Sad powszechny, V U 474/16

Sygn. akt V U 474/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie : Przewodniczący SSO Stanisław Pilarczyk Protokolant Anna Sobańska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 r. w Kaliszu odwołania A. C. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 10 lutego 2016 r. Nr (...) w sprawie A. C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o świadczenie przedemerytalne zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w O. z dnia 10 lutego 2016 roku, znak (...) , w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcy A. C. prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 9 lipca 2015 roku. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 10 lutego 2016 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w O. , odmówił wnioskodawcy A. C. prawa do świadczenia przedemerytalnego, gdyż zdaniem organu rentowego nie udowodnił on wymaganego 35-letniego okresu składkowego i nieskładkowego do dnia rozwiązania stosunku pracy, to jest do dnia 13 grudnia 2014 roku. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł wnioskodawca A. C. , domagając się przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Organ rentowy, w odpowiedzi na odwołanie wnioskodawcy, wniósł o jego oddalenie. Sąd poczynił następujące ustalenia: Wnioskodawca A. C. urodził się (...) . W dniu 8 lipca 2015 roku złożył wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Od dnia 24 października 2013 roku do dnia 13 grudnia 2014 roku wnioskodawca był zatrudniony przez A. B. , prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą (...) , a stosunek pracy z wnioskodawcą rozwiązał ten pracodawca za wypowiedzeniem umowy o pracę z powodu likwidacji stanowiska pracy wnioskodawcy. Od dnia 15 grudnia 2014 roku do dnia 24 czerwca 2015 roku i nadal wnioskodawca pobierał zasiłek dla bezrobotnych i nadal jest zarejestrowany jako bezrobotny. Na dzień rozwiązania stosunku pracy, to jest na dzień 13 grudnia 2014 roku, wnioskodawca udowodnił 33 lata, 10 miesięcy i 17 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Organ rentowy nie zaliczył wnioskodawcy, do okresów składkowych, okresu jego pracy w gospodarstwie rolnym teściów, od dnia 1 lipca 1981 roku do dnia 20 maja 1983 roku. (okoliczności niesporne) Wnioskodawca A. C. od dnia 9 lipca 1975 roku do dnia 24 stycznia 1997 roku zamieszkiwał w miejscowości (...) . Wnioskodawca zamieszkiwał w tej miejscowości w spornym okresie, to jest od dnia 1 lipca 1981 roku do dnia 20 maja 1983 roku razem z żoną H. C. , urodzoną (...) , teściową C. G. , urodzoną (...) , i małoletnimi dziećmi, urodzonymi w (...) roku, (...) roku, (...) roku i (...) roku (dowód – zaświadczenie o zameldowaniu – k. 115 akt ZUS) . Jego teść S. G. zmarł 7 kwietnia 1980 roku (dowód – akt zgonu k. 11 akt ZUS). S. G. i C. G. byli właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,77 ha, położonego w miejscowości S. (dowód – zaświadczenie z Urzędu Gminy G. – k. 112 akt ZUS) . W okresie od dnia 1 lipca 1981 roku do dnia 20 maja 1983 roku wnioskodawca nie był nigdzie zatrudniony i pracował w gospodarstwie rolnym, należącym do teściowej C. G. . Sprawa spadkowa po S. G. nie była w okresie spornym przeprowadzona. A. C. nigdy nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników i składki z tego tytułu nie były opłacane (dowód – zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – k. 116 akt ZUS; raport o ustalenie uprawnienia do świadczenia – k. 98 akt ZUS) . Wnioskodawca A. C. nie pracując zawodowo od dnia 1 lipca 1981 roku do dnia 20 maja 1983 roku skoncentrował się na pracy w gospodarstwie rolnym teściowej. W gospodarstwie tym, w spornym okresie, hodowano 1 krowę, cielaka i rocznie około 50 sztuk trzody chlewnej, 30 kur, 20 kaczek i kilka gęsi, uprawiano zboże, buraki cukrowe, ziemniaki. Cały ciężar prowadzenia gospodarstwa rolnego teściowej spoczywał na wnioskodawcy. Wnioskodawca zajmował się codziennym obrządkiem hodowanych zwierząt, wyrzucaniem obornika, pracami polowymi, związanymi z orką, sadzeniem ziemniaków, buraków. Ponadto pracował przy żniwach, wykopkach i innych pracach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Codzienne obowiązki, związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, zajmowały wnioskodawcy około 8 godzin dziennie, a w okresie pilnych prac polowych – powyżej 8 godzin dziennie. Teściowa wnioskodawcy, w spornym okresie, była osobą w podeszłym wieku i jej praca w gospodarstwie rolnym była wykonywania w niewielkim zakresie, a żona wnioskodawcy, w spornym okresie, koncentrowała się nad wychowywaniem małoletnich dzieci, które urodziły się w (...) roku, (...) roku i (...) roku. (dowód – zeznania wnioskodawcy [00:04:17][00:26:29] i [01:07:52][01:15:05], zeznania świadka Z. O. [00:27:14][00:47:07], zeznania świadka J. R. [00:47:08][01:06:03]) . Powyższy stan faktyczny jest niesporny. Z zeznań wnioskodawcy, zeznań świadków, którzy byli sąsiadami wnioskodawcy w spornym okresie, wynika, iż w okresie od dnia 1 lipca 1981 roku do dnia 20 maja 1983 roku, jako domownik, wnioskodawca pracował w wymiarze 8 godzin i więcej w gospodarstwie rolnym teściowej. Sąd zważył co następuje: Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2013 roku poz. 170 j.t. ze zmianami) , prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego, z przyczyn dotyczących zakładu prac, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 roku, nr 205, poz. 415 z późniejszymi zmianami) , zwana dalej „ustawą o promocji zatrudnienia”, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 55 lat – kobieta oraz 60 lat mężczyzna, oraz posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn. W myśl ustępu 2 cytowanego wyżej art. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku za okres uprawniający do emerytury, o którym mowa w ust. 1 , uważa się okres ustalony zgodnie z przepisami art. 5-9, art. 10 ust. 1 oraz art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 roku Nr 153 poz. 1227 z późniejszymi zmianami) , zwanej dalej „ustawą o emeryturach i rentach z FUS”. Natomiast w myśl ustępu 3 cytowanego artykułu 2 świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie określonej w ust. 1 po upływie co najmniej 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie o promocji zatrudnienia, jeżeli osoba ta spełnia łącznie następujące warunki:

1. nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna;
2. w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych;
3. złoży wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 roku poz. 748 j.t. ze zmianami) przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je z zastrzeżeniem art. 56 , jako okresy składkowe, przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 roku, okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia. Zgodnie z orzecznictwem za przesłankę zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym, po ukończeniu 16 roku życia, a przed objęciem ubezpieczeniem społecznym, uznaje się wyłącznie wymiar pracy nie krótszy niż 4 godziny dziennie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 1997 roku, II UKN 96/96, OSNAPiUS 1997 nr 23, poz. 473; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 1997 roku, II UKN 318/97, OSNAPiUS 1998 nr 16 poz. 491; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1998 roku, II UKN 299/98, OSNAPiUS 1999 nr 24 poz. 799; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1999 roku, II UKN 190/99, OSNAPiUS 2001 nr 4 poz. 122; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 roku, II UKN 535/99, niepublikowany) . Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 maja 2015 roku (II UK 172/14, Lex nr 1746873) , podnosząc, iż „jeżeli praca w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, świadczona była przed dniem 1 stycznia 1983 roku w wymiarze przekraczającym połowę pełnego wymiaru czasu pracy, to przy ustalaniu prawa do emerytury uwzględnia się ten okres ( art. 10 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 6 ust. 2 lit. a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ) ”. Utrwalony jest w judykaturze pogląd, że osoba, która ubiega się o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu, winna spełniać kryteria domownika z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku, o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008 roku, Nr 50, poz. 291 z późn. zm) . Domownikiem zaś jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa, albo w bliskim sąsiedztwie, oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Natomiast w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 kwietnia 2009 roku (III AUa 5187/08, Lex nr 574505) podniesiono, iż art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie uzależnia możliwości zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym, po ukończeniu 16 roku życia, od potwierdzenia opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników przez rolnika, w którego gospodarstwie rolnym była świadczona praca. Natomiast w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2011 roku (II UK 305/10) podkreślono, iż „do stażu emerytalnego uwzględnia się – jak okresy składkowe – ( art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – tj. Dz. U. z 2009 roku Nr 153, poz. 1227 ze zm.) nie okresy jakiejkolwiek pracy rolniczej, a jedynie stałą pracę o istotnym znaczeniu dla prowadzonej działalności rolniczej w gospodarstwie, w którym osoba zainteresowana (domownik) zamieszkuje lub ma możliwość codziennego wykonywania w nim prac związanych z prowadzoną działalnością rolniczą.”. Sąd Okręgowy w całości podziela stanowiska wyrażone w cytowanych orzeczeniach. Tak więc, mając na względzie poczynione ustalenia faktyczne, cytowane wyżej przepisy i stanowisko judykatury, to, skoro wnioskodawca od dnia 1 lipca 1981 roku do dnia 31 grudnia 1982 roku, codziennie i stale, pracował jako domownik w gospodarstwie rolnym teściowej, po 8 godzin dziennie i więcej, a jego praca w tym gospodarstwie miała podstawowe znaczenie dla funkcjonowania tego gospodarstwa rolnego, to pracę tą można uznać za pracę o jakiej mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 cytowanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Wnioskodawca, w okresie do dnia 31 grudnia 1982 roku, jako domownik, nie miał obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Tak więc, jeżeli do 33 lat, 10 miesięcy i 17 dni okresów składkowych i nieskładkowych, które są niesporne, dodamy okres składkowy z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym, jako domownik, od dnia 1 lipca 1981 roku do dnia 31 grudnia 1982 roku, to wnioskodawca, do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, czyli do dnia 13 grudnia 2014 roku, ukończył 60 lat życia i udowodnił okres uprawniający do emerytury w wymiarze 35 lat. Pozostałe warunki, odnośnie przyznania wnioskodawcy prawa do świadczenia przedemerytalnego, są niesporne. Tak więc wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Świadczenie to należało przyznać, zgodnie z art. 7 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych , od następnego dnia po złożeniu wniosku, czyli od dnia 9 lipca 2015 roku. W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 477 14 § 2 k.p.c. , zaskarżona decyzja podlegała zmianie i orzeczono jak w wyroku.