Sad powszechny, II Cz 54/16

Sygnatura akt II Cz 54/16 POSTANOWIENIE K. , dnia 9 lutego 2016 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu Wydział II Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO. Wojciech Vogt po rozpoznaniu w dniu 2015 r. w Kaliszu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Syndyka Masy Upadłości Centrum (...) Spółka z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w S. przeciwko pozwanemu R. W. o zapłatę na skutek zażalenia pozwanego od postanowienia Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 29 grudnia 2015 r. , sygn.. akt I C 1274/15 postanawia: oddalić zażalenie Wojciech Vogt UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Kaliszu oddalił wniosek pozwanego o zwolnienie go od kosztów sądowych i o ustanowienie dla niego adwokata z urzędu. Ustalił, że zgodnie ze złożonym oświadczeniem pozwany jest współwłaścicielem mieszkania własnościowego o pow. 47,87 m 2 jest też właścicielem samochodu osobowego wartości 14.000 zł. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 3.432 zł. Jego żona, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, jest także emerytką i wysokość jej świadczenia wynosi kwotę 1.515 zł. Powód (i jego żona) ponoszą opłaty miesięczne na mieszkanie: media – 430, czynsz – 483. Do tego dochodzą koszty związane z utrzymaniem samochodu (300 zł), ubezpieczeniem (majątkowym i na życie ok.320 zł). Nadto powoda obciążają raty spłaty kredytu w wysokości 470 zł, a także wydatki związane w leczeniem. Może więc bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny ponieść koszty sądowe i ustanowić pełnomocnika z wyboru, ponadto pełnomocnik z urzędu nie jest mu potrzebny. Zażalenie od tego rozstrzygnięcia złożył pozwany kwestionując ustalenia Sądu i wskazując, że jego stałe zobowiązania finansowe nie pozwalają mu na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 z późn. zm.) strona dokonująca czynności procesowej, od której należy pobrać opłatę sądową, co do zasady obowiązana jest ponieść te koszty, gdyż sprawy cywilne są prowadzone na koszt stron. W sytuacjach wyjątkowych, a w stosunku do osób fizycznych, taką sytuację wyjątkową opisuje art. 102 ust. 1 cytowanej ustawy, może się ona ubiegać o zwolnienie od kosztów sądowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy. Nie bez znaczenia jest fakt, iż w razie przegrania sporu przez osobę zwolnioną od kosztów sądowych - następuje to na koszt Skarbu Państwa, a więc wszystkich podatników. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP . Dlatego też zwolnienia mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04, LEX nr 393645 oraz z dnia 31 lipca 2008 r., II FZ 297/08, LEX nr 493855). W swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy wyraził również pogląd, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób najuboższych, które bez drastycznego ograniczenia bieżących kosztów związanych z ich egzystencją nie są w stanie ponieść kosztów sądowych. Chodzi zatem o sytuacje, w których strona nie tylko wykaże, że nie posiada bieżących dochodów, czy też jakichkolwiek oszczędności na pokrycie ewentualnych kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowym, ale również nie jest w stanie w żaden sposób takich środków zdobyć w oparciu o majątek, którego jest właścicielem. Ubiegający się o taką pomoc winien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., II CZ 104/84). Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1980 r., I CZ 99/80). Wskazać również należy, że instytucja zwolnienia od kosztów nie służy utrzymaniu dotychczasowego poziomu życia, skoro granicą określoną w art. 102 u.k.s.c. jest utrzymanie konieczne wnioskującego i jego rodziny, lecz ma uczynić realną drogę sądową, na skutek indywidualizacji opłaty sądowej. W związku z powyższym należy podkreślić, że wnioskodawca wnosi o zwolnienie go od kosztów sądowych dlatego, że zaciągnął zobowiązania kredytowe, które utrudniają mu uzyskanie środków na opłacenie kosztów. Te zobowiązania wynoszą – zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy - kwotę 970 zł miesięcznie. Ponadto wnioskodawca ponosi szereg kosztów, które – mimo, że trudno z nich zrezygnować – nie stanowią kosztów niezbędnych dla koniecznego utrzymania jego i rodziny. W tej sytuacji nie można uznać, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Do niezbędnych kosztów utrzymania nie można bowiem wliczać konieczności spłaty kredytów zaciągniętych celem osiągnięcia wyższego poziomu konsumpcji . Każdy obywatel ma prawo dążyć do osiągnięcia tego wyższego poziomu ale nie kosztem kredytowania jego wydatków w zakresie kosztów sądowych przez Państwo. Zwolnienie pozwanego od kosztów sądowych – z uwagi na obciążenia kredytowe i inne celowe ale nie konieczne wydatki – byłoby nadużyciem przepisu art. 102 ustawy o kosztach sądowych. Żaden więc z zarzutów zawartych w zażaleniu nie jest zasadny. Nie może ulegać wątpliwości, że osoby o zamożności wnioskodawcy nie mogą korzystać z pomocy Państwa celem prowadzenia procesu. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie pomocy prawej z urzędu służy zupełnie innym celom, których widocznie skarżący zupełnie nie rozumie. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd zgodnie z art. 385 w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. , orzekł jak w sentencji. Wojciech Vogt