184 ust. 1, to okres 15 lat, o czym stanowi § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia. Bezsporne w niniejszej sprawie było, że ubezpieczony J. R. na dzień wydania wyroku ma ukończone 60 lat – ukończył je w dniu (...) r., nie jest członkiem OFE. Posiada wymagany ponad 25 letni staż pracy liczony na dzień wejścia w życie ustawy, tj. na dzień 01.01.1999 roku. Oznacza to, iż jedyną przesłanką jaką musiał ubezpieczony udowodnić w przedmiotowej sprawie była praca w warunkach szczególnych w wymiarze 15 lat według stanu na dzień 01.01.1999r. Zgodnie § 22 ust 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe ( Dz. U. nr 237 poz.1312 ) środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności: 1) legitymacja ubezpieczeniowa; 2) legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia. Z kolei ust 2 tego przepisu stanowi, że jeżeli ustawa przewiduje możliwość udowodnienia zeznaniami świadków okresu składkowego, od którego zależy prawo lub wysokość świadczenia, dowód ten dopuszcza się pod warunkiem złożenia przez zainteresowanego oświadczenia w formie pisemnej lub ustnej do protokołu, że nie może przedłożyć odpowiedniego dokumentu potwierdzającego ten okres. Jednak w spornych przypadkach, uwzględnienie okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach następuje po ustaleniu rzeczywistego zakresu obowiązków oraz wykonywania bezpośrednio i stale, w pełnym wymiarze czasu pracy tego zatrudnienia. Zważyć przy tym należy, że w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno – rentowe prowadzenie dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron nie podlega żadnym ograniczeniom. Według art. 473 § 1 kpc w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przed sądem przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i z przesłuchania stron. Ten wyjątek od ogólnych zasad, wynikających z art. 247 kpc , sprawia, że każdy istotny fakt (np. taki, którego ustalenie jest niezbędne do przyznania ubezpieczonemu prawa do wcześniejszej emerytury), może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2007 r. I UK 111/07). W ocenie Sądu jest oczywiste, iż brzmienie zajmowanego stanowiska, jakie widnieje w dokumentach prowadzonych i wystawionych przez pracodawcę nie może mieć rozstrzygającego znaczenia w sprawie. Decyduje rodzaj wykonywanej pracy, co nadto wynika z powołanych wyżej przepisów prawa, w szczególności art. 32 ust. 2 który stanowi, iż dla celów ustalenia uprawnień do emerytury w obniżonym wieku za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Rodzaje prac ustala się na podstawie powołanego już wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , który w załączniku A w Działach od I do XIV wymienia rodzaje prac, które są pracą w warunkach szczególnych. Ponadto należy dodać, iż w myśl § 2 ust. 1 tegoż rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy . W załączniku A do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , uznano za pracę w szczególnych warunkach prace mechanika wykonujący prace w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych – Dział XIV pkt 16. Natomiast w dziale V pod poz. 4 wymienione są prace zbrojarskie i betoniarskie. Jak już wyżej wskazano, o zaliczeniu pracy do okresu pracy w warunkach szczególnych, decyduje nie rodzaj zajmowanego przez ubezpieczonego stanowiska, a praca jaką faktycznie wykonywał. Powyższe zostało również potwierdzone w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego. W ocenie Sądu praca ubezpieczonego w całym spornym okresie zatrudnienia w charakterze betoniarza od 02.07.1979 r. do 31.05.1983 r. (tj. przez okres 3 lat 11 miesięcy) w (...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w Zakładzie Budowlanym w C. była pracą w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Fakt pracy został potwierdzony zgodnymi zeznaniami świadków: R. B. , J. B. , M. C. , J. J. oraz S. J. . Świadkowi pracowali razem z ubezpieczony w spornych okresach zatrudnienia i znali specyfikę pracy ubezpieczonego J. R. . Zeznania świadków w tym zakresie jako jasne, rzeczowe, logiczne i spójne Sąd uznał za wiarygodne. Sąd dał w pełni wiarę powyższym zeznaniom, gdyż są one spójne i zgodne z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym tj. z dokumentami znajdującymi się aktach osobowych ubezpieczonego z okresu zatrudnienia w (...