Sygn. akt VIII U 704/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2016 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Jolanta Łanowy Protokolant: Małgorzata Skirło po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2016 r. w Gliwicach sprawy J. M. ( M. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o prawo do emerytury na skutek odwołania J. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 24 marca 2015 r. nr (...)
- zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemu J. M. prawo do emerytury od marca 2015 r.
- zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. na rzecz odwołującego kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. (-) SSO Jolanta Łanowy Sygn. akt. VIII U 704/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 24 marca 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonemu J. M. prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym 60 lat. Powołując się na art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych organ rentowy wskazał, że ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999r. nie udowodnił żadnego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, wobec wymaganego 15 – letniego okresu takiej pracy. ZUS wskazał nadto, iż do pracy w warunkach szczególnych nie uwzględnił okresu zatrudnienia od 17 kwietnia 1989r. do 31 grudnia 1998r. na stanowisku kierowcy z uwagi na niezgodność pomiędzy faktycznie zajmowanym stanowiskiem a wykazem stanowisk w zarządzeniu. W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany i przyznania mu prawa do spornego świadczenia. Podniósł, iż w okresie od 17 kwietnia 1989r. do 31 grudnia 1998r. był zatrudniony w E. - (...) Sp. z o.o. w G. i wykonywał pracę kierowcy samochodu ciężarowego pow. 3,5 tony, niezależnie od zmiany nazwy pracodawcy i stanowiska pracy. Ostatecznie na rozprawie w dniu 28 lipca 2015r. ubezpieczony domagał się zaliczenia do pracy w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia: od 17 kwietnia 1989r. do 31 grudnia 1998r. w (...) w G. oraz jego następcy E. - (...) Sp. z o.o. w G. , od 7 października 1971r. do 14 czerwca 1978r. w (...) G. oraz od 1 lipca 1978r. do 31 marca 1989r. w zakładzie Usługi (...) w G. . W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Sąd Okręgowy w Gliwicach ustalił: Ubezpieczony J. M. urodził się (...) Wiek 60 lat osiągnął (...) . Jest uprawniony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. W dniu 2 marca 2015r. ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie mu prawa do emerytury z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Zaskarżoną decyzją z dnia 24 marca 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym 60 lat, z uwagi na brak wymaganego 15 – letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych. ZUS ustalił, iż ubezpieczony na dzień 31 grudnia 1998r. posiada 26 lat, 1 miesiąc i 4 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Do pracy w warunkach szczególnych organ rentowy nie uwzględnił ubezpieczonemu żadnego okresu zatrudnienia. Ubezpieczony odwołał się od powyższej decyzji ZUS. Sąd ustalił, iż ubezpieczony w okresie od 7 października 1971r. do 14 czerwca 1978r. był zatrudniony w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Handlu (...) w K. Oddział w G. . Ubezpieczony podjął pracę jako elektryk. Następnie w okresie od 26 stycznia 1974r. do 20 stycznia 1976r. odbywał zasadniczą służbę wojskową. Po odbyciu zasadniczej służby wojskowej z dniem 21 stycznia 1976r. podjął pracę na stanowisku kierowcy, gdyż jego poprzednie stanowisko było już obsadzone. Prowadził samochód ciężarowy typu S. (...) . Samochodem tym woził towar m.in. opał, papier pakowy. Był to jedyny samochód ciężarowy w tym zakładzie. Przedsiębiorstwo posiadało również dwa samochody typu Ż. , ale ubezpieczony nimi nie jeździł. Z kolei w okresie od 1 lipca 1978r. do 31 marca 1989r. odwołujący pracował w zakładzie Usługi (...) w G. . Przedsiębiorstwo dysponowało wyłącznie samochodami ciężarowymi. Świadczyło usługi dla ludności a od 1975r. miało podpisaną stałą umowę z (...) w G. . Prowadzący przedsiębiorstwo (...) zatrudniał 1 lub 2 kierowców i nie zatrudniał innych pracowników. Odwołujący był wyłącznie kierowcą samochodów ciężarowych powyżej 3,5 tony typu S. (...) , S. (...) i S. (...) . Wyjeżdżał codziennie, woził towar od producentów do sklepów, względnie pomiędzy sklepami. Nie był kierowany do innych prac. W roku 1989r. Z. D. zajął się transportem osobowym autobusami. Ubezpieczony nie miał stosownych uprawnień, dlatego zwolnił się i podjął pracę w (...) E. . Nie zachowała się dokumentacja osobowa i płacowa z tego okresu zatrudnienia. Taki charakter zatrudnienia ubezpieczonego w powyższym okresie potwierdził syn Z. D. – świadek P. D. , który czasem jeździł z ubezpieczonym jako pomocnik. W okresie od 17 kwietnia 1989r. do 31 stycznia 1995r. ubezpieczony był zatrudniony w (...) w G. . Następnie od 1 lutego 1995r. do 22 sierpnia 2007r. pracował w E. - (...) Sp. z o.o. w G. , gdzie został przejęty w trybie art. 23 1 § 3 k.p. Zakłady te produkowały baterie do wózków akumulatorowych i akumulatory. Było tam około 7-8 samochodów ciężarowych powyżej 3,5 tony. Były też samochody mniejsze. Zakład zatrudniał 6-7 kierowców. Odwołujący pracował na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony. Kierował samochodami typu S. , J. , L. . Przewoził materiały do produkcji – proszek ołowiany, ołów z huty ołowiu, naczynia na akumulatory, kwas siarkowy a także gotowe wyroby tj. baterie o ciężarze 750 kilo, 2 tony. Taką pracę wykonywał odwołujący stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w całym okresie od 17 kwietnia 1989r. do 31 grudnia 1998r. Nie był kierowany do innych prac. W razie awarii samochody naprawiał mechanik, a kierowca przenosił się na inny samochód, gdyż zawsze był jakiś samochód w rezerwie. Sąd ustalił, iż w okresie zatrudnienia w E. - Z. -Baterie wraz z ubezpieczonym pracowali świadkowie S. C. , K. W. . Świadek S. C. pracował w latach 1988 – 2008 na stanowisku mechanika samochodowego. Świadek K. W. pracował w latach 1992 – 1996 jako kierowca samochodu ciężarowego do 3,5 tony. W świadectwie pracy w szczególnych warunkach z dnia 25 czerwca 2007r. pracodawca potwierdził, iż J. M. w okresie od 17 kwietnia 1989r. do nadal wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony oraz prace załadunkowe wymienione pod poz. 1 i 2 Działu VIII wykazu A do zarządzenia nr 6 i 7 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 18 i 19 maja 1983r. Za pozostałe okresy ubezpieczony nie posiada świadectw pracy w warunkach szczególnych. Bezsporne było, że ubezpieczony posiada ponad 25 – letni okres składkowy i nieskładkowy, ukończył 60 lat życia z dniem (...) . i nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Powyższe okoliczności Sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego, akt osobowych ubezpieczonego z okresu zatrudnienia w (...) sp. z o. o. w G. , akt osobowych ubezpieczonego z okresu zatrudnienia w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Handlu (...) w K. Oddział w G. (k.43), zeznań świadków: S. C. (nagranie z rozprawy z dnia 28 lipca 2015r. min. 22.34 i n. k.28), K. W. (nagranie z rozprawy z dnia 24 listopada 2015r., min. 13.35 i n. k.39), P. D. (nagranie z rozprawy z dnia 29 stycznia 2016r., min. 09.26 i n. k.52) oraz przesłuchania ubezpieczonego (nagranie z rozprawy z dnia 29 stycznia 2016r., min. 20.35 i n. k.52). Świadkowie S. C. i K. W. pracowali razem z ubezpieczonym w spornych okresie zatrudnienia w przedsiębiorstwie (...) . Natomiast świadek P. D. jest synem Z. D. , który zatrudniał ubezpieczonego i czasem jeździł z odwołującym jako pomocnik. Świadkowie posiadają zatem szczegółową wiedzę na temat miejsca i charakteru wykonywanej przez odwołującego pracy. Odnośnie charakteru pracy w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Handlu (...) w K. Oddział w G. , wynika on z akt osobowych ubezpieczonego, niemniej jednak ten okres pozostaje bez wpływu na prawo odwołującego do spornego świadczenia. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 32 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2013r., poz. 1440 ze zm.) w powiązaniu z § 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.) ubezpieczonym mężczyznom urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949r. będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przy pracach wymienionych w wykazie A, przysługuje prawo do emerytury w razie łącznego spełnienia następujących warunków:
- osiągnięcia wieku emerytalnego 60 lat
- posiadania wymaganego okresu zatrudnienia wynoszącego 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Z kolei zgodnie z treścią art. 184 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
- W myśl art. 184 ust. 2 ustawy – w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013r. tj. w dacie złożenia wniosku oraz wydania zaskarżonej decyzji – emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Na podstawie tego przepisu, prawo do emerytury w obniżonym wieku, przysługuje ubezpieczonemu, który w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 1 stycznia 1999r. spełnił warunki w zakresie posiadania ogólnego stażu pracy oraz pracy wykonywanej w warunkach szczególnych a nie osiągnął wymaganego wieku. Okoliczność sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła posiadania przez ubezpieczonego (na dzień 1 stycznia 1999r.) wymaganego 15 – letniego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Do pracy w szczególnych warunkach organ rentowy nie uwzględnił ubezpieczonemu żadnego okresu zatrudnienia. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczony legitymuje się wymaganym 15 – letnim okresem pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, bowiem do takiej pracy należało zaliczyć mu sporne okresy zatrudnienia od 17 kwietnia 1989r. do 31 grudnia 1998r. w (...) w G. oraz jego następcy E. - (...) Sp. z o.o. w G. , od 21 stycznia 1976r. (powrót z wojska) do 14 czerwca 1978r. w (...) G. oraz od 1 lipca 1878r. do 31 marca 1989r. w zakładzie Usługi (...) w G. . W okresie zatrudnienia w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Handlu (...) w K. Oddział w G. , ubezpieczony pracował początkowo jako elektryk. Natomiast po odbyciu zasadniczej służby wojskowej z dniem 21 stycznia 1976r. podjął pracę na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony typu S. (...) . Samochodem tym woził towar m.in. opał, papier pakowy. Taką pracę wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy do końca zatrudnienia w tym zakładzie tj. do 14 czerwca 1978r. Również w okresie pracy w zakładzie Usługi (...) w G. od 1 lipca 1978r. do 31 marca 1989r. odwołujący był wyłącznie kierowcą samochodów ciężarowych typu S. (...) , S. (...) i S. (...) . Przedsiębiorstwo to dysponowało wyłącznie samochodami ciężarowymi. Odwołujący codziennie woził towar od producentów do sklepów, względnie pomiędzy sklepami i nie był kierowany do innych prac. Taką pracę wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy do 31 marca 1989r. Z tą datą zwolnił się, gdyż przedsiębiorstwo zaczęło zajmować się przewozem osób autobusami a odwołujący nie posiadał takich uprawnień. Następnie w okresie zatrudnienia w (...) w G. a potem w E. - (...) Sp. z o.o. w G. od 17 kwietnia 1989r. do 31 grudnia 1998r. odwołujący również stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony. Kierował samochodami typu S. , J. , L. . Zakład ten produkował baterie do wózków akumulatorowych i akumulatory. Ubezpieczony przewoził materiały do produkcji – proszek ołowiany, ołów z huty ołowiu, naczynia na akumulatory, kwas siarkowy a także gotowe wyroby tj. baterie o ciężarze 750 kilo, 2 tony. Nie był kierowany do innych prac. W razie awarii samochody naprawiał mechanik, a kierowca przenosił się na samochód rezerwowy. Wykonywane przez ubezpieczonego prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony są wymienione pod poz. 2, działu VIII, wykazu A, stanowiącego załącznik do wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zm.), zawierającego wykaz prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków potwierdzającym charakter pracy odwołującego w okresach spornych, uznając te dowody za spójne logiczne i wzajemnie się uzupełniające. Należy przy tym wskazać, że w postępowaniu odwoławczym przed Sądem nie obowiązują ograniczenia dowodowe jakie występują w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, a Sąd może ustalić okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość jak: okresy zatrudnienia, w tym wykonywanie pracy w warunkach szczególnych, za pomocą wszelkich środków dowodowych, przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego (por. uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984r. III UZP 6/84, uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1984r. III UZP 48/84, wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006r., I UK 179/06, LEX nr 342283). Reasumując, należało uznać, że ubezpieczony legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999r. wymaganym 15 – letnim okresem pracy w warunkach szczególnych. Nie było sporne, iż odwołujący posiada co najmniej 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, nie jest członkiem OFE i na dzień wydania zaskarżonej decyzji ukończył wymagany wiek 60 lat. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. , zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury poczynając od marca 2015r. tj. od miesiąca złożenia wniosku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł o kosztach zastępstwa procesowego – na podstawie art. 98 k.p.c. oraz § 12 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 461 ze zm.) – zasądzając od ZUS na rzecz odwołującego kwotę 120 zł. (-) SSO Jolanta Łanowy