poprzez zamieszczenie we wzorcu umowy nie uzgodnionych indywidualnie postanowień kształtujących prawa i obowiązki pozwanej w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszających jej interesy, a także naruszenie art. 58 k.c. poprzez obejście przez pożyczkodawcę przepisu art. 359 § 2 1 k.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy pożyczki. Przyznała, iż zawarła ze stroną powodową umowę pożyczki gotówkowej zobowiązując się do jej zwrotu w 24 miesięcznych ratach, w tym do zapłaty na rzecz pożyczkodawcy: 1) opłaty przygotowawczej – 300 zł, 2) opłaty operacyjnej – 3.060 zł, 3) odsetek od kapitału – 1.611,47 zł. Zarzuciła jednakże, iż opłata operacyjna w kwocie 3.060 zł została nałożona z naruszeniem art.
, w treści umowy nie jest bowiem doprecyzowane, jaki jest charakter tej opłaty i z jakimi czynnościami po stronie pożyczkodawcy wiąże się narzucony w ten sposób koszt, tj. jakie świadczenie wzajemne otrzymuje pożyczkobiorca w zamian za jej uiszczenie. W ocenie pozwanej opłata ta ma charakter fikcyjny, gdyż pożyczkodawca nie świadczy żadnej usługi wynikającej z tej opłaty, a jest ona w istocie ukrytym wynagrodzeniem pożyczkodawcy za udostępnienie kapitału. Biorąc pod uwagę ograniczenia wynikające z art. 359 § 2 1 k.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy pożyczki (odsetki maksymalne), w ocenie pozwanej narzucenie we wzorcu umownym opłaty operacyjnej stanowi oczywistą próbę obejścia prawa poprzez zastąpienie odsetek od pożyczonego kapitału inną opłatą, której wysokość nie będzie ograniczona normą art. 359 k.c. , tym bardziej, że oprócz opłaty operacyjnej umowa przewiduje zapłatę opłaty przygotowawczej w kwocie 300 zł i odsetek od pożyczonego kapitału w wysokości maksymalnej. Pozwana zakwestionowała także te postanowienia wzorca umowy, które dopuszczają możliwość obciążenia jej opłatami z tytułu wezwań (monitów) oraz innych czynności windykacyjnych. Podniosła, że stanowią one w istocie substytut kary umownej nałożonej na konsumenta, gdyż podstawa ich nałożenia oraz wysokość jest całkowicie oderwana od rzeczywistych świadczeń podejmowanych przez pożyczkodawcę w związku z opóźnieniem w spłacie zobowiązania pieniężnego, a ponadto umowa nie określa, ile jednostkowych czynności windykacyjnych może podjąć pożyczkodawca w związku z opóźnieniem w zapłacie. Pozwana podniosła również, że częściowo zaspokoiła uzasadnione roszczenia pożyczkodawcy, natomiast spłaty zostały częściowo zaliczone na kwestionowane opłaty. Na rozprawie w dniu 6 czerwca 2016 r. pełnomocnik pozwanej sprecyzował stanowisko wyrażone w piśmie procesowym z dnia 2 lutego 2016 r. wskazując, ze pozwana nie kwestionuje swojego zadłużenia do kwoty 5.313,34 zł, co stanowi wypłacony jej kapitał pożyczki pomniejszony o dokonane przez nią wpłaty, a zaliczone na kapitał i opłatę operacyjną, której zasadność pozwana kwestionuje, a nie kwestionuje wpłat zaliczonych na odsetki. Pełnomocnik wyraził wątpliwość wobec naliczenia skapitalizowanych odsetek umownych i odsetek od dnia wniesienia pozwu podnoszą, że strona powodowa nie przedstawiła sposobu wyliczenia tych odsetek, wobec czego zakwestionował ich wysokość. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pozwana H. J. zawarła w dniu 12 grudnia 2013 r. z (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (...) z siedzibą we W. umowę pożyczki nr (...) , na mocy której pożyczkodawca udzielił jej pożyczki gotówkowej w kwocie 9.360 zł (Kwota pożyczki) na okres od dnia zawarcia umowy do dnia 7 grudnia 2015 r. (§ 1 pkt 1), a pożyczkobiorca otrzymał do dyspozycji kwotę pożyczki w wysokości 6.000 zł (Kwota pożyczki do wypłaty) (§ 2 pkt 3). Oprocentowanie nominalne pożyczki naliczane od całkowitej kwoty pożyczki było stałe w okresie obowiązywania umowy i wynosiło 16 % w stosunku rocznym, przy czym nie mogło przekraczać czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP (§ 3 pkt 1 i 3). Kwota naliczonych odsetek umownych od kwoty pożyczki wynosiła 1.611,47 zł (§ 3 pkt 2). Całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę ustalona na dzień sporządzenia umowy wnosiła 10.971,47 zł i składała się z:
postanowienie umowne przewidujące obowiązek zapłaty przez pożyczkobiorcę opłaty operacyjnej (za obsługę pożyczki), jako że nie zostało uzgodnione indywidualnie z pozwaną – konsumentem, jest dla niej wiążące. Zgodnie z tym przepisem postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Z art.