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w Zakładzie (...) w C. - umową o pracę, świadectwem pracy, angażami itd. Nie budzi wątpliwości Sądu również kolejny sporny okres zatrudnienia ubezpieczonego tj. w Ośrodku (...) w T. na stanowisku mechanika samochodowego w kanałach remontowych. Sąd przyjął, że co najmniej okres od ukończenia nauki zawodu tj. od 31.08.1972 r. do końca zatrudnienia tj. do 31.07.1975 r. ( 2 lata i 11 miesięcy) winien zostać zaliczony jako praca w warunkach szczególnych. Fakt ten został potwierdzony zgodnymi zeznaniami świadków S. M. oraz M. H. , którzy potwierdzili, że ubezpieczony w spornym okresie wykonywał pracę mechanika tylko w kanałach remontowych. Remontował duże samochody do wywózki drewna – P. , S. , D. . W kanałach przebywał cały czas swojej pracy z wyłączeniem przerwy śniadaniowej. Nadmienić jedynie należy, że okres zatrudnienia ubezpieczonego w trakcie nauki w (...) Szkole Zawodowej w C. dla (...) w zawodzie mechanika samochodowego nie był niezbędny do ustalenia ubezpieczonemu prawa do emerytury. Pracodawca nie wystawił ubezpieczonemu świadectwa pracy w warunkach szczególnych za sporne okresy zatrudnienia. Z tej przyczyny Sąd bardzo starannie analizował dane wynikające z zeznań świadków oraz dane wynikające z akt osobowych ubezpieczonego. Brak świadectwa pracy sam w sobie nie świadczy, że ubezpieczony nie świadczył w spornym okresie pracy w warunkach szczególnych. Sąd zważył, iż świadectwo pracy wydane przez pracodawcę nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 k.p.c. , gdyż podmiot go wydający nie jest organem państwowym ani organem wykonującym zadania w zakresie administracji państwowej, a tylko takie dokumenty stanowią dowód tego co zostało w nim urzędowo potwierdzone. Wydane przez pracodawcę świadectwo pracy w warunkach szczególnych jest dokumentem prywatnym w rozumieniu art. 245 k.p.c. , który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej, co podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt III UK 31/2004 (OSNP 2005/1 poz.13). Praca ubezpieczonego w czasie spornych okresów zatrudnienia od 02.07.1979 r. do 31.05.1983 r. (tj. przez okres 3 lat 11 miesięcy) w (...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w Zakładzie (...) w C. oraz co najmniej od 31.08.1972 r. do 31.07.1975 r. ( 2 lata i 11 miesięcy) w Ośrodku (...) w T. była pracą w warunkach szczególnych. Łączny okres pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych po doliczeniu okresu bezspornego uznanego przez organ rentowy w wymiarze 11 lat 7 miesięcy i 25 dni, wynosi co najmniej 18 lat 2 miesiące i 5 dni. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu J. R. prawo do emerytury na podstawie art. 184 w związku z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych od dnia 18.04.2013 r. tj. od dnia ukończenia 60 roku życia, jednocześnie nie stwierdzając odpowiedzialności organu rentowego za nieprzyznanie prawa do świadczenia, o czym orzeczono w pkt I wyroku. Ustalenie, czy ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w spornym okresie wykonywał pracę w warunkach szczególnych, wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd. Z tych przyczyn nie można przypisać organowi rentowemu odpowiedzialności za nieprzyznanie świadczenia emerytalnego. Mając na uwadze dyspozycję art. 118 ust. 1 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS Sąd Okręgowy nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieprzyznanie prawa do świadczenia. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3, art. 99 i 108 § 1 k.p.c. zasądzając od organu rentowego jako strony przegrywającej sprawę koszty poniesione przez ubezpieczonego tytułem zastępstwa procesowego. O zasądzenie tych kosztów ubezpieczony wnosił w odwołaniu. Sąd zasądził kwotę 60 zł stanowiącą minimalne wynagrodzenie pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym należną w sprawach o świadczenie z ubezpieczeń społecznych tj. w oparciu 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), o czym orzeczono w punkcie II sentencji wyroku.