Sad powszechny, III AUa 576/13

(1)oraz częściowych zeznań świadka M. P.

(1)i wnioskodawcy, ustalił, iż do wniosku o emeryturę odwołujący ( urodzony (...) ) przedłożył świadectwo pracy, z którego wynika, że był on zatrudniony w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) S.A. w R. od 1 września 1972 r. do 11 stycznia 1977 r. oraz od 6 kwietnia 1977r. do 28 listopada 1994r. na stanowisku murarz – zbrojarz – betoniarz. W pkt 8 przedmiotowego świadectwa pracodawca wskazał na zatrudnienie w warunkach szczególnych jako zbrojarz – betoniarz od 1 sierpnia 1972r. do 11 stycznia 1977r. oraz od 6 kwietnia 1977r. do 30 marca 1990r. W załączniku do zaświadczeń o zatrudnieniu i wynagrodzeniu wskazano okresy pracy eksportowej wnioskodawcy z informacją o braku możliwości wydania świadectwa potwierdzającego zatrudnienie w warunkach szczególnych z uwagi na niemożliwość określenia pełnego wymiaru czasu pracy wykonywanej w tych warunkach, a to z powodu łączenia stanowisk np. murarz – zbrojarz. Na podstawie opinii biegłego sąd ustalił łączny wymiar czasu pracy w warunkach szczególnych wnioskodawcy na 3 lata i 10 dni. A. C. poza czynnościami betoniarza – zbrojarza wykonywał pracę murarza, na co wskazuje dokumentacja pracownicza, jak i zeznania świadka S. Z.

(1). Sąd nie dał natomiast wiary zeznaniom wnioskodawcy oraz świadka P. w zakresie, w jakim twierdzą o wykonywaniu pracy zbrojarza i betoniarza stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, jako pozostającym w sprzeczności z dokumentacją znajdującą się w aktach osobowych odwołującego. W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy przyjął, iż wnioskodawca w okresach wskazanych w decyzji nie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przy pracach zbrojarsko – betoniarskich, a tym samym nie spełnia wszystkich niezbędnych warunków do przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, przewidzianej w art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . W podstawie prawnej rozstrzygnięcia Sąd ponadto powołał oraz art. 477 14 § 1 kpc . Powyższy wyrok apelacją do Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie zaskarżył wnioskodawca zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że nie posiada on wymaganego 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych, a tym samym brak było podstaw do przyznania mu prawa do emerytury na podstawie art. 32 w związku z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyznanie prawa do emerytury oraz zasądzenie od pozwanego Zakładu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem I i II instancji. W uzasadnieniu apelujący podniósł, iż istotnym dowodem dla uznania okresu pracy jako okresu wykonywania zatrudnienia w szczególnych warunkach jest świadectwo pracy, które zostało przez niego przedłożone, a które zawiera wpis potwierdzający sporną kwestię. Dowód ten nie został skutecznie zakwestionowany przez organ rentowy, co powinno skutkować uznaniem jego treści za wiarygodną. Sąd I instancji nie ustosunkował się jednak ani do istnienia tego dokumentu ani też do jego treści. W dalszej kolejności wnioskodawca wskazał na treść zeznań świadków S. Z. i Z. W. , które sąd uznał za zasługujące na wiarę, a które jednoznacznie potwierdzają stanowisko prezentowanie przez odwołującego. Apelujący podważył również ocenę Sądu Okręgowego dotyczącą zeznań świadka M. P. , jak również opinię biegłego, która zdaniem wnioskodawcy nie ma znaczenia dla sprawy, bowiem nie jest rezultatem wiadomości specjalnych ale stanowi wyłącznie relację z treści dokumentacji pracowniczej, a tym samym nie może stanowić dowodu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Powyższe uzasadnia wnioski apelacji. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie ustalił i zważył, co następuje : Apelacja wnioskodawcy jest nieuzasadniona i jako taka podlega oddaleniu. W ocenie tutejszego Sądu, zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie z 18 kwietnia 2013 r. jest wyrokiem trafnym i zgodnym z prawe. W przedmiotowej sprawie spór dotyczył prawa wnioskodawcy A. C. do emerytury w obniżonym wieku, o której mowa w art. 184 w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227). a ściślej oceny, czy legitymuje się on wymaganym ustawą piętnastoletnim okresem pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, o której mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. nr 8 poz.43). Przypomnieć należy że nabycie prawa do emerytury przez pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze normuje wyżej powoływany art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2009r. Nr 153 poz. 1227 ze zmianami), który w ust. 4 odsyła do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego, rodzaju prac lub stanowisk oraz warunków, na podstawie których osobom zatrudnionym w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze przysługuje prawo d emerytury (Dz.U. 8 poz. 4). Jest to regulacja szczególna, która nie poddaje się wykładni rozszerzającej. Zaznaczyć należy, iż to powołane rozporządzenie jest podstawowym aktem prawnym ustalającym warunki wcześniejszej emerytury, w tym kwalifikującym oznaczoną pracę jako pracę w szczególnych warunkach, której stałe wykonywanie w pełnym wymiarze czasu pracy może rodzić uprawnienia emerytalne. Ocena zatem, czy dana praca wykonywana jest w szczególnych warunkach winna nastąpić w oparciu o przepisy tego rozporządzenia, a to przez przyporządkowanie ocenianej pracy do rodzajów prac wymienionych w jego załącznikach. Ewentualne zaś zarządzenia resortowe, których wydanie przewidziano w § 1 ust. 2 rozporządzenia, winny być zgodne z jego zapisami. Zauważyć bowiem przyjdzie, iż wykonywanie na stanowiskach określonych w zarządzeniach resortowych (aktach branżowych) pracy, której nie ujęto w wykazie A i B, nie uprawnia do uzyskania przedmiotowej emerytury. Stąd też niewystarczającym jest wskazanie, że praca była wykonywana na stanowiskach określonych jedynie w akcie branżowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20.10.2005 r. sygn. I UK 41/05, OSNP 2006/19-20/306). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że podstawą stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji było nieprzedłożenie przez wnioskodawcę świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, a nadto zarzut, iż wykonywanie równocześnie pracy na różnych stanowiskach nawet w obszarze tego samego działu zarządzenia resortowego wyklucza przyjęcie, iż praca w szczególnych warunkach wykonywana była stale i w pełnym wymiarze godzin pracy przewidzianego dla danego stanowiska pracy. Analizując akta sprawy jak również akta organu rentowego tutejszy Sąd, jako sąd meriti, podziela ocenę prawną sprawy zaprezentowaną przez Sąd Okręgowy o niezasadności złożonego przez wnioskodawcę odwołania. Podstawę faktyczną wyroku stanowi ustalony przez sąd w toku postępowania stan fatyczny sprawy. Ustalenie to jest rezultatem oceny dowodów przeprowadzonych przez sąd w trakcie procesu. Sąd Apelacyjny jako sąd merytoryczny ma obowiązek rozważenia na nowo całokształtu okoliczności, istniejących w chwili zamknięcia rozprawy apelacyjnej oraz własnej ich swobodnej i samodzielnej oceny ( art. 233 § 1 kpc i art. 316 § 1 kpc w związku z art. 391 kpc ). Ramy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymogami prawa procesowego, doświadczeniem życiowym oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonując wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999 r., II UKN 685/98, OSNAPiUS 2000/17/655). I tak kontynuując należy przypomnieć, iż podstawowym, istotnym dowodem na okoliczność wykazania pracy w warunkach szczególnych jest – jak słusznie podnosi wnioskodawca w apelacji - świadectwo pracy potwierdzające zatrudnienie w tak określonych warunkach wydane przez zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji według określonego przepisami wzoru. Jednak, jak każdy dokument nieurzędowy w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 kpc , podlega ono kontroli zarówno co do prawidłowości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej. Uprawnionymi do jego weryfikacji jest nie tylko Sąd ale również organ rentowy. Stąd też sama treść świadectwa pracy nie przesądza jeszcze o uznaniu, iż wskazany w nim okres był okresem, w którym pracownik wykonywał pracę w szczególnych warunkach. W uzupełnieniu stanowiska Sądu Okręgowego należy wskazać, iż wnioskodawca nie przedłożył świadectwa pracy spełniającego warunki o których wyżej mowa, a jedynie ogólne świadectwo pracy, z którego wynika, iż w spornym okresie wykonywał prace murarza – zbrojarza – betoniarza, z adnotacją w pkt 8 o wykonywaniu pracy w warunkach szczególnych na stanowisku zbrojarz- betoniarz, która obejmuje okresy korzystania z urlopów bezpłatnych, jak również odbywania służby wojskowej tj. okresy, których powołane wyżej przepisy nie uwzględniają do zatrudnienia w warunkach szczególnych. Były pracodawca wnioskodawcy odmówił wydania świadectwa pracy wykonywanej w warunkach szczególnych uznając, iż dokumentacja w aktach osobowych A. C. nie pozwala na stwierdzenie, czy praca w tak określonych warunkach była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a to z uwagi na treść angaży obejmujących łączenie stanowisk jak np. murarz – zbrojarz. Świadectwo pracy nie może stanowić zaś miarodajnego dowodu w sprawie w sytuacji, gdy jego treść nie znajduje oparcia w aktach osobowych ubezpieczonego. Zauważyć przyjdzie, iż świadectwo pracy - jak też świadectwo pracy w szczególnych warunkach - nie jest dokumentem abstrakcyjnym i musi znajdować oparcie w posiadanej przez zakład pracy dokumentacji, a w konsekwencji może być poprzez te dokumenty weryfikowane. Powyższe daje podstawę do zakwestionowania wiarygodności zapisu powołanego pkt 8 ogólnego świadectwa pracy, co z kolei uzasadnia dokonanie istotnych dla sprawy ustaleń na podstawie innych środków dowodowych, co uczynił Sąd I instancji. Rozstrzygając sporną kwestię Sąd I instancji podzielając stanowisko pozwanego Zakładu, uznał, iż wnioskodawca nie wykazał wymaganego ustawą okresu pracy w szczególnych warunkach. Odnosząc się do zarzutu apelacji dotyczącego opinii biegłego, należy w pierwszej kolejności zauważyć, że biegły nie jest uprawniony do oceny wiarygodności materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym oceny zeznań świadków. Stąd też zaprezentowany przez niego pogląd dotyczący powyższej kwestii nie wiąże sądu, a jako element wykraczający poza zakres zlecenia wydanego biegłemu, winien być przez Sąd pominięty. Ocena miarodajności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozostawiona jest wyłącznie w gestii sądu, który to stosownie do treści art. 233 dokonuje jego oceny według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Poza opinią biegłego istnieją w niniejszej sprawie inne dowody jak dokumenty czy zeznania świadków. Zdaniem tut. Sądu tylko w sytuacji braku dowodów z dokumentów, dowody osobowe - po stwierdzeniu ich wiarygodności – mogą stanowić wyłączną podstawę ustaleń, co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast gdy Sąd dysponuje również innymi dowodami zwłaszcza w postaci dokumentów zawierających odmienną od zeznań treść, to podstawy ustaleń odmiennych od treści dokumentów nie mogą stanowić wyłącznie źródła osobowe. Byłoby to uzasadnione w sytuacji skutecznego podważenia wiarygodności dokumentów, jednak nie tymi źródłami osobowymi. Kontynuując zauważyć należy, że nazwy stanowisk pracy zawartych w dokumentacji pracowniczej nie przesądzają wprawdzie o charakterze pracy i wykonywanych czynnościach, ale ich bagatelizowanie , czy pomijanie prowadziłoby do przyjęcia tezy, że wystarczy oświadczenie zainteresowanego oraz zeznania świadków, których ocena z uwagi na długi upływ czasu od zatrudnienia, którego te zeznania dotyczą jest niewątpliwie utrudniona, do przyjęcia tezy iż praca była wykonywana w warunkach szczególnych. Zatem ocena dowodów innych niż wskazuje powoływane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku…( świadectwa pracy w warunkach szczególnych), wymaga przeprowadzenia szczegółowego postępowania i uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy mogących mieć wpływ na tę ocenę. Doświadczenie życiowe i obowiązujące zasady logicznego rozumowania przy dokonywaniu oceny dowodów przesądzają chociażby o braku możliwości ustalenia warunków pracy sprzed kilkudziesięciu lat, na podstawie jedynie zeznań świadków. Zeznania te dopiero w połączeniu z innymi dowodami mogą stanowić podstawę do poczynienie istotnych ustaleń dotyczących spornego zagadnienia. W okolicznościach niniejszej sprawy brak było zatem podstaw do przyjęcia spójności i wzajemnego uzupełniania się zaoferowanych przez wnioskodawcę oraz przeprowadzonych z urzędu przez sąd dowodów, a co za tym idzie brak było podstaw do podzielenia stanowiska odwołującego o wykazaniu wykonywania stale, i w pełnym wymiarze czasu pracy czynności wymienionych w wykazie A załącznika do wskazanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., a tym samym, spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia emerytalnego, wskazanych w art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U z 2009r. nr 153, poz. 1227 ze zmianami). Z podanych przyczyn orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 385 kpc . Z. : (...) (...)