Sad powszechny, III AUz 362/15

Sygnatura akt III AUz 362/15 POSTANOWIENIE Dnia 3 lutego 2016 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Wiesława Stachowiak Sędziowie: SSA Iwona Niewiadowska-Patzer SSA Marta Sawińska (spr.) Protokolant: insp.ds.biurowości Beata Tonak po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy J. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. o rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy na skutek zażalenia J. M. na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 21 sierpnia 2015 r. sygn. akt VIII U 2473/15 postanawia: u chylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi I instancji do dalszego prowadzenia. SSA Marta Sawińska SSA Wiesława Stachowiak SSA Iwona Niewiadowska-Patzer UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2015 r. wydanym w sprawie VIII U 2473/15 Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział VIII Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w sprawie odwołania wniesionego przez J. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, I Oddział w P. z dnia 22 maja 2015 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w jego ocenie w przedmiotowej sprawie wydanie wyroku stało się zbędne, albowiem J. M. wniósł odwołanie od decyzji z dnia 22 maja 2015 r., która została uchylona decyzją z dnia 23 czerwca 2015 r., co oznacza, że pierwotnie zaskarżona decyzja przestała obowiązywać (przestała istnieć w obrocie prawnym), a więc zbędne stało się rozpatrywanie sporu i wydanie wyroku w sprawie z odwołania od decyzji z dnia 22 maja 2015 r. Swoje rozstrzygnięcie Sąd oparł na treści art. 355 § 1 k.p.c. Nadto Sąd Okręgowy wskazał, że J. M. również wniósł odwołanie od decyzji z dnia 23.06.2015 r., które będzie rozpoznawane w postępowaniu w innym postępowaniu zarejestrowanym pod sygnatura VIII U 2492/15. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył osobiście odwołujący J. M. . Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje : Sąd Apelacyjny stwierdza, że zażalenie okazało się zasadne i w konsekwencji skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia i przekazaniem sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do dalszego rozpoznania. W pierwszej kolejności wskazać należy, że bezspornie jest to, że J. M. złożył odwołanie od decyzji z dnia 22 maja 2015 r., którą to decyzją odmówiono mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. Organ rentowy, zanim jednak przekazał odwołanie do Sądu Okręgowego celem rozpoznania, uchylił zaskarżoną decyzję i wydał nową decyzję z dnia 23 czerwca 2015 r., którą to także odmówił odwołującemu prawa do wnioskowanego świadczenia. Różnica pomiędzy tymi decyzjami polegała na tym, że w decyzji z dnia 22 maja 2015 r. organ rentowy powoływał się na orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 20.04.2015 r., z kolei w decyzji z dnia 23 czerwca 2015 r. organ rentowy powoływał się na orzeczenie Komisji Lekarskiej z dnia 18.06.2015 r. Oba orzeczenia wskazywały jednak, że odwołujący jest częściowo niezdolny do pracy, jednak niezdolność ta nie pozostaje w związku z wypadkiem przy pracy w konsekwencji obie decyzje odmawiały J. M. przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2015 r., na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy w Poznaniu umorzył postępowanie z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia 22 maja 2015 r. decyzją z dnia 23 czerwca 2015 r., stwierdzając, że zbędne stało się rozpatrywanie sporu i wydanie wyroku w sprawie z odwołania od nieistniejącej decyzji. Zgodnie z art. 355 § 1 k.p.c. , stosowanym do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych na podstawie art. 13 § 2 k.p.c. , Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy ubezpieczony cofa odwołanie od decyzji ze skutkiem prawnym lub jeżeli wydanie wyroku stało się z innych przyczyn zbędne lub niedopuszczalne. Powyższa regulacja nie znajduje w ocenie Sądu Apelacyjnego zastosowania do sytuacji, gdy organ rentowy uchyla we własnym zakresie zaskarżoną decyzję. Nadto wskazać należy natomiast, że w postępowaniu w zakresie ubezpieczeń społecznych podstawą umorzenia postępowania, w przypadku, gdy w toku postępowania zostaje wydana inna decyzja w tym samym przedmiocie, zastosowanie winien znaleźć art. 477 13 k.p.c. , stanowiący lex specialis w stosunku do art. 355 k.p.c. W tym miejscu Sąd Apelacyjny przypomina także, że od momentu wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego do właściwego sądu, - który to moment jest wyznaczony dniem wniesienia odwołania do organu rentowego, jakim jest jednostka organizacyjna ZUS, która wydała decyzję, - sprawa staje się sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 i 2 k.p.c. , podlegającą rozstrzygnięciu wedle reguł właściwych dla tej kategorii spraw i dopiero po zakończeniu postępowania przed sądem powszechnym wraca do postępowania administracyjnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2010 r., II UK 336/09, LEX nr 604222). Zatem po wydaniu decyzji, od której wniesiono odwołanie, organ rentowy może weryfikować swoje decyzje tylko w dwóch przypadkach: - po pierwsze, w razie uwzględnienia słuszności odwołania przed przekazaniem sprawy do sądu ( art. 83 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i odpowiednio art. 477 9 § 2 k.p.c. ), gdyż w takim wypadku uchylenie lub zmiana decyzji czyni odwołanie bezprzedmiotowym, co uzasadnia odstąpienie od nadania mu dalszego biegu, - po drugie, w sytuacji wydania przez ZUS w toku sądowego postępowania odwoławczego decyzji uwzględniającej w całości lub w części żądanie strony, co powoduje umorzenie postępowania sądowego w całości lub w części z uwagi na zbędność jego dalszego prowadzenia ( art. 477 13 k.p.c. ). Żadne inne zmiany decyzji organu rentowego, a także jej wykonanie nie mają wpływu na bieg postępowania w sprawie ( art. 477 13 zdanie drugie k.p.c. ). Przywołany art. 477 13 § 1 k.p.c. stanowi zatem, że zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd - przez wydanie decyzji lub orzeczenia uwzględniającego w całości lub w części żądanie strony - powoduje umorzenie postępowania w całości lub w części. Wskazana w art. 477 13 k.p.c. „zmiana zaskarżonej decyzji” nie musi polegać na wydaniu nowej decyzji zmieniającej zaskarżoną, ale na wydaniu takiej decyzji, której skutkiem jest uwzględnienie w całości lub w części żądania strony objętego przedmiotem zaskarżonej decyzji (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 24 czerwca 2015 r. III AUa 246/15, LEX nr 1746823). W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się także, iż co do zasady decyzja, o której stanowi art. 477 13 k.p.c. , to nie tylko decyzja zmieniająca, ale każda forma decyzji anulującej decyzję wcześniejszą, a więc także decyzja uchylająca, byleby z niej wynikało, że rozstrzyga o przedmiocie tej wcześniejszej decyzji i to zgodnie z żądaniem odwołania (por. postanowienia z dnia 5 maja 2000 r., II UKN 191/00, OSNAPiUS 2002 nr 4, poz. 96 i z dnia 16 lipca 1998 r., II UKN 138/98, OSNAPiUS 1999 nr 13, poz. 440 oraz wyrok z dnia 14 lipca 2011 r., III UK 196/10, OSNP 2012 nr 17-18, poz. 222). Z powyższego wynika, że wydanie decyzji uchylającej decyzję, od której wniesione zostało odwołanie do sądu w indywidualnej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych i która rozstrzyga żądanie na niekorzyść strony skarżącej, nie może powodować umorzenia postępowania na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. , albowiem nie zachodzą warunki określone w art. 477 13 k.p.c. , który pozwala na umorzenie postępowania sądowego wyłącznie w przypadku wydania decyzji uwzględniającej w całości lub w części wniosek strony. Brak jest również w takiej sytuacji przyczyn uzasadniających umorzenie postępowania na ogólnych zasadach określonych w art. 355 § 1 k.p.c. , gdyż nie występuje ani zbędność wydania wyroku (nie został zrealizowany cel, dla którego złożono odwołanie od decyzji organu rentowego, pełniące rolę pozwu), ani następczy brak przesłanek procesowych warunkujących dopuszczalność procesu ( art. 199 § 1 k.p.c. ) (por. post. Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 2012 r., II UK 333/11, LEX nr 1274974). Z uwagi na powyższe rozważania, Sąd Apelacyjny wskazuje, że ZUS niezasadnie w przedmiotowej sprawie uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 22 maja 2015 r., decyzją z dnia 23 czerwca 2015 r. i jednocześnie w tejże decyzji ponownie odmówił przyznania J. M. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. Organ rentowy nie powinien uchylać decyzji, od której wniesiono już odwołanie, w sytuacji, gdy organ uchylając decyzję, nie orzekł na korzyść strony wnoszącej odwołanie. Skoro zatem w niniejszej sprawie uchylenie zaskarżonej decyzji w toku postępowanie sądowego, nowo wydaną decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z dnia 23 czerwca 2015 r. nie spowodowało uwzględnia w całości żądania wnioskodawcy zgłoszonego w odwołaniu (nowo wydana decyzja ponownie odmawia wnioskodawcy przyznania prawa do renty), brak jest podstaw do umorzenia niniejszego postępowania sądowego na podstawie art. 477 13 § 1 k.p.c. i jak już wcześniej wskazano brak jest również podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 335 § 1 k.p.c. Reasumując, Sąd Apelacyjny stwierdza, że w jego ocenie opisane powyżej działanie organu rentowego nie miało żadnej podstawy prawnej, bowiem po wniesieniu odwołania od decyzji, organ rentowy mógłby jedynie uchylić decyzję z dnia 22 maja 2015 r., gdyby rozstrzygał na korzyść J. M. , tj. gdyby przyznał mu prawo do wnioskowanego świadczenia. Niezasadnie zatem umorzono postępowanie w sprawie odwołania od decyzji z dnia 22 maja 2015 r., z uwagi na wydanie decyzji z dnia 23 czerwca 2015 r. Fakt, iż odwołujący wniósł odwołanie również od decyzji z dnia 23 czerwca 2015 r., które jest rozpoznawane w osobnym postępowaniu, wskazuje jedynie, iż należałoby się zastanowić czy ze względu na ekonomikę procesową nie byłoby zasadnym przedmiotowych postępowań połączyć do wspólnego rozpoznania, zwłaszcza, że decyzja z dnia 23 czerwca 2015 r. została wydana w oparciu o ten sam wniosek, co decyzja z dnia 22 maja 2015 r. Powyższe względy skutkowały uchyleniem zaskarżonego postanowienia i przekazaniem sprawy Sądowi Okręgowemu do dalszego prowadzenia, o czym Sąd Apelacyjny orzekł w oparciu o art. art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. SSA Marta Sawińska SSA Wiesława Stachowiak SSA Iwona Niewiadowska-Patzer