Sad powszechny, VIII U 188/16

Sygn. akt VIII U 188/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Patrycja Bogacińska-Piątek Protokolant: Iwona Sławińska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2016 r. w Gliwicach sprawy B. N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o prawo do emerytury na skutek odwołania B. N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 4 grudnia 2015 r. nr (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu B. N. prawo do emerytury począwszy od 1 grudnia 2015 roku. (-) SSO Patrycja Bogacińska-Piątek Sygn. akt. VIII U 188/16 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 4 grudnia 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonemu B. N. prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym z tytułu zatrudnienia w warunkach szczególnych. Powołując się na art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Organ rentowy wskazał, że ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999r. nie udowodnił żadnego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, wobec wymaganego 15 – letniego okresu takiej pracy. W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany i przyznania mu prawa do spornego świadczenia. Podniósł, iż posiada wymagany okres zatrudnienia w szczególnych warunkach, gdyż w okresach od kwietnia 1974r. do 31 stycznia 1998r. pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako szlifierz kolejno w Zakładach (...) w P. , w Zakładach (...) SA . oraz w Zakładzie (...) SP. z o.o. , gdzie pracował do 30 listopada 2002r. tj. do ogłoszenia jej upadłości. Ubezpieczony wskazał, iż charakter wykonywanej pracy może wykazać zeznaniami świadków. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podnosząc że ubezpieczony nie przedstawił świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach za okresy sporne. Sąd Okręgowy w Gliwicach ustalił: Ubezpieczony B. N. urodził się (...) Wiek 60 lat osiągnął (...) W dniu 1 grudnia 2015r. ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie mu prawa do emerytury z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa. Zaskarżoną decyzją z dnia 4 grudnia 2015r. (...) Oddział w Z. odmówił ubezpieczonemu prawa do wnioskowanej emerytury, z uwagi na brak wymaganego 15 – letniego okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych. ZUS przyjął, iż ubezpieczony na dzień 31 grudnia 1998r. posiada 28 lat, 4 miesiące i 3 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Do pracy w warunkach szczególnych ZUS nie uwzględnił ubezpieczonemu żadnego okresu z okresów zatrudnienia w Zakładach (...) SA w P. od 1 września 1970r. do 31 października 1992r. oraz w Zakładzie (...) Sp. z o.o. w P. od 1 listopada 1992r. do 30 listopada 2002r. Sąd ustalił, iż B. N. w okresie od 1 września 1970r. do 31 października 1992r. był zatrudniony w Zakładach (...) SA w P. . Z zaświadczenia z dnia 1 kwietnia 2014r. wystawionego przez następcę prawnego Zakładów (...) Sp. z o.o. wynika, iż ubezpieczony pracował: - od 1 września 1970r. do 30 czerwca 1973r. na stanowisku uczeń tokarz, - od 1 lipca 1973r. do 30 czerwca 1979r. na stanowisku tokarz, - od 1 lipca 1979r. do 31 października 1992r. na stanowisku szlifierz. Pracodawca nie wystawił ubezpieczonemu świadectwa pracy w warunkach szczególnych. Sąd ustalił, iż (...) S.A. był zakładem przemysłu metalowego. Zajmował się wykonywaniem urządzeń dla górnictwa, hutnictwa i zakładów metali nieżelaznych. Ubezpieczony podjął zatrudnienie w 1970r. jako uczeń nauki zawodu. Po ukończeniu szkoły od 1 lipca 1973r. ubezpieczony został skierowany do pracy na tokarce. Z dniem 1 października 1974r. ubezpieczony został przeniesiony na stanowisko szlifierza na Wydziale Mechanicznym zakładu (k.22 akt osobowych). Od tego czasu aż do zakończenia zatrudnienia w Zakładach (...) S.A. tj. do 31 października 1992r. ubezpieczony cały czas pracował jako szlifierz. Ubezpieczony pracował na szlifierni, która znajdowała się na tej samej hali co narzędziownia. Pracownicy szlifierni i narzędziowni zajmowali się obróbką narzędzi jednoostrzowych, wieloostrzowych, szlifowaniem wałków, tulei i płaszczy. Wykonywali taką samą prace, z tym że pracownicy szlifierni pracowali dla wydziału mechanicznego. Była to praca przy metalu a szlifowanie stanowiło ostatni etap produkcji. Odwołujący szlifował wałki do produkcji zestawów maszyn, szlifował płaszczyzny, które szły do produkcji czołgów do Ł. . Maszynę trzeba włączyć, włożyć materiał, przygotować tarczę do szlifowania. Materiał był z metalu i podlegał on oszlifowaniu. Była to praca w hałasie i dużym zapyleniu, musiał być używany płyn chłodzący i wentylator. Ubezpieczony pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na szlifierni. Nadto pracował w nadgodzinach, nawet do 100 godzin miesięcznie. Nie był kierowany do innych prac. Wpisanie w angażu stanowiska tokarz –ślusarz wiązało się z wyższą stawką zaszeregowania. Dalej Sąd ustalił, iż B. N. od 1 listopada 1992r. został przekazany w ramach porozumienia stron do pracy w Zakładzie (...) Sp. z o.o. w P. . W Zakładzie (...) Sp. z o.o. w P. ubezpieczony był zatrudniony w okresie od 1 listopada 1992r. do 30 listopada 2002r. Ze świadectwa pracy z dnia 29 listopada 2002r. wynika iż ubezpieczony pracował: - od 1 listopada 1992r. do 31 stycznia 1998r. na stanowisku tokarz, szlifierz, - od 1 lutego 1998r. do 30 listopada 2002r. na stanowisku tokarz. Pracodawca nie wystawił ubezpieczonemu świadectwa pracy w warunkach szczególnych. Sąd ustalił, iż Zakład (...) Sp. z o.o. wyłonił się z Zakładów (...) SA . Przeniesienie ubezpieczonego było formalnością i nie wiązało się ze zmianą stanowiska pracy ani zmianą miejsca i charakteru pracy. Fizycznie ubezpieczony pracował nadal w tym samym miejscu i wykonywał te same prace przy szlifowaniu elementów metalowych. Nadal stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował na szlifierce aż do zakończenia zatrudnienia w dniu 30 listopada 2002r. nie był kierowany do innych prac, aż do 2000r. kiedy to dorywczo kierowano go do pracy na tokarce. W spornych okresach zatrudnienia zarówno w Zakładach (...) SA jak i w Zakładzie (...) Sp. z o.o. wraz z ubezpieczonym pracowali świadkowie W. K. – pracował w latach 1959-1997 jako szlifierz, R. S. – pracował w latach 1958 – 2000 jako wydawca robót, mistrz rozdzielni robót, kierownik wydziału – przełożony ubezpieczonego, J. W. pracował w latach 1961 – 2001r. jako szlifierz - w 1974r. przyuczał ubezpieczonego do pracy szlifierza. Świadkowie W. K. i J. W. uzyskali emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach z uwzględnieniem do takiej pracy zatrudnienia w charakterze szlifierza. Świadkowie ci posiadają świadectwa pracy w warunkach szczególnych. Obecnie ubezpieczony prowadzi działalność gospodarczą i nadal wykonuje prace szlifierskie. Sąd ustalił, iż ubezpieczony legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999r. okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze 28 lat, 4 miesięcy i 3 dni. Bezsporne było, że ubezpieczony ukończył 60 lat życia z dniem (...) . i złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa. Powyższe okoliczności Sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego, akt osobowych ubezpieczonego z Zakładów (...) SA oraz Zakładu (...) Sp. z o.o. , akt emerytalno-rentowych świadków W. K. , R. S. i J. W. , zeznań świadków W. K. (nagranie z rozprawy z dnia 13 maja 2016r. min. 8.17 i n. k.60), R. S. (nagranie z rozprawy z dnia 13 maja 2016r. min. 26.38 i n. k.60), J. W. (nagranie z rozprawy z dnia 13 maja 2016r. min. 40.44 i n. k.60) oraz przesłuchania ubezpieczonego (nagranie z rozprawy z dnia 13 maja 2016r. min. 51.33 i n. k.60). Odnośnie rodzaju pracy wykonywanej przez ubezpieczonego Sąd dał wiarę jego twierdzeniom, które zostały potwierdzone przez zeznania świadków. Świadkowie pracowali razem z ubezpieczonym w spornych okresach zatrudnienia, regularnie stykali się z nim w pracy. Świadek R. S. był w pewnym okresie przełożonym ubezpieczonego, zaś świadek J. W. w 1974r. przyuczał ubezpieczonego do pracy szlifierza. Świadkowie posiadają zatem szczegółową wiedzę na temat miejsca i charakteru wykonywanej przez odwołującego pracy. Nadto świadkowie W. K. i J. W. uzyskali emeryturę z tytułu pracy w szczególnych warunkach z uwzględnieniem do takiej pracy zatrudnienia w charakterze szlifierza. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 32 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2015r., poz. 748 ze zm.) w powiązaniu z § 3 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.) ubezpieczonym mężczyznom urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949r. będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przy pracach wymienionych w wykazie A, przysługuje prawo do emerytury w razie łącznego spełnienia następujących warunków: 1. osiągnięcia wieku emerytalnego 60 lat 2. posiadania wymaganego okresu zatrudnienia wynoszącego 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Z kolei zgodnie z treścią art. 184 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli: 1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27. W myśl art. 184 ust. 2 ustawy – w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2013r. tj. w dacie złożenia wniosku oraz wydania zaskarżonej decyzji – emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Na podstawie tego przepisu, prawo do emerytury w obniżonym wieku, przysługuje ubezpieczonemu, który w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 1 stycznia 1999r. spełnił warunki w zakresie posiadania ogólnego stażu pracy oraz pracy wykonywanej w warunkach szczególnych a nie osiągnął wymaganego wieku. Okoliczność sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła posiadania przez ubezpieczonego (na dzień 1 stycznia 1999r.) wymaganego 15 – letniego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, bowiem organ rentowy nie uwzględnił mu żadnego okresu takiej pracy. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczony legitymuje się wymaganym 15 – letnim okresem pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, bowiem do takiej pracy należało zaliczyć mu sporne okresy zatrudnienia w Zakładach (...) SA w P. od 1 października 1974r. do 31 października 1992r. oraz w Zakładzie (...) Sp. z o.o. w P. od 1 listopada 1992r. do 31 grudnia 1998r. Ubezpieczony podjął zatrudnienie w Zakładach (...) S.A. , które zajmowały się wykonywaniem urządzeń dla górnictwa, hutnictwa i zakładów metali nieżelaznych, początkowo jako uczeń nauki zawodu, potem jako tokarz, zaś – jak wskazują dokumenty z akt osobowych pracownika k.22 – z dniem 1 października 1974r. został przeniesiony na stanowisko szlifierza na Wydziale Mechanicznym zakładu. Od tego czasu aż do zakończenia zatrudnienia w (...) S.A. tj. do 31 października 1992r. ubezpieczony cały czas pracował jako szlifierz na szlifierni. Zajmował się szlifowaniem elementów metalowych: obróbką narzędzi jednoostrzowych, wieloostrzowych, szlifowaniem wałków, tulei i płaszczy. Odwołujący szlifował wałki do produkcji zestawów maszyn, szlifował płaszczyzny, które szły do produkcji czołgów do Ł. . Była to praca w hałasie i dużym zapyleniu. Taką pracę wykonywał ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na szlifierni. Nadto pracował w nadgodzinach, nawet po 100 godzin miesięcznie. Nie był kierowany do innych prac, zaś wpisanie w angażu stanowiska tokarz – ślusarz było podyktowane ustaleniem wyższej stawki zaszeregowania, co w tym czasie było praktyką powszechną. Identyczną pracę wykonywał odwołujący w Zakładzie (...) Sp. z o.o. w P. w okresie od 1 listopada 1992r. do 31 grudnia 1998r. (i po tym okresie). Ubezpieczony został przeniesiony w ramach porozumienia stron do pracy w Zakładzie (...) Sp. z o.o. , jednak to przeniesienie nie wiązało się ani zmianą stanowiska pracy ani miejsca i charakteru pracy. Fizycznie ubezpieczony pracował nadal w tym samym miejscu i wykonywał te same prace. W spornym okresie nadal stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował na szlifierce, przy szlifowaniu elementów metalowych i nie był kierowany do innych prac. Wykonywane przez ubezpieczonego prace polegające na szlifowaniu lub ostrzeniu wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowaniu mechanicznym wymienione zostały pod poz. 78, działu III, wykazu A, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.), zawierającego wykaz prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego. Bez znaczenia pozostaje, że pracodawca nie wystawił ubezpieczonemu świadectwa pracy w szczególnych warunkach. Fakt wykonywania takiej pracy został bowiem wykazany w postępowaniu sądowym za pomocą innych dowodów. W postępowaniu odwoławczym przed Sądem nie obowiązują bowiem ograniczenia dowodowe jakie występują w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, a Sąd może ustalić okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość jak: okresy zatrudnienia, w tym wykonywanie pracy w warunkach szczególnych, za pomocą wszelkich środków dowodowych, przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego (por. uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984r. III UZP 6/84, uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1984r. III UZP 48/84, wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006r., I UK 179/06, LEX nr 342283). Reasumując należało uznać, że ubezpieczony legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999r. wymaganym 15 – letnim okresem pracy w warunkach szczególnych. Kwestia spełnienia pozostałych przesłanek nie była sporna. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. , zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury poczynając od 1 grudnia 2015r. tj. od miesiąca złożenia wniosku. (-) SSO Patrycja Bogacińska – Piątek