Sygn. akt II Ka 34/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Jerzy Kozaczuk Sędziowie: SSO Bogdan Górski SSO Mariola Krajewska - Sińczuk (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Wierzbicka przy udziale Prokuratora Andrzeja Michalczuka po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy J. K. oskarżonego o przestępstwo z art. 177 §2 kk na skutek apelacji, wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Węgrowie z dnia 14 października 2015 r. sygn. akt II K 169/14 I. zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że uchyla zawarte w pkt IV wyroku rozstrzygnięcie o orzeczeniu na podstawie art. 44 § 2 kk w zw. z art. 4 § 1 kk przepadku dowodów rzeczowych i na podstawie art. 230 § 2 kpk orzeka zwrot A. B. jako osobie uprawnionej zatrzymanych rzeczy w postaci pary butów typu półbuty koloru brązowego firmy (...) , kurtki, swetra, spodni, podkoszulka, koszulki, rajstop, dwóch par skarpet, chusteczki oraz slipów jako zbędnych dla postępowania karnego; II. w pozostałej części wyrok utrzymuje w mocy; III. zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 820 zł kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze. Sygn. akt II Ka 34/16 UZASADNIENIE J. K. został oskarżony o to, że: w dniu 12 listopada 2013 r. na trasie L. – S. , gm. L. w powiecie (...) , w województwie (...) nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że kierując samochodem ciężarowym marki (...) numer rejestracyjny (...) wraz z naczepą S. C. numer rejestracyjny (...) nie zachował szczególnej ostrożności nie przewidując możliwości przebywania pieszych w pobliżu lewej krawędzi jezdni i wykonując ten manewr z prędkością niedostosowaną do zasięgu widoczności nieoświetlonych przeszkód, w następstwie czego nie zauważył pieszego Z. P. , który poruszał się w tym samym kierunku lewą krawędzią jezdni, uderzył w niego powodując mu obrażenia ciała w postaci wieloodłamowego złamania mózgoczaszki z następowym wielomiejscowym zranieniem i stłuczeniem mózgu oraz przerwaniem ciągłości pnia mózgu i stłuczeniem móżdżku, kompresyjnego złamania kręgosłupa piersiowego (Th 1 – Th2) z przerwaniem więzadła podłużnego przedniego i wgnieceniem odłamów kostnych do kanału kręgowego oraz z uciśnięciem rdzenia kręgowego na tym poziomie, złamania żeber po stronie lewej z następowym krwawieniem do lewej jamy opłucnej i ze stłuczeniem lewego płuca, stłuczenie płata dolnego lewego płuca, rozfragmentowania śledziony, powierzchownego pęknięcia wątroby, stłuczenia tkanek miękkich okolicy lewego dołu podkolanowego oraz otarć naskórka na twarzy i na kończynach, które to obrażenia skutkowały jego zgonem na miejscu zdarzenia, to jest o czyn z art. 177 § 2 k.k. Sąd Rejonowy w Węgrowie wyrokiem z dnia 14 października 2015 r. : I. Oskarżonego J. K. uznał za winnego dokonania zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycję art. 177 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 177 § 2 k.k. skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności; II. na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 pkt 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 5 lat; III. na podstawie art. 71 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego karę grzywny w wysokości 250 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych; IV. na podstawie art. 44 § 2 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. orzekł przepadek pary butów typu półbuty koloru brązowego firmy (...) , kurtki, swetra, spodni, podkoszulka, koszulki, rajstop, dwóch par skarpet, chusteczki, slipek oraz fragmentu szpachli z powłoką lakieru koloru jasnego ujawnionych w Wykazie Dowodów Rzeczowych nr 867/2013 przechowywanych w Magazynie Dowodów Rzeczowych Sądu Rejonowego w Węgrowie pod pozycją 11/14; V. zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 800 złotych tytułem opłaty oraz obciążył go poniesionymi w sprawie wydatkami w kwocie 5.688,91 złotych. Apelację od wyroku Sądu I instancji wywiódł oskarżyciel publiczny i zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: obrazę przepisów prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 44 § 2, 5 i 7 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. poprzez orzeczenie przepadku pary butów