Sygn. akt XV C 100/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 maja 2016r. Sąd Okręgowy w Gdańsku XV Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Małgorzata Misiurna Protokolant: stażysta Katarzyna Ignacek po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2016r. w Gdańsku sprawy z powództwa M. K. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę I. zasądza od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powoda M. K. kwotę 81.499,83 zł (osiemdziesiąt jeden tysięcy czterysta dziewięćdziesiąt dziewięć złotych 83/100 ) wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 22 grudnia 2014r. do dnia 31 grudnia 2015r. , z dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016r. do dnia zapłaty; II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 8892 zł ( osiem tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt dwa złote ) tytułem zwrotu kosztów procesu; III. nakazuje ściągnąć od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Gdańsku kwotę 3533,75 zł ( trzy tysiące pięćset trzydzieści trzy złote i 75/100 ) tytułem zwrotu części kosztów sądowych - wydatków. UZASADNIENIE Pozwem wniesionym w dniu w dniu 11 lutego 2015r. powód M. K. domagał się zasądzenia od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwoty 81.499,83 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 22 grudnia 2014 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za utracony dochód ze zbioru czereśni w 2014 roku, które zostały zniszczone na skutek przymrozków. Powód zawarł z pozwanym umowę ubezpieczenia czereśni od przymrozków wiosennych na obszarze sadu 6,82 ha na działkach nr (...) na sumę 204.600 zł, co potwierdza Polisa serii (...) opłacona składką w wysokości 16.368 zł. W pierwszych dniach maja 2014r. miały miejsce przymrozki , które spowodowały olbrzymie szkody w kwiatostanie czereśni. Powód zgłosił szkodę pozwanemu w dniu 5 maja 2014r. drogą elektroniczną , nie tylko co do drzew czereśni ale również jabłoni i grusz. W miesiącu maju rzeczoznawcy pozwanego dokonali oględzin stanu upraw, w dniu 15 maja zawiadomili powoda ,że wycenili szkodę na 11.484 zł , na co powód złożył skargę. W dniu 3 czerwca 2014r. , przed planowanym zbiorem czereśni , powód żądał ponownych oględzin czereśni przez rzeczoznawców (...) . W dniu 5.06. pozwany poinformował pisemnie ,że ponowne oględziny odbędą się w dniu 16 czerwca , zaś w dniu 6.06.2014r. na konto powoda wpłynęła od pozwanego kwota 20.000 zł ze wskazaniem nr szkody (...) , powód telefonicznie ustalił ,że to szkoda dotycząca czereśni. W dniu 9.06.2014r. powód wystosował pismo domagając się wcześniejszego terminu oceny stanu czereśni i złożył skargę na wysokość przyznanego odszkodowania. W dniu 17 czerwca pozwany przesłał ustalenie wysokości szkody na kwotę 55.362 zł , którą pomniejszono o pozycje : inne – 7252,20 zł, 5536,20 – udział własny = 42.573,60 zł – 20.000 zł wypłacone = 22.573,60 zł zostało do wypłaty. Powód w dniu 18.06. złożył kolejną skargę na rozliczenie szkody , a w dniu 12.08.2014r. przesłał pozwanemu własne wyliczenie szkody na podstawie danych z polisy, która wyniosła 165.431,25 zł według różnicy wielkości zbioru planowanego ( 54.560 kg ) od zbioru rzeczywistego ( 10.445
- kg)– strata 44.115 kg = 165.431,25 zł - udział własny 10% 16.543,13 zł - zaoszczędzone koszty 15% 24.814,69 zł = 124.073,43 zł .Po odjęciu wypłaconej kwoty 42.573,60 zł do zapłaty pozostaje kwota dochodzona pozwem 81.499,83 zł Dnia 10.09.2014r. pozwany zażądał od powoda udokumentowania produkcji czereśni i przedstawienia faktur , które powód przekazał przysłanym likwidatorom , ale nie wypłacił dalszego odszkodowania . Powód domagał się wypłaty należnego odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia pismami z dnia 30.10. i 22.12.2014r. – bez odpowiedzi. Zdaniem powoda pozwany naruszył § 20 ust.2 i ust.10 Ogólnych warunków obowiązkowego, dotowanego ubezpieczenia upraw rolnych , ponieważ nie dokonał ustalenia wysokości szkody bezpośrednio przed zbiorem. Do pozwu powód dołączył wniosek do Polisy , Polisę , załącznik do Polisy , kopię pism kierowanych do (...) , odpowiedź pozwanego z dnia 15.07.2014r. z wyliczeniem odszkodowania , zestawienie faktur sprzedaży zbioru czereśni w 2014roku, Ogólne warunki obowiązkowego , dotowanego ubezpieczenia upraw rolnych. W odpowiedzi na pozew z dnia 16.04.2015r. pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości , zasądzenie kosztów procesu i dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia wysokości szkody na podstawie Ogólnych warunków obowiązkowego , dotowanego ubezpieczenia upraw rolnych. W uzasadnieniu wskazał, że wg polisy ubezpieczenia i okazanej dokumentacji sad czereśniowy składał się z 6 gatunków czereśni , odmian wczesnych i późnych na 4 połączonych działkach . Drzewka czereśni znajdowały się w fazie kwitnienia ( pąki , kwiaty , zawiązki) Analiza szczegółowych uszkodzeń pąków, kwiatów, zawiązków wykazała następujące szkody: - na działce nr (...) ( odmiana wczesna B. ) o pw. 0,21 ha -0% szkody, ponieważ analiza wykazała 42% fizycznych uszkodzeń kwiatów i zawiązków. Zgodnie z normami do likwidacji szkód w uprawach ( sadach) i programem komputerowym KŁOS – 30% prawidłowo rozwijających się zawiązków owoców czereśni w stosunku do wszystkich kwiatów, daje opłacalny plon, - na działce nr (...) ( odmiana wczesna W. ) – 0,20 ha – 48% szkody ( 84% fizycznych uszkodzeń) - na działce nr (...) , (
- cz)nr 26,32,33 ( odmiana późna C. )- 2 ha – 37% szkody ( 81% fizycznych uszkodzeń) - na działce nr (...) (
- cz)(...) o powierzchni 2,11 ha – 44%szkody ( 83% fizycznych uszkodzeń) - na części działki nr (...) ( odmiana wczesna B. ) o powierzchni 0,30 ha 27% szkody - na części działki nr (...) o powierzchni 2,0 ha – szkoda 0% ( 64% fizycznych uszkodzeń) Po podsumowaniu i uwzględnieniu nieponiesionych kosztów oraz udziału własnego ustalono odszkodowanie w wysokości 42.573,60 zł W toku postępowania likwidacyjnego przeprowadzono badanie kwiatów, zawiązków przez likwidatora (...) , który spędził w sadzie 2 dni ( potwierdza to dokumentacja fotograficzna i analizy w programie KŁOS) W dniach 5 i 13 czerwca 2014 wypłacono powodowi odszkodowanie w 2 transzach z uzasadnieniem. W dniu 9 czerwca 2014r. wpłynęło odwołanie powoda i przypomnienie o zbliżających się zbiorach , po wyjaśnieniach mobilnego eksperta odstąpiono od ponownej likwidacji szkody i ponownych oględzin planowanych na 13 czerwca. We wrześniu 2014r.pozwany dokonał pomiar powierzchni sadu czereśniowego urządzeniem GPS i okazało się ,że powierzchnia sadu wynosi 6,18 ha a więc jest mniejsza od ubezpieczonej o 0,64 ha. Zdaniem pozwanego likwidacja szkody została przeprowadzona w terminie, zgodnie z OWU, na podstawie badania kwiatów i zawiązków owoców z pobieraniem wycinków z drzew. Brak podstaw do traktowania jako szkody, spowodowanej wyłącznie przymrozkami, różnicy między planowanym a uzyskanym zbiorem, gdyż mogły wystąpić inne czynniki powodujące obniżenie plonu ( ptaki, niedobory wody i składników pokarmowych) Czynniki te mogą prowadzić również do ubytków-„zrzutu” owoców przed okresem dojrzewania. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód M. K. we wniosku do Polisy nr (...) z dnia 9 kwietnia 2014r. o zawarcie umowy obowiązkowego, dotowanego ubezpieczenia upraw rolnych – zgłosił do ubezpieczenia od przymrozków wiosennych owoce drzew i krzewów czereśni odmian B. , K. , S. , V. , L. , B. C. na powierzchni upraw 6,82 ha wskazując wydajność z hektara na 80 q, cenę 1q plonu na 375 zł , wartość upraw z 1 ha na 30.000 zł , wartość upraw ogółem na 204.600 zł. Na tej podstawie strony zawarły umowę ubezpieczenia obowiązkowego , dotowanego upraw rolnych ( grupa ubezpieczenia-U3 ) potwierdzonego Polisą serii (...) Nr (...) z dnia 9.04.2014r. owoców drzew i krzewów owocowych bez jabłoni i wiśni w zakresie przymrozków wiosennych na powierzchni 6,82 ha na sumę 204.600 zł , za opłaceniem składki w kwocie 16.368 zł. Zgodnie z treścią polisy do umowy ubezpieczenia zastosowanie mają ogólne warunki obowiązkowego, dotowanego ubezpieczenia upraw rolnych ustalonych przez zarząd (...) S.A. uchwała nr (...) . ze zmianami. Załącznik do polisy stanowił dokument „Ocena uprawy ( plantacji) zgłoszonej do ubezpieczenia” podpisany przez mobilnego eksperta (...) w dniu 8.04.2014r. , w którym opisano stan zdrowotny i fitosanitarny sadu czereśniowego jako nie budzący zastrzeżeń , brak śladów mrozu i przymrozków , nasadzenia pełne, zdrowe, , opryski zgodne z zasadami agrotechniki , powierzchni 6,82 ha , planowany zbiór na 8 dt/ha. Dowód: - kserokopia wniosku , polisy i załącznika do polisy z dnia 09.04.2014r. k.5-10 -- kserokopia faktur VAT dotyczących zakupu pojazdu, k. 21-23 akt szkodowych Bezspornym jest ,że w dniach 2 i 5 maja 2014 wystąpiły przymrozki wiosenne i powód w dniu 5 maja zawiadomił o powyższym ubezpieczyciela z tytułu trzech polis ubezpieczenia dotyczących czereśni jabłoni i grusz. Szkoda w czereśniach została oznaczona nr (...) . Powód prowadził korespondencję z pozwanym mailowo , w piśmie z dnia 3.06.2014r. wskazywał na zaniżoną wycenę szkody we wszystkich owocach , przypominał o zbliżającym się zbiorze czereśni i wzywał do natychmiastowych ponownych oględzin (k15) Ponownie prosił o przyspieszenie oględzin z uwagi na początek zbioru w mailu z dnia 9.06.2014(k.19) Pozwany w dniu 5.06.2014r. przelał na rachunek powoda kwotę 20.000 zł tytułem szkody nr (...) (k.20) i poinformował o terminie ponownych oględzin czereśni w dniu 16.06.2014r.( k. 18) W dniu 17 czerwca 2014r. pozwany przelał na rachunek powoda kolejna transzę odszkodowania w kwocie 22.573,60 zł (k.22) w Dniu 18.06.2014r. powód złożył mailowo skargę na rozliczenie szkody nr (...) czereśniach , zarzucał, że nie było ponownych oględzin w dniu 16 czerwca , kiedy trwał już zbiór wczesnych odmian, szacował obniżenie zbioru o 80% w stosunku do lat poprzednich(k. 23-24 ) Pozwany w piśmie z dnia 15 lipca 2014r. powołał się na treść § 20 ust.4 ogólnych warunków obowiązkowego , dotowanego ubezpieczenia upraw rolnych do obliczenia wysokości szkody częściowej oraz fakt dokonania oględzin w dniu 13 maja 2014r. i odwołaniu kolejnych po wyjaśnieniach Mobilnego Eksperta Majątkowego. Do pisma dołączono dokument obliczenia szkody (...) i stwierdzono ,że dalsze roszczenia powoda są bezpodstawne. (k.25-27) Powód wcześniej przekazał pozwanemu zestawienie ilościowe zbioru czereśni w 2014r. na 10.445 kg wraz z fakturami sprzedaży plonów na rzecz (...) spółki z o.o. w T. (K. 32-38) Zbiory czereśni w sadzie powoda wyniosły w roku wcześniejszym od wystąpienia szkody bo w 2013 łącznie ok.53000 kg, w roku 2015 – 51454 kg. Cala plantacja czereśni jest chroniona siatką przed ptakami , nawadniana kropelkowo, prowadzone są zabiegi agrotechniczne , właściwe nawożenie azotem fosforem, potasem – jedyna przyczyna zmniejszenia plonów czereśni ( także jabłoni i gruszy ) były przymrozki. Dowód: - przesłuchanie powoda w charakterze strony na rozprawie w dniu 21.04.2016r. czas nagrania 00:42:959 do 00:57:04 i informacyjne na rozprawie w dniu 16.06.2015r. czas nagrania 00:15:41 do 00:38:50 - zeznania świadków K. C. k. 239-240 i M. P. k. 240-241 - tabele zestawienie zbiorów czereśni w latach 2013,2014,2015 k. 357-363 - dzienne zestawienie zbioru czereśni od 13.06.2014r. do 13.07.2014r. wraz z dokumentami WZ (wydania ) i PZ ( przyjęcia) k 84- 142 Jak wynika z akt likwidacyjnych szkody przedłożonych przez pozwanego w postaci wydruku z systemu informatycznego , czarno białych zdjęć opatrzonych datownikiem 12 maja 2014r. oraz protokołami szkody w uprawach w systemie KŁOS – rzeczoznawca (...) ocenił szkody w uprawach czereśni na 6 ha w ciągu jednego dnia 12 maja 2014r. – po przymrozkach , które wystąpiły w dniach 2 i 5 maja 2015r. To do programu KŁOS wprowadzone zostały dane zebrane na gruncie w postaci wyliczonego procentu uszkodzeń fizycznych w kwiatach i zawiązkach ( ilościowo braki policzone przez rzeczoznawcę ) co z kolei służyło do wyliczenia szkody w plonach według stosowanej przez pozwanego tabeli NORM ( k 228 ), o której mowa w §20 ust.4 pkt 2 OWU ( wyjaśnienia pozwanego w piśmie z dnia 25.06.2015r. k. 225-229 ) Celem ustalenia prawidłowości oszacowania wysokości szkody w czereśniach na skutek przymrozków w dniach 2 i 5 maja 2014 r. - przez pozwanego - na podstawie § 20 Ogólnych warunków obowiązkowego , dotowanego ubezpieczenia upraw rolnych oraz ustalenia, czy zachodziła konieczność kolejnych oględzin uszkodzeń czereśni bezpośrednio przed zbiorem plonów w roku 2014 – sąd na wniosek obu stron dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu ogrodnictwa inż. J. S. , który miał ją sporządzić na podstawie materiału zgromadzonego w aktach sprawy i aktach likwidacyjnych szkody nr (...) . – Biegły sądowy w opinii przeanalizował sposób zbierania danych do ustalenia szkody przez likwidatorów ( Mobilnych Ekspertów ) w sadzie czereśniowym powoda w dniu 12 maja 2014r., co skutkowało ustaleniem ,że tego dnia pobrano próby z 9 drzew z 4000 drzew na 6 ha – według biegłego protokoły szacowania szkody pozwanego cechuje przypadkowość i niemiarodajność. Biegły dokonał szczegółowej analizy przedmiotowych kwiatów, pąków i zawiązków czereśni zniszczonych na skutek przymrozków a utrwalonych na kopiach zdjęć złożonych do akt przez obie strony procesu , rozmawiał z likwidatorami szkody pozwanego , zapoznał się z dokumentacją zebraną przez pozwanego, odbył wizję lokalną w sadzie powoda i na tej podstawie stwierdził ,że likwidator (...) szacujący szkodę we wczesnym kwiatowym okresie zawiązywania owoców nie był w stanie w pełni ocenić szkody i koniecznym było ponowne szacowanie w następnym okresie tworzenia się zawiązków owoców czereśni na etapie ich zbioru. Zdaniem biegłego liczba prób z dużych działek (kwater) pobieranych z drzew czereśni jest niemiarodajna, a przy tym pobrano z trzech działek 2-hektarowych po 3 próby zamiast przewidzianych 4. W tej sytuacji biegły uznał ,że trafne jest stanowisko powoda i jego sposób wyliczenia szkody i wysokości odszkodowania. W odpowiedzi na zarzuty strony pozwanej w piśmie z dnia 4 marca 2016r. (k318) biegły wskazał , że pozwany nie ma opracowanej procedury pobierania prób a system ekspercki KŁOS nie ma nie ma oparcia naukowego i badawczego. Biegły ponadto zlecił dokonanie pomiaru powierzchni sadu czereśniowego uprawnionemu geodecie i otrzymał wynik 6,77 ha zbliżony do powierzchni sadu podanej do ubezpieczenia. Na rozprawie w dniu 21.04.2016r. biegły S. wyjaśnił ,że tak mała różnica w powierzchni sadu 0,05 nie wpływa na wysokość należnego odszkodowania wyliczonego w pozwie na podstawie zbioru czereśni . W ocenie biegłego przyjęta przez pozwanego metodologia w programie KŁOS jest niemiarodajna , bez podstawy naukowej a liczba prób przyjęta do obliczeń w tym konkretnym przypadku była za mała. Dowód: - opinia biegłego J. S. k. 252-295 akt i opinia uzupełniająca z dnia 25.03.2016r., k. 330 akt sprawy; ustne wyjaśnienia biegłego na rozprawie w dniu 21.04.2016r. czas nagrania od 00:05:16 do 00:35:26 Sąd zważył co następuje: Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie dokumentów powołanych powyżej złożonych do akt sprawy i do akt likwidacyjnych szkody, które w sposób pełny odzwierciedlają przebieg postępowania likwidacyjnego. Sąd wziął przy tym pod uwagę, iż znajdujące się w aktach szkody dokumenty w istotnej części stanowią kserokopie czarno-białe zdjęć i dokumentów , na które strony powoływały się w niniejszym postępowaniu. Przedstawione w sprawie dokumenty i ich kopie nie były kwestionowane przez żadną ze stron dlatego Sąd dał im wiarę w całości. Sąd oparł się ponadto na zeznaniach przesłuchanego w sprawie powoda i zawnioskowanych przez niego świadków co do faktu wystąpienia przymrozków w roku 2014 , prawidłowego pielęgnowania sadu czereśniowego przed i po przymrozkach , ilości zbioru czereśni w latach 2013,2014,2015 Zeznania powoda i jego świadków są ze sobą spójne, wzajemnie się uzupełniają, w związku z czym Sąd dał im wiarę w całości. Zeznania te Sąd uznał za wiarygodne ponieważ wysokość zbioru czereśni i prawidłowa gospodarka w produkcji roślinnej wynika tez ze złożonych prze powoda dokumentów , zwłaszcza potwierdzających jego przynależność do (...) Sp. z o. o. w T. . Sąd uznał za w pełni wiarygodną opinię oraz opinię uzupełniającą sporządzoną przez biegłego z zakresu ogrodnictwa inż. J. S. . W ocenie Sądu opinia ta została sporządzona rzetelnie, szczegółowo i fachowo a przedstawione w niej wnioski wyczerpują przedstawioną tezę dowodową. Nie została nadto skutecznie zakwestionowana przez stronę pozwaną, ponieważ przedstawione w opinii zarzuty przeciwko uznaniu za właściwą i miarodajną przyjętą przez pozwanego metodologię ustalania wysokości szkody w uprawach na skutek przymrozków - w ocenie sądu nie zostały przez pozwanego obalone przedłożonym materiałem dowodowym. W ocenie Sądu powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości , zwłaszcza z uwagi na stanowisko biegłego sądowego z zakresu ogrodnictwa. Sąd miał na uwadze, iż w zasadzie stan faktyczny nie był między stronami sporny. Sporna pozostawała natomiast interpretacja zapisów § 20 ogólnych warunków obowiązkowego ,dotowanego ubezpieczenia upraw rolnych w rozdziale „ ustalenie wysokości szkody i odszkodowania” oraz zastosowana metodologia ustalenia wielkości szkody w owcach czereśni na skutek przymrozków w roku 2014. W szczególności przedmiotem analizy obu stron była treść § 20 ust. 2 i ust 10 oraz ust. 4 OWU i podnoszony przez pozwanego zarzut ograniczenia jego odpowiedzialności za szkodę wyliczoną i żądaną w pozwie na tej podstawie . W ocenie sądu należy mieć na uwadze tytuł rozdziału OWU ” zasady ustalania i wypłaty odszkodowań” , oraz powiązaną z nim treść § 20 , w którym ustanowiono określone wymogi w celu wypłaty odszkodowania w uprawach rolnych, w szczególności w ust. 4 w sposób szczegółowy opisano sposób wyliczenia szkody częściowej , a taka była w czereśniach z powodu przymrozków. Jak zeznał powód i co potwierdza zebrany materiał dowodowy , plon czereśni w roku 2014 wyniósł 10.445 kg a więc była to około 1/5 część plonów uzyskanych w roku 2013 i w roku 2015 – zatem wysokość straty w uprawach czereśni wyniosła 4/5 część zbiorów. Skoro suma ubezpieczenia opiewała na 204.600 zł według wskaźników wynikających z wielkości areału i wartości zbiorów - to 4/5 części sumy ubezpieczenia wynosi 163.680 zł. Kwota ta opowiada wyliczeniom zawartym w pozwie, natomiast strona pozwana po dokonaniu 1 razowych oględzin w dniu 12 maja 2014r. – bezpośrednio po przymrozkach a przed zbiorami owoców – ustaliła wysokość szkody na łączną kwotę 55.362 ,00 zł , którą pomniejszono o 10% udział własny 5536,20 zł i zaoszczędzone koszty 7252,20 zł - do wypłaty zostało przyznane odszkodowanie w wysokości 42.573,60 zł Mając na uwadze wartość ubezpieczenia przyjętą w polisie na podstawie wielkości plonów i ich wartości 204.600 zł , to uznać należy że wypłacone odszkodowanie nie odpowiada wysokości szkody zgodnie z treścią §20 ust. 20 OWU. W ocenie sądu podnoszone przez pozwanego argumenty w kwestii obowiązkowych czynności ubezpieczyciela wynikających z treści § 20 ust 2 OWU , czym pozwany uzasadniał odmowę powtórnych oględzin stanu faktycznego czereśni bezpośrednio przed zbiorem , są całkowicie sprzeczne z treścią tego przepisu. Przepis ten bowiem , przy szkodach powstałych we wczesnym okresie rozwoju roślin , nakłada możliwość dokonać wstępnego ustalenia wysokości szkody w terminie 14 od zawiadomienia o niej, ale kategorycznie stanowi ,że ostatecznego ustalenia wysokości szkody (...) dokonuje bezpośrednio przed zbiorem plonów. Skora szkoda powstała w zawiązkach i pąkach czereśni , to bez wątpienia jest to wczesny okres rozwoju roślin . Wielkość rzeczywistej szkody pozwany powinien zatem zweryfikować przez zbiorami czereśni, które w sposób znaczący były mniejsze niż w latach 2013 i 2015 , a brak jakichkolwiek przesłanek do stwierdzenia ,że wystąpiły inne przyczyny tak niskiego zbioru oprócz przymrozków. Pozwany zarzucał ,że do ustalenia skody stosował „Normy do ustalania wysokości szkód w uprawach rolnych”, o których mowa w §20 ust 9 oraz 4pkt 2. Jednakże wskazać należy że dane do zastosowania norm procentowych są zbierane na gruncie przez likwidatorów w oparciu o wykonaną analizę uszkodzeń roślin , ocena ilości % uszkodzeń roślin zależy od uznania likwidatora , który bada drzewa i krzewy owocowe w naturze , a potem dopiero stosuje % przelicznik uszkodzonych roślin do % szkody ( tabela k. 228 akt oraz protokoły z dnia 12 maja 2014r. obliczenia stosunku całych pąków , kwiatów zawiązków do uszkodzonych w aktach likwidacyjnych szkody). W ocenie sądu jednak wyniki tych przeliczeń należy uznać za niemiarodajne w świetle opinii biegłego J. S. , który przeanalizował i zakwestionował prawidłowość czynności zbierania danych przez likwidatorów (...) tzw. mobilnych ekspertów według norm, ustalonych przez ubezpieczyciela. Według biegłego nie może być miarodajna próba pobrana z 3 drzew dla całej 2 hektarowej działki w sadzie liczącym ponad 6 ha , gdzie jest 1334 drzew , zatem 1 próba odpowiada 444 sztukom drzew. (k.262 11 str. opinii ) Według zebranych przez biegłego ustnych wyjaśnień likwidatora B. S. likwidującego szkodę u powoda, powinny być pobrane próby z 4 drzew ( działka o pow. 2
- ha)a pobrano tylko 3. Zatem biegły ostatecznie stwierdził, że pobranie prób z 9 drzew z kwater liczących 4000 drzew na 6 ha powierzchni – są to próby przypadkowe i niemiarodajne. Biegły analizował stan zawiązków przedstawiony na zdjęciach złożonych do akt przez obie strony i stwierdził na ich podstawie , że wyliczone przez likwidatora zdrowe zawiązki istniejące w dniu 12 maja 2014 zostały zrzucone przez drzewo w ciągu następnych 2-3 tygodni. Biegły wskazał przy tym, że do ponownego szacowania szkody doszło w jabłoniach, tak więc w przypadku czereśni również było uzasadnione ponowne oszacowanie w późniejszym etapie tworzenia się zawiązków owoców czereśni lub nawet na etapie ich zbioru. Dlatego biegły przychylił się do stanowiska powoda i uznała za właściwe wyliczenie szkody wywołane przymrozkami według wielkości zbioru – tak jak w pozwie k. 3 W opinii uzupełniającej biegły zajął stanowisko co do kwestionowanej przez pozwanego wielkości powierzchni sadu powoda wskazanej w polisie na 6,82 ha , ponieważ w toku procesu pozwany twierdził, że to powierzchnia jest zawyżona , gdyż jego pomiary we wrześniu 2014 dały wynik 6,18 ha . Biegły zlecił pomiar powierzchni sadu uprawnionemu geodecie , którego pomiar dał wynik 6,77 ha w wersji z połową dróg dojazdowych. Według stanowiska biegłego inny wynik pomiaru pozwanego mógł wynikać ze złej jakości sprzętu pomiarowego, a powierzchnia 6,77 ha nie wpływa na wynik obliczenia wysokości szkody przez powoda w pozwie ( wyjaśnienia biegłego na rozprawie w dniu 21.04.2016r. k.352-354) Sąd okoliczności niniejszej sprawy oceniał na podstawie przepisów art. 805 k.c. i nast. oraz postanowień zawartej między stronami umowy ubezpieczenia, której potwierdzenie stanowiła polisa (...) nr (...) i stanowiących integralną część tej umowy - ogólnych warunków obowiązkowego , dotowanego ubezpieczenia upraw rolnych , w świetle wniosków biegłego z zakresu ogrodnictwa co do rzetelności i fachowości ustalenia szkody i odszkodowania przez pozwanego. Celem umowy ubezpieczenia mienia jest odpłatne (składki ubezpieczeniowe) gwarantowanie ochrony prawnej podmiotowi, który z przyczyn w umowie przewidzianych (wypadek ubezpieczeniowy) doznał uszczerbku w szeroko pojmowanych dobrach materialnych o "uchwytnej" wartości. Ochrona ubezpieczeniowa w tym wypadku polega na świadczeniu odszkodowania, co przejawia funkcję kompensacyjną stosunku. Umowa ubezpieczenia mienia służy zatem interesowi prawnemu związanemu z ryzykiem majątkowym, jakie normalnie ponosi każdy uczestnik codzienności. W dwustronnych zobowiązaniach ubezpieczyciel przyjmuje na siebie ryzyko świadczeń uzasadnionych wypadkiem, na którego zaistnienie nie ma wpływu. Natomiast ubezpieczający ryzykuje uszczerbek majątkowy wynikający z utraty środków przeznaczonych na opłacenie składek, jeżeli do wypadku nie dojdzie. Przytoczone twierdzenia pozwalają przyjąć, że do natury stosunku ubezpieczenia należy przyjmowanie ryzyka ocenianego w skali statystycznego prawdopodobieństwa związanego z wypadkami losowymi, które "uruchamiają" świadczenie ubezpieczyciela służące w omawianych stosunkach ochronie integralności majątku ubezpieczającego (ubezpieczonego). Brak ryzyka powoduje, że umowa ubezpieczenia dotknięta jest bezwzględną nieważnością. Ubezpieczenie upraw rolnych nie wykazuje, co do istoty takich cech, które uzasadniałyby, z punktu widzenia ważności czynności prawnej, ocenianie go odmiennie od wszelkich innych umów ubezpieczenia mienia. Wyróżnia się ono - poza właściwym mu sposobem ustalania wysokości odszkodowania - także formalną indywidualizacją rzeczowego przedmiotu ubezpieczenia. Zawarta umowa ubezpieczenia drzew i krzewów owocowych - czereśni dotyczyła ryzyka przymrozków wiosennych. Niewątpliwie do takiego zdarzenia doszło, o czym świadczą okoliczności faktyczne nie kwestionowane przez żadną ze stron. Nie zaszły tez żadne przesłanki wyłączenia odpowiedzialności pozwanego co do zasady , a zatem powinien ustalić wysokość szkody i odszkodowania na podstawie §20 OWU W ocenie Sądu argumentacja pozwanego dotycząca interpretacji treści ust 2 § 20 OWU nie zasługuje na akceptację , albowiem jak wynika z literalnej treści przepisu pozwany miał obowiązek ostatecznego ustalenia wysokości szkody bezpośrednio przed zbiorami, natomiast nie musiał dokonać wstępnego ustalenia wysokości szkody w ciągu 14 dni po zawiadomieniu go o szkodzie z powodu przymrozków. Pozwany tego nie zrobił , a przyjęty według wewnętrznych, własnych norm sposób oszacowanie szkody po oględzinach w dniu 12 maja 2014 biegły sądowy w szczegółowej opinii zdyskwalifikował jako przypadkowy i niemiarodajny. Sąd zatem w punkcie I wyroku uznał za zasadne roszczenie powoda o zapłatę pozostałej części odszkodowania w wysokości 81.499,83 zł – opierając się na wnioskach opinii biegłego z zakresu ogrodnictwa. Ponieważ nie została doręczona powodowi ostateczna decyzja odmowna w przedmiocie żadnej dalszej części odszkodowania , mimo wezwań do zapłaty z czerwca , sierpnia i grudnia 2014r. - zatem sąd zasądził należne odsetki ustawowe za opóźnienie na podstawie art. 455 kc w za z art. 481 kc ( wersji przed i po zmianie obowiązującej od dnia 1 stycznia 2016r. – zgodnie z żądaniem pozwu- od dnia 22 grudnia 2014roku.( ostatnie wezwanie do zapłaty ) W punkcie II wyroku Sąd orzekł o kosztach procesu , zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda - jako strony wygrywającej spór w 100 % - na mocy art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz art. 100 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz. 461 t.j. ze zm.) kwotę 8892 zł tytułem zwrotu kosztów, na które składają się uiszczona opłata stosunkowa od pozwu , zaliczka na biegłego 1200 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3617 zł . W pkt III wyroku Sąd nakazał, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Gdańsku od pozwanego kwotę 3533,75 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych obejmujących część wynagrodzenia biegłego sądowego , które wyniosło łącznie 5.933,75 zł a które nie zostało pokryte z zaliczek wpłaconych przez obie strony w wysokości 2400 zł.