Sygn. akt VU 954/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 czerwca 2016 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Beata Łapińska Protokolant stażysta Bożena Sobczyk po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2016 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z wniosku J. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o prawo do emerytury na skutek odwołania J. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 16 lipca 2015r. sygn. (...)
- zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje J. M. prawo do emerytury poczynając od dnia 25 czerwca 2015 roku,
- zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. na rzecz J. M. kwotę 120,00 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt V U 954/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 16 lipca 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił wnioskodawcy J. M. prawa do emerytury z uwagi na brak wymaganego 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych. Odwołaniem z dnia 11 sierpnia 2015 r. wnioskodawca J. M. wniósł o zmianę powyższej decyzji i przyznanie mu prawa do wcześniejszej emerytury. Ubezpieczony wniósł o zaliczenie do pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia od dnia 4 kwietnia 1977 r. do dnia 30 września 1989 r. w Przedsiębiorstwie (...) w B. w charakterze montera konstrukcji metalowych. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, iż w spornym okresie wykonywał prace na wysokości przy budowie hal produkcyjnych na terenie powstającej (...) ”. W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołania, z uwagi na fakt, iż na podstawie przedłożonych dokumentów nie można było określić charakteru wykonywania pracy w świetle przepisów Zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa, (...) , (...) z dnia 1 sierpnia 1983 roku w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy podległych ministrowi Budownictwa i (...) , na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach, a ponadto stanowisko to nie zostało wymienione w załączniku A i B rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze . Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca J. M. , urodzony w dniu (...) , złożył w dniu 25 czerwca 2015 roku wniosek o przyznanie emerytury. Ubezpieczony nie przystąpił do Otwartego Funduszu Emerytalnego i nie pozostaje w zatrudnieniu. (dowód: wniosek o emeryturę - k. 1-4 akt o emeryturę) Na dzień 1 stycznia 1999 roku skarżący udowodnił staż pracy wynoszący 25 lat, w tym 8 lat, 9 miesięcy i 17 dni w szczególnych warunkach. Na ogólny staż pracy składają się: 22 lata, 11 miesięcy i 11 dni okresów składowych, 5 miesięcy i 9 dni okresów nieskładkowych oraz 3 lata, 3 miesiące i 12 dni okresów uzupełniających – rola. Organ rentowy zaliczył wnioskodawcy do pracy w szczególnych warunkach okres od dnia 1 października 1989 r. do dnia 30 czerwca 1991 r. w Przedsiębiorstwie (...) w B. na stanowisku montera spawacza oraz spawacza oraz od dnia 1 lipca 1991 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. w Przedsiębiorstwie (...) S.A. w B. na stanowisku spawacza. (dowód: decyzja ZUS z dnia 16 lipca 2015 roku - k. 32 akt o emeryturę, odpowiedź na odwołanie – k. 4) W spornym okresie, tj. od dnia 4 kwietnia 1977 roku do dnia 30 września 1989 roku wnioskodawca J. M. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w Przedsiębiorstwie (...) w B. w charakterze montera konstrukcji metalowych. Pracodawca ubezpieczonego był generalnym wykonawca budowy (...) oraz (...) . Jego praca polegała na montażu konstrukcji metalowych na wysokościach. Prace te wykonywane były na wiszących rusztowaniach lub na linkach. Brygada ubezpieczonego stawiała hale o wysokości 20 metrów i konstrukcje biurowców. Konstrukcje te były budowane na wysokim fundamencie (do około 5 metrów) i dopiero na tym stawiane były konstrukcje stalowe. W spornym okresie innych prac nie wykonywał. (dowód: świadectwo pracy – k. 7 akt kapitałowych; angaż z dnia 4 kwietnia 1977 r. – k. 15 akt o emeryturę; angaże – k. 15-21v; zeznania świadka J. G. protokół rozprawy z dnia 9 czerwca 2016 roku nagranie od minuty 14:33 do minuty 18:31 - k. 15v-16v; zeznania świadka T. W. protokół rozprawy z dnia 9 czerwca 2016 roku nagranie od minuty 18:31 do minuty 23:25 - k. 16 oraz zeznania informacyjne wnioskodawcy potwierdzone na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 roku nagranie od minuty 3:12 do minuty 13:09 k.15-15v ) Sąd Okręgowy zważył co następuje: Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 748) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli:
- okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
- okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.
- Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem (ust. 2). W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało zatem rozpoznać w aspekcie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
- osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn;
- ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia). W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było to, czy wnioskodawca posiada wymagany piętnastoletni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Spełnienie pozostałych przesłanek nie było przedmiotem sporu, a jednocześnie nie budzi żadnych wątpliwości - wnioskodawca ma wymagany okres zatrudnienia, to jest 25 lat, ukończył 60 lat, nie pozostaje w stosunku pracy oraz nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego. Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Prawidłowe rozumienie pojęcia pracy w szczególnych warunkach nie jest możliwe bez wnikliwej analizy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Z zestawienia § 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, że pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku w sprawie o sygn. akt II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272). Wobec powyższego ustalenie, że praca wykonywana była w pełnym wymiarze czasu pracy na danym stanowisku jest więc koniczne dla przyznania ubezpieczonemu prawa do emerytury. Istotnym jest też to, że do okresów uwzględnianych do pracy w szczególnych warunkach zalicza się tylko okresy, w których praca była faktycznie wykonywana. Odnośnie oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu zważyć należy, iż okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak zatem takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. Potwierdzeniem powyższego są uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984 r. oraz z dnia 10 marca 1984 r., w których to zostało potwierdzone, że okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidziane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być ustalane w postępowaniu odwoławczym także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczeniem zakładu pracy (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984 r. , sygn. akt III UZP 48/84, LEX nr 14630; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 r., sygn. akt III UZP 6/84, LEX nr 14625). Podnoszona zatem przez organ rentowy okoliczność nie przedłożenia przez wnioskodawcę dokumentów świadczących o charakterze wykonywanej pracy oraz to że stanowisko montera konstrukcji stalowych nie zostało wymienione wprost w załączniku A i B do przedmiotowego rozporządzenia, nie przesądza jeszcze, że J. M. nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach. Wobec powyższego to na wnioskodawcy spoczywał ciężar wykazania, że wykonywał prace w szczególnych warunkach w zakwestionowanym przez organ rentowy okresie zatrudnienia i w ocenie Sądu temu obowiązkowi sprostał. W spornym okresie, tj. od dnia 4 kwietnia 1977 r. do dnia 30 września 1989 r. wnioskodawca był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w Przedsiębiorstwie (...) w B. w charakterze montera konstrukcji metalowych na wysokościach. Przeprowadzone postępowanie dowodowe w postaci zeznań świadków T. W. i J. G. - osób, które razem z wnioskodawcą pracowały w tym okresie oraz przesłuchania samego ubezpieczonego, jak i ze zgromadzonych w aktach osobowych dokumentów potwierdziły, że wnioskodawca w spornym okresie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w charakterze montera konstrukcji stalowych na wysokościach. Prace te wykonywane były na wiszących rusztowaniach lub na linkach. Brygada ubezpieczonego stawiała hale o wysokości 20 metrów i konstrukcje biurowców. Konstrukcje te były budowane na wysokim fundamencie (do około 5 metrów) i dopiero na tym stawiane były konstrukcje stalowe. Wnioskodawca w spornym okresie innych prac nie wykonywał. W postępowaniu dowodowym, przesłuchani w sprawie świadkowie potwierdzili zeznania wnioskodawcy co do stałego charakteru jego pracy jako montera konstrukcji metalowych wykonującego swoją pracę na wysokości, a z dokumentów wynika wprost, że praca była wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego podkreślić należy, że dla oceny, czy pracownik pracował w warunkach szczególnych, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy – rzeczywiście wykonywanych zadań pracowniczych (wyrok SN z dnia 24 marca 2009 r., I PK 194/08, OSNP 2010/23-24/281). W związku z powyższym sama nazwa stanowiska wskazana w umowie o pracę nie może być wyznacznikiem zakwalifikowania pracy w warunkach szczególnych, bowiem istotny jest rodzaj faktycznie wykonywanej pracy. Z tych względów Sąd Okręgowy uznał, że praca wnioskodawcy w okresie od dnia 4 kwietnia 1977 r. do dnia 30 września 1989 r. przy montażu konstrukcji stalowych była pracą wykonywaną w szczególnych warunkach zgodnie w wykazem A, Dziale V, poz. 5, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku i podlegała uwzględnieniu jako praca w warunkach szczególnych na cele emerytalno - rentowe. Tym samym wnioskodawca spełnił ostatnią z wymaganych przesłanek do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury, bowiem po zaliczeniu spornego okresu pracy, do okresu już uznanego przez organ rentowy w wymiarze 8 lat, 9 miesiące i 17 dni, wnioskodawca wykazał, że pracował w szczególnych warunkach przez okres przekraczający 15 lat. Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawcy J. M. prawo do emerytury z dniem 25 czerwca 2015 roku, tj. z dniem, w którym wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury. O kosztach procesu Sąd orzekł w myśl art. 98 k.p.c. , zgodnie z zasadą odpowiedzialności za jego wynik, zasądzając od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. na rzecz J. M. kwotę 120 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd zasądził powyższą kwotę w oparciu o § 2 ust. 1 i 2 w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst. jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 490).