typu półbuty koloru brązowego firmy (...) , kurtki, swetra, spodni podkoszulka, koszulki, rajstop, dwóch par skarpet, chusteczki, slipów oraz fragmentu szpachli z powłoką lakieru koloru jasnego, w sytuacji, gdy nie służyły one i nie były przeznaczone do popełnienia przestępstwa, a nadto nie stanowiły one własności sprawcy, zaś ubranie i buty należało zwrócić A. B. jako osobie uprawnionej. W konsekwencji tak sformułowanego zarzutu skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie na podstawie art. 230 § 2 k.p.k. zwrotu zatrzymanych rzeczy w postaci pary butów typu półbuty koloru brązowego firmy (...) , kurtki, swetra, spodni, podkoszulka, koszulki, rajstop, dwóch par skarpet, chusteczki oraz slipów jako zbędnych dla postępowania karnego A. B. jako osobie uprawnionej. Apelację od powyżej wskazanego wyroku wniósł także obrońca oskarżonego, zaskarżając wyrok w całości na jego korzyść. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
- naruszenie prawa procesowego tj.: - art. 5 k.p.k. w zw. z art. 366 § 1 k.p.k. - art. 4 k.p.k. , art. 5 k.p.k. , 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. polegającej na dowolnej ocenie materiału dowodowego przeprowadzonej z naruszeniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i niewyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy w tym pominięcie kwestii przyczynienia się pieszego do spowodowania wypadku, a także nieuwzględnieniu okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego, w szczególności pominięcie wyjaśnień oskarżonego oraz świadka A. B. w zakresie w jakim wynika, że ,,oskarżony miał pustą drogę” i nie było widać żadnej przeszkody, w tym pieszego i oskarżony miał prawo sądzić, iż może bezpiecznie wykonać manewr wyprzedzania, przy jednoczesnym przyznaniu bezkrytycznie wiary opinii biegłych w zakresie, w jakim wskazywały na winę oskarżonego pomimo tego, iż pokrzywdzonego też obowiązywały zasady ruchu drogowego. W ocenie skarżącego powyższe uchybienia skutkowały błędem w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia , mający wpływ na treść orzeczenia, a polegający na: - przyjęciu, iż oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu, pomimo tego, iż zebrany materiał dowodowy w sprawie, tj. opinie biegłych, wysokość stężenia alkoholu we krwi pokrzywdzonego, jak i zasady doświadczenia życiowego wskazują, iż jest mało prawdopodobne, aby osoba w stanie upojenia alkoholowego 2,51 %o alkoholu we krwi) poruszała się ciągle w sposób prawidłowy, co wskazuje na duże prawdopodobieństwo przyczynienia się pokrzywdzonego do wypadku drogowego dnia 12 listopada 2013 roku na drodze (...) pomiędzy miejscowościami L. – S. ; - błędnym przyjęciu, że oskarżony w dniu 12 listopada 2013 roku podczas jazdy samochodem ciężarowym marki (...) numer rejestracyjny (...) wraz z naczepą S. C. numer rejestracyjny (...) na trasie L. – S. , gm. L. , w powiecie (...) , w województwie (...) , w trakcie podjętego manewru wyprzedzania jadącego przed nim samochodu ciężarowego, nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że nie zachował należytej ostrożności nie przewidując możliwości przebywania pieszych w pobliżu lewej krawędzi jezdni. W konsekwencji tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Węgrowie. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się niezasadna i wobec tego nie mogła doprowadzić do postulowanego w jej treści skutku w postaci uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zaś apelacja oskarżyciela publicznego okazała się trafna i konsekwencją jej wniesienia była zmiana wyroku w zaskarżonej przez prokuratora części. Przed przystąpieniem do analizy zarzutów apelacji należy wskazać, iż w ocenie Sądu Odwoławczego, Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy oraz dokładny przeprowadził postępowanie dowodowe, wnikliwie i wszechstronnie rozważył wszystkie dowody i okoliczności ujawnione w toku rozprawy, dokonując następnie na ich podstawie właściwych ustaleń faktycznych, tak co do samego przebiegu zdarzenia, jak i rozstrzygając kwestie sprawstwa i winy oskarżonego. Postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z należytą starannością i poszanowaniem proceduralnych zasad obowiązujących w procesie karnym. Ocena materiału dowodowego zaprezentowana przez Sąd Rejonowy co do zarzucanego oskarżonemu czynu została dokonana z uwzględnieniem reguł sformułowanych w art. 7 k.p.k. Co więcej, jest ona oceną wszechstronną i bezstronną, która w szczególności nie narusza granic swobodnej oceny dowodów, jest zgodna z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Sąd Okręgowy nie stwierdził także błędów logicznych, jak i faktycznych w rozumowaniu Sądu Rejonowego, a analiza ustaleń poczynionych przez Sąd meriti znajduje odzwierciedlenie we wnioskach zawartych w uzasadnieniu wyroku, które czyni zadość wymogom art. 424 § 1 i 2 k.p.k. i w pełni pozwala na przeprowadzenie kontroli instancyjnej. Podkreślić należy, że znamieniem strony przedmiotowej spowodowania wypadku jest naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu. Pojęcie tych zasad obejmuje zarówno zasady ujęte w przepisach prawa drogowego lub regulujących komunikację kolejową, wodną lub powietrzną, jak też wynikające z istoty bezpieczeństwa w ruchu, zasady prakseologiczne odnoszące się do danej jego sfery. Zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym to ujęte w odpowiednich przepisach zasady określające sposób korzystania z ruchu, są to zarówno reguły zawarte w przepisach określających zasady poruszania się na szlakach komunikacyjnych i zachowanie się w typowych dla ruchu sytuacjach lub wyrażone przez przyjęte oznakowanie, oświetlenie i sygnalizację, jak i reguły nieskodyfikowane w sposób szczegółowy, a wynikające z wyżej wymienionych przepisów oraz istoty bezpieczeństwa w ruchu, które muszą znaleźć zastosowanie wszędzie tam, gdzie nie ma sprecyzowanego przepisu ( vide: wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach o przestępstwa drogowe, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 1975 r., V KZP 2/74, OSNKW 1975, nr 3 – 4, poz. 33 ) Reguły te nie muszą pokrywać się z przepisami ruchu. Minimalizują one stopień niebezpieczeństwa związanego z uczestnictwem w poszczególnych dziedzinach ruchu, acz nie eliminują go całkowicie. Nie zawsze określają one zachowanie kierowcy w sposób ścisły, ich przestrzeganie oceniane jest zawsze przez pryzmat konkretnych okoliczności ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2003 r., II KK 262/03, LEX nr 83799 ). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że Sąd II instancji przychyla się do stanowiska zaprezentowanego w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego w Węgrowie, że to na oskarżonym, poruszającym się po zmroku, ciążył obowiązek skutecznego upewnienia się, że na lewej części jezdni nie znajdują się żadne przeszkody, które mogłyby uniemożliwić mu manewr wyprzedzania. Podczas jazdy w terenie nieoświetlonym jedyną możliwością upewnienia się, czy lewa strona jezdni jest wolna, było włączenie świateł drogowych, które zapewniają odpowiednią widoczność. Wprawdzie oskarżony w trakcie ostatniej rozprawy zapewniał, że przed przystąpieniem do wykonania manewru wyprzedzania włączył na moment światła drogowe, ale w ocenie Sądu Odwoławczego wyjaśnienia oskarżonego nie są w tym zakresie wiarygodne. Przemawia za tym fakt, że na poprzednich etapach postępowania oskarżony nie wspominał o włączeniu świateł drogowych, uczynił to dopiero po poinformowaniu go o takiej konieczności przez biegłego. Wskazać również należy, że ten element wyjaśnień oskarżonego nie znalazł potwierdzenia w pozostałym zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności w zeznaniach bezpośredniego świadka zdarzenia - G. K. . Reasumując, oskarżony przekraczając na chwilę oś jezdni mógł poprzez krótkotrwałe użycie świateł drogowych zaobserwować lewą część jezdni i upewnić się, czy nie znajdują się tam nieoświetlone osoby. Kierujący powinien przewidzieć zgodnie z przepisami, że obecność w tych warunkach pieszych przy lewej krawędzi jezdni była możliwa i prawnie dopuszczalna. Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2012, poz. 1137 z późn. zm.) pieszy jest obowiązany korzystać z chodnika lub drogi dla pieszych, a w razie ich braku – z pobocza. Jeżeli nie ma pobocza lub czasowo nie można z niego korzystać, pieszy może korzystać z jezdni, pod warunkiem zajmowania miejsca jak najbliżej jej krawędzi i ustępowania miejsca nadjeżdżającemu pojazdowi (ust. 1). Pieszy idący po poboczu lub jezdni jest obowiązany iść lewą stroną drogi (ust. 2). Jak wynika z dołączonej do akt dokumentacji fotograficznej szerokość pobocza w miejscu zdarzenia ograniczona jest przez znajdujące się tam słupki hektometrowe, które znacznie utrudniają poruszanie się poboczem. Z tego też względu pokrzywdzony mógł poruszać się przy lewej krawędzi jezdni. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że samochody nadjeżdżające z przeciwka nie alarmowały, że na drodze znajduje się jakaś przeszkoda, co pozwala na przyjęcie, że pokrzywdzony ustępował miejsca nadjeżdżającym pojazdom. Niestety nie miał takiej możliwości w stosunku do pojazdu, którym poruszał się oskarżony, z tego względu, że pojazd ten znajdował się za pokrzywdzonym, tj. był on zwrócony tyłem do nadjeżdżającego pojazdu, zatem poza zasięgiem jego wzroku. Niekwestionowanym jest fakt, że pokrzywdzony Z. P. w momencie potrącenia znajdował się w stanie nietrzeźwości 2,51 0 /
- Jednakże z opinii biegłych, które w ocenie Sądu Odwoławczego są jasne i rzetelne wynika, że pieszy poruszał się przestrzegając zasad ruchu drogowego tj. przy lewej krawędzi jezdni. Ponadto brak jest podstaw do stwierdzenia, że zachowanie pokrzywdzonego pomimo, że znajdował się on w stanie nietrzeźwości, było nieprawidłowe i przyczyniło się do zaistnienia wypadku drogowego, który jest przedmiotem niniejszej sprawy. Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu II instancji, Sąd meriti nie dopuścił się obrazy żadnego z przepisów, które wskazał w treści apelacji obrońca oskarżonego. Środek odwoławczy wniesiony przez apelującego obrońcę nie mógł zatem spowodować postulowanego w jego treści skutku w postaci uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Węgrowie. W ocenie Sądu Odwoławczego, wymierzona oskarżonemu kara spełnia wszystkie dyrektywy jej wymiaru wskazane w art. 53 k.k. i nie nosi cech rażącej niewspółmierności. O ile nie budzi wątpliwości dokonana przez Sąd I instancji ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz poczynione na jej podstawie ustalenia faktyczne, a także zastosowana w stosunku do oskarżonego reakcja prawnokarna, to nie można zgodzić się z rozstrzygnięciem w zakresie dowodów rzeczowych zawartym w punkcie IV zaskarżonego orzeczenia. Zgodnie z dyrektywą wskazaną w art. 44 § 2 k.k. sąd może orzec, a w wypadkach wskazanych w ustawie orzeka przepadek przedmiotów, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa. Wskazać należy, że dowody rzeczowe w postaci: pary butów typu półbuty koloru brązowego firmy (...) , kurtki, swetra, spodni podkoszulka, koszulki, rajstop, dwóch par skarpet, chusteczki, slipów oraz fragmentu szpachli z powłoką lakieru koloru jasnego nie stanowiły przedmiotów służących lub przeznaczonych do popełnienia przestępstwa w rozumieniu art. 44 § 2 k.k. Wobec obrazy prawa materialnego, jaka zaistniała w niniejszej sprawie, Sąd Okręgowy był zobligowany do uchylenia rozstrzygnięcia zawartego w punkcie IV zaskarżonego orzeczenia i na podstawie art. 230 § 2 k.p.k. orzekł zwrot A. B. , jako osobie uprawnionej, zatrzymanych rzeczy w postaci pary butów typu półbuty koloru brązowego firmy (...) , kurtki, swetra, spodni podkoszulka, koszulki, rajstop, dwóch par skarpet, chusteczki, slipów uznając je za zbędne dla niniejszego postępowania. Jednocześnie wskazać należy, że dowód rzeczowy w postaci fragmentu szpachli koloru jasnego stanowi ślad kryminalistyczny. W judykaturze dosyć jednolicie prezentowane jest stanowisko, iż żaden z przepisów kodeksu karnego , a w szczególności art. 44 , jak również jakikolwiek inny przepis prawa nie przewidują przepadku śladów kryminalistycznych ( vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 23 lutego 2004 r., sygn. akt: II AKa 419/03, Prok. i Pr. 2004 nr 12, poz. 14, str. 11, KZS 2004 nr 12, poz. 48, str. 27 ). Pozostają więc one w aktach sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 437 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 456 k.p.k. O kosztach postępowania Sąd Odwoławczy orzekł na podstawie art. 2 ust.1 pkt 4 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r., a także § 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym .