Sygn. akt VU 724/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 kwietnia 2016 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSR del. Marcin Wojciechowski Protokolant Cezary Jarocki po rozpoznaniu w dniu 06 kwietnia 2016 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z wniosku A. F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o emeryturę na skutek odwołania A. F. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 25 czerwca 2015r. sygn. (...)
- zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy A. F. prawo do emerytury od dnia (...) 2015 roku;
- zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. na rzecz wnioskodawcy A. F. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt VU 724/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 25 czerwca 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił wnioskodawcy A. F. prawa do emerytury z uwagi na brak wymaganego stażu pracy w warunkach szczególnych. Do okresu pracy w warunkach szczególnych nie uwzględniono zatrudnienia wnioskodawcy: - od dnia 1 lutego 1982 r. do dnia 20 maja 1984 r. na stanowisku wydawca-magazynier, - od dnia 1 czerwca 1992 r. do dnia 31 marca 1993 r. oraz od dnia 1 maja 1995 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. na stanowisku operatora koparki-mechanik sprzętu, - od dnia 1 kwietnia 1993 r. do dnia 30 kwietnia 1995 r. na stanowisku operatora koparki- p.o. kierownik żwirowni, z uwagi na fakt, iż stanowiska te nie są wymienione w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (Dz. U. nr 8 poz. 43 z późn. zm.). Od powyższej decyzji odwołanie w dniu 6 lipca 2015 r. złożył wnioskodawca, wskazując, że w okresie od 1 lutego 1982 r. do dnia 20 maja 1984 r. pracował w (...) jako kierowca samochodu ciężarowego warki S. (...) o ciężarze powyżej 3,5 tony z cysterna paliwową. Natomiast w okresie od dnia 1 czerwca 1992 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. wykonywał obowiązki operatora koperki w Ż. M. w pełnym wymiarze czasu pracy. Podkreślił, iż wskazane w świadectwie pracy stanowiska mechanik sprzętu i kierownik żwirowni były to tylko dodatkowe funkcje. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniósł o oddalenie odwołania, powielając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca A. F. , urodzony w dniu (...) , złożył w dniu 4 lutego 2015 r. wniosek o przyznanie emerytury. Wnioskodawca nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. (dowód: wniosek o emeryturę - k. 1-4 akt emerytalnych) Na dzień 1 stycznia 1999 r. skarżący udowodnił staż pracy wynoszący 22 lata, 3 miesiące i 17 dni okresów składkowych i 3 miesiące, 1 dzień okresów nieskładkowych oraz 2 lata, 11 miesięcy i 20 dni okresów uzupełniających (praca na roli), w tym 8 lat, 11 miesięcy i 28 dni pracy w szczególnych warunkach, tj. w okresie od: - dnia 13 maja 1974 r. do dnia 21 października 1974 r., od dnia 10 listopada 1976 r. do dnia 26 lutego 1977 r. na stanowisku mieszacz rozwłókniacz w (...) B. ; - dnia 28 października 1974 r. do dnia 7 października 1976 r. odbywanie służby wojskowej; - dnia 1 kwietnia 1977 r. do dnia 31 maja 1978 r. jako traktorzysta; - dnia 21 czerwca 1978 r. do dnia 31 stycznia 1982 r. jako kierowca ciągnika i samochodu ciężarowego; - dnia 21 maja 1984 r. do dnia 31 lipca 1985 r. jako maszynista koparki w (...) w B. ; - dnia 18 października 1985 r. do dnia 31 października 1985 r. w (...) Kopalnia Węgla Brunatnego w pracach przy przetwórstwie i dystrybucji ropy naftowej. (dowód: decyzja z dnia 25 czerwca 2015 r. - k. 60 akt emerytalnych, odpowiedź na odwołanie- k. 3-4) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. nie zaliczył wnioskodawcy do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia: - od dnia 1 lutego 1982 r. do dnia 20 maja 1984 r. na stanowisku wydawcy-magazyniera; - od dnia 1 czerwca 1992 r. do dnia 31 marca 1993 r. oraz od dnia 1 maja 1995 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. na stanowisku operatora koparki-mechanik sprzętu, - od dnia 1 kwietnia 1993 r. do dnia 30 kwietnia 1995 r. na stanowisku operatora koparki- p.o. kierownik żwirowni. (dowód: decyzja z dnia 25 czerwca 2015 r.