wynika, iż nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Zdaniem Sądu z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu, zapis umowy, pozwalający stronie powodowej na pobranie opłaty operacyjnej w wysokości 3.060 zł (przy kwocie udzielonej pożyczki 6.000 zł) godzi w dobre obyczaje oraz narusza w sposób rażący interes konsumenta. Opłatę tę należy uznać za rażąco wygórowaną i nie mieszczącą się w granicach swobody kontraktowania, określonej w art. 353 1 k.c. , zważywszy że dłużnik zmuszony był przystać na tak ustalone warunki ze względu na swoją słabszą pozycję negocjacyjną. Wskazać należy, iż opłata operacyjna stanowi kwotę przewyższającą połowę udzielonej pożyczki, a umowa nie przewiduje żadnego świadczenia wzajemnego pożyczkodawcy odpowiadającego obowiązkowi zapłaty tej kwoty. Świadczy to jednoznacznie o tym, iż zastrzeżona ona została jedynie w celu maksymalizacji zysków wierzyciela, co prowadzi do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych i nie powinno korzystać z ochrony prawnej. Opłata ta przysporzyłaby nadmiernych i nieusprawiedliwionych zysków wierzycielowi i jednocześnie stanowiłaby nieuzasadnione pokrzywdzenie dłużnika i prowadziła do jego znacznego zubożenia. Jednocześnie, jako że postanowienie umowne dotyczące tej opłaty nie zostało indywidualnie uzgodnione z pozwaną, z mocy art.
nie wiąże ono stron. Nie prowadzi to jednocześnie do nieważności pozostałych postanowień umowy, zgodnie bowiem z art.
strony są związane umową w pozostałym zakresie. Wobec zakwestionowania przez pozwaną kosztów czynności windykacyjnych Sąd uznał, że strona powodowa nie udowodniła ani ich wysokości ani zasadności ich żądania. Umowa pożyczki w zakresie katalogu środków monitujących, wysokości opłat oraz zasad stosowania tych czynności odsyła bowiem do Tabeli, która nie została przez stronę powodową przedłożona. Ponadto strona powodowa nie powołała dowodu z żadnego wezwania do zapłaty czy monitu, a jedynie w wydruku obrazującym zadłużenie pozwanej wyszczególniła kwoty w pozycji: koszty. Z tych względów Sąd uznał za nieudowodnione żądanie pozwu w zakresie kosztów w kwocie 45 zł, nie uwzględniając tej kwoty w sumie zasądzonej od pozwanej na rzecz strony powodowej. W odniesieniu do opłaty przygotowawczej w kwocie 300 zł pozwana nie podnosiła żadnych zarzutów. Sąd uznał, że zapis umowy przewidujący wysokość prowizji za udzielenie pożyczki na poziomie 5% wypłaconej pożyczki nie stanowi klauzuli abuzywnej i jest wiążący dla stron. Odnosząc się do żądania w zakresie odsetek skapitalizowanych przez stronę powodową w pozwie, Sąd uznał za uzasadnione zarówno żądanie odsetek umownych ustalonych w umowie na kwotę 1.611,47 zł, jak i odsetek karnych (za opóźnienie w spłacie pożyczki) ustalonych w umowie na poziomie odsetek maksymalnych. Postanowienia umowne przewidujące obowiązek zapłaty tych odsetek nie naruszały bowiem przepisów o odsetkach maksymalnych. Mając powyższe na uwadze Sąd zasądził od pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 6.918,19 zł , która została wyliczona w następujący sposób: - dwie wpłaty pozwanej dokonane w dniach 7 stycznia i 6 lutego 2014 r. zostały zaliczone: z pierwszej wpłaty 90,27 zł na odsetki umowne a 12,50 zł na opłatę przygotowawczą (prowizję za udzielenie pożyczki), z drugiej wpłaty: 122,21 zł na odsetki umowne a 12,50 zł na opłatę przygotowawczą (zgodnie z tabelą zadłużenia k. 58-59), - zatem pozostała do zapłaty opłata przygotowawcza wyniosła 275 zł, - kwota pozostałych żądanych przez stronę powodową odsetek umownych wynosiła 789,59 zł, - pozostała część w/w wpłat została zaliczona na kapitał (kwotę wypłaconej pozwanej pożyczki) i pomniejszyła go do kwoty 5.323,18 zł (6.000 zł – 354,38 zł – 322,44 zł), - odsetki karne za opóźnienie w spłacie pożyczki naliczone od w/w należności wyniosły 123,93 zł do chwili wypowiedzenia umowy i 599,22 zł po wypowiedzeniu liczone do dnia poprzedzającego wniesienie pozwu; - powyższe kwoty zostały pomniejszone o wpłaty klienta uwidocznione w tabeli zadłużenia (w datach: 08-10-2015 r., 12-11-2015 r., 14-12-2015 r., 16-01-2016 r., 15-02-2016 r., 15-03-2016 r., 14-04-2016 r.) w łącznej kwocie 192,73 zł. Odsetki karne do daty wypowiedzenia umowy wyniosły 123,93 zł i zostały wyliczone w następujący sposób (w oparciu o dane z tabeli zadłużenia k. 58-59): Okres naliczania odsetek Kapitał zapadły Odsetki umowne zapadłe Opłata przygotowawcza zapadła Razem saldo zadłużenia Suma odsetek od 07-03-14 do 07-04-14 211,04 zł 106,27 zł 12,50 zł 329,81 zł 4,63 zł (16%) od 08-04-14 do 06-05-14 411,66 zł 222,80 zł 25 zł 659,46 zł 8,38 zł (16%) od 07-05-14 do 06-06-14 627,53 zł 324,08 zł 37,50 zł 989,11 zł 13,44 zł (16%) od 07-06-14 do 07-07-14 841,26 zł 427,50 zł 50 zł 1.318,76 zł 17,92 zł (16%) od 08-07-14 do 06-08-14 1.059,79 zł 526,12 zł 62,50 zł 1.648,41 zł 21,68 zł (16%) od 07-08-14 do 08-10-14 1.286,22 zł 616,84 zł 75 zł 1.978,06 zł 54,63 zł (16%) od 09-10-14 (zmiana oprocentowania na 12%) do 13-10-14 (skutek wypowiedzenia) 1.286,22 zł 616,84 zł 75 zł 1.978,06 zł 3,25 zł (12%) Odsetki karne od daty wypowiedzenia umowy do dnia poprzedzającego złożenie pozwu wyniosły 599,22 zł i zostały wyliczone od zadłużenia przeterminowanego w łącznej kwocie 6.387,77 zł (na które złożyły się: kapitał w kwocie 5.323,18 zł, odsetki umowne 789,59 zł i opłata przygotowawcza 275 zł) w następujący sposób: - za okres od 14 października 2014 r. do 4 marca 2015 r. w kwocie 298,21 zł (12%), - za okres od 5 marca 2015 r. (data zmiany oprocentowania) do 23 sierpnia 2015 r. w kwocie 301,01 zł (10%). O dalszych odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c. , zgodnie z którym wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Sąd zasądził odsetki od dnia 25 sierpnia 2015 r. zgodnie z żądaniem pozwu, w tym od 1 stycznia 2016 r. odsetki ustawowe za opóźnienie. Orzeczenie o kosztach jak w punkcie III sentencji wyroku znajduje podstawę w art. 100 zd. 1. k.p.c. , zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Zatem skoro strona powodowa wygrała proces w 68% %, a poniosła koszty w łącznej wysokości 2.942,31 zł, na które to koszty składa się uiszczona opłata od pozwu wraz z opłatą manipulacyjną w łącznej kwocie 525,31 zł oraz koszty zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 2.417 zł, a pozwana nie poniosła żadnych kosztów, Sąd zasądził na rzecz strony powodowej kwotę 2.000 zł (2.942,31×68%).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.