Sad powszechny, V U 307/16

Sygn. akt V U 307/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy w składzie: Przewodniczący: SSO Adrianna Mongiałło Protokolant : star. sekr. sądowy Marta Grabowska po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2016 r. w Legnicy sprawy z wniosku E. L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o wysokość emerytury na skutek odwołania E. L. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 12 czerwca 2014 r. znak (...) oddala odwołanie Sygn. akt V U 307/16 UZASADNIENIE Decyzją z 12 czerwca 2014r., znak: (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. odmówił wnioskodawczyni E. L. wznowienia postępowania zakończonego prawomocną decyzją organu rentowego z 11 czerwca 2010r., znak (...) , oraz uchylenia tej decyzji i wypłaty wyrównania świadczenia. W uzasadnieniu podał, iż decyzja z 11 czerwca 2010 r. wydana została w oparciu o przepis art. 114 ust. 1a ustawy z 13 października 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 28 lutego 2012r. uznany został za niezgodny z Konstytucją . W takiej sytuacji, zgodnie z art. 145a k.p.c. , wnioskodawczyni miała termin 1 miesiąca na złożenie skargi o wznowienie postępowania lecz terminowi temu uchybiła, skutkiem czego organ rentowy wydał decyzję odmowną. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła wnioskodawczyni, domagając się jej zmiany poprzez wznowienie postępowania i merytoryczne orzeczenie o jej wniosku z 30 października 2013r. oraz wyrównanie należnego jej świadczenia. W jej ocenie, organ rentowy błędnie przyjął, że w sprawie ma zastosowanie art. 145a k.p.a. w zakresie terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Zdaniem wnioskodawczyni, jako że w niniejszej sprawie chodzi o decyzję emerytalną wydaną na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej, do ponownego rozpoznania sprawy w ogóle nie stosuje się skargi o wznowienie postępowania administracyjnego i artykułu 145a k.p.a. , a strona nie jest ograniczona żadnym terminem. Oznacza to, że strona w każdym czasie może wystąpić do organu rentowego o ponowne rozpoznanie sprawy na podstawie art. 114 ust. 1 ww. ustawy. Wskazała, iż wznawiać postępowanie rentowe można wielokrotnie i w każdym czasie, gdyż jest to instytucja prawa ubezpieczenia społecznego, która jest regulowana w sposób odrębny-szczególny i korzysta z pierwszeństwa w stosunku do przepisów k.p.c. i k.p.a. Wnioskodawczyni w dalszej części odwołania wyjaśniała różnice pomiędzy decyzją ostateczną a decyzją prawomocną, twierdząc, iż zachodząca pomiędzy tymi decyzjami różnica nie pozwala do prawomocnych decyzji emerytalno –rentowych stosować przepisów k.p.a. , w tym art. 145a k.p.a. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, powołując się na te same argumenty co w zaskarżonej decyzji. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Decyzją z 10 kwietnia 1994r., znak: (...) , Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. przyznał wnioskodawczyni E. L. , ur. (...) , wcześniejszą emeryturę na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 15 maja 1989r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz.U. Nr 28, poz. 149). Ww. świadczenie przyznane zostało od dnia 1 listopada 1993 r. Dokumentem stanowiącym podstawę do przyznania wnioskodawczyni ww. uprawnień było m.in. świadectwo pracy z 7 lutego 1994r. wystawione przez Państwowe Gospodarstwo Rolne w S. potwierdzające okres zatrudnienia ubezpieczonej w zakładzie od 1 marca 1985r. do 30 kwietnia 1994r. Świadectwo nie zawierało informacji o okresach nieskładkowych wnioskodawczyni. W dniu 11 czerwca 2010r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z urzędu wydał decyzję o przeliczeniu emerytury wnioskodawczyni. Wydanie ww. decyzji poprzedzone było ustaleniem przez organ rentowy, że w okresie zatrudnienia w PGR S. wnioskodawczyni przez łączny okres 100 dni przebywała na zwolnieniach lekarskich. W wyniku przeliczenia świadczenie emerytalne wnioskodawczyni uległo zmniejszeniu. Podstawą wydania decyzji był art. 114 ust. 1 a ustawy z 13 października 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W dniu 8 marca 2012r. opublikowany został wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 lutego 2012r. (K 5/11), w którym Trybunał orzekł, że przepis art. 114 ust. 1a ustawy z 13 października 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest niezgodny z Konstytucją RP . Wnioskodawczyni 30 października 2013r. złożyła w organie rentowym „wniosek o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji z dnia 11 czerwca 2010r. wydanej z urzędu oraz wyrównanie świadczenia”, powołując się w uzasadnieniu tego wniosku na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 lutego 2012r. (K 5/11). Decyzją z 12 czerwca 2014r., zaskarżoną w niniejszej sprawie, organ rentowy odmówił wnioskodawczyni wznowienia postępowania, uchylenia decyzji z 11 czerwca 2010r. oraz wypłaty wyrównania świadczenia, wskazując w uzasadnieniu, iż wnioskodawczyni uchybiła terminowi 1 miesiąca na złożenie skargi o wznowienie postępowania. bezsporne, a nadto: kserokopie dokumentów z akt emerytalnych wnioskodawczyni; Sąd zważył, co następuje: Odwołanie jest niezasadne. W przedmiotowej sprawie zasadniczy spór dotyczył kwestii stosowania przepisu art. 145a k.p.a. do wniosku złożonego przez wnioskodawczynię 30 października 2013r. We wniosku tym E. L. wyraźnie określiła swoje żądania i wskazała okoliczności faktyczne, z których je wywodzi, tj. że żąda wznowienia postępowania zakończonego decyzją ZUS z 11 czerwca 2010r., gdyż decyzja ta wydana została w oparciu o przepis art. 114 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , który Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z Konstytucją RP , domaga się uchylenia tej decyzji i wyrównania świadczenia, które na mocy ww. decyzji zostało jej niesłusznie obniżone. Zgodnie z art. 145a k.p.a. , można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją , umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1). W sytuacji takiej skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Ww. przepis Kodeksu postępowania administracyjnego znajduje zastosowanie w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie emerytalnej (a więc świadczenia emerytalno-rentowe) poprzez odesłanie zawarte w art. 124 ustawy emerytalnej. Przepis ten stanowi, że w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy k.p.a. , chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. Ustawa emerytalna zaś nie reguluje kwestii wznowienia postępowania w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją danego aktu normatywnego. Reguluje jedynie kwestię ponownego ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość ( art. 114 ust. 1 ). Sytuacja taka jednak w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Wnioskodawczyni nie złożyła przy tym żadnego innego nowego wniosku, lecz wyraźnie zażądała wznowienia postępowania zakończonego decyzją z 11 czerwca 2010r. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie miał wątpliwości, że do wniosku ubezpieczonej zastosowanie znajdą przepisy k.p.a. , w tym art. 145a § 2 - określający termin na złożenie skargi o wznowienie, której podstawą jest niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją . Jak słusznie zauważa wnioskodawczyni, Trybunał Konstytucyjny w pkt 6 swojego orzeczenia z 28 lutego 2012 r. określającym „skutki wyroku” podał, że „naruszenie Konstytucji , polegające na tym, że organ rentowy mógł w dowolnym czasie, bez żadnych ograniczeń, dokonać odmiennej oceny dowodów, które były brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji, wymaga przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją , umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania ( art. 190 ust. 4 Konstytucji ). Stwierdzenie niezgodności art. 114 ust. 1a EmRentyFUSU z zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 oraz z art. 67 ust. 1 Konstytucji umożliwia wznowienie tych postępowań, w wyniku których zostały podjęte rozstrzygnięcia na podstawie ocenionego przez Trybunał Konstytucyjny art. 114 ust. 1a EmRentyFUSU”. Wznowienie postępowań, o których pisze Trybunał Konstytucyjny, odbywa się zaś przy zastosowaniu instytucji wznowienia postępowania określonej w przepisach właściwych dla danego postępowania. Przepisami tymi w sytuacji, gdy decyzja organu rentowego nie była zaskarżona odwołaniem, są przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego , a w sytuacji, gdy sprawa była przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu – przepisami właściwymi są przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem. W orzecznictwie sądowym dotyczącym spraw ubezpieczeniowych podkreśla się, że sens wznowienia postępowania administracyjnego jest taki, że daje organowi rentowemu możliwość wzruszenia prawomocnej decyzji wydanej w sprawie, której podstawą rozstrzygnięcia był przepis od początku uznany za wadliwy, bo niezgodny z Konstytucją . Istotą wznowienia jest zatem możliwość ponownego orzekania, lecz tym razem na podstawie prawa już zgodnego z ustawą zasadniczą. Odbywa się to na podstawie art. 145a k.p.a. , zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją , ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Przy czym skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (por. np. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 17 czerwca 2014r., III AUa 2384/13). Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie do sytuacji wnioskodawczyni znajdzie zastosowanie przepis art. 145a § 2 k.p.a. określający termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania przed organem rentowym, której podstawą jest niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją . Skutkiem zastosowania tego przepisu jest uznanie, że E. L. uchybiła miesięcznemu terminowi do złożenia skargi o wznowienie, gdyż złożyła ją 30 października 2013r., a wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na którym oparła swoją skargę, został opublikowany 8 marca 2012r., a więc ponad 1,5 roku wcześniej. Uchybienie terminu jest więc oczywiste i niebudzące wątpliwości. Skutkiem powyższego jest oddalenie odwołania wnioskodawczyni jako niezasadnego, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c.