Sad powszechny, IV Ca 427/13

Sygn. akt IV Ca 427/13 POSTANOWIENIE Dnia 20 września 2013r. Sąd Okręgowy w Słupsku IV Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym : Przewodniczący SSO Mariola Watemborska Sędziowie SO: Mariusz Struski, Jolanta Deniziuk (spr.) Protokolant: sekr. sądowy Agnieszka Urbanowicz po rozpoznaniu w dniu 20 września 2013 r., w Słupsku na rozprawie sprawy z wniosku (...) S.A. w G. z udziałem B. D. i A. D. o stwierdzenie zasiedzenia służebności przesyłu na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 6 czerwca 2013 r. sygn. akt XV Ns 134/13 postanawia:

1. oddalić apelację,
2. zasądzić od wnioskodawcy (...) S.A. w G. na rzecz uczestników postępowania B. D. i A. D. solidarnie kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt IV Ca 427/13 UZASADNIENIE (...) S.A. w G. wniósł o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie służebności przesyłu, obciążającej nieruchomość położoną w obrębie ewidencyjnym P. składającą się z działek gruntu oznaczonych numerami ewidencyjnymi (...) dla których Sąd Rejonowy w Miastku prowadzi księgę wieczystą (...) oraz działek gruntu oznaczonych numerami ewidencyjnymi (...) dla których Sąd Rejonowy w Miastku prowadzi księgę wieczystą (...) // (...) polegającej na prawie korzystania z nieruchomości obciążonej poprzez utrzymanie, konserwację, naprawę i eksploatację znajdujących się na niej urządzeń elektroenergetycznych oraz prawie wejścia i wjazdu na nieruchomość obciążoną, w każdej chwili w okresie trwania służebności, w celu wykonania niezbędnych robót związanych z utrzymaniem, konserwacją, naprawą i eksploatacją znajdujących się na niej urządzeń elektroenergetycznych stanowiących własność przedsiębiorcy, w szczególności zaś wejścia i wjazdu na teren nieruchomości obciążonej sprzętem, w tym także ciężkim. Sprecyzował przy tym, że stwierdzenia zasiedzenia służebności przesyłu linii na powietrznej niskiego napięcia 0,4kV przebiegającej przez działkę (...) domaga się z dniem 1 stycznia 1986r. W zakresie zaś działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi (...) na których znajdują się fragmenty elektroenergetycznej linii napowietrznej średniego napięcia 15kV słupów z dniem 1 stycznia 1978r. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2013 roku Sąd Rejonowy w Słupsku XV Zamiejscowy Wydział Cywilny w M. oddalił przedmiotowy wniosek. W uzasadnieniu wskazał, że przepis przewidujący nabycie przez zasiedzenie służebności przesyłu został wprowadzony do kodeksu cywilnego z dniem 3 sierpnia 2008 roku (ustawą z dnia 30 maja 2008 roku o zmianie ustawy Kodeks cywilny i zmianie niektórych innych ustaw). W takiej sytuacji wnioskodawca nie mógł z dniem 1 stycznia 1986 roku oraz z dniem 1 stycznia 1978r. nabyć przez zasiedzenie służebności przesyłu, gdyż możliwość ustanowienia takiej służebności powstała dopiero z dniem 3 sierpnia 2008 roku. Podkreślił w tym miejscu, że zgodnie z art. 3 k.c. , ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że wynika to z jej brzmienia lub celu, przy czym zarówno z brzmienia, jak i celu ustawy z dnia 30 maja 2008 roku o zmianie ustawy Kodeks cywilny i zmianie niektórych innych ustaw nie wynika, aby jej przepisy miały mieć moc "wsteczną". Sąd I instancji stwierdził ponadto, że przed ustawowym uregulowaniem służebności przesytu ( art. 305 1 k.c. i nast.) dopuszczalne było nabycie przez przedsiębiorstwo przesyłowe w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu. Jednakże będąc związany treścią złożonego w niniejszej sprawie wniosku o stwierdzenie zasiedzenia służebności przesyłu, nie mógł orzec w przedmiocie zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu. Wnioskodawca zaskarżył powyższe orzeczenie apelacją domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Nadto wniósł o zasadzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postepowania apelacyjnego. Skarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 292 k.c. w zw. z art. 285 § 1 k.c. i art. 305 1 § 1 k.c. , poprzez oddalenie wniosku wyłącznie na podstawie oznaczenia przez wnioskodawcę dochodzonego prawa jako „służebności przesyłu”; naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 k.p.c. , art. 610 k.p.c. , art. 670 § 1 k.p.c. oraz art. 677 § 1 k.p.c. , poprzez uznanie, że Sąd był związany treścią wniosku w zakresie wskazanej w jego treści daty zasiedzenia, oraz niepodjęcie z urzędu czynności mających na celu ustalenie spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek zasiedzenia prawa; naruszenie art. 514 § 2 k.p.c. w zw. z art. 608 k.p.c. , poprzez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Uczestnicy postępowania w odpowiedzi na apelację wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, że bacząc na treść art. 382 k.p.c. , sąd II instancji ma nie tylko uprawnienie, ale także obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz dokonania własnej, samodzielnej i swobodnej oceny, w tym oceny zgromadzonych dowodów (uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1998 r., II CKN 704/97 - za pośrednictwem Systemu Informacji Prawnej Lex). Sąd II instancji nie ogranicza się zatem tylko do kontroli sądu I instancji, lecz bada ponownie całą sprawę, a rozważając wyniki postępowania przed sądem I instancji, władny jest ocenić je samoistnie. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił Sądowi rozpoznającemu apelację na konstatację, że dokonane przez Sąd Rejonowy rozstrzygnięcie, prowadzące do wydania zaskarżonego postanowienia, były prawidłowe. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca domagał się stwierdzenia nabycia przez niego w drodze zasiedzenia służebności przesyłu, obciążającej wymienione we wniosku nieruchomości należące do uczestników postępowania. Wyjaśnił, że do owego nabycia miało dojść z dniem 1 stycznia 1986r.roku w zakresie słupów i linii elektroenergetycznej niskiego napięcia 0,4 kV i linii elektroenergetycznej średniego napięcia 15 kV z dniem 1 stycznia 1978 roku Instytucja służebności przesyłu ( art. 305 1 i następne k.c. ) została wprowadzona do polskiego systemu prawnego dopiero z dniem 3 sierpnia 2008 roku, na podstawie ustawy z dnia 30 maja 2008 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 731). Był to trzeci - obok służebności gruntowych i służebności osobistych - rodzaj służebności. Zgodnie z art. 305 1 k.c. , nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1 , prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem, przed ustawowym uregulowaniem służebności przesyłu dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia tzw. służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu. Była to specyficzna służebność gruntowa, nabywana przez przedsiębiorstwo w drodze zasiedzenia, jako prawo do korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie związanym z działaniem tego przedsiębiorstwa. Odpowiadała więc w zakresie funkcji i treści wykreowanej dopiero w 2008 roku służebności przesyłu (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2008 r., III CZP 89/08 – za pośrednictwem Systemu Informacji Prawnej Lex). Owa służebność nie była jednak służebnością przesyłu, a odrębną od niej konstrukcją prawną. Oba wymienione prawa posiadają wprawdzie analogiczna treść i pełnią te same funkcje, jednakże posiadają różne konstrukcje i podstawy prawne - służebność gruntowa odpowiadająca treści służebności przesyłu ( art. 145 k.c. i art. 292 k.c. ), służebność przesyłu ( art. 305 1 – 305 4 k.c. ). Z tego też względu nie mogą być ze sobą utożsamiane. Nie można więc twierdzić, że przed dniem 3 sierpnia 2008 roku miało miejsce posiadanie służebności przesyłu, skoro prawo to jeszcze wówczas nie zostało skodyfikowane. W przedmiotowej sprawie istniejący na nieruchomości stan faktyczny wskazuje , że wnioskodawca mógł zasiedzieć jedynie służebności gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu nie zaś służebność przesyłu (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2013r., sygn. akt III CZP 18/13 – za pośrednictwem Systemu Informacji Prawnej Lex). Nie można w tej sytuacji przyjąć, tak jak podniósł to w apelacji wnioskodawca, że o zasadności wniosku nie powinno decydować literalne jego brzmienie. Przywołane przez wnioskodawcę okoliczności jednoznacznie wykluczają możliwość nabycia przez niego służebności przesyłu. W latach 1978-1982 (terminy wskazane w treści wniosku) instytucja ta nie istniała bowiem w polskim prawie. Opisany stan faktyczny mógłby wprawdzie wskazywać na wykonywanie przez poprzedników prawnych wnioskodawcy - w tym okresie - służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, jednakże wobec jednoznacznego sformułowania żądania (stwierdzenie zasiedzenia służebności przesyłu), Sąd nie był uprawniony do rozpoznania sprawy pod kątem spełniania przesłanek tej odrębnej, jak wyżej stwierdzono instytucji. W tym miejscu należy przytoczyć stanowisko Sądu Najwyższego (postanowienie z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt IV CSK 606/11 – za pośrednictwem Systemu Informacji Prawnej Legalis), zgodnie z którym wynikający z zawartego w art. 610 § 1 k.p.c. odesłania do art. 677 k.p.c. zakres niezwiązania sądu żądaniem w postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia, dotyczy możliwości określenia innego nabywcy, innej daty nabycia ewentualnie innego, ograniczonego przedmiotowo, zakresu nabycia własności. Nie obejmuje natomiast możliwości orzekania o innym przedmiocie, ani o innym prawie, które nie było przedmiotem żądania. Skoro więc wnioskodawca nie domagał się stwierdzenia zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, orzekanie w tym przedmiocie było niedopuszczalne. Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, wskazać należy, że zgodnie z art. 514 k.p.c. rozprawa odbywa się w wypadkach wskazanych w ustawie. W innych wypadkach wyznaczenie rozprawy zależy od uznania sądu. Mimo niewyznaczenia rozprawy sąd przed rozstrzygnięciem sprawy może wysłuchać uczestników na posiedzeniu sądowym lub zażądać od nich oświadczeń na piśmie. Jednakże nawet w wypadkach, gdy ustawa wymaga przeprowadzenia rozprawy, sąd może, bez wzywania zainteresowanych do udziału w sprawie, oddalić wniosek na posiedzeniu niejawnym, jeżeli z treści wniosku wynika oczywisty brak uprawnienia wnioskodawcy. Zdaniem Sądu Okręgowego opisane wyżej okoliczności sprawy, w pełni uzasadniały odstąpienie od przeprowadzenia rozprawy i oddalenie wniosku na posiedzeniu niejawnym. Z uwagi na powyższe, Sąd II instancji, na podstawie art. 385 k.p.c. , oddalił apelację, jako bezzasadną (punkt 1 sentencji). O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w oparciu o art. 98 k.p.c. w zw. z § 7 ust. 3 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych(…) Na zasadzoną kwotę 197 zł składało się wynagrodzenie dla radcy prawnego (180 zł) i oplata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).