Sygn. akt VIII Ga 50/16 POSTANOWIENIE Dnia 16 czerwca 2016r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący SSO Elżbieta Kala (spr.) Sędzia SO Wiesław Łukaszewski Sędzia SR del. Jacek Wojtycki Protokolant Katarzyna Burewicz po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016r. w Bydgoszczy na rozprawie sprawy z wniosku: (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z udziałem: H. S. o wpis zmian do Krajowego Rejestru Sądowego na skutek apelacji H. S. od postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 7 grudnia 2015r. sygn. akt BY XIII Ns Rej. KRS/012108/15/474 postanawia : oddalić apelację. SSO Elżbieta Kala SSO Wiesław Łukaszewski SSR del Jacek Wojtycki Sygn. akt VIII Ga 50/16 UZASADNIENIE (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. domagał się dokonania wpisu informacji o zmianie adresu oraz siedziby tej spółki, a ponadto ujawnienia zmian w zarządzie (wykreślenia danych H. S. jako prezesa zarządu i wpisania w to miejsce J. J. ) oraz wykreślenia wspólnika Ł. S. . Postanowieniem z dnia 13 października 2015 r. (sygn. akt BY XIII Ns-Rej. KRS 9922/15/008) referendarz sądowy zarządził wpis informacji o zmianie adresu oraz siedziby wnioskodawcy, a ponadto wykreślenie danych H. S. jako prezesa zarządu i wpisania w tym charakterze J. J. , oddalił natomiast wniosek w części dotyczącej wykreślenia danych wspólnika Ł. S. . W uzasadnieniu odmowy uwzględnienia w tym zakresie wniosku podkreślono, że nie został przedłożony dokument uzasadniający dokonanie żądanego wykreślenia w postaci umowy zbycia 1 udziału należącego do Ł. S. na rzecz J. S. . Ustalono natomiast, że w innej sprawie - zarejestrowanej w tutejszym Sądzie pod sygnaturą BY XIII Ns-Rej KRS 7501/15/419 - przedmiotem żądania jest ujawnienie w Rejestrze informacji, że Ł. S. posiada 4 udziały o wartości 2.000 zł, natomiast J. S. jeden udział o wartości 500 zł. Do tego właśnie wniosku załączona została umowa sprzedaży udziałów pomiędzy tymi osobami z dnia 18 marca 2014 r. i to w tej sprawie ocenie Sądu podlegać będzie skuteczność zbycia ww. udziału. Skargę na powyższe orzeczenie referendarza sądowego - w zakresie rozstrzygnięcia o dokonanym wpisie - złożyła w imieniu spółki będącej wnioskodawcą H. S. twierdząc, iż działa ona w charakterze prezesa jej zarządu. Podniosła przy tym, iż jej odwołanie z tej funkcji miało być pozbawione skutków prawnych. Zarządzeniem z dnia 3 grudnia 2015 r. połączono do wspólnego rozpoznania powyższą sprawę z opisanym niżej wnioskiem złożonym w imieniu spółki (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. o wpis zmian w rejestrze przedsiębiorców. W sprawie tej (sygn. akt BY XIII Ns-Rej KRS 13036/15/605, wszczętej i prowadzonej poprzednio pod sygnaturą BY XIII Ns-Rej KRS 5840/15/463) - wnioskodawca domagał się zarejestrowania zmiany § 3 umowy spółki z dnia 13 czerwca 2015 r. i wpisania związanej z tym zmiany siedziby i adresu spółki, a także zmian w składzie zarządu polegających na wykreśleniu danych H. S. i wpisaniu prezesa zarządu Ł. P. . Postanowieniem z dnia 24 lipca 2015 r. referendarz sądowy oddalił powyższy wniosek z tym uzasadnieniem, iż wprawdzie zgodnie z umową spółki użytkownik udziału jest uprawniony do wykonywania prawa głosu na Zgromadzeniu Wspólników, jednak z oświadczenia M. W. - złożonego w toku powyższego postępowania - wynika, iż J. S. zrzekł się tego prawa w dniu 1 stycznia 2015 r. Nadto w innej sprawie rejestrowej (sygn. akt BY XIII Ns-Rej KRS 7501/15/419) przedłożono umowę sprzedaży 1 udziału w kapitale zakładowym tej spółki zawartą w dniu 18 marca 2014 r. pomiędzy Ł. S. jako sprzedającym a J. S. jako kupującym. Wskazując na sprzeczność powyższych dokumentów referendarz sądowy uznał, że brak jest podstaw do ustalenia, czy Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników było w dniu 13 czerwca 2015 r. uprawnione do skutecznego podejmowania uchwał. Skargę na powyższe postanowienie - wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia (z powołaniem się na odebranie odpisu postanowienia przez osobę nieuprawnioną, co zostało potwierdzone jej pisemnym oświadczeniem z dnia 17 sierpnia 2015 r.) - złożył wnioskodawca domagając się dokonania wpisu zgodnie z wnioskiem. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że J. S. był uprawniony do wykonywania prawa głosu ze wszystkich udziałów jako ich użytkownik (od dnia 18 marca 2014 r. przysługiwał mu także 1 udział w kapitale zakładowym, jednak ta okoliczność nie została ujawniona w rejestrze, ani też wobec spółki). Nie doszło natomiast do wygaśnięcia czy też zrzeczenia się przez uprawnionego prawa użytkowania, a rzekome oświadczenia M. W. , a także J. S. w tym przedmiocie nie są zgodne z rzeczywistością (wypełniono w tym celu pusty blankiet z wcześniej złożonym podpisem J. S. , niezgodnie z wiedzą i wolą uprawnionego). Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2015 r. Sąd przywrócił wnioskodawcy termin do złożenia w tej sprawie skargi na postanowienie referendarza sądowego z dnia 24 lipca 2015 r. ( art. 168 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c ). Zaskarżonym postanowieniem z dn. 7.12.2015 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy postanowił dokonać wpisu zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym KRS (...) poprzez wykreślenie dotychczasowych wpisów dotyczących siedziby i adresu spółki (...) Spółka z o.o. , wpisanie zmiany § 3 umowy spółki dokonanej aktem notarialnym z dn. 13.06.2015 r. W pkt-cie II utrzymał w mocy pkt I postanowienia Referendarza sądowego z dnia 13.10.2015 r., natomiast w pkt-cie III oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, że w niniejszym postępowaniu rejestrowym przedmiotem oceny Sądu - w każdej ze spraw było ustalenie, czy J. S. posiadał uprawnienie do wykonywania prawa głosu z całości udziałów w kapitale zakładowym spółki (...) sp. z o.o. przysługujące mu z mocy umowy ich użytkowania zawartych przez niego z każdym z jej wspólników ( M. W. i Ł. S. ). Sąd rejestrowy stanął na stanowisku dopuszczalności skargi złożonej w imieniu wnioskodawcy przez osobę, która twierdzi, iż działa w imieniu spółki jako prezes jej zarządu — gdy jako podstawa faktyczna zaskarżenia powołane zostały okoliczności według których mająca stanowić podstawę wpisu uchwała nie została w rzeczywistości podjęta przez uprawnione osoby - uznając, iż przed prawomocnym rozstrzygnięciem co do meritum nie można w sposób wiążący przesądzić o uprawnieniu konkretnych osób „podających" się za reprezentantów podmiotu podlegającego obowiązkowi wpisu w rejestrze. Sąd rejonowy wskazał następnie, że z dokumentu, którego kopię w dniu 15 czerwca 2015 r. załączono do wniosku w sprawie BY XIII Ns-Rej 5840/15/463 (obecnie będącego także przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie), oznaczonego jako (...) SPÓŁKI Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ W (...) Z DNIA 21.06.2013 r.", opatrzonego pieczątką spółki i podpisanego przez ówczesnego prezesa jej zarządu J. J. ( k. 292-293 akt rejestrowych) - zawierającego adnotację o użytkowaniu - można wyprowadzić wniosek, że już wówczas wobec spółki spełniony został wymóg zawiadomienia o zawartych umowach użytkowania udziałów przez J. S. . Było więc ono wobec spółki skuteczne ( art. 188 § I w zw. z art. 187 § 1 k.s.h. ). Fakt posiadania przez zarząd spółki wymaganej w tym zakresie informacji przynajmniej od kwietnia 2015 r. wynika także z powołania się przez ówczesnego prezesa zarządu H. S. - w dokumentach przedłożonych przy piśmie złożonym Sądowi w dniu 23 kwietnia 2015 r. - na rzekome wygaśnięcie stosunku użytkowania na skutek jednostronnego oświadczenia M. W. z dnia 4 marca 2015 r. (k. 689, 702-702 v. i 708 akt rejestrowych). Ta okoliczność jest wreszcie potwierdzona także przez oświadczenie H. S. z dnia 13 czerwca 2015 r. potwierdzające fakt przekazania jej informacji o treści uchwały Nr 2 Zgromadzenia Wspólników z tego dnia - na którym prawo głosu z wszystkich udziałów wykonywał J. S. jako ich użytkownik (dokument przedłożony w sprawie BY XIII Ns-Rej 5840/15/463). W ocenie Sądu Rejonowego, w tym zakresie uzasadnione jest zatem posłużenie się konstrukcją domniemania faktycznego o którym mowa w art. 231 k.p.c. , skoro fakt poinformowania spółki o zawarciu umów użytkowania wynika z innych ustalonych faktów. Sąd Rejonowy podkreślił, że nie zastrzeżono w treści umów użytkowania - zawartych na czas określony 20 lat - trybu oraz powodów wcześniejszego ich rozwiązania. Wynika z tego, że nie było dopuszczalne wcześniejsze rozwiązanie takiego terminowego stosunku na skutek jednostronnego oświadczenia samego tylko wspólnika (tak - na tle stosunku umowy najmu lub dzierżawy zawartej na czas oznaczony - Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 21 grudnia 2007 r., III CZP 74/07, OSNC 2008, nr 9, poz. 95). W dalszej kolejności Sąd rejonowy podniósł, że w jego ocenie wzgląd na zasady pewności i bezpieczeństwa obrotu, a także stabilność stosunków prawnych wymaga aby oświadczenie użytkownika udziałów w spółce o zrzeczeniu się takiego prawa ( art. 246 § 1 k.c. w zw. z art. 2 k.s.h. ) zostało pod rygorem nieważności złożone w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym, skoro ewentualne uzupełnienie lub zmiana, a także rozwiązanie takiej umowy wymaga zachowania formy przewidzianej w celu jej zawarcia, a nie mamy tutaj do czynienia z „odstąpieniem" lub „wypowiedzeniem" ( art. 77 § 1 i 3 k.c ). Sąd rejestrowy powołał się przy tym na pogląd Sądu Najwyższego wyrażony m.in. w uchwale z dnia 19 maja 2006 r., III CZP 26/06, OSNC 2007, Nr 3, poz. 39 oraz w postanowieniu z dnia 24 sierpnia 2005 r., II CK 34/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 125, a także w uzasadnieniu uchwały z dnia 23 sierpnia 2006 r. III CZP 60/06, OSNC 2007, Nr 6, poz. 81 - gdzie podkreślono, iż do oświadczenia o zrzeczeniu się prawa w drodze analogii zastosowanie znaleźć powinny wymagania dotyczące formy szczególnej niezbędnej dla ustanowienia i przeniesienia danego prawa. W konsekwencji Sąd Rejonowy uznał, że J. S. jako użytkownik wszystkich udziałów w spółce - któremu przysługiwało z mocy tego prawa uprawnienie do udziału i wykonywania prawa głosu - mógł wykonywać w tym zakresie uprawnienia każdego z udziałowców na Zgromadzeniach Wspólników w dniu 13 czerwca 2013 r. (gdzie był reprezentowany przez pełnomocnika M. B. na podstawie udzielonego na piśmie pełnomocnictwa - a zatem z zachowaniem wymogu jego ważności z art. 243 § 2 k.s.h. ), a także w dniu 12 sierpnia 2015 r. (gdzie występował osobiście). W obu przypadkach nie można zatem zdaniem Sądu Rejonowego kwestionować, że był na nich reprezentowany cały kapitał zakładowy, dlatego też uchwały mogły być jednomyślnie podjęte pomimo braku formalnego zwołania zgromadzenia wspólników ( art. 240 k.s.h. ). Uzasadniało to zarejestrowanie zmian wynikających z podjętych na tych Zgromadzeniach uchwał - tak gdy chodzi o zmianę umowy spółki w zakresie jej siedziby ( art. 255 § 1 i 3 w zw. z art. 157 § 1 pkt 1 k.s.h. ), jak i zmian w zarządzie ( art. 201 § 4 k.s.h. ). Jedynie gdy chodzi o tą ostatnią zmianę oddaleniu podlegał wniosek o ujawnienie w Rejestrze Ł. P. jako członka zarządu, skoro został on następnie odwołany z tej funkcji -uchwałą nr 5 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 12 sierpnia 2015 r. Żadnego znaczenia w ocenie Sądu Rejonowego dla rozstrzygnięcia nie mogły mieć natomiast dalsze okoliczności podnoszone przez skarżącą. Ewentualne podjęcie uchwały dotyczącej zmian w zarządzie w dniu 3 sierpnia 2015 r. przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników, które miało się rozpocząć w dniu 31 lipca 2015 r. - objętych protokołem sporządzonym przez notariusza J. N. w B. (Repertorium A numer (...) ) - nie stanowi przeszkody do uwzględnienia wniosku, skoro później, bo w dniu 12 sierpnia 2015 r. podjęta została także uchwała nr 3 o odwołaniu z funkcji prezesa zarządu H. S. , która miała być powołana na tą funkcję w dniu 3 sierpnia 2015 r. Także zawarcie w dniu 23 czerwca 2015 r. umowy zbycia 10 udziałów przez wspólnika M. W. na rzecz (...) sp. z o.o. w W. nie mogło być zdaniem Sądu Rejonowego uznane za skuteczne, skoro w § 10 ust. 2 umowy spółki postanowiono, że zbycie udziałów osobom trzecim wymaga zgody zgromadzenia wspólników podjętej w formie uchwały, a brak dowodu i nie twierdzono nawet, aby zgoda taka została udzielona. Jak wskazał Sąd Rejonowy, zgodnie z art. 182 § 1 k.s.h. zbycie udziału umowa spółki może uzależnić od zgody spółki albo w inny sposób ograniczyć. Nie jest w orzecznictwie przedmiotem kontrowersji, iż umowa zbycia udziałów, zawarta bez wymaganego zezwolenia spółki (zgromadzenia wspólników), stanowi czynność bezskuteczną, i to zarówno wobec spółki, jak i w stosunkach między stronami. Umowa taka może stać się skuteczna dopiero wtedy, gdy stosowne zezwolenie zostanie udzielone. Chodzi tu zatem o przypadek zgody osoby trzeciej wymaganej do dokonania ( art. 63 § 1 k.c. ) lub - innymi słowy - do ważności czynności prawnej. Apelację od postanowienia Sądu Rejonowego złożyła H. S. . Zaskarżanemu postanowieniu zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych i prawnych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym poprzez uznanie, że:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.