- k. 60 akt emerytalnych, odpowiedź na odwołanie k. 3-4) A. F. od dnia 21 czerwca 1978 r. do dnia 31 lipca 1985 r. oraz od dnia 3 maja 1986 r. do dnia 31 marca 1989 r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy w (...) w B. . W wystawionym w dniu 29 lipca 1985 r. świadectwie pracy wskazano, że wnioskodawca w okresie zatrudnienia zajmował stanowiska kierowcy samochodu ciężarowego, wydawcy magazyniera oraz maszynisty koparki. W spornym okresie, tj. od 1 lutego 1982 r. do 20 maja 1984 r., zgodnie z angażem z dnia 10 lutego 1982 r., wnioskodawca pracował jako wydawca-magazynier. (dowód: umowa o pracę z dnia 21 czerwca 1978 r. – k. 21 akt kapitałowych oraz k. 13 akt o emeryturę oraz k. 23, świadectwo pracy z dnia 29 lipca 1985 r. – k. 9 akt kapitałowych oraz k. 20, umowa o pracę z dnia 3 maja 1986 r. – k. 28 akt kapitałowych, angaż z dnia 10 lutego 1982 r. – k. 25 akt kapitałowych oraz k. 19 akt o emeryturę oraz k. 26) Wnioskodawca spornym okresie, tj. od dnia 1 lutego 1982 r. do dnia 20 maja 1984 r. ubezpieczony pracował jako kierowca samochodu ciężarowego o masie powyżej 3,5 tony marki S. . Była to cysterna. Wnioskodawca rozwoził paliwo z magazynu firmy, po wcześniejszym zatankowaniu przez wydawcę-magazyniera, następnie jechał na budowę, głównie była to budowa Elektrowni (...) . Na miejscu budowy operatorzy sprzętu, tj. koparek, spycharki, dźwigu tankowali swoje maszyny. Zatankowanie cysterny zajmowało około 20 minut. Wnioskodawca nie zajmował się tankowaniem sprzętu. (dowód: zeznania wnioskodawcy protokół rozprawy z dnia 6 kwietnia 2016 r. nagranie od minuty 2:53 do minuty 7:10 – k. 51v, zeznania świadka M. K. protokół rozprawy z dnia 9 marca 2016 r. nagranie od minuty 17:32 do minuty 22:47 – k. 14, zeznana Z. P. protokół 9 marca 2016 r. nagranie od minuty 22:47 do minuty 26:47 – k. 14, zeznanie świadka E. S. protokół rozprawy z dnia 9 marca 2016 r. nagranie od minuty 26:27 do minuty 35:11 – k. 15) Wnioskodawca w dniu 4 września 1981 r. zdobył uprawnienia na koparkę klasy II, natomiast w dniu 2 czerwca 1984 r. uprawnienia na żurawia klasy III. (dowód: świadectwo pracy z dnia 29 lipca 1985 r. – k. 9 akt kapitałowych oraz k. 20) (...) w B. nie wystawił wnioskodawcy świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych. (okoliczność bezsporna) W kolejnym spornym okresie, tj. od dnia 1 czerwca 1992 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. wnioskodawca był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w Przedsiębiorstwie (...) . Zgodnie ze świadectwem pracy z dnia 30 września 1999 r. wnioskodawca w okresie od 1 czerwca 1992 r. do 31 marca 1993 r. i od 1 maja 1995 r. do 31 grudnia 1998 r. pracował jako operatora koparki- mechanik sprzętu oraz od 1 kwietnia 1993 r. do 30 kwietnia 1995 r. jako operator koparki – p.o. kierownika żwirowni. (dowód: świadectwo pracy z dnia 30 września 1999 r. – k. 12 akt kapitałowych oraz k. 24 akt o emeryturę, świadectwo pracy w szczególnych warunkach – k. 26 akt o emeryturę, zaświadczenie – k. 32-33 akt o emeryturę) Od dnia 1 czerwca 1992 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. wnioskodawca był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) . Firma ta zajmowała się wydobywaniem żwiru oraz piasku. W spornym okresie A. F. pracował stale w pełnym wymiarze czasu pracy jako operator koparki – zajmował się załadunkiem samochodów ciężarowych. Wykonywał pracę na terenie żwirowni M. , gm. W. . Wnioskodawca nie wykonywał prac naprawczych maszyn, tym zajmowała się firma zewnętrzna. W czasie awarii jednej koparki wnioskodawca pracował drugą koparką. W okresie pełnienia przez ubezpieczonego funkcji kierownika żwirowni do jego obowiązków należało rozdzielenie pracy pracownikom przed przystąpieniem do pracy, następnie rozpoczynał swoją pracę na koparce. Funkcję tę pełnił jedynie w sytuacji, gdy na żwirowni nie był obecny właściciel czy tez inny inżynier górnik. Innych prac nie wykonywał. (dowód: zeznania wnioskodawcy protokół rozprawy z dnia 6 kwietnia 2016 r. nagranie od minuty 7:10 do minuty 10:49 – k. 51v, zeznania świadka Z. B. protokół z rozprawy z dnia 9 marca 2016 r. nagranie od minuty 4:59 do minuty 8:44 – k. 13 v, zeznania świadka W. D. protokół z rozprawy z dnia 9 marca 2016 r. nagranie od minuty 8:44 do minuty 12:40 – k. 13 v-14, zeznania świadka J. K. protokół z rozprawy z dnia 9 marca 2016 r. nagranie od minuty 12:40 do minuty 17:32 – k. 14, zeznania świadka E. S. protokół z rozprawy z dnia 9 marca 2016 r. nagranie od minuty 31:19 do minuty 35:11 – k. 14v) Przedsiębiorstwo (...) wystawiło wnioskodawcy w dniu 19 marca 2012 r. świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, z którego wynika, że A. F. w okresie do dnia 1 czerwca 1992 r. do dnia 30 września 1999 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace operatora koparki, tj. na stanowisku wymienionym w wykazie A dział V punkt 3 podpunkt A poz. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (Dz. U. nr 8 poz. 43 z 1983 r.) oraz wykazu stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 9 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i ochrony Środowiska z dnia 1 lipca 1983 r. w sprawie stanowisk pracy w zakładach pracy resortu administracji, gospodarki terenowej i ochrony środowiska, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach uprawniające do niższego wieku emerytalnego oraz do wzrostu emerytury i renty inwalidzkiej z dnia 1 lipca 1983 r. (Dz.U. MSWiA Nr 2, poz. 3). (dowód: świadectwo pracy w szczególnych warunkach – k. 26 akt o emeryturę) Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył co następuje: Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 153, poz. 1227) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli: 1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
- Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2). Od 1 stycznia 2013 r. nie jest już wymagane rozwiązanie stosunku pracy. W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało rozpoznać w aspekcie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
- ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia). Prawidłowe rozumienie pojęcia pracy w szczególnych warunkach nie jest możliwe bez wnikliwej analizy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Z zestawienia § 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, że pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 r., II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272). Odnośnie oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu zważyć należy, iż okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak zatem takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Świadectwo pracy ma bowiem jedynie charakter informacyjny, samo przez się nie tworzy więc praw podmiotowych ani ich nie pozbawia. Nie stwarza ono cech wyłączności w zakresie dowodowym w postępowaniu o realizację tych praw. W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było to, czy wnioskodawca posiada wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości – wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, ukończył 60 lat i nie jest członkiem Otwartego Funduszu Emerytalnego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. nie zaliczył wnioskodawcy do okresu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od dnia 1 lutego 1982 r. do dnia 20 maja 1984 r. w (...) w B. oraz od dnia 1 czerwca 1992 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. w Przedsiębiorstwie (...) . Charakter pracy wnioskodawcy w okresie zatrudnienia od dnia 1 lutego 1982 r. do dnia 20 maja 1984 r. w (...) w B. Sąd ustalił na podstawie zeznań świadków M. K. , Z. P. oraz E. S. , którzy w spornym okresie pracowali w tej samej firmie co wnioskodawca, a zatem dysponowali bezpośrednią i co za tym idzie szczegółową wiedzą co do codziennych obowiązków wnioskodawcy. Z ich wiarygodnych zeznań wynika, że skarżący w spornym okresie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako kierowca samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 marki S. , a nie jak to było wskazane w świadectwie pracy wystawionym przez pracodawcę jako wydawca-magazynier. W tymże okresie do jego obowiązków należało bowiem rozwożenie po budowach, głównie (...) , paliwa do zatankowania innych maszyn, tj. koparek, spycharek czy dźwigów. Przeprowadzone postępowanie potwierdziło, że wnioskodawca nie wykonywał innych prac, a jedynie pracował w charakterze kierowcy. Tankowaniem sprzętu zajmowali się sami operatorzy tych maszyn. Co za tym idzie, uznać należało, że wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, które to stanowisko wymienione jest w wykazie A Dziale VIII pkt 2 będącym załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Także charakter pracy wnioskodawcy wskazany w świadectwie pracy z dnia 30 września 1999 r. nie jest tożsamy z faktycznie wykonywaną przez niego pracą. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika jednoznacznie, iż wnioskodawca w drugim ze spornym okresów, tj. od dnia 1 czerwca 1992 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. wykonywał prace na stanowisku operatora koparki. Do jego obowiązków należało przede wszystkim załadunek samochodów ciężarowych piachem oraz żwirem, co zostało potwierdzone w toku postępowania. Jednocześnie świadkowie potwierdzili zeznania wnioskodawcy, że skarżący poza obowiązkami operatora koparki, nie wykonywał inne pracy. W szczególności nie wykonywał pracy mechanika, jak to wpisano w jego świadectwie pracy z dnia 30 września 1999 r., a przypisana mu funkcja kierownika żwirowni była jedynie funkcją dodatkową, która nie kolidowała z normalną pracą w charakterze operatora koparki. W świetle powyższego zdaniem Sądu Okręgowego, należało uznać, iż ubezpieczony wykonując w spornym okresie obowiązki operatora koparki, spełnił wymogi do zakwalifikowania jego stanowiska do pracy wymienionej w wykazie A dział V punkt 3 podpunkt A poz. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (Dz. U. nr 8 poz. 43 z 1983 r.) oraz wykazu stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 9 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i ochrony Środowiska z dnia 1 lipca 1983 r. w sprawie stanowisk pracy w zakładach pracy resortu administracji, gospodarki terenowej i ochrony środowiska, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach uprawniające do niższego wieku emerytalnego oraz do wzrostu emerytury i renty inwalidzkiej z dnia 1 lipca 1983 r. (Dz.U. MSWiA Nr 2, poz. 3), tj. prace na stanowisku maszynisty koparek i ładowarek jednonaczyniowych i wielonaczyniowych. Po doliczeniu tego okresu do stażu pracy zaliczonego już skarżącemu przez organ rentowy (tj. 8 lat, 11 miesięcy i 28 dni), A. F. posiada łącznie ponad 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach. Wnioskodawca spełnił jednocześnie pozostałe wymagane przepisami rozporządzenia warunki to jest ukończył 60 lat, jego łączny okres zatrudnienia składkowy i nieskładkowy wyniósł 25 lat, nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. A zatem należy uznać, że wydana przez organ rentowy decyzja jest błędna, a żądanie wnioskodawcy zasługuje na uwzględnienie. Sąd przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury z dniem (...) 2015 r., tj. z dniem w którym wnioskodawca osiągnął wymagane 60 lat. Wówczas bowiem skarżący spełnił ostatnią przesłankę, od której zależało jego prawo do emerytury. Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach procesu Sąd orzekł w myśl art. 98 k.p.c. , zgodnie z zasadą odpowiedzialności za jego wynik, zasądzając od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. na rzecz wnioskodawcy kwotę 120 złotych, na podstawie § 2 ust. 1 i 2 w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst. jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